Авикипедиа
abwiki
https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%85%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%83_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%9F%D1%8C%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Амедиа
Цастәи
Ахцәажәара
Алахәыла
Алахәыла ахцәажәара
Авикипедиа
Авикипедиа ахцәажәара
Афаил
Афаил ахцәажәара
Амедиавики
Амедиавики ахцәажәара
Ашаблон
Ашаблон ахцәажәара
Ацхыраара
Ацхыраара ахцәажәара
Акатегориа
Акатегориа ахцәажәара
TimedText
TimedText talk
Амодуль
Амодуль ахцәажәара
Event
Event talk
Вануату
0
4789
165680
163254
2026-05-10T16:06:14Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165680
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Вануату абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Вануату агерб
|агимн=United States Navy Band - Yumi, Yumi, Yumi.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Вануату агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Вануату''', аофициалтә хьӡы: '''Вануату Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 234 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-bi|Ripablik blong Vanuatu}}, {{lang-en|Republic of Vanuatu}}, {{lang-fr|République de Vanuatu}}) — ареспублика шьҭоуп аокиан Маҷ аҿы, аҵакырадгьыл наӡоит 12,2 нызықь км., инхоит 276 244 – нызықьҩык раҟара ауааԥсыра. Вануату ахьыԥшымра аиоуит [[1980]] ш. рзы [[Франциа|Франциеи]] [[Британиа Ду|Британиадуи]] рҟынтәи. Аҳҭнықалақь – Вила. Ихадоу аекономика аҟәшақәа иреиуоуп ақыҭанхамҩа, аԥсыӡкра. Аҳәынҭқарра ацыхыраара арҭоит [[Австралиа]], [[Иапониа]], [[Китаи]] уб.иҵ.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Вануату| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1980 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
6vx3va9117fzaj5j7okoeu7t2f602ki
Австралиа
0
5228
165760
163205
2026-05-10T22:56:15Z
Kwamikagami
11190
/* Ахьӡы аетимологиа */
165760
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Австралиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Австралиа агерб
|агимн=U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Австралиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Акрал
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=2
}}
'''Австралиа''' ({{lang-en|Australia}}), аофициалтә хьӡы: '''Австралиатәи Аидгыла'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 219 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Commonwealth of Australia}}), ма '''Австралиатәи Акомунеуест''' ({{lang-en|Commonwealth of Australia}}<ref>{{cite web|url=http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f|title=Constitution of Australia|publisher=[[ComLaw]]|date=2003-06-01|accessdate=2011-08-05|quote=3. It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia|format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510150908/http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f|archive-date=2012-05-10}}</ref>) — [[Австралиа (аконтинент)|Австралиа аконтинент]] [[аҳәынҭқарра]] иауакуп, алаҭатәи акьыбачәшаҟны иҟоу, иаҵанакуа Австралиатәи континент, Тасманиа, нас егьырҭ ацқьаратәи, Индиатәи ҭынчгьы иҟоу адгьылбжьахақәа<ref name="Southern Ocean">{{cite web|url=http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/a/fifthocean.htm|last=Rosenberg|first=Matt|title=The New Fifth Ocean – The World's Newest Ocean – The Southern Ocean|publisher=About.com: Geography|date=2009-08-20|accessdate=2010-04-05|archive-date=2012-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126025233/http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/a/fifthocean.htm|url-status=dead}}</ref>.
Австралиа иԥылоу аҭагылазаашьа зеиԥшроу изныҟәылоит: атәыла алаҭатәи ахәҭаҟны иҟоуп, аҵыхәтәантәи аԥҳәыхраҿы Папуа — Новатәи Гвинеа, Индонезиа, Тимор Лесте; мрагыларатәи ахаԥшәаҟны Вануату, Новатәи Каледониа, Соломонтәи Арquipelаг; зны-зынла ҷыдала ҳасаб рырҭоит Новатәи Зеландиа. Торресов пролив, ахаан ҳәа изышьҭоу, Австралиа аҿиара иахҟьаны, материк иаӡәӡәо ицоит, 150 км рҟынӡа. Аҭоурыхтә ҟазшьа змоу Боигу — Папуа — Новатәи Гвинеа аартраҿы — 5 км<ref name=":02">{{Cite web|url=http://islands.unep.ch/IJA.htm#1227|title=Islands of Australia| website=Island Directory|date=1998|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=2020-05-04|archive-date=2012-03-29|archive-url=https://www.webcitation.org/66WH5pNsB?url=http://islands.unep.ch/IJA.htm#1227}}</ref>.
Аҳәынҭқарра ауааԥсыреи реиқәыршәара иазку адыррақәа рыла, рашәарамза 30, 2023 ш. рзы Австралиа инхон 26 638 544-ҩык, ирацәаҩны аусуҩцәа, аенергетикатә центрқәа, аҳҭнықалақьқәа — мрагылара ахаԥшаҟны инхо.
Австралиа — адунеиаҿы иреиӷьу агәабзиаратә усура, аҵарадырра, ашәарҭадара, аекономикаҿы иҟоу аԥҟарақәа рыхәшәаразы иреиҳау атәылақәа рнаҩсгьы, хәба-хкына иҟоуп ИҲҬ ала (Индекс Ҳаҭырра Қалақьра). Арратә хархәрақәа рыла — адунеиаҿы 12-тәи. Аекономика зегьы иреиҳау 14-тәи. ВВП ала пер капита — аҩбатәи 20-ркқәа ируакуп.
Австралиа алахәуп [[G20]], [[ОЕСР]], [[ВТО]], [[АТЭС]], [[ААН]], Содружество наций, АНЗЮС, АУКУС, Форум Тихоокеанских Островов уҳәа иҟоу жәларбжьаратәи еиҿкаара дуқәа.
== Ахьӡы аетимологиа ==
[[Файл:Flinders View of Port Jackson taken from South Head.jpg|мини|слева|Вид [[Порт-Джексон]]а, автор иугоу ''Путешествие в Terra Australis''. Уаҵәҟьа ниу [[Сиднеи]]]]
Аҳажәларратә термин «Австралиа» ({{lang-en|Australia}}, {{IPA|[əˈstɹæɪljə, -liə]}} — австралиатәи англыз бызшәаҿы)<ref name="Macquarie">''Macquarie Dictionary, Fourth Edition''. (2005). Melbourne: The Macquarie Library Pty Ltd. {{ISBN|1-876429-14-3}}.</ref> ихадыршәоит лаҭтәи аетимологиа {{lang-la|austrālis}} — «алаҭәи». Ауаажәларратә рразговортә лексикаҿы аус злоу ахаҵарақәа — ''Oz'' (Австралиа), нас — ''Aussie'' ({{IPA|[ˈɒzi]}}) — австралиатәи ауаа.
Ажәабжь «Неведомая Южная земля» ({{lang-la|Terra Australis Incognita}}) — «иымыз алаҭтәи адгьыл» — раԥхьаӡа акәны иарбаз Рим Империа аамҭахьы иаҵанакуеит. Аус шамоугьы, агеографиатә картографияҿы мацара ахархәара ахьынрымаз, аетимологиа ахаҭарнакра ду аман.
Англыз бызшәаҿы ''Australia'' ажәа акәзар, раԥхьаӡа акәны иарбаз 1625 шықәсазы «Australia del Espíritu Santo» — Испаниа исыԥҵаз анҵамҭаҿы ({{lang-en|A note of Australia del Espíritu Santo, written by Master Hakluyt}})<ref name="Purchas">Purchas, vol. iv, pp. 1422–32, 1625.</ref>. Испаниа иадҳәалаз «Austrialia» (sic) аҳаҭыраз аграфикатә хьаҳәақәа аԥсахит — «Australia» ҳәа<ref name="PDFsource">"A copy at the Library of Congress can be read online" (PDF). Archived from the original on 2006-08-22.</ref>.
1638 шықәсазы «Australische» ҳәа Голландтәи Батавиа (хәҭак ланарҭа иашҭоз [[Џакарта]]) акартаҿы ахархәара аман<ref name="Scott">Scott, Ernest (2004). ''The Life of Captain Matthew Flinders''. Kessinger Publishing. {{ISBN|978-1-4191-6948-9}}.</ref>.
Англыз бызшәахь итәргылоу, Габриель де Фуаньи иҩыз утопиатә роман — ''Les Aventures de Jacques Sadeur dans la Découverte et le Voyage de la Terre Australe'' (1676) — Аԥсны зеиԥшроу атексттә ҩымҭаҿы «Australia» ажәа ицәырҵуеит<ref name="Baker">Baker, Sidney J. (1966). ''The Australian Language'', second edition.</ref>.
1771 шықәсазы Александр Далримпл иҿы — ''An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean'' — Australia атермин иаԥырҵуеит. XVIII ашәышықәсазы [[Џордж Шоу]]и [[Џеимс Эдвард Смит]]и рыҩымҭақәа — ''Zoology and Botany of New Holland'' (1793) аботаникатә картографияҿы ахархәара аҭара иалагеит<ref name="Ferguson">Ferguson, John Alexander (1975). ''Bibliography of Australia: 1784–1830''. National Library of Australia. {{ISBN|0-642-99044-1}}.</ref>.
1814 шықәсазы, Флиндерс Мэтью иҩыз ''A Voyage to Terra Australis'' — иара авторс дамеихаит ари атермин официалла ахархәаразы<ref name="Flinders">Flinders, Matthew (1814). ''A Voyage to Terra Australis''. G. and W. Nicol.</ref>. Флиндерс иҩуеит:
{{цитата|If I permitted myself any innovation on the original term, it would have been to convert it to Australia; as being more agreeable to the ear, and an assimilation to the names of the other great portions of the earth.}}
1814 шықәсазы Роберт Броун иҩыз ботаникатә анҵамҭа — ''General remarks, geographical and systematical, on the botany of Terra Australis'' — «Australian» аԥҳәанҵатә форма лассы-лассы иаҳагылоуп<ref name="Brown">Bennett, J. J., ed. (1866–68). ''The Miscellaneous Botanical Works of Robert Brown, Esq., D.C.L., F.R.S''. Vol. 2. pp. 1–89.</ref><ref name="Mabberley">Mabberley, David (1985). ''Jupiter botanicus: Robert Brown of the British Museum''. British Museum (Natural History). {{ISBN|3-7682-1408-7}}.</ref>.
Атермин официалла Британиатәи адмиралтиа ахашәыршәа ииҭеит 1824 шықәсазы, аха 1817 шықәса декембр 12 рзы [[Лаклан Маккуори]], [[Новатәи Южтәи Уэльс]] агубернатор, Британиа аминистерство ахь анапы иҵеиҵеит «Australia» ҳәа<ref name="Life">''Life in Australia''. Commonwealth of Australia. 2007. p. 11. {{ISBN|978-1-921446-30-6}}.</ref>.
== Аҭоурых ==
=== Аустралиа европатәиқәа иабжап ашьҭахь иаарҭа (1606 ш.ынӡа) ===
[[Файл:Aboriginal Art Australia.jpg|мини|слева|200px|Аборигенцәа ррисунокқәа [[Какаду (националтә парк)|Какаду националтә парк аҿы]], шамахамзар {{nobr|30 000 ш.}} рназы.]] [[Австралиатәи аборигенцәа|Аустралиатәи аборигенцәа]] рԥынҵа Афырхаҵа иаарҭа {{s|40—60 нызқь}} шықәса раан (еиҵоу адыррақәа рыла — шамахамзар 70 нызқь шықәса раан)<ref>Peter Hiscock (2008). ''Archaeology of Ancient Australia''. Routledge: London. {{ISBN|0-415-33811-5}}.</ref><ref>John Mulvaney and Johan Kamminga (1999). ''Prehistory of Australia''. Allen and Unwin, Sydney. {{ISBN|1 864489502}}.</ref>. Ауаа Аустралиа инаахьит аҽа мшын иду ахьчарала, [[Ҩбатәи Гвинеиа]] ԥшьынҵа ҭашәны, [[Тасманиа]] иара убас, акомконтинент аԥша шьҭаҟоу аҟынтәи. Абри аус аҽаншьо рҟәатәи рыла, уи адунеи аҿы ихадоу аԥышәа рымаз амшын аус руан<ref>Ron Laidlaw «Aboriginal Society before European settlement» in Tim Gurry (ed) (1984) ''The European Occupation.'' Heinemann Educational Australia, Richmond. p. 40. {{ISBN|0 85859 2509}}.</ref>. Ауаа рҭаара континент аҿы иалагеит {{s|42—48 нызқь}} шықәса раан<ref>{{статья |автор=Gillespie, Richard |ссылка=http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Gillespie02.pdf |заглавие=Dating the First Australians (full text) |издание=Radiocarbon |том=44 |номер=2 |страницы=455—472 |accessdate=2010-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030718074926/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Gillespie02.pdf |archive-date=2003-07-18 |url-status=dead |язык=en |год=2002 }}</ref>.
[[Мунго аӡы|Иахьа ашьапылампыл иақәхеит]] агәыҳалалра иамаз аӡы [[Мунго (ажьырныҳәа)|Мунго]] аҿы, иахьа иахәшәу [[Новый Южный Уэльс]] аконтә<ref>{{статья |заглавие=New ages for human occupation and climatic change at Lake Mungo, Australia |издание=Nature |том=421 |номер=6925 |страницы=837—840 |pmid=1259451 |doi=10.1038/nature01383 |язык=en |тип=journal |автор=Bowler J. M., Johnston H., Olley J. M., Prescott J. R., Roberts R. G., Shawcross W., Spooner NA. |год=2003 |issn=0028-0836 }}</ref>. Ари ахархәара иашау аилкаара, [[Акремациа|кремациа]] зхы иазырхәо ауаа иреиҳау жәамтәқәас иамоу, уи иалшоит ирбо ррелигиозтә рритуалқәа рымҩаԥгара<ref>Bowler, J. M. 1971. Pleistocene salinities and climatic change: Evidence from lakes and lunettes in southeastern Australia. In: Mulvaney, D. J. and Golson, J. (eds), Aboriginal Man and Environment in Australia. Canberra: Australian National University Press, pp. 47—65.</ref>.
Аборигенцәа рхатәы арбагақәа адунеи аҟны зегьы иртәыртәыз аҭакра иаҵанакуеит<ref name="NGVindig">{{cite web|url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|title=The Indigenous Collection|website=The Ian Potter Centre: NGV Australia|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=2010-12-06|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/5ulScpce3?url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|archive-date=2010-12-06}}</ref>. Иахьазы иазгәарҭоит {{nobr|30 000 ш.}} иреиҳау арбагақәа рымазара, уи рхыԥхьаӡара адунеи зегь аҟны иуԥылоит, [[Улуру]] аҿы, [[Какаду (националтә парк)|Какаду]] апарк аҿы<ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/|title=Environment.gov.au|publisher=Environment.gov.au|date=2011-07-08|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dRjaxq?url=http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/|archive-date=2012-02-02}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html|title=Environment.gov.au|publisher=Environment.gov.au|date=2011-07-08|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dSumXW?url=http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html|archive-date=2012-02-02}}</ref>. Арбагақәа рыла, Аустралиатәи иашатәу ргыланы иуԥылоит, [[Ласко аԥшҭа]] уҳәа [[Альтамира аԥшҭа]] ахь<ref>{{cite web |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/indigenous/art/index.htm |url-status=dead |title=Indigenous art |website=Australian Culture and Recreation Portal |publisher=Australia Government |accessdate=2010-09-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/659dTrBuG?url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-indigenous-art |archive-date=2012-02-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Australia|url=http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/|title=Australianmuseum.net.au|publisher=Australianmuseum.net.au|date=2011-07-01|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dUodkP?url=http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/|archive-date=2012-02-02}}</ref>.
10—12 нызқь шықәса инарзынаԥшуа аамҭазы Тасманиа иԥкынгьы даҽа континентк рҟынтәи, нас ирылымҵит [[тасманиатәи аборигенцәа|тасманиатәи аборигенцәа]] иахь [[бумеранг]] ахархәара<ref>Julia Clark (c. 1992) «Aboriginal People of Tasmania», p. 3 in ''Aboriginal Australia'', produced by Aboriginal and Torres Strait Islander Commission (ATSIC) {{ISBN|0-644-24277-9}}.</ref>. Усҟантәи аамҭазы Аустралиа ҷыдала ауадаҩрақәа рнапы алакын — [[Викториа (Аустралиа)|Викториа]] аштат аҿы [[Кондах аҩаташьанӡа]]ҿы иаԥҵан апостоянтә нхарақәеи ачаҵәрақәа<ref>Richard Broome (1984)'' Arriving'', p. 8.</ref>. Амакасарцәа иацәажәоз уаанӡатәи аборигенцәа рахь иахыԥхьаӡалоуп, ҷыдала [[йолнгу]] рҟынтәи, [[Арнем-Ленд]] анеилырҟьо.
=== Аустралиа амшын иԥырхагацәа ицәырҵра (1606—1788) ===
[[Файл:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|мини|300px|Аустралиа европатәи амшынцәтәылауаа иԥшаара (1812 ш.ԥхьа)<br> {{legend|#000000|1606 — [[Виллем Янсзон]]}} {{legend|#ff9955|1606 — [[Луис Ваэс де Торрес]]}} {{legend|#39842c|1616 — [[Дерк Хартог]]}} {{legend|#ffd42a|1619 — [[Фредерик де Хаутман]]}} {{legend|#835b38|1644 — [[Тасман, Абел Янсзон|Абел Тасман]]}} {{legend|#516778|1696 — [[Виллем де Вламинк]]}} {{legend|#000080|1699 — [[Уильям Дампир]]}} {{legend|#8000ff|1770 — [[Џеимс Кук]]}} {{legend|#0055d4|1797—1799 — [[Џордж Басс]]}} {{legend|#ff0000|1801—1803 — [[Мэтью Флиндерс]]}}]]
==Шәахә. иара убас==
* [[Аҳәынҭқаррақәа рсиа]]
* [[Австралцәа]]
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
[[Акатегориа:Австралиа| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Афедеративтә монархиақәа]]
[[Акатегориа:1901 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
38rxn66h6jzo4iditt6m6n2q3h9gqfl
165761
165760
2026-05-10T22:56:28Z
Kwamikagami
11190
/* Аустралиа европатәиқәа иабжап ашьҭахь иаарҭа (1606 ш.ынӡа) */
165761
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Австралиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Австралиа агерб
|агимн=U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Австралиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Акрал
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=2
}}
'''Австралиа''' ({{lang-en|Australia}}), аофициалтә хьӡы: '''Австралиатәи Аидгыла'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 219 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Commonwealth of Australia}}), ма '''Австралиатәи Акомунеуест''' ({{lang-en|Commonwealth of Australia}}<ref>{{cite web|url=http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f|title=Constitution of Australia|publisher=[[ComLaw]]|date=2003-06-01|accessdate=2011-08-05|quote=3. It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia|format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510150908/http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f|archive-date=2012-05-10}}</ref>) — [[Австралиа (аконтинент)|Австралиа аконтинент]] [[аҳәынҭқарра]] иауакуп, алаҭатәи акьыбачәшаҟны иҟоу, иаҵанакуа Австралиатәи континент, Тасманиа, нас егьырҭ ацқьаратәи, Индиатәи ҭынчгьы иҟоу адгьылбжьахақәа<ref name="Southern Ocean">{{cite web|url=http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/a/fifthocean.htm|last=Rosenberg|first=Matt|title=The New Fifth Ocean – The World's Newest Ocean – The Southern Ocean|publisher=About.com: Geography|date=2009-08-20|accessdate=2010-04-05|archive-date=2012-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126025233/http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/a/fifthocean.htm|url-status=dead}}</ref>.
Австралиа иԥылоу аҭагылазаашьа зеиԥшроу изныҟәылоит: атәыла алаҭатәи ахәҭаҟны иҟоуп, аҵыхәтәантәи аԥҳәыхраҿы Папуа — Новатәи Гвинеа, Индонезиа, Тимор Лесте; мрагыларатәи ахаԥшәаҟны Вануату, Новатәи Каледониа, Соломонтәи Арquipelаг; зны-зынла ҷыдала ҳасаб рырҭоит Новатәи Зеландиа. Торресов пролив, ахаан ҳәа изышьҭоу, Австралиа аҿиара иахҟьаны, материк иаӡәӡәо ицоит, 150 км рҟынӡа. Аҭоурыхтә ҟазшьа змоу Боигу — Папуа — Новатәи Гвинеа аартраҿы — 5 км<ref name=":02">{{Cite web|url=http://islands.unep.ch/IJA.htm#1227|title=Islands of Australia| website=Island Directory|date=1998|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=2020-05-04|archive-date=2012-03-29|archive-url=https://www.webcitation.org/66WH5pNsB?url=http://islands.unep.ch/IJA.htm#1227}}</ref>.
Аҳәынҭқарра ауааԥсыреи реиқәыршәара иазку адыррақәа рыла, рашәарамза 30, 2023 ш. рзы Австралиа инхон 26 638 544-ҩык, ирацәаҩны аусуҩцәа, аенергетикатә центрқәа, аҳҭнықалақьқәа — мрагылара ахаԥшаҟны инхо.
Австралиа — адунеиаҿы иреиӷьу агәабзиаратә усура, аҵарадырра, ашәарҭадара, аекономикаҿы иҟоу аԥҟарақәа рыхәшәаразы иреиҳау атәылақәа рнаҩсгьы, хәба-хкына иҟоуп ИҲҬ ала (Индекс Ҳаҭырра Қалақьра). Арратә хархәрақәа рыла — адунеиаҿы 12-тәи. Аекономика зегьы иреиҳау 14-тәи. ВВП ала пер капита — аҩбатәи 20-ркқәа ируакуп.
Австралиа алахәуп [[G20]], [[ОЕСР]], [[ВТО]], [[АТЭС]], [[ААН]], Содружество наций, АНЗЮС, АУКУС, Форум Тихоокеанских Островов уҳәа иҟоу жәларбжьаратәи еиҿкаара дуқәа.
== Ахьӡы аетимологиа ==
[[Файл:Flinders View of Port Jackson taken from South Head.jpg|мини|слева|Вид [[Порт-Джексон]]а, автор иугоу ''Путешествие в Terra Australis''. Уаҵәҟьа ниу [[Сиднеи]]]]
Аҳажәларратә термин «Австралиа» ({{lang-en|Australia}}, {{IPA|[əˈstɹæɪljə, -liə]}} — австралиатәи англыз бызшәаҿы)<ref name="Macquarie">''Macquarie Dictionary, Fourth Edition''. (2005). Melbourne: The Macquarie Library Pty Ltd. {{ISBN|1-876429-14-3}}.</ref> ихадыршәоит лаҭтәи аетимологиа {{lang-la|austrālis}} — «алаҭәи». Ауаажәларратә рразговортә лексикаҿы аус злоу ахаҵарақәа — ''Oz'' (Австралиа), нас — ''Aussie'' ({{IPA|[ˈɒzi]}}) — австралиатәи ауаа.
Ажәабжь «Неведомая Южная земля» ({{lang-la|Terra Australis Incognita}}) — «иымыз алаҭтәи адгьыл» — раԥхьаӡа акәны иарбаз Рим Империа аамҭахьы иаҵанакуеит. Аус шамоугьы, агеографиатә картографияҿы мацара ахархәара ахьынрымаз, аетимологиа ахаҭарнакра ду аман.
Англыз бызшәаҿы ''Australia'' ажәа акәзар, раԥхьаӡа акәны иарбаз 1625 шықәсазы «Australia del Espíritu Santo» — Испаниа исыԥҵаз анҵамҭаҿы ({{lang-en|A note of Australia del Espíritu Santo, written by Master Hakluyt}})<ref name="Purchas">Purchas, vol. iv, pp. 1422–32, 1625.</ref>. Испаниа иадҳәалаз «Austrialia» (sic) аҳаҭыраз аграфикатә хьаҳәақәа аԥсахит — «Australia» ҳәа<ref name="PDFsource">"A copy at the Library of Congress can be read online" (PDF). Archived from the original on 2006-08-22.</ref>.
1638 шықәсазы «Australische» ҳәа Голландтәи Батавиа (хәҭак ланарҭа иашҭоз [[Џакарта]]) акартаҿы ахархәара аман<ref name="Scott">Scott, Ernest (2004). ''The Life of Captain Matthew Flinders''. Kessinger Publishing. {{ISBN|978-1-4191-6948-9}}.</ref>.
Англыз бызшәахь итәргылоу, Габриель де Фуаньи иҩыз утопиатә роман — ''Les Aventures de Jacques Sadeur dans la Découverte et le Voyage de la Terre Australe'' (1676) — Аԥсны зеиԥшроу атексттә ҩымҭаҿы «Australia» ажәа ицәырҵуеит<ref name="Baker">Baker, Sidney J. (1966). ''The Australian Language'', second edition.</ref>.
1771 шықәсазы Александр Далримпл иҿы — ''An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean'' — Australia атермин иаԥырҵуеит. XVIII ашәышықәсазы [[Џордж Шоу]]и [[Џеимс Эдвард Смит]]и рыҩымҭақәа — ''Zoology and Botany of New Holland'' (1793) аботаникатә картографияҿы ахархәара аҭара иалагеит<ref name="Ferguson">Ferguson, John Alexander (1975). ''Bibliography of Australia: 1784–1830''. National Library of Australia. {{ISBN|0-642-99044-1}}.</ref>.
1814 шықәсазы, Флиндерс Мэтью иҩыз ''A Voyage to Terra Australis'' — иара авторс дамеихаит ари атермин официалла ахархәаразы<ref name="Flinders">Flinders, Matthew (1814). ''A Voyage to Terra Australis''. G. and W. Nicol.</ref>. Флиндерс иҩуеит:
{{цитата|If I permitted myself any innovation on the original term, it would have been to convert it to Australia; as being more agreeable to the ear, and an assimilation to the names of the other great portions of the earth.}}
1814 шықәсазы Роберт Броун иҩыз ботаникатә анҵамҭа — ''General remarks, geographical and systematical, on the botany of Terra Australis'' — «Australian» аԥҳәанҵатә форма лассы-лассы иаҳагылоуп<ref name="Brown">Bennett, J. J., ed. (1866–68). ''The Miscellaneous Botanical Works of Robert Brown, Esq., D.C.L., F.R.S''. Vol. 2. pp. 1–89.</ref><ref name="Mabberley">Mabberley, David (1985). ''Jupiter botanicus: Robert Brown of the British Museum''. British Museum (Natural History). {{ISBN|3-7682-1408-7}}.</ref>.
Атермин официалла Британиатәи адмиралтиа ахашәыршәа ииҭеит 1824 шықәсазы, аха 1817 шықәса декембр 12 рзы [[Лаклан Маккуори]], [[Новатәи Южтәи Уэльс]] агубернатор, Британиа аминистерство ахь анапы иҵеиҵеит «Australia» ҳәа<ref name="Life">''Life in Australia''. Commonwealth of Australia. 2007. p. 11. {{ISBN|978-1-921446-30-6}}.</ref>.
== Аҭоурых ==
=== Аустралиа европатәиқәа иабжап ашьҭахь иаарҭа (1606 ш.ынӡа) ===
[[Файл:Aboriginal Art Australia.jpg|мини|слева|Аборигенцәа ррисунокқәа [[Какаду (националтә парк)|Какаду националтә парк аҿы]], шамахамзар {{nobr|30 000 ш.}} рназы.]] [[Австралиатәи аборигенцәа|Аустралиатәи аборигенцәа]] рԥынҵа Афырхаҵа иаарҭа {{s|40—60 нызқь}} шықәса раан (еиҵоу адыррақәа рыла — шамахамзар 70 нызқь шықәса раан)<ref>Peter Hiscock (2008). ''Archaeology of Ancient Australia''. Routledge: London. {{ISBN|0-415-33811-5}}.</ref><ref>John Mulvaney and Johan Kamminga (1999). ''Prehistory of Australia''. Allen and Unwin, Sydney. {{ISBN|1 864489502}}.</ref>. Ауаа Аустралиа инаахьит аҽа мшын иду ахьчарала, [[Ҩбатәи Гвинеиа]] ԥшьынҵа ҭашәны, [[Тасманиа]] иара убас, акомконтинент аԥша шьҭаҟоу аҟынтәи. Абри аус аҽаншьо рҟәатәи рыла, уи адунеи аҿы ихадоу аԥышәа рымаз амшын аус руан<ref>Ron Laidlaw «Aboriginal Society before European settlement» in Tim Gurry (ed) (1984) ''The European Occupation.'' Heinemann Educational Australia, Richmond. p. 40. {{ISBN|0 85859 2509}}.</ref>. Ауаа рҭаара континент аҿы иалагеит {{s|42—48 нызқь}} шықәса раан<ref>{{статья |автор=Gillespie, Richard |ссылка=http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Gillespie02.pdf |заглавие=Dating the First Australians (full text) |издание=Radiocarbon |том=44 |номер=2 |страницы=455—472 |accessdate=2010-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030718074926/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Gillespie02.pdf |archive-date=2003-07-18 |url-status=dead |язык=en |год=2002 }}</ref>.
[[Мунго аӡы|Иахьа ашьапылампыл иақәхеит]] агәыҳалалра иамаз аӡы [[Мунго (ажьырныҳәа)|Мунго]] аҿы, иахьа иахәшәу [[Новый Южный Уэльс]] аконтә<ref>{{статья |заглавие=New ages for human occupation and climatic change at Lake Mungo, Australia |издание=Nature |том=421 |номер=6925 |страницы=837—840 |pmid=1259451 |doi=10.1038/nature01383 |язык=en |тип=journal |автор=Bowler J. M., Johnston H., Olley J. M., Prescott J. R., Roberts R. G., Shawcross W., Spooner NA. |год=2003 |issn=0028-0836 }}</ref>. Ари ахархәара иашау аилкаара, [[Акремациа|кремациа]] зхы иазырхәо ауаа иреиҳау жәамтәқәас иамоу, уи иалшоит ирбо ррелигиозтә рритуалқәа рымҩаԥгара<ref>Bowler, J. M. 1971. Pleistocene salinities and climatic change: Evidence from lakes and lunettes in southeastern Australia. In: Mulvaney, D. J. and Golson, J. (eds), Aboriginal Man and Environment in Australia. Canberra: Australian National University Press, pp. 47—65.</ref>.
Аборигенцәа рхатәы арбагақәа адунеи аҟны зегьы иртәыртәыз аҭакра иаҵанакуеит<ref name="NGVindig">{{cite web|url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|title=The Indigenous Collection|website=The Ian Potter Centre: NGV Australia|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=2010-12-06|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/5ulScpce3?url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|archive-date=2010-12-06}}</ref>. Иахьазы иазгәарҭоит {{nobr|30 000 ш.}} иреиҳау арбагақәа рымазара, уи рхыԥхьаӡара адунеи зегь аҟны иуԥылоит, [[Улуру]] аҿы, [[Какаду (националтә парк)|Какаду]] апарк аҿы<ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/|title=Environment.gov.au|publisher=Environment.gov.au|date=2011-07-08|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dRjaxq?url=http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/|archive-date=2012-02-02}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html|title=Environment.gov.au|publisher=Environment.gov.au|date=2011-07-08|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dSumXW?url=http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html|archive-date=2012-02-02}}</ref>. Арбагақәа рыла, Аустралиатәи иашатәу ргыланы иуԥылоит, [[Ласко аԥшҭа]] уҳәа [[Альтамира аԥшҭа]] ахь<ref>{{cite web |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/indigenous/art/index.htm |url-status=dead |title=Indigenous art |website=Australian Culture and Recreation Portal |publisher=Australia Government |accessdate=2010-09-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/659dTrBuG?url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-indigenous-art |archive-date=2012-02-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Australia|url=http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/|title=Australianmuseum.net.au|publisher=Australianmuseum.net.au|date=2011-07-01|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dUodkP?url=http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/|archive-date=2012-02-02}}</ref>.
10—12 нызқь шықәса инарзынаԥшуа аамҭазы Тасманиа иԥкынгьы даҽа континентк рҟынтәи, нас ирылымҵит [[тасманиатәи аборигенцәа|тасманиатәи аборигенцәа]] иахь [[бумеранг]] ахархәара<ref>Julia Clark (c. 1992) «Aboriginal People of Tasmania», p. 3 in ''Aboriginal Australia'', produced by Aboriginal and Torres Strait Islander Commission (ATSIC) {{ISBN|0-644-24277-9}}.</ref>. Усҟантәи аамҭазы Аустралиа ҷыдала ауадаҩрақәа рнапы алакын — [[Викториа (Аустралиа)|Викториа]] аштат аҿы [[Кондах аҩаташьанӡа]]ҿы иаԥҵан апостоянтә нхарақәеи ачаҵәрақәа<ref>Richard Broome (1984)'' Arriving'', p. 8.</ref>. Амакасарцәа иацәажәоз уаанӡатәи аборигенцәа рахь иахыԥхьаӡалоуп, ҷыдала [[йолнгу]] рҟынтәи, [[Арнем-Ленд]] анеилырҟьо.
=== Аустралиа амшын иԥырхагацәа ицәырҵра (1606—1788) ===
[[Файл:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|мини|300px|Аустралиа европатәи амшынцәтәылауаа иԥшаара (1812 ш.ԥхьа)<br> {{legend|#000000|1606 — [[Виллем Янсзон]]}} {{legend|#ff9955|1606 — [[Луис Ваэс де Торрес]]}} {{legend|#39842c|1616 — [[Дерк Хартог]]}} {{legend|#ffd42a|1619 — [[Фредерик де Хаутман]]}} {{legend|#835b38|1644 — [[Тасман, Абел Янсзон|Абел Тасман]]}} {{legend|#516778|1696 — [[Виллем де Вламинк]]}} {{legend|#000080|1699 — [[Уильям Дампир]]}} {{legend|#8000ff|1770 — [[Џеимс Кук]]}} {{legend|#0055d4|1797—1799 — [[Џордж Басс]]}} {{legend|#ff0000|1801—1803 — [[Мэтью Флиндерс]]}}]]
==Шәахә. иара убас==
* [[Аҳәынҭқаррақәа рсиа]]
* [[Австралцәа]]
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
[[Акатегориа:Австралиа| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Афедеративтә монархиақәа]]
[[Акатегориа:1901 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
0gs8er81m7njwvqx1u32ljs6c45gnh9
165762
165761
2026-05-10T22:56:44Z
Kwamikagami
11190
/* Аустралиа амшын иԥырхагацәа ицәырҵра (1606—1788) */
165762
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Австралиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Австралиа агерб
|агимн=U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Австралиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Акрал
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=2
}}
'''Австралиа''' ({{lang-en|Australia}}), аофициалтә хьӡы: '''Австралиатәи Аидгыла'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 219 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Commonwealth of Australia}}), ма '''Австралиатәи Акомунеуест''' ({{lang-en|Commonwealth of Australia}}<ref>{{cite web|url=http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f|title=Constitution of Australia|publisher=[[ComLaw]]|date=2003-06-01|accessdate=2011-08-05|quote=3. It shall be lawful for the Queen, with the advice of the Privy Council, to declare by proclamation that, on and after a day therein appointed, not being later than one year after the passing of this Act, the people of New South Wales, Victoria, South Australia, Queensland, and Tasmania, and also, if Her Majesty is satisfied that the people of Western Australia have agreed thereto, of Western Australia, shall be united in a Federal Commonwealth under the name of the Commonwealth of Australia|format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510150908/http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f|archive-date=2012-05-10}}</ref>) — [[Австралиа (аконтинент)|Австралиа аконтинент]] [[аҳәынҭқарра]] иауакуп, алаҭатәи акьыбачәшаҟны иҟоу, иаҵанакуа Австралиатәи континент, Тасманиа, нас егьырҭ ацқьаратәи, Индиатәи ҭынчгьы иҟоу адгьылбжьахақәа<ref name="Southern Ocean">{{cite web|url=http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/a/fifthocean.htm|last=Rosenberg|first=Matt|title=The New Fifth Ocean – The World's Newest Ocean – The Southern Ocean|publisher=About.com: Geography|date=2009-08-20|accessdate=2010-04-05|archive-date=2012-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126025233/http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/a/fifthocean.htm|url-status=dead}}</ref>.
Австралиа иԥылоу аҭагылазаашьа зеиԥшроу изныҟәылоит: атәыла алаҭатәи ахәҭаҟны иҟоуп, аҵыхәтәантәи аԥҳәыхраҿы Папуа — Новатәи Гвинеа, Индонезиа, Тимор Лесте; мрагыларатәи ахаԥшәаҟны Вануату, Новатәи Каледониа, Соломонтәи Арquipelаг; зны-зынла ҷыдала ҳасаб рырҭоит Новатәи Зеландиа. Торресов пролив, ахаан ҳәа изышьҭоу, Австралиа аҿиара иахҟьаны, материк иаӡәӡәо ицоит, 150 км рҟынӡа. Аҭоурыхтә ҟазшьа змоу Боигу — Папуа — Новатәи Гвинеа аартраҿы — 5 км<ref name=":02">{{Cite web|url=http://islands.unep.ch/IJA.htm#1227|title=Islands of Australia| website=Island Directory|date=1998|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=2020-05-04|archive-date=2012-03-29|archive-url=https://www.webcitation.org/66WH5pNsB?url=http://islands.unep.ch/IJA.htm#1227}}</ref>.
Аҳәынҭқарра ауааԥсыреи реиқәыршәара иазку адыррақәа рыла, рашәарамза 30, 2023 ш. рзы Австралиа инхон 26 638 544-ҩык, ирацәаҩны аусуҩцәа, аенергетикатә центрқәа, аҳҭнықалақьқәа — мрагылара ахаԥшаҟны инхо.
Австралиа — адунеиаҿы иреиӷьу агәабзиаратә усура, аҵарадырра, ашәарҭадара, аекономикаҿы иҟоу аԥҟарақәа рыхәшәаразы иреиҳау атәылақәа рнаҩсгьы, хәба-хкына иҟоуп ИҲҬ ала (Индекс Ҳаҭырра Қалақьра). Арратә хархәрақәа рыла — адунеиаҿы 12-тәи. Аекономика зегьы иреиҳау 14-тәи. ВВП ала пер капита — аҩбатәи 20-ркқәа ируакуп.
Австралиа алахәуп [[G20]], [[ОЕСР]], [[ВТО]], [[АТЭС]], [[ААН]], Содружество наций, АНЗЮС, АУКУС, Форум Тихоокеанских Островов уҳәа иҟоу жәларбжьаратәи еиҿкаара дуқәа.
== Ахьӡы аетимологиа ==
[[Файл:Flinders View of Port Jackson taken from South Head.jpg|мини|слева|Вид [[Порт-Джексон]]а, автор иугоу ''Путешествие в Terra Australis''. Уаҵәҟьа ниу [[Сиднеи]]]]
Аҳажәларратә термин «Австралиа» ({{lang-en|Australia}}, {{IPA|[əˈstɹæɪljə, -liə]}} — австралиатәи англыз бызшәаҿы)<ref name="Macquarie">''Macquarie Dictionary, Fourth Edition''. (2005). Melbourne: The Macquarie Library Pty Ltd. {{ISBN|1-876429-14-3}}.</ref> ихадыршәоит лаҭтәи аетимологиа {{lang-la|austrālis}} — «алаҭәи». Ауаажәларратә рразговортә лексикаҿы аус злоу ахаҵарақәа — ''Oz'' (Австралиа), нас — ''Aussie'' ({{IPA|[ˈɒzi]}}) — австралиатәи ауаа.
Ажәабжь «Неведомая Южная земля» ({{lang-la|Terra Australis Incognita}}) — «иымыз алаҭтәи адгьыл» — раԥхьаӡа акәны иарбаз Рим Империа аамҭахьы иаҵанакуеит. Аус шамоугьы, агеографиатә картографияҿы мацара ахархәара ахьынрымаз, аетимологиа ахаҭарнакра ду аман.
Англыз бызшәаҿы ''Australia'' ажәа акәзар, раԥхьаӡа акәны иарбаз 1625 шықәсазы «Australia del Espíritu Santo» — Испаниа исыԥҵаз анҵамҭаҿы ({{lang-en|A note of Australia del Espíritu Santo, written by Master Hakluyt}})<ref name="Purchas">Purchas, vol. iv, pp. 1422–32, 1625.</ref>. Испаниа иадҳәалаз «Austrialia» (sic) аҳаҭыраз аграфикатә хьаҳәақәа аԥсахит — «Australia» ҳәа<ref name="PDFsource">"A copy at the Library of Congress can be read online" (PDF). Archived from the original on 2006-08-22.</ref>.
1638 шықәсазы «Australische» ҳәа Голландтәи Батавиа (хәҭак ланарҭа иашҭоз [[Џакарта]]) акартаҿы ахархәара аман<ref name="Scott">Scott, Ernest (2004). ''The Life of Captain Matthew Flinders''. Kessinger Publishing. {{ISBN|978-1-4191-6948-9}}.</ref>.
Англыз бызшәахь итәргылоу, Габриель де Фуаньи иҩыз утопиатә роман — ''Les Aventures de Jacques Sadeur dans la Découverte et le Voyage de la Terre Australe'' (1676) — Аԥсны зеиԥшроу атексттә ҩымҭаҿы «Australia» ажәа ицәырҵуеит<ref name="Baker">Baker, Sidney J. (1966). ''The Australian Language'', second edition.</ref>.
1771 шықәсазы Александр Далримпл иҿы — ''An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean'' — Australia атермин иаԥырҵуеит. XVIII ашәышықәсазы [[Џордж Шоу]]и [[Џеимс Эдвард Смит]]и рыҩымҭақәа — ''Zoology and Botany of New Holland'' (1793) аботаникатә картографияҿы ахархәара аҭара иалагеит<ref name="Ferguson">Ferguson, John Alexander (1975). ''Bibliography of Australia: 1784–1830''. National Library of Australia. {{ISBN|0-642-99044-1}}.</ref>.
1814 шықәсазы, Флиндерс Мэтью иҩыз ''A Voyage to Terra Australis'' — иара авторс дамеихаит ари атермин официалла ахархәаразы<ref name="Flinders">Flinders, Matthew (1814). ''A Voyage to Terra Australis''. G. and W. Nicol.</ref>. Флиндерс иҩуеит:
{{цитата|If I permitted myself any innovation on the original term, it would have been to convert it to Australia; as being more agreeable to the ear, and an assimilation to the names of the other great portions of the earth.}}
1814 шықәсазы Роберт Броун иҩыз ботаникатә анҵамҭа — ''General remarks, geographical and systematical, on the botany of Terra Australis'' — «Australian» аԥҳәанҵатә форма лассы-лассы иаҳагылоуп<ref name="Brown">Bennett, J. J., ed. (1866–68). ''The Miscellaneous Botanical Works of Robert Brown, Esq., D.C.L., F.R.S''. Vol. 2. pp. 1–89.</ref><ref name="Mabberley">Mabberley, David (1985). ''Jupiter botanicus: Robert Brown of the British Museum''. British Museum (Natural History). {{ISBN|3-7682-1408-7}}.</ref>.
Атермин официалла Британиатәи адмиралтиа ахашәыршәа ииҭеит 1824 шықәсазы, аха 1817 шықәса декембр 12 рзы [[Лаклан Маккуори]], [[Новатәи Южтәи Уэльс]] агубернатор, Британиа аминистерство ахь анапы иҵеиҵеит «Australia» ҳәа<ref name="Life">''Life in Australia''. Commonwealth of Australia. 2007. p. 11. {{ISBN|978-1-921446-30-6}}.</ref>.
== Аҭоурых ==
=== Аустралиа европатәиқәа иабжап ашьҭахь иаарҭа (1606 ш.ынӡа) ===
[[Файл:Aboriginal Art Australia.jpg|мини|слева|Аборигенцәа ррисунокқәа [[Какаду (националтә парк)|Какаду националтә парк аҿы]], шамахамзар {{nobr|30 000 ш.}} рназы.]] [[Австралиатәи аборигенцәа|Аустралиатәи аборигенцәа]] рԥынҵа Афырхаҵа иаарҭа {{s|40—60 нызқь}} шықәса раан (еиҵоу адыррақәа рыла — шамахамзар 70 нызқь шықәса раан)<ref>Peter Hiscock (2008). ''Archaeology of Ancient Australia''. Routledge: London. {{ISBN|0-415-33811-5}}.</ref><ref>John Mulvaney and Johan Kamminga (1999). ''Prehistory of Australia''. Allen and Unwin, Sydney. {{ISBN|1 864489502}}.</ref>. Ауаа Аустралиа инаахьит аҽа мшын иду ахьчарала, [[Ҩбатәи Гвинеиа]] ԥшьынҵа ҭашәны, [[Тасманиа]] иара убас, акомконтинент аԥша шьҭаҟоу аҟынтәи. Абри аус аҽаншьо рҟәатәи рыла, уи адунеи аҿы ихадоу аԥышәа рымаз амшын аус руан<ref>Ron Laidlaw «Aboriginal Society before European settlement» in Tim Gurry (ed) (1984) ''The European Occupation.'' Heinemann Educational Australia, Richmond. p. 40. {{ISBN|0 85859 2509}}.</ref>. Ауаа рҭаара континент аҿы иалагеит {{s|42—48 нызқь}} шықәса раан<ref>{{статья |автор=Gillespie, Richard |ссылка=http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Gillespie02.pdf |заглавие=Dating the First Australians (full text) |издание=Radiocarbon |том=44 |номер=2 |страницы=455—472 |accessdate=2010-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030718074926/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Gillespie02.pdf |archive-date=2003-07-18 |url-status=dead |язык=en |год=2002 }}</ref>.
[[Мунго аӡы|Иахьа ашьапылампыл иақәхеит]] агәыҳалалра иамаз аӡы [[Мунго (ажьырныҳәа)|Мунго]] аҿы, иахьа иахәшәу [[Новый Южный Уэльс]] аконтә<ref>{{статья |заглавие=New ages for human occupation and climatic change at Lake Mungo, Australia |издание=Nature |том=421 |номер=6925 |страницы=837—840 |pmid=1259451 |doi=10.1038/nature01383 |язык=en |тип=journal |автор=Bowler J. M., Johnston H., Olley J. M., Prescott J. R., Roberts R. G., Shawcross W., Spooner NA. |год=2003 |issn=0028-0836 }}</ref>. Ари ахархәара иашау аилкаара, [[Акремациа|кремациа]] зхы иазырхәо ауаа иреиҳау жәамтәқәас иамоу, уи иалшоит ирбо ррелигиозтә рритуалқәа рымҩаԥгара<ref>Bowler, J. M. 1971. Pleistocene salinities and climatic change: Evidence from lakes and lunettes in southeastern Australia. In: Mulvaney, D. J. and Golson, J. (eds), Aboriginal Man and Environment in Australia. Canberra: Australian National University Press, pp. 47—65.</ref>.
Аборигенцәа рхатәы арбагақәа адунеи аҟны зегьы иртәыртәыз аҭакра иаҵанакуеит<ref name="NGVindig">{{cite web|url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|title=The Indigenous Collection|website=The Ian Potter Centre: NGV Australia|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=2010-12-06|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/5ulScpce3?url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|archive-date=2010-12-06}}</ref>. Иахьазы иазгәарҭоит {{nobr|30 000 ш.}} иреиҳау арбагақәа рымазара, уи рхыԥхьаӡара адунеи зегь аҟны иуԥылоит, [[Улуру]] аҿы, [[Какаду (националтә парк)|Какаду]] апарк аҿы<ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/|title=Environment.gov.au|publisher=Environment.gov.au|date=2011-07-08|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dRjaxq?url=http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/|archive-date=2012-02-02}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html|title=Environment.gov.au|publisher=Environment.gov.au|date=2011-07-08|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dSumXW?url=http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html|archive-date=2012-02-02}}</ref>. Арбагақәа рыла, Аустралиатәи иашатәу ргыланы иуԥылоит, [[Ласко аԥшҭа]] уҳәа [[Альтамира аԥшҭа]] ахь<ref>{{cite web |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/indigenous/art/index.htm |url-status=dead |title=Indigenous art |website=Australian Culture and Recreation Portal |publisher=Australia Government |accessdate=2010-09-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/659dTrBuG?url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-indigenous-art |archive-date=2012-02-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Australia|url=http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/|title=Australianmuseum.net.au|publisher=Australianmuseum.net.au|date=2011-07-01|accessdate=2011-07-14|archive-url=https://www.webcitation.org/659dUodkP?url=http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/|archive-date=2012-02-02}}</ref>.
10—12 нызқь шықәса инарзынаԥшуа аамҭазы Тасманиа иԥкынгьы даҽа континентк рҟынтәи, нас ирылымҵит [[тасманиатәи аборигенцәа|тасманиатәи аборигенцәа]] иахь [[бумеранг]] ахархәара<ref>Julia Clark (c. 1992) «Aboriginal People of Tasmania», p. 3 in ''Aboriginal Australia'', produced by Aboriginal and Torres Strait Islander Commission (ATSIC) {{ISBN|0-644-24277-9}}.</ref>. Усҟантәи аамҭазы Аустралиа ҷыдала ауадаҩрақәа рнапы алакын — [[Викториа (Аустралиа)|Викториа]] аштат аҿы [[Кондах аҩаташьанӡа]]ҿы иаԥҵан апостоянтә нхарақәеи ачаҵәрақәа<ref>Richard Broome (1984)'' Arriving'', p. 8.</ref>. Амакасарцәа иацәажәоз уаанӡатәи аборигенцәа рахь иахыԥхьаӡалоуп, ҷыдала [[йолнгу]] рҟынтәи, [[Арнем-Ленд]] анеилырҟьо.
=== Аустралиа амшын иԥырхагацәа ицәырҵра (1606—1788) ===
[[Файл:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|мини|Аустралиа европатәи амшынцәтәылауаа иԥшаара (1812 ш.ԥхьа)<br> {{legend|#000000|1606 — [[Виллем Янсзон]]}} {{legend|#ff9955|1606 — [[Луис Ваэс де Торрес]]}} {{legend|#39842c|1616 — [[Дерк Хартог]]}} {{legend|#ffd42a|1619 — [[Фредерик де Хаутман]]}} {{legend|#835b38|1644 — [[Тасман, Абел Янсзон|Абел Тасман]]}} {{legend|#516778|1696 — [[Виллем де Вламинк]]}} {{legend|#000080|1699 — [[Уильям Дампир]]}} {{legend|#8000ff|1770 — [[Џеимс Кук]]}} {{legend|#0055d4|1797—1799 — [[Џордж Басс]]}} {{legend|#ff0000|1801—1803 — [[Мэтью Флиндерс]]}}]]
==Шәахә. иара убас==
* [[Аҳәынҭқаррақәа рсиа]]
* [[Австралцәа]]
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
[[Акатегориа:Австралиа| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Афедеративтә монархиақәа]]
[[Акатегориа:1901 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
8yn1npx7jw7a8fq5s9aan8s6b757cil
Амра
0
5634
165763
127438
2026-05-10T22:57:57Z
Kwamikagami
11190
165763
wikitext
text/x-wiki
[[Афаил:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|frameless|right]]
'''А́мра'''<ref>{{Аԥсуа-аурыс жәар (2005)}}</ref> (''асимвол'': [[Афаил:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) — ҳара ҳгалактика "Ассар рымҩа" аиаҵәақәа ируакуп. Уи [[амратәи асистема]] иаҵәа мацароуп. Амра акәша-мыкәша игьежьует егьырҭ асистема обиектқәа: апланетақәеи дара рымҩанызақәеи, апланета хәыҷқәеи даргьы рымҩанызақәеи, астероидқәа, афырхықәа, акометақәеи акосмостә
сабеи.
==Азгəаҭақəа==
{{Reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Амратә система]]
[[Акатегориа:Аеҵәақәа]]
fxn8j72fh6rk3z8esgt8uj7n15twa94
Кипр
0
6062
165653
163214
2026-05-10T15:55:34Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165653
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Кипр абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Кипр агерб
|агимн=Hymn to liberty instrumental.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Кипр агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=6}}
'''Кипр''' ({{lang-el|Κύπρος}}, {{lang-tr|Kıbrıs}}), аофициалтә хьʒы: '''Ареспублика Кипр'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 253 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-el|Κυπριακή Δημοκρατία}}; {{lang-tr|Kıbrıs Cumhuriyeti}}) — адгьылбжьахатәи аҳәынҭқарра [[Европа]]ҿы ауп. Аҳҭнықалақь – [[Ниқозиа]] ауп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Кипр| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Амраҭашәара-азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Европатәи Аидгыла иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Европа ахеилак иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:1960 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
fug8cbl6n09dxjl8r37txnqm86uq1yp
Монако
0
6660
165637
161340
2026-05-10T15:43:25Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165637
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Монако абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Монако агерб
|агимн=Monaco National Anthem.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Монако агимн
|амаҵураҭыԥ1=Аҳ
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аҳәынҭқарратә министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=12}}
'''Монако''' ({{lang-fr|Monaco}}, {{lang-lij| Mùnegu}}), аофициалтә хьӡы: '''Монако аҳра'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 266 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fr|Principauté de Monaco}}, {{lang-lij|Principatu de Mùnegu}}) — [[Европа]] атәыла иауакуп.
Аҵанакы – {{км²|2.02}}.
Аҳәынҭқарра иаланхо – {{иаланхо|38 350|2020}}.<ref>{{Cite web |url=https://www.imsee.mc/Actualites/Population-officielle-2020 |title=Archive copy |access-date=2021-06-07 |archive-date=2021-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607101038/https://www.imsee.mc/Actualites/Population-officielle-2020 |url-status=dead }}</ref>
== Аҭоурых ==
== Административтә ашара ==
== Аекономика ==
== Алахтыра ==
== Азгәаҭақәа ==
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Монако| ]]
[[Акатегориа:Европатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Европа ахеилак иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:1297 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]]
3n3ndriankjo7iryylq72ivl48j2i9n
Акатегориа:Монако
14
28357
165638
120699
2026-05-10T15:43:33Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165638
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Монацо}}
[[Акатегориа:Европатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]]
lbk2hw0x7n8g48sjzc3bwh7rx8gwvcc
Аладатәи Африка
0
30141
165675
163246
2026-05-10T16:04:53Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165675
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Алада-Африкатәи Ареспублика абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Алада-Африкатәи Ареспублика агерб
|агимн=South African national anthem.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Алада-Африкатәи Ареспублика агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Апрезидент ихаҭыԥуаҩ
|амаҵурауаҩ2=[[Деивид Мабуза]]
|zoom1=4}}
'''Аладатәи Африка''' ({{lang-en|South Africa}}), аофициалтә хьӡы: '''Алада-Африкатәи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 309 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ('''ААА''', {{lang-en|Republic of South Africa (RSA)}}) — Алада-[[Африка]]ҟны атәылоуп. ААА 3 аҳҭнықалақьқәа имоуп: [[Преториа]] (административтә ҳҭнықалақь), [[Кеиптаун]] (азакәанԥҵаратә ҳҭнықалақь), [[Блумфонтеин]] (аӡбаратә ҳҭнықалақь).
==Административтә шара==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: right;"
! Апровинциа
! Еиҳаӡоу аҭыԥантәи бызшәала<ref>http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf, p. 25.</ref>
! Апровинциалтә ҳҭнықалақь
! Зегь реиҳа идуу ақалақь
! Аҵакыра<ref name="cib2011">''Census 2011: Census in brief''. Statistics South Africa. Преториа. 2012. {{ISBN|9780621413885}}. [http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf Онлаин]. [https://web.archive.org/web/20150513171240/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf Архив] {{date|13|5|2015}}</ref>
! Ауааԥсыра<br/>(2011)<ref name="cib2011"/>
! [[Ауааԥсыра рыжәпара|Ауааԥсыра<br/>рыжәпара]] (2011)
! [[Ауааԥсыра рыҿиара аиндекс|Ауааԥсыра рыҿиара<br /> аиндекс]] (2003) <ref>АСӶАР, Аделзаде. ''South Africa Human Development Report 2003''. Oxford University Press. 2003. Кеиптаун. Адаҟьа 282. {{ISBN|978-0-19-578418-3}}. [http://hdr.undp.org/en/reports/nationalreports/africa/southafrica/south_africa_2003_en.pdf Онлаин].}}</ref>
! Ахсаала
|-
|align="left"|[[Аҩада-кеиптәи апровинциа]] ||align="left"|{{lang-af|Noord-Kaap}} ||align="left"|[[Кимберли (ААА)|Кимберли]] ||align="left"|Кимберли|| 372 889 км<sup>2</sup> || 1 145 861 || 3,1/км<sup>2</sup> || 0,69 || [[Афаил:Northern Cape in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Аҩадамраҭашәаратәи апровинциа]] ||align="left"|{{lang-tn|Bokone Bophirima}} ||align="left"|[[Маҳикенг]] || align="left" |[[Риустенбург]] || 104 882км<sup>2</sup> || 3 509 953 || 33,5/км<sup>2</sup> || 0,61 || [[Афаил:North West in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Гаутенг]] ||align="left"|{{lang-zu|eGoli}} ||align="left"|[[Иоханнесбург]] ||align="left"|Иоханнесбург|| 18,178 км<sup>2</sup> || 12 272 263 || 675.1/км<sup>2</sup> || 0,74 || [[Афаил:Gauteng in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Квазулу-Натал]] ||align="left"|{{lang-zu|iKwaZulu-Natali}} ||align="left"|[[Питермарицбург]] ||align="left"|[[Дурбан]] || 94 361 км<sup>2</sup> || 10 267 300 || 108,8/км<sup>2</sup> || 0,63 || [[Афаил:KwaZulu-Natal in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Лимпопо]] ||align="left"|{{lang-nso|Limpopo}} ||align="left"|[[Полокване]] || align="left" |Полокване|| 125 754 км<sup>2</sup> || 5 404 868 || 43,0/км<sup>2</sup> || 0,59 || [[Афаил:Limpopo in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Мпумаланга]] ||align="left"|{{lang-ss|iMpumalanga}} ||align="left"|[[Мбомбела]] || align="left" |Мбомбела|| 76 495 км<sup>2</sup> || 4 039 939 || 52,8/км<sup>2</sup> || 0,65 || [[Афаил:Mpumalanga in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Мрагылара-кеиптәи апровинциа]] || align="left" |{{lang-xh|iMpuma-Koloni}} ||align="left"|[[Бишо]] ||align="left"|[[Гҟеберҳа]] || 168 966 км<sup>2</sup> || 6 562 053 || 38,8/км<sup>2</sup> || 0,62 || [[Афаил:Eastern Cape in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Мраҭашәара-кеиптәи апровинциа]]<ref>Ари астатистика [[Апринц-Едуард Идгьылбжьахақәа]] (335 км<sup>2</sup>) аҵанакуом, иарбанзаалак Алада-африкатәи аҵакырадгьылқәа [[асубантарктикатә цәаҳәа]]ҟны [[Индиатәи аокеан]]ҟны, аха [[Мраҭашәара-кеиптәи апровинциа]] ахәҭа иҟоуп.</ref> ||align="left"|{{lang-af|Wes-Kaap}} ||align="left"|[[Кеиптаун]] ||align="left"|Кеиптаун|| 129 462 км<sup>2</sup> || 5 822 734 || |45,0/км<sup>2</sup> || 0,77 || [[Афаил:Western Cape in South Africa.svg|50px]]
|-
|align="left"|[[Фри-Стеит]] ||align="left"|{{lang-st|Freistata}} ||align="left"|[[Блумфонтеин]] ||align="left"|Блумфонтеин|| 129 825 км<sup>2</sup> || 2 745 590 || 21,1/км<sup>2</sup> || 0,67 || [[Афаил:Free State in South Africa.svg|50px]]
|-style="background:honeydew" class="sortbottom"
|align="left"|'''Алада-Африкатәи ареспублика'''||align="left"|{{lang-zu|iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika}} ||align="left"| [[Преториа]], [[Кеиптаун]], [[Блумфонтеин]] ||align="left"| [[Иоханнесбург]]|| 1 220 813 км<sup>2</sup> || 51 770 560 || 42,4/км<sup>2</sup> || 0,67 ||
|-
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Алада-Африкатәи Ареспублика| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1910 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
rmwimmlgy3ukejue2u9nqn9ab0i4uti
Бангладеш
0
30190
165649
163207
2026-05-10T15:54:26Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165649
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Бангладеш абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Бангладеш агерб
|агимн=Amar Sonar Bangla - official vocal music of the National anthem of Bangladesh.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Бангладеш агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Бангладеш''' ({{lang-bn|বাংলাদেশ}}), аофициалтә хьӡы: '''Бангладеш Жәлартә Республика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 227 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-bn|গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ; [Ганапраџьатантри Бангладеш]}}) — [[Азиа]]тәи [[асоциалисттә ҳәынҭқарра]].
== Административтә шара ==
Бангладеш 8 аобластқәа ({{lang-bn|বিভাগ}}) рыла ишоит.
{| style="background:white" class="wikitable sortable mw-datatable"
!
! Аобласт
! Аобласттә<br />ҳҭнықалақь
! data-sort-type="number"| Аҵакыра<br />(км²)
! data-sort-type="number" | Ауааԥсыра<br/>(2011)
! [[Ауааԥсыра рыжәпара|Ауааԥсыра<br/>рыжәпара]]
! Ахсаала
|- align="right"
| 1.
| align="left" | [[Барисал (аобласт)|Барисал]]
| [[Барисал]]
| 13 225,20
| 8 325 666
| 613
| rowspan="8" |[[Афаил:Bangladesh_divisions_russian.svg|350px]]
|- align="right"
| 2.
| align="left" | [[Дакка (аобласт)|Дакка]]
| [[Дакка]]
| 20 593,74
| 36 054 418
| 1751
|- align="right"
| 3.
| align="left" | [[Кхулна (аобласт)|Кхулна]]
| [[Кхулна]]
| 22 284,22
| 15 687 759
| 699
|- align="right"
| 4.
| align="left" | [[Маимансинӷ (аобласт)|Маимансинӷ]]
| [[Маимансинӷ]]
| 10 584,06
| 11 370 000
| 1074
|- align="right"
| 5.
| align="left" | [[Раџьшаҳи (аобласт)|Раџьшаҳи]]
| [[Раџьшаҳи]]
| 18 153,08
| 18 484 858
| 1007
|- align="right"
| 6.
| align="left" | [[Рангпур (аобласт)|Рангпур]]
| [[Рангпур]]
| 16 184,99
| 15 787 758
| 960
|- align="right"
| 7.
| align="left" | [[Силхет (аобласт)|Силхет]]
| [[Силхет]]
| 12 635,22
| 9 910 219
| 779
|- align="right"
| 8.
| align="left" | [[Читтагонг (аобласт)|Читтагонг]]
| [[Читтагонг]]
| 33 908,55
| 28 423 019
| 831
|- align="right" class="sortbottom" style="font-weight:bold; border-top:2px solid black"
|
| align="left" | Зегь Бангладеш
|
| 144 272
| 142 319 000
| 986,46
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Бангладеш| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Асоциалисттә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1971 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
p337c6nawdxfhg2a8zenp0hdeczypo1
Барбадос
0
30194
165650
163451
2026-05-10T15:54:44Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165650
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Барбадос абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Барбадос агерб
|агимн=
|агимн ирызку адаҟьа = Барбадос агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=8}}
'''Барбадос'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 227 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Barbados}}) — [[Аҩадатәи Америка]]тәи адгьылбжьахатә тәыла маҷ [[Мраҭашәаратәи Индиа]]ҟны. Ари атәыла иеихьӡылоу адгьылбжьахац ишьақәгылоуп.
== Административтә шара ==
Барбадос 11 аокругқәа ({{lang-en|parishes}}) рыла ишоит.
{|class="wikitable sortable"
|-bgcolor="#efefef"
! №
! Аокруг
! Аокругтә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />км²
! Ауааԥсыра<br />(2010)
! [[Ауааԥсыра рыжәпара]]<br />ауаа/км²
! Ахсаала
|-
|1
||[[Қьырса-Черч (Барбадос)|Қьырса-Черч]]
|[[Оистинс]]
|57
|54 336
|953,3
| rowspan="12" | [[Афаил:Barbados parishes numbered.png|400px|мини]]
|-
|2
||[[Сент-Ендриу (Барбадос)|Сент-Ендриу]]
|[[Гринленд]]
|36
|5 139
|142,8
|-
|3
||[[Сент-Џьорџь (Барбадос)|Сент-Џьорџь]]
|[[Булкели]]
|44
|19 767
|449,3
|-
|4
||[[Сент-Џьеимс (Барбадос)|Сент-Џьеимс]]
|[[Ҳолтаун]]
|31
|28 498
|919,2
|-
|5
||[[Сент-Џьон (Барбадос)|Сент-Џьон]]
|[[Фор-Роудс]]
|34
|8 963
|263,6
|-
|6
||[[Сент-Џьозеф (Барбадос)|Сент-Џьозеф]]
|[[Батшиба]]
|26
|6 620
|254,6
|-
|7
||[[Сент-Луси (Барбадос)|Сент-Луси]]
|[[Краб-Ҳилл]]
|36
|9 758
|271,1
|-
|8
||[[Сент-Мишель (Барбадос)|Сент-Мишель]]
|[[Бриџьтаун]]
|39
|88 529
|2 270,0
|-
|9
||[[Сент-Питер (Барбадос)|Сент-Питер]]
|[[Спеитстаун]]
|34
|11 300
|332,4
|-
|10
||[[Сент-Филип (Барбадос)|Сент-Филип]]
|[[Сикс-Роудс]]
|60
|30 662
|511,0
|-
|11
||[[Сент-Томас (Барбадос)|Сент-Томас]]
|[[Ҳиллеби]]
|34
|14 249
|419,1
|- style="background: #CCC;"
| ||Зегь|| ||439||277 821||660,0
|-
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Барбадос| ]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Амонархиақәа]]
[[Акатегориа:1966 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
hdhe0lhucrb0m3l2qx1yrflkbhuibe1
Ботсвана
0
30200
165651
163210
2026-05-10T15:55:00Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165651
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Ботсвана абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Ботсвана агерб
|агимн=United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Ботсвана агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Ботсвана''' ({{lang-tn|Botswana}}), аофициалтә хьӡы: '''Ботсвана Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 232 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-tn|Lefatshe la Botswana}}) — [[Африка]]ҟны атәылоуп.
==Административтә шара==
Ботсвана 17 административтә округқәа ({{lang-tn|Kgaolo}}) рыла ишоит: 10 ақыҭатә округқәеи 7 ақалақьтә округқәи.
{| class="standard"
| colspan="8" align="center" style="background: #DDE;" |'''Ақыҭатә округқәа'''
|-
!
! Аокруг
! Атсуанала
! Аокругтә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="Citypopulation">[http://www.Citypopulation.de/Botswana.html Перепись населения 2011 года-Citypopulation]</ref><br />(2011)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Агәҭантәи аокруг (Ботсвана)|Агәҭантәи аокруг]]
| Kgaolo ya Legare
| [[Серове]]
| align="right"|142 076
| align="right"|576 064
| align="right"|4,05
| rowspan="10" | [[АФаил:Botswana Districts numbered 300px.png|250px]]
|-----
| 2
| [[Чобе]]
| Kgaolo ya Chobe
| [[Касане]]
| align="right"|20 800
| align="right"|23 347
| align="right"|1,12
|-----
| 3
| [[Ганзи]]
| Kgaolo ya Ghanzi
| [[Ганзи (ақалақь)|Ганзи]]
| align="right"|117 910
| align="right"|43 095
| align="right"|0,37
|-----
| 4
| [[Кгалагади]]
| Kgalagadi le dikgaolo tse di mabapi
| [[Ҽабонг]]
| align="right"|105 200
| align="right"|50 492
| align="right"|0,48
|-----
| 5
| [[Кгатленг]]
| ?
| [[Мочуди]]
| align="right"|7960
| align="right"|91 660
| align="right"|11,52
|-----
| 6
| [[Квененг]]
| ?
| [[Молепололе]]
| align="right"|31 100
| align="right"|304 549
| align="right"|9,79
|-----
| 7
| [[Аҩада-мраҭашәаратәи aокруг (Ботсвана)|Аҩада-мраҭашәаратәи aокруг]]
| ?
| [[Маун (ақалақь)|Маун]]
| align="right"|109 130
| align="right"|152 284
| align="right"|1,40
|-----
| 8
| [[Аҩада-мрагыларатәи aокруг (Ботсвана)|Аҩада-мрагыларатәи aокруг]]
| ?
| [[Масунга]]
| align="right"|5 120
| align="right"|60 264
| align="right"|11,77
|-----
| 9
| [[Алада-мрагыларатәи аокруг (Ботсвана)|Алада-мрагыларатәи аокруг]]
| ?
| [[Рамоцва]]
| align="right"|1780
| align="right"|85 014
| align="right"|47,76
|-----
| 10
| [[Аладатәи аокруг (Ботсвана)|Аладатәи аокруг]]
| Motsana wa Molapowabojang
| [[Канье]]
| align="right"|28 470
| align="right"|197 767
| align="right"|6,95
|-
| colspan="8" align="center" style="background: #DDE;" |'''Ақалақьтә округқәа'''
|-
| 1
| colspan="3" | [[Габороне]]
| align="right"|169
| align="right"|231 592
| align="right"|1 370
|-
| 2
| colspan="3" | [[Франсистаун]]
| align="right"|79
| align="right"|98 961
| align="right"|1 253
|-
| 3
| colspan="3" | [[Лобаце]]
| align="right"|42
| align="right"|29 007
| align="right"|691
|-
| 4
| colspan="3" | [[Селеби-Пхикве]]
| align="right"|50
| align="right"|49 411
| align="right"|990
|-
| 5
| colspan="3" | [[Џьваненг]]
| align="right"|100
| align="right"|18 008
| align="right"|180
|-
| 6
| colspan="3" | [[Орапа]]
| align="right"|17
| align="right"|9 531
| align="right"|561
|-
| 7
| colspan="3" | [[Сова]]
| align="right"|159
| align="right"|3 598
| align="right"|22,63
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''581 730'''||align="right"|'''2 024 904'''||align="right"|'''3,48'''||
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ботсвана| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1966 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
5ydep78o7dkyrmxjikf298xivyayxeg
Шри-Ланка
0
30208
165676
163247
2026-05-10T16:05:09Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165676
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Шри-Ланка абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Шри-Ланка агерб
|агимн=Sri Lankan national anthem, performed by the United States Navy Band.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Шри-Ланка агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|Агимн=
|zoom1=6}}
'''Шри-Ланка''' ({{lang-si|ශ්රී ලංකාව [Шри Ланка]}}, {{lang-ta|இலங்கை [Иланкаи]}}), аофициалтә хьӡы: '''Адемократиатә Социалисттә Республика Шри-Ланка'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 306 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-si|ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජය [Шри Ланка Праџьатантрика Самаџьавади Џьанараџьаиа]}}, {{lang-ta|இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு [Иланкаи Џьананааиака Соосалисак Куҭиарасу]}}), аҭоурыхтә хьӡы: '''Цеилон''' ({{lang-pt|Ceilão}}) — [[Азиа]]тәи адгьылбжьахатә [[асоциалисттә ҳәынҭқарра]].
== Административтә шара ==
Шри-Ланка 9 апровинциақәа ({{lang-si|පළාත [Палаата]}}, {{lang-ta|மாகாணம் [маакаанам]}}) рыла ишоит.
{| style="background:white" class="wikitable sortable mw-datatable"
!
! Апровинциа
! Апровинциа<br />иаҳҭнықалақь
! data-sort-type="number"| Аҵакыра<br />(км²)
! data-sort-type="number" | Ауааԥсыра<ref>''Economic and social statistics of Sri Lanka – Country Profile''. Central Bank of Sri Lanka. {{date|19|11|2020}} [https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/statistics/otherpub/economic_and_social_statistics_of_SL_2018_e_0.pdf Онлаин].</ref><br/>(2017)
! [[Ауааԥсыра рыжәпара|Ауааԥсыра<br/>рыжәпара]]
! Ахсаала
|- align="right"
| 1.
| align="left" | [[Агәҭантәи апровинциа (Шри-Ланка)|Агәҭантәи апровинциа]]
| align="left" | [[Канди]]
| 5 674
| 2 722 000
| 488
| rowspan="10" |[[Афаил:Sri_Lanka_provinces_ru.svg|350px]]
|- align="right"
| 2.
| align="left" | [[Мрагыларатәи апровинциа (Шри-Ланка)|Мрагыларатәи апровинциа]]
| align="left" | [[Тринкомали]]
| 9 996
| 1 677 000
| 179
|- align="right"
| 3.
| align="left" | [[Аҩада-агәҭантәи апровинциа (Шри-Ланка)|Аҩада-агәҭантәи апровинциа]]
| align="left" | [[Анураџьапура]]
| 10 472
| 1 349 000
| 138
|- align="right"
| 4.
| align="left" | [[Аҩадатәи апровинциа (Шри-Ланка)|Аҩадатәи апровинциа]]
| align="left" | [[Џьафна (ақалақь)|Џьафна]]
| 8 884
| 1 119 000
| 135
|- align="right"
| 5.
| align="left" | [[Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа (Шри-Ланка)|Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа]]
| align="left" | [[Курунегала]]
| 7 888
| 2 508 000
| 334
|- align="right"
| 6.
| align="left" | [[Сабарагамува]]
| align="left" | [[Ратнапура]]
| 4 968
| 2 028 000
| 412
|- align="right"
| 7.
| align="left" | [[Аладатәи апровинциа (Шри-Ланка)|Аладатәи апровинциа]]
| align="left" | [[Галле (Шри-Ланкаҟны ақалақь)|Галле]]
| 5 544
| 2 611 000
| 485
|- align="right"
| 8.
| align="left" | [[Ува (апровинциа)|Ува]]
| align="left" | [[Бадулла]]
| 8 500
| 1 349 000
| 162
|- align="right"
| 9.
| align="left" | [[Мраҭашәаратәи апровинциа (Шри-Ланка)|Мраҭашәаратәи апровинциа]]
| align="left" | [[Коломбо]]
| 3 384
| 6 081 000
| 1692
|- align="right" class="sortbottom" style="font-weight:bold; border-top:2px solid black"
|
| align="left" colspan="2" | Зегь
| 65 610
| 21 444 000
| 342
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Шри-Ланка| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Асоциалисттә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1948 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
3wkdb3fxc8eiinuf7z7mn9dxvgcgi3y
Габон
0
30246
165656
163218
2026-05-10T15:58:01Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165656
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Габон абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Габон агерб
|агимн=La Concorde.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Габон агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Габон''' ({{lang-fr|Gabon}}), аофициалтә хьӡы: '''Габонтәи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 237 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fr|République gabonaise}}) — [[Африка]]ҟны атәыла.
==Административтә шара==
Габон иаку аҳәынҭқарра ауп, ари атәыла 9 административтә провинциақәа рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Апровинциа
! Афранцызла
! Апровинциатә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/gabon.aspx|title=GeoHive - Gabon population|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110906035204/http://www.geohive.com/cntry/gabon.aspx|archive-date=2011-09-06}}</ref><br />(2013)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Естуари]]
| Estuaire
| [[Либревиль]]
| align="right"|20 740
| align="right"|895 689
| align="right"|43,19
| rowspan="10" | [[АФаил:Gabon_provinces_numbered.png|350px]]
|-----
| 2
| [[Аҩадатәи Огове]]
| Haut-Ogooué
| [[Франсвиль]]
| align="right"|36 547
| align="right"|250 799
| align="right"|6,86
|-----
| 3
| [[Агәҭантәи Огове]]
| Moyen-Ogooué
| [[Moyen-Ogooué]]
| align="right"|18 535
| align="right"|69 287
| align="right"|3,74
|-----
| 4
| [[Нгуние]]
| Ngounié
| [[Муила]]
| align="right"|37 750
| align="right"|100 838
| align="right"|2,67
|-----
| 5
| [[Нуанга]]
| Nyanga
| [[Чибанга]]
| align="right"|21 285
| align="right"|52 854
| align="right"|2,48
|-----
| 6
| [[Огове-Ивиндо]]
| Ogooué-Ivindo
| [[Макоку]]
| align="right"|46 075
| align="right"|63 293
| align="right"|1,37
|-----
| 7
| [[Огове-Лоло]]
| Ogooué-Lolo
| [[Куламуту]]
| align="right"|25 380
| align="right"|65 771
| align="right"|2,59
|-----
| 8
| [[Амшын ахықәантәи Огове]]
| Ogooué-Maritime
| [[Порт-Жантиль]]
| align="right"|22 890
| align="right"|157 562
| align="right"|6,88
|-----
| 9
| [[Волио-Нтем]]
| Woleu-Ntem
| [[Оем]]
| align="right"|38 465
| align="right"|154 986
| align="right"|4,03
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''267 667'''||align="right"|'''1 811 079'''||align="right"|'''6,77'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Габон| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1960 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
no4e6y26k3rbokpz6ze9y015qkvp7r1
Гаиана
0
30253
165744
163456
2026-05-10T16:51:31Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Гаианақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165744
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Гаиана абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Гаиана агерб
|агимн=National Anthem of Guyana.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Гаиана агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Гаиана''' ({{lang-en|Guyana}}), аофициалтә хьӡы: '''Акооперативтә Республика Гаиана'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 237 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Co-operative Republic of Guyana}}) — [[Аладатәи Америка]]ҟны атәылоуп.
==Административтә шара==
Гаиана 10 арегионқәа ({{lang-en|Regions}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Арегион
! Англизшәала
! Арегионтә аҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref>''2012 Population & Housing Census - 2012 Census Final Results''. Гаианатәи ахыԥхьаӡареихшьаларатә усбарҭа. 2012. [https://www.statisticsguyana.gov.gy/census.html#comp онлаин]. [https://web.archive.org/web/20120909144129/http://www.statisticsguyana.gov.gy/census.html#comp архив].</ref><br />(2012)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Барима-Уаини]]
| Barima-Waini
| [[Мабарума]]
| align="right"|20 339
| align="right"|27 643
| align="right"|1,36
| rowspan="11" | [[АФаил:Guyana, administrative divisions - Nmbrs - monochrome.svg|300px]]
|-----
| 2
| [[Померун-Супенаам]]
| Pomeroon-Supenaam
| [[Анна-Реџьина]]
| align="right"|6 195
| align="right"|46 810
| align="right"|7,55
|-----
| 3
| [[Ессекибо-Аилендс-Уест-Демерара]]
| Essequibo Islands-West Demerara
| [[Вред-ен-Хуп]]
| align="right"|3 755
| align="right"|107 785
| align="right"|28,70
|-----
| 4
| [[Демерара-Маҳаика]]
| Demerara-Mahaica
| [[Џьорџьтаун]]
| align="right"|2 232
| align="right"|311 563
| align="right"|139,60
|-----
| 5
| [[Маҳаика-Бербис]]
| Mahaica-Berbice
| [[Форт-Веллингтон]]
| align="right"|4 190
| align="right"|49 820
| align="right"|11,89
|-----
| 6
| [[Куиуни-Мазаруни]]
| Cuyuni-Mazaruni
| [[Бартика]]
| align="right"|47 213
| align="right"|18 375
| align="right"|0,39
|-----
| 7
| [[Аппер-Демерара-Бербис]]
| Upper Demerara-Berbice
| [[Линден (Гаиана)|Линден]]
| align="right"|17 040
| align="right"|39 992
| align="right"|2,35
|-----
| 8
| [[Потаро-Сипаруни]]
| Potaro-Siparuni
| [[Мадиа (Гаиана)|Мадиа]]
| align="right"|20 051
| align="right"|11 077
| align="right"|0,55
|-----
| 9
| [[Аппер-Такуту-Аппер-Ессекибо]]
| Upper Takutu-Upper Essequibo
| [[Летем]]
| align="right"|57 750
| align="right"|24 238
| align="right"|0,42
|-----
| 10
| [[Ист-Бербис-Корентаин]]
| East Berbice-Corentyne
| [[Ниу-Амстердам]]
| align="right"|36 234
| align="right"|109 652
| align="right"|3,03
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''214 999'''||align="right"|'''746 955'''||align="right"|'''3,47'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Гаиана| ]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1966 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
bjwiwyg9931ev9mfj0h0ykqr6gjpdq8
Акатегориа:Гаиана
14
30254
165743
160350
2026-05-10T16:51:23Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Гаианақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165743
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Guyana}}
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
her274uunpcwuhn7wy3asslt7r6nhi6
Гамбиа
0
30267
165657
163219
2026-05-10T15:58:12Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165657
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Гамбиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Гамбиа агерб
|агимн=For The Gambia Our Homeland (instrumental).ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Гамбиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Гамбиа''' ({{lang-en|Gambia}}), аофициалтә хьӡы: '''Гамбиа Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 237 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of The Gambia}}) — Мраҭашәара-[[Африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Гамбиа иаку аҳәынҭқарра ауп, ари атәыла 5 административтә округқәеи ({{lang-en|Divisions}}) 1 ақалақьи рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Апровинциа
! Англизшәала
! Аокругтә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://gambia.opendataforafrica.org/mmfoqkd/population-and-housing-census-of-gambia-2013|title=Population and Housing Census of Gambia, 2013|date=2011-09-06}}</ref><br />(2013)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Ҵаҟатәи аӡиас (Гамбиатәи аокруг)|Ҷаҟатәи аӡиас]]
| Lower River
| [[Манса-Конко]]
| align="right"|1 618
| align="right"|82 361
| align="right"|50,9
| rowspan="7" | [[АФаил:Gambia_Divisions_Rus.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Агәҭантәи аӡиас (Гамбиатәи аокруг)|Агәҭантәи аӡиас]]
| Central River
| [[Џьанџьанбуре]]
| align="right"|2 895
| align="right"|226 018
| align="right"|78,25
|-----
| 3
| [[Аҩадатәи аԥшаҳәа (Гамбиатәи аокруг)|Аҩадатәи аԥшаҳәа]]
| North Bank
| [[Кереван]]
| align="right"|2 256
| align="right"|221 054
| align="right"|98,0
|-----
| 4
| [[Хыхьтәи аӡиас (Гамбиатәи аокруг)|Хыхьтәи аӡиас]]
| Upper River
| [[Бассе-Санта-Су]]
| align="right"|2 070
| align="right"|239 916
| align="right"|115,9
|-----
| 5
| [[Мраҭашәаратәи араион (Гамбиа)|Мраҭашәаратәи араион]]
| Western Division
| [[Брикама]]
| align="right"|1 764
| align="right"|699 704
| align="right"|396,06
|-----
| —
| [[Банжул]]
| Banjul
| [[Банжул]]
| align="right"|88
| align="right"|413 397
| align="right"|3 808,45
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''10 698'''||align="right"|'''1 882 450'''||align="right"|'''176,1'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Гамбиа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1965 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
4k4q7cnch4vngua9pb3n087n2iq2sda
Гана
0
30269
165658
163220
2026-05-10T15:58:24Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165658
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Гана абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Гана агерб
|агимн=National Anthem of Ghana.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Гана агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Гана''' ({{lang-en|Ghana}}), аофициалтә хьӡы: '''Гана Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 237 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Ghana}}) — Мраҭашәара-[[Африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Гана иаку аҳәынҭқарра ауп, ари атәыла 16 административтә аобластқәа ({{lang-en|Regions}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Аобласт
! Англизшәала
! Аобласттә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/ghana/cities/|title=The population of the regions of Ghana according to census results and latest official projections|date=2021}}</ref><br />(2021)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Аҳафо]]
| Ahafo Region
| [[Гоасо]]
| align="right"|5 196
| align="right"|564 668
| align="right"|108,7
| rowspan="17" | [[АФаил:NEW_GHANA_REGIONS_ru.jpg|350px]]
|-----
| 2
| [[Ашанти (аобласть)|Ашанти]]
| Ashanti Region
| [[Кумаси]]
| align="right"|24 389
| align="right"|5 440 463
| align="right"|223,1
|-----
| 3
| [[Аккра еиҳарак]]
| Greater Accra Region
| [[Аккра]]
| align="right"|3 245
| align="right"|5 455 692
| align="right"|1 681,0
|-----
| 4
| [[Боно (аобласть)|Боно]]
| Bono Region
| [[Суниани]]
| align="right"|11 113
| align="right"|1 208 649
| align="right"|108,8
|-----
| 5
| [[Боно-Ист]]
| Bono East Region
| [[Течиман]]
| align="right"|23 248
| align="right"|1 203 400
| align="right"|51,76
|-----
| 6
| [[Хыхь-мрагыларатәи аобласт]]
| Upper East Region
| [[Болгатанга]]
| align="right"|8 842
| align="right"|1 301 226
| align="right"|147,2
|-----
| 7
| [[Хыхь-мраҭашәаратәи аобласт]]
| Upper West Region
| [[Ва (ақалақь)|Ва]]
| align="right"|18 476
| align="right"|901 502
| align="right"|48,79
|-----
| 8
| [[Вольта (аобласть)|Вольта]]
| Volta Region
| [[Ҳо (ақалақь)|Ҳо]]
| align="right"|9 504
| align="right"|1 659 040
| align="right"|174,6
|-----
| 9
| [[Мрагыларатәи аобласт (Гана)|Мрагыларатәи аобласт]]
| Eastern Region
| [[Кофоридуа]]
| align="right"|19 323
| align="right"|2 925 653
| align="right"|151,4
|-----
| 10
| [[Мраҭашәаратәи аобласт (Гана)|Мраҭашәаратәи аобласт]]
| Western Region
| [[Секонди-Такоради]]
| align="right"|13 842
| align="right"|2 060 585
| align="right"|148,9
|-----
| 11
| [[Оти (аобласт)|Оти]]
| Oti Region
| [[Дамбаи]]
| align="right"|11 066
| align="right"|747 248
| align="right"|67,53
|-----
| 12
| [[Саванна (аобласт)|Саванна]]
| Savannah Region
| [[Дамонго]]
| align="right"|34 790
| align="right"|653 266
| align="right"|18,78
|-----
| 13
| [[Аҩадатеи аобласт (Гана)|Аҩадатеи аобласт]]
| Northern Region
| [[Тамале]]
| align="right"|26 524
| align="right"|2 310 939
| align="right"|87,13
|-----
| 14
| [[Аҩада-мрагыларатәи аобласт]]
| North East Region
| [[Налеригу]]
| align="right"|9 070
| align="right"|658 946
| align="right"|72,65
|-----
| 15
| [[Аҩада-мраҭашәаратәи аобласт (Гана)|Аҩада-мраҭашәаратәи]]
| Western North Region
| [[Виавсо]]
| align="right"|10 079
| align="right"|880 921
| align="right"|87,4
|-----
| 16
| [[Агәҭантәи аобласть (Гана)|Агәҭантәи аобласть]]
| Central Region
| [[Кеип-Кост]]
| align="right"|9 826
| align="right"|2 859 821
| align="right"|291,0
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''238 533'''||align="right"|'''30 832 019'''||align="right"|'''129,3'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Гана| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1957 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
7zrpr8fx9lxxh3zoco9n7ofwqqmffhw
Замбиа
0
30364
165681
163255
2026-05-10T16:06:25Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165681
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Замбиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Замбиа агерб
|агимн=Zambian national anthem.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Замбиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Замбиа''' ({{lang-en|Zambia}}), аофициалтә хьӡы: '''Замбиа Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 245 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Zambia}}) — [[Африка]]тәи атәыла, [[1964]] ш. рҟынӡа '''[[Аҩадатәи Родезиа]]''' иахьӡан.
==Административтә шара==
Замбиа 10 апровинциақәа ({{lang-en|Provinces}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Апровинциа
! Англиз бызшәала
! Апровинциатә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/Ethiopia.html|title=The population of the regions of Zambia according to census results and latest official projections|date=2019}}</ref><br />(2019)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Агәҭанҭәи апровинциа (Замбиа)|Агәҭанҭәи апровинциа]]
| Central Province
| [[Кабве]]
| align="right"|110 450
| align="right"|1 793 582
| align="right"|16,2
| rowspan="11" | [[АФаил:Zambia,_administrative_divisions_-_ru_-_colored.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Коппербелт]]
| Copperbelt
| [[Ндола]]
| align="right"|31 328
| align="right"|2 605 116
| align="right"|83,2
|-----
| 3
| [[Мрагыларатәи апровинциа (Замбиа)|Мрагыларатәи апровинциа]]
| Eastern Province
| [[Чипата]]
| align="right"|51 476
| align="right"|2 012 895
| align="right"|39,1
|-----
| 4
| [[Луапула (апровинциа)|Луапула]]
| Luapula
| [[Манса (Замбиатәи ақалақь)|Манса]]
| align="right"|50 567
| align="right"|1 245 682
| align="right"|24,6
|-----
| 5
| [[Лусака (апровинциа)|Лусака]]
| Lusaka
| [[Лусака]]
| align="right"|23 490
| align="right"|3 308 438
| align="right"|140,8
|-----
| 6
| [[Мучинга (апровинциа)|Мучинга]]
| Muchinga Province
| [[Чинсали]]
| align="right"|87 806
| align="right"|1 052 996
| align="right"|12,0
|-----
| 7
| [[Аҩадатәи апровинциа (Замбиа)|Аҩадатәи апровинциа]]
| Northern Province
| [[Касама (Замбиа)|Касама]]
| align="right"|77 650
| align="right"|1 474 730
| align="right"|19,0
|-----
| 8
| [[Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа (Замбиа)|Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа]]
| Northwestern Province
| [[Солвези]]
| align="right"|125 826
| align="right"|926 485
| align="right"|7,4
|-----
| 9
| [[Аладатәи апровинциа (Замбиа)|Аладатәи апровинциа]]
| Southern Province
| [[Чома (Замбиа)|Чома]]
| align="right"|68 410
| align="right"|1 902 365
| align="right"|27,8
|-----
| 10
| [[Мраҭашәаратәи апровинциа (Замбиа)|Мраҭашәаратәи апровинциа]]
| Western Province
| [[Монгу]]
| align="right"|126 386
| align="right"|1 058 879
| align="right"|8,4
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''752 617'''||align="right"|'''17 381 168'''||align="right"|'''23,1'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Замбиа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1964 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
ccu23g5filbalyuho7mup1fvqttgsh4
165682
165681
2026-05-10T16:08:28Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Ицәырҵит 1964 шықәсазы Африка]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165682
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Замбиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Замбиа агерб
|агимн=Zambian national anthem.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Замбиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Замбиа''' ({{lang-en|Zambia}}), аофициалтә хьӡы: '''Замбиа Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 245 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Zambia}}) — [[Африка]]тәи атәыла, [[1964]] ш. рҟынӡа '''[[Аҩадатәи Родезиа]]''' иахьӡан.
==Административтә шара==
Замбиа 10 апровинциақәа ({{lang-en|Provinces}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Апровинциа
! Англиз бызшәала
! Апровинциатә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/Ethiopia.html|title=The population of the regions of Zambia according to census results and latest official projections|date=2019}}</ref><br />(2019)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Агәҭанҭәи апровинциа (Замбиа)|Агәҭанҭәи апровинциа]]
| Central Province
| [[Кабве]]
| align="right"|110 450
| align="right"|1 793 582
| align="right"|16,2
| rowspan="11" | [[АФаил:Zambia,_administrative_divisions_-_ru_-_colored.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Коппербелт]]
| Copperbelt
| [[Ндола]]
| align="right"|31 328
| align="right"|2 605 116
| align="right"|83,2
|-----
| 3
| [[Мрагыларатәи апровинциа (Замбиа)|Мрагыларатәи апровинциа]]
| Eastern Province
| [[Чипата]]
| align="right"|51 476
| align="right"|2 012 895
| align="right"|39,1
|-----
| 4
| [[Луапула (апровинциа)|Луапула]]
| Luapula
| [[Манса (Замбиатәи ақалақь)|Манса]]
| align="right"|50 567
| align="right"|1 245 682
| align="right"|24,6
|-----
| 5
| [[Лусака (апровинциа)|Лусака]]
| Lusaka
| [[Лусака]]
| align="right"|23 490
| align="right"|3 308 438
| align="right"|140,8
|-----
| 6
| [[Мучинга (апровинциа)|Мучинга]]
| Muchinga Province
| [[Чинсали]]
| align="right"|87 806
| align="right"|1 052 996
| align="right"|12,0
|-----
| 7
| [[Аҩадатәи апровинциа (Замбиа)|Аҩадатәи апровинциа]]
| Northern Province
| [[Касама (Замбиа)|Касама]]
| align="right"|77 650
| align="right"|1 474 730
| align="right"|19,0
|-----
| 8
| [[Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа (Замбиа)|Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа]]
| Northwestern Province
| [[Солвези]]
| align="right"|125 826
| align="right"|926 485
| align="right"|7,4
|-----
| 9
| [[Аладатәи апровинциа (Замбиа)|Аладатәи апровинциа]]
| Southern Province
| [[Чома (Замбиа)|Чома]]
| align="right"|68 410
| align="right"|1 902 365
| align="right"|27,8
|-----
| 10
| [[Мраҭашәаратәи апровинциа (Замбиа)|Мраҭашәаратәи апровинциа]]
| Western Province
| [[Монгу]]
| align="right"|126 386
| align="right"|1 058 879
| align="right"|8,4
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''752 617'''||align="right"|'''17 381 168'''||align="right"|'''23,1'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Замбиа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1964 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1964 шықәсазы Африка]]
nv055srl9et8b9g2kir8jl0u4ty1ten
Камерун
0
30378
165652
163212
2026-05-10T15:55:17Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165652
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Камерун абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Камерун агерб
| агимн =
| агимн ирызку адаҟьа = Камерун агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 = Аԥыза-министр
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 4
| даҽа ахьӡ =
| аҳҭнықалақь =
}}
'''Камерун''' ({{lang-fr|Cameroun}}, {{lang-en|Cameroon}}), аофициалтә хьӡы: '''Ареспублика Камерун'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 250 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fr|République du Cameroun}}, {{lang-en|Republic of Cameroon}}) — Аекваториал-[[африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Камерун 10 арегионқәа ({{lang-fr|Régions}}, {{lang-en|Regions}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Арегион
! Англиз бызшәала;<br />Афранцыз бызшәала
! Арегионтә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/cameroon.html|title=The population of the regions of Cameroon according to census results and latest official projections|date=2015}}</ref><br />(2015)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Адамава (Камерунтәи арегион)|Адамава]]
| Adamawa Region;<br />Région de l’Adamaoua
| [[Нгаундере]]
| align="right"|63 701
| align="right"|1 201 000
| align="right"|18,8
| rowspan="11" | [[АФаил:Provinces_of_Cameroon_numbered.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Агәҭантәи арегион (Камерун)|Агәҭантәи арегион]]
| Centre Region;<br />Région du Centre
| [[Иаунде]]
| align="right"|68 953
| align="right"|4 159 500
| align="right"|60,3
|-----
| 3
| [[Мрагыларатәи арегион (Камерун)|Мрагыларатәи арегион]]
| East Region;<br />Région de l'Est
| [[Бертуа]]
| align="right"|109 002
| align="right"|835 600
| align="right"|7,7
|-----
| 4
| [[Хара-аҩадатәи арегион (Камерун)|Хара-аҩадатәи арегион]]
| Far North Region;<br />Région de l’Extrême-Nord
| [[Маруа]]
| align="right"|34 263
| align="right"|3 993 000
| align="right"|116,5
|-----
| 5
| [[Агаҿатәи арегион (Камерун)|Агаҿатәи арегион]]
| Littoral Region;<br />Région du Littoral
| [[Дуала (ақалақь)|Дуала]]
| align="right"|20 248
| align="right"|3 355 000
| align="right"|165,7
|-----
| 6
| [[Аҩадатәи арегион (Камерун)|Аҩадатәи арегион]]
| North Region;<br />Région du Nord
| [[Гаруа]]
| align="right"|66 090
| align="right"|2 442 600
| align="right"|37,0
|-----
| 7
| [[Аҩада-мраҭашәаратәи арегион (Камерун)|Аҩада-мраҭашәаратәи арегион]]
| Northwest Region;<br />Région du Nord-Ouest
| [[Баменда]]
| align="right"|17 300
| align="right"|1 968 600
| align="right"|113,8
|-----
| 8
| [[Аладатәи арегион (Камерун)|Аладатәи арегион]]
| South Region;<br />Région du Sud
| [[Еболова]]
| align="right"|47 191
| align="right"|749 600
| align="right"|15,9
|-----
| 9
| [[Алада-мраҭашәаратәи арегион (Камерун)|Алада-мраҭашәаратәи арегион]]
| Southwest Region;<br />Région du Sud-Ouest
| [[Буеа]]
| align="right"|25 410
| align="right"|1 553 300
| align="right"|61,1
|-----
| 10
| [[Мраҭашәаратәи арегион (Камерун)|Мраҭашәаратәи арегион]]
| West Region;<br />Région de l’Ouest
| [[Бафусам]]
| align="right"|13 892
| align="right"|1 921 600
| align="right"|138,3
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''466 050'''||align="right"|'''22 179 700'''||align="right"|'''47,6'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Камерун| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1960 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
2kliah8kzj2z6j5he4qda14b736dz2d
Кениа
0
30404
165660
163225
2026-05-10T15:59:13Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165660
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Кениа абираҟ
|агерб = Coat_of_arms_of_Kenya_(Official).svg
|агерб ирызку адаҟьа = Кениа агерб
|агимн=National Anthem of Kenya.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Кениа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|Агимн=
|zoom1=5}}
'''Кениа''' ({{lang-sw|Kenya}}, {{lang-en|Kenya}}), аофициалтә хьӡы: '''Ареспублика Кениа'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 252 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-sw|Jamhuri ya Kenya}}, {{lang-en|Republic of Kenya}}) — Амрагылара-[[африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Кениа 47 автономтә округқәа ({{lang-sw|Kaunti}}, {{lang-en|Counties}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Аокруг
! Ԥыхьатәи апровинциа
! Аокругтә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/kenya.html|title=The population of the regions of Kenya according to census results and latest official projections|date=2019}}</ref><br />(2019)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Килифи (аокруг)|Килифи]] ''(Kilifi)''
| rowspan="6" |Агаҿатә провинциа
| [[Килифи]]
| align="right"|12 540
| align="right"|1 453 787
| align="right"|115,9
| rowspan="48" | [[АФаил:Map showing counties under the new Kenyan constitution.gif|620px]]
|-----
| 2
| [[Квале (аокруг)|Квале]] ''(Kwale)''
| [[Квале]]
| align="right"|8 267
| align="right"|866 820
| align="right"|104,9
|-----
| 3
| [[Ламу (аокруг)|Ламу]] ''(Lamu)''
| [[Ламу]]
| align="right"|6 253
| align="right"|143 920
| align="right"|23,0
|-----
| 4
| [[Момбаса (аокруг)|Момбаса]] ''(Mombasa)''
| [[Момбаса]]
| align="right"|220
| align="right"|1 208 333
| align="right"|5 495
|-----
| 5
| [[Таита-Тавета]] ''(Taita-Taveta)''
| [[Мватате]]
| align="right"|17 152
| align="right"|340 671
| align="right"|19,9
|-----
| 6
| [[Тана аӡиас (аокруг)|Тана аӡиас]] ''(Tana River)''
| [[Ҳола]]
| align="right"|37 951
| align="right"|315 943
| align="right"|8,3
|-----
| 7
| [[Ваџьир (аокруг)|Ваџьир]] ''(Wajir)''
| rowspan="3" |Аҩада-мрагыларатәи<br />апровинциа
| [[Ваџьир]]
| align="right"|56 773
| align="right"|781 263
| align="right"|13,8
|-----
| 8
| [[Гарисса (аокруг)|Гарисса]] ''(Garissa)''
| [[Гарисса]]
| align="right"|44 736
| align="right"|841 353
| align="right"|18,8
|-----
| 9
| [[Мандера (аокруг)|Мандера]] ''(Mandera)''
| [[Мандера]]
| align="right"|25 940
| align="right"|867 457
| align="right"|33,4
|-----
| 10
| [[Ембу (аокруг)|Ембу]] ''(Embu)''
| rowspan="8" | Мрагыларатәи апровинциа
| [[Ембу (Кениа)|Ембу]]
| align="right"|2 821
| align="right"|608 599
| align="right"|215,8
|-----
| 11
| [[Исиоло (аокруг)|Исиоло]] ''(Isiolo)''
| [[Исиоло]]
| align="right"|25 351
| align="right"|268 002
| align="right"|10,6
|-----
| 12
| [[Китуи (аокруг)|Китуи]] ''(Kitui)''
| [[Китуи]]
| align="right"|30 430
| align="right"|1 136 187
| align="right"|37,3
|-----
| 13
| [[Макуени (аокруг)|Макуени]] ''(Makueni)''
| [[Боте]]
| align="right"|8 170
| align="right"|987 653
| align="right"|120,9
|-----
| 14
| [[Марсабит (аокруг)|Марсабит]] ''(Marsabit)''
| [[Марсабит]]
| align="right"|70 944
| align="right"|459 785
| align="right"|6,5
|-----
| 15
| [[Мачакос (аокруг)|Мачакос]] ''(Machakos)''
| [[Мачакос]]
| align="right"|6 043
| align="right"|1 421 932
| align="right"|235,3
|-----
| 16
| [[Меру (аокруг)|Меру]] ''(Meru)''
| [[Меру (Кениа)|Меру]]
| align="right"|7 006
| align="right"|1 545 714
| align="right"|220,6
|-----
| 17
| [[Тарака-Ниҭи (аокруг)|Тарака-Ниҭи]] ''(Tharaka-Nithi)''
| [[Чука]]
| align="right"|2 564
| align="right"|393 177
| align="right"|153,3
|-----
| 18
| [[Киамбу (аокруг)|Киамбу]] ''(Kiambu)''
| rowspan="5" | Агәҭантәи апровинциа
| [[Киамбу]]
| align="right"|2 539
| align="right"|2 417 735
| align="right"|952,4
|-----
| 19
| [[Кириниага (аокруг)|Кириниага]] ''(Kirinyaga)''
| [[Керугоиа]]
| align="right"|1 478
| align="right"|610 411
| align="right"|412,9
|-----
| 20
| [[Муранга (аокруг)|Муранга]] ''(Murang'a)''
| [[Муранга]]
| align="right"|2 524
| align="right"|1 056 640
| align="right"|418,6
|-----
| 21
| [[Ниандаруа (аокруг)|Ниандаруа]] ''(Nyandarua)''
| [[Ол Калу]]
| align="right"|3 286
| align="right"|638 289
| align="right"|194,3
|-----
| 22
| [[Ниери (аокруг)|Ниери]] ''(Nyeri)''
| [[Ниери]]
| align="right"|3 325
| align="right"|759 164
| align="right"|228,3
|-----
| 23
| [[Баринго (аокруг)|Баринго]] ''(Baringo)''
| rowspan="14" | Рифт-Валли
| [[Кабарнет]]
| align="right"|10 976
| align="right"|666 763
| align="right"|60,8
|-----
| 24
| [[Бомет (аокруг)|Бомет]] ''(Bomet)''
| [[Бомет]]
| align="right"|2 531
| align="right"|875 689
| align="right"|346,0
|-----
| 25
| [[Ельгеио-Мараквет (аокруг)|Ельгеио-Мараквет]] ''(Elgeyo-Marakwet)''
| [[Итен]]
| align="right"|3 032
| align="right"|454 480
| align="right"|149,9
|-----
| 26
| [[Каџиадо (аокруг)|Каџиадо]] ''(Kajiado)''
| [[Каџиадо]]
| align="right"|21 871
| align="right"|1 117 840
| align="right"|51,1
|-----
| 27
| [[Керичо (аокруг)|Керичо]] ''(Kericho)''
| [[Керичо]]
| align="right"|2 436
| align="right"|901 777
| align="right"|370,2
|-----
| 28
| [[Лаикипиа (аокруг)|Лаикипиа]] ''(Laikipia)''
| [[Румурути]]
| align="right"|9 532
| align="right"|518 560
| align="right"|54,4
|-----
| 29
| [[Накуру (аокруг)|Накуру]] ''(Nakuru)''
| [[Накуру]]
| align="right"|7 462
| align="right"|2 162 202
| align="right"|289,7
|-----
| 30
| [[Нанди (аокруг)|Нанди]] ''(Nandi)''
| [[Капсабет]]
| align="right"|2 856
| align="right"|885 711
| align="right"|310,1
|-----
| 31
| [[Нарок (аокруг)|Нарок]] ''(Narok)''
| [[Нарок (Ақалақь)|Нарок]]
| align="right"|17 950
| align="right"|1 157 873
| align="right"|64,5
|-----
| 32
| [[Самбуру (аокруг)|Самбуру]] ''(Samburu)''
| [[Маралал]]
| align="right"|21 065
| align="right"|310 327
| align="right"|14,7
|-----
| 33
| [[Транс-Нзоиа (аокруг)|Транс-Нзоиа]] ''(Trans-Nzoia)''
| [[Китале]]
| align="right"|2 495
| align="right"|990 341
| align="right"|396,9
|-----
| 34
| [[Туркана (аокруг)|Туркана]] ''(Turkana)''
| [[Лодвар]]
| align="right"|68 233
| align="right"|926 976
| align="right"|13,6
|-----
| 35
| [[Уазин-Гишу (аокруг)|Уазин-Гишу]] ''(Uasin Gishu)''
| [[Елдорет]]
| align="right"|3 392
| align="right"|1 163 186
| align="right"|342,9
|-----
| 36
| [[Вест-Покот]] ''(West Pokot)''
| [[Капенгуриа]]
| align="right"|9 123
| align="right"|621 241
| align="right"|68,1
|-----
| 37
| [[Виҳига (аокруг)|Виҳига]] ''(Vihiga)''
| rowspan="4" | Мраҭашәаратәи апровинциа
| [[Виҳига]]
| align="right"|563
| align="right"|590 013
| align="right"|1 046
|-----
| 38
| [[Бунгома (аокруг)|Бунгома]] ''(Bungoma)''
| [[Бунгома]]
| align="right"|3 024
| align="right"|1 670 570
| align="right"|552,5
|-----
| 39
| [[Бусиа (Кениаҟны аокруг)|Бусиа]] ''(Busia)''
| [[Бусиа (Кениаҟны ақалақь)|Бусиа]]
| align="right"|1 696
| align="right"|893 681
| align="right"|526,8
|-----
| 40
| [[Какамега (аокруг)|Какамега]] ''(Kakamega)''
| [[Какамега (ақалақь)|Какамега]]
| align="right"|3 020
| align="right"|1 867 579
| align="right"|618,4
|-----
| 41
| [[Ҳома-Беи (аокруг)|Ҳома-Беи]] ''(Homa Bay)''
| rowspan="6" | Ньианза
| [[Ҳома-Беи]]
| align="right"|3 153
| align="right"|1 131 950
| align="right"|359,1
|-----
| 42
| [[Кисии (аокруг)|Кисии]] ''(Kisii)''
| [[Кисии]]
| align="right"|1 323
| align="right"|1 266 860
| align="right"|957,6
|-----
| 43
| [[Кисуму (аокруг)|Кисуму]] ''(Kisumu)''
| [[Кисуму]]
| align="right"|2 085
| align="right"|1 155 574
| align="right"|554,1
|-----
| 44
| [[Мигори (аокруг)|Мигори]] ''(Migori)''
| [[Мигори]]
| align="right"|2 614
| align="right"|1 116 436
| align="right"|427,2
|-----
| 45
| [[Ниамира (аокруг)|Ниамира]] ''(Nyamira)''
| [[Ниамира]]
| align="right"|897
| align="right"|605 576
| align="right"|674,9
|-----
| 46
| [[Сиаиа (аокруг)|Сиаиа]] ''(Siaya)''
| [[Сиаиа]]
| align="right"|2 530
| align="right"|993 183
| align="right"|392,6
|-----
| 47
| [[Наироби (аокруг)|Наироби]] ''(Nairobi)''
| Наироби апровинциа
| [[Наироби]]
| align="right"|704
| align="right"|4 397 073
| align="right"|6 247
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''580 367'''||align="right"|'''47 564 296'''||align="right"|'''81,9'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Кениа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1963 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
pnow86gtp624btt262s0tfntxqxdug6
Маврики
0
30436
165665
163233
2026-05-10T16:00:47Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165665
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Маврики абираҟ
|агерб = Coat_of_arms_of_Mauritius_(Original_version).svg
|агерб ирызку адаҟьа = Маврики агерб
|агимн=Motherland (instrumental).ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Маврики агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
[[Афаил:Mauritius (orthographic projection with inset).svg|мини|Ареспублика Маврики адгьылбжьахақәа]]
'''Маврики''' ({{lang-mfe|Moris}}, {{lang-fr|Maurice}}, {{lang-en|Mauritius}}), аофициалтә хьӡы: '''Маврики Ареспублика''''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 260 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-mfe|Repiblik Moris}}, {{lang-fr|République de Maurice}}, {{lang-en|Republic of Mauritius}}) — [[Африка]]тәи адгьылбжьахатә тәыла [[Индиатәи аокеан]] аҟны.
== Административтә шара ==
Маврики 9 административтә округқәеи ({{lang-fr|Districts}}) 3 Маврикитәи адәныҟатәи адгьылбжьахақәеи ({{lang-fr|Îles éparses de Maurice}}) рыла ишоит.
{| class="wikitable"
!
!Аокруг
!Афранцыз / Англыз<br />бызшәала
!Аҳҭнықалақь
!Аҵакыра<br />км²
!Ауааԥсыра<br />(2020)<ref>[https://www.citypopulation.de/en/mauritius/cities/ The population of the regions of Mauritius according to census results and latest official projections] (2020)</ref>
!Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
!Ахсаала
|-
|1.
|[[Блек-Ривер (аокруг)|Блек-Ривер]]
|Black River / Rivière Noire
|[[Бамбу]]
|align="right"|257
|align="right"|84 451
|align="right"|328,3
| rowspan="14" |[[Афаил:Mauritius_districts_numbered.svg|350px]]
|-
|2.
|[[Флак (аокруг)|Флак]]
|Flacq
|[[Сантр-де-Флак]]
|align="right"|299
|align="right"|138 700
|align="right"|464,2
|-
|3.
|[[Гран-Порт]]
|Grand Port
|[[Роз-Бель]]
|align="right"|261
|align="right"|112 734
|align="right"|431,4
|-
|4.
|[[Мока (аокруг)|Мока]]
|Moka
|[[Картье-Милитер]]
|align="right"|234
|align="right"|83 729
|align="right"|357,2
|-
|5.
|[[Памплемус]]
|Pamplemousses
|[[Триоле]]
|align="right"|180
|align="right"|141 955
|align="right"|790,4
|-
|6.
|[[Плен-Вилем]]
|Plaines Wilhems
|[[Роз-Ҳилл]]
|align="right"|196
|align="right"|366 153
|align="right"|1866
|-
|7.
|[[Порт-Луи (аокруг)|Порт-Луи]]
|Port Louis
|[[Порт-Луи]]
|align="right"|40
|align="right"|117 880
|align="right"|2918
|-
|8.
|[[Ривьер-диу-Рампар]]
|Rivière du Rempart
|[[Мапу]]
|align="right"|154
|align="right"|108 053
|align="right"|700,3
|-
|9.
|[[Саван (аокруг)|Саван]]
|Savanne
|[[Суиак]]
|align="right"|246
|align="right"|68 266
|align="right"|177,8
|-
|colspan="7" align="center"| '''Маврикитәи адәныҟатәи адгьылбжьахақәа'''
|-
|1.
|[[Агалега]]
|Agalega
|[[Вент-Сенк]]
|align="right"|27
|align="right"|274
|align="right"|10,0
|-
|2.
|[[Каргадос-Карахос]] архипелаг
|Cargados Carajos Shoals
| —
|align="right"|1
|align="right"|0
|align="right"|0
|-
|3.
|[[Родригес (адгьылбжьаха)|Родригес]]
|Rodrigues
|[[Порт-Матиурен]]
|align="right"|110
|align="right"|43 819
|align="right"|398,0
|- style="border-top:2px solid black"
| colspan="4" | '''Зегь'''
|align="right"|2007
|align="right"|1 266 014
|align="right"|630,7
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Маврики| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1968 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
ryqw9iposcv2jegj6545zoikrl25drc
Уганда
0
30441
165679
163252
2026-05-10T16:05:57Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165679
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Уганда абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Уганда агерб
|агимн=Ugandan national anthem, performed by the U.S. Navy Band.wav
|агимн ирызку адаҟьа = Уганда агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Уганда''' ({{lang-sw|Uganda}}), аофициалтә хьӡы: '''Уганда Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 295 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-sw|Jamhuri ya Uganda}}) — Мрагылара-[[Африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Уганда 4 административтә областқәа ({{lang-sw|Mikoa}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Аобласт
! Асуахили<br />бызшәала
! Аобласттә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/|title=The population of the regions of Uganda according to census results and latest official projections|date=2020}}</ref><br />(2020)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Агәҭантәи аобласт (Уганда)|Агәҭантәи аобласт]]
| Mkoa wa Kati
| [[Кампала]]
| align="right"|61 403
| align="right"|11 562 900
| align="right"|188,3
| rowspan="5" | [[АФаил:Uganda Districts.png|350px]]
|-----
| 2
| [[Мраҭашәаратәи аобласть (Уганда)|Мраҭашәаратәи аобласть]]
| Mkoa wa Magharibi
| [[Мбарара]]
| align="right"|55 277
| align="right"|10 577 900
| align="right"|191,4
|-----
| 3
| [[Мрагыларатәи аобласть (Уганда)|Мрагыларатәи аобласть]]
| Mkoa wa Mashariki
| [[Џьинџьа]]
| align="right"|39 479
| align="right"|10 836 500
| align="right"|274,5
|-----
| 4
| [[Аҩадатәи аобласть (Уганда)|Аҩадатәи аобласть]]
| Mkoa wa Kaskazini
| [[Гулу]]
| align="right"|85 392
| align="right"|8 606 300
| align="right"|100,8
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''241 551'''||align="right"|'''41 583 600'''||align="right"|'''172,2'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Уганда| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1962 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
1so7ja509qjlhk85ucw6agvrbxcfg9j
Малави
0
30448
165662
163228
2026-05-10T15:59:45Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165662
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Малави абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Малави агерб
|агимн=Malawian national anthem.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Малави агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Малави''' ({{lang-en|Malawi}}, {{lang-ny|Malaŵi}}), аофициалтә хьӡы: '''Малави Ареспублика''''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 261 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Malawi}}, {{lang-ny|Dziko la Malaŵi}}, {{lang-tum|Charu cha Malaŵi}}) — Алада-мрагылара-[[Африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Малави иаку аҳәынҭқарра ауп, ари атәыла 3 административтә провинциақәа {{lang-en|Region}} рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Апровинциа
! Англыз бызшәала
! Апровинциатә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<br />(2020)<ref>[https://www.citypopulation.de/en/malawi/cities/ The population of the regions of Malawi according to census results and latest official projections] (2020)</ref>
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Аҩадатәи апровинциа (Малави)|Аҩадатәи апровинциа]]
| Northern Region
| [[Мзузу]]
| align="right"|27 131
| align="right"|2 383 000
| align="right"|87,8
| rowspan="10" | [[АФаил:MW-Districts.svg|150px]]
|-----
| 2
| [[Агәҭантәи апровинциа (Малави)|Агәҭантәи апровинциа]]
| Central Region
| [[Лилонгве]]
| align="right"|35 641
| align="right"|7 922 400
| align="right"|222,3
|-----
| 3
| [[Аладатәи апровинциа (Малави)|Аладатәи апровинциа]]
| Southern Region
| [[Блантаир]]
| align="right"|31 780
| align="right"|8 144 400
| align="right"|256,3
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''94 552'''||align="right"|'''18 449 800'''||align="right"|'''195,1'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Малави| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1964 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
78oab91ndv6k8rsccfm60dvhkzgcb98
Мозамбик
0
30476
165666
163234
2026-05-10T16:01:48Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165666
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Мозамбик абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Мозамбик агерб
|агимн=Mozambican national anthem, performed by the United States Navy Band.wav
|агимн ирызку адаҟьа = Мозамбик агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Мозамбик''' ({{lang-pt|Moçambique}}), аофициалтә хьӡы: '''Мозамбик Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 266 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-pt|República de Moçambique}}) — [[Африка]]ҟны атәыла.
==Административтә шара==
Мозамбик 10 административтә провинциақәеи ({{lang-pt|Províncias }}) 1 аҳҭнықалақьи ({{lang-pt|cidade}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
!
! Апровинциа
! Апортугал<br />бызшәала
! Апровинциатә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref>[https://www.citypopulation.de/en/mozambique/cities/ The population of the regions of Mozambique according to census results and latest official projections] (2017)</ref><br />(2017)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Ньиаса (апровинциа)|Ньиаса]]
| Niassa
| [[Лишинга]]
| align="right"|129 056
| align="right"|1 810 794
| align="right"|14,0
| rowspan="11" | [[АФаил:Mozambique,_administrative_divisions_-_Nmbrs_-_colored_2018.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Кабу-Делгаду]]
| Cabo Delgado
| [[Пемба (Мозамбик)|Пемба]]
| align="right"|82 625
| align="right"|2 320 261
| align="right"|28,1
|-----
| 3
| [[Нампула (апровинциа)|Нампула]]
| Nampula
| [[Нампула (ақалақь)|Нампула]]
| align="right"|81 606
| align="right"|5 758 920
| align="right"|70,6
|-----
| 4
| [[Тете (апровинциа)|Тете]]
| Tete
| [[Тете (ақалақь)|Тете]]
| align="right"|100 724
| align="right"|2 648 941
| align="right"|26,3
|-----
| 5
| [[Замбезиа]]
| Zambézia
| [[Келимане]]
| align="right"|105 008
| align="right"|5 164 732
| align="right"|49,2
|-----
| 6
| [[Маника (апровинциа)|Маника]]
| Manica
| [[Шимоио]]
| align="right"|61 661
| align="right"|1 945 994
| align="right"|31,6
|-----
| 7
| [[Софала (апровинциа)|Софала]]
| Sofala
| [[Беира (Мозамбик)|Беира]]
| align="right"|68 018
| align="right"|2 259 248
| align="right"|33,2
|-----
| 8
| [[Газа (Мозамбиктәи апровинциа)|Газа]]
| Gaza
| [[Шаи-Шаи]]
| align="right"|75 709
| align="right"|1 422 460
| align="right"|18,8
|-----
| 9
| [[Иньиамбане (провинция)|Иньиамбане]]
| Inhambane
| [[Иньиамбане (провинция)|Иньиамбане]]
| align="right"|68 615
| align="right"|1 488 676
| align="right"|21,7
|-----
| 10
| [[Мапуту|Мапуту ақалақь]]
| Maputo Cidade
| [[Мапуту]]
| align="right"|347
| align="right"|1 120 867
| align="right"|3 230
|-----
| 11
| [[Мапуту (апровинциаԥ|Мапуту]]
| Maputo
| [[Матола]]
| align="right"|26 011
| align="right"|1 968 906
| align="right"|75,7
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''799 380'''||align="right"|'''27 909 798'''||align="right"|'''34,9'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Мозамбик| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1975 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
p78wxp1cfw64gl66yrpf64j41y5v6x8
Намибиа
0
30478
165667
163235
2026-05-10T16:02:14Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165667
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Намибиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Намибиа агерб
|агимн=
|агимн ирызку адаҟьа = Намибиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Намибиа''' ({{lang-en|Namibia}}), аофициалтә хьӡы: '''Намибиа Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 268 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Namibia}}) — [[Африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Намибиа 14 административтә областқәа ({{lang-en|Regions}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Аобласть
! Англиз<br />бызшәала
! Апровинциатә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/namibia/cities/|title=The population of the regions of Namibia according to census results and latest official projections|date=2020}}</ref><br />(2020)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Кунене (Намибиа)|Кунене]]
| Kunene Region
| [[Опуво]]
| align="right"|115 260
| align="right"|107 200
| align="right"|0,9
| rowspan="15" | [[АФаил:Namibia_14_regions-numbered.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Омусати]]
| Omusati Region
| [[Оутапи]]
| align="right"|26 551
| align="right"|255 800
| align="right"|9,6
|-----
| 3
| [[Ошана]]
| Oshana Region
| [[Ошакати]]
| align="right"|8 647
| align="right"|200 000
| align="right"|23,1
|-----
| 4
| [[Оҳангвена]]
| Ohangwena Region
| [[Еенхана]]
| align="right"|10 706
| align="right"|265 200
| align="right"|24,8
|-----
| 5
| [[Ошикото]]
| Oshikoto Region
| [[Омутиа]]
| align="right"|38 685
| align="right"|206 400
| align="right"|5,3
|-----
| 6
| [[Мрагыларатәи Каванго]]
| Kavango East Region
| [[Рунду]]
| align="right"|25 576
| align="right"|156 300
| align="right"|6,1
|-----
| 7
| [[Замбези (аобласть)|Замбези]]
| Zambezi Region
| [[Катима-Мулило]]
| align="right"|14 785
| align="right"|105 700
| align="right"|19,0
|-----
| 8
| [[Еронго]]
| Erongo Region
| [[Свакопмунд]]
| align="right"|63 539
| align="right"|209 000
| align="right"|3,3
|-----
| 9
| [[Очозондьиупа]]
| Otjozondjupa Region
| [[Очиваронго]]
| align="right"|105 460
| align="right"|162 000
| align="right"|1,5
|-----
| 10
| [[Омаҳеке]]
| Omaheke Region
| [[Гобабис]]
| align="right"|84 981
| align="right"|76 700
| align="right"|0,9
|-----
| 11
| [[Кхомас]]
| Khomas Region
| [[Виндхук]]
| align="right"|36 964
| align="right"|480 100
| align="right"|13,0
|-----
| 12
| [[Ҳардап]]
| Hardap Region
| [[Мариенталь (Намибиа)|Мариенталь]]
| align="right"|109 781
| align="right"|93 500
| align="right"|0,9
|-----
| 13
| [[Карас (аобласть)|Карас]]
| Karas Region
| [[Китмансхуп]]
| align="right"|161 514
| align="right"|92 600
| align="right"|0,6
|-----
| 14
| [[Мраҭашәаратәи Каванго]]
| Kavango West Region
| [[Нкуренкуру]]
| align="right"|23 166
| align="right"|94 000
| align="right"|8,4
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''825 615'''||align="right"|'''2 504 500'''||align="right"|'''3,0'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Намибиа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1990 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
0i94zv6uldqduu2z80qrkiiqeeeamby
Нигериа
0
30486
165669
163238
2026-05-10T16:02:41Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165669
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Нигериа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Нигериа агерб
|агимн=Former national anthem of Nigeria (1978–2024).oga
|агимн ирызку адаҟьа = Нигериа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Нигериа''' ({{lang-en|Nigeria}}, {{lang-ha|Najeriya}}, {{lang-yo|Nàìjíríà}}, {{lang-ig|Naìjíríyà}}), аофициалтә хьӡы: '''Афедеративтә Республика Нигериа'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 269 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Federal Republic of Nigeria}}, {{lang-ha|Jamhuriyar Tarayyar Najeriya}}, {{lang-yo|Orílẹ̀-èdè Olómìniira Àpapọ̀ Nàìjíríà}}, {{lang-ig|Ọ̀hàńjíkọ̀ Ọ̀hànézè Naìjíríyà}}) — [[Африка]]тәи атәыла.
==Административтә шара==
Нигериа афедеративтә ҳәынҭқарроуп. Ари атәыла 36 аштатқәеи ({{lang-en|states}}) 1 афедералтә территориеи рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Аштат
! Англыз<br />бызшәала
! Аштаттә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/Nigeria-Agglos.html|title=The population of the regions of Nigeria according to census results and latest official projections|date=2016}}</ref><br />(2016)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Кебби (аштат)|Кебби]]
| Kebbi State
| [[Бирнин-Кебби]]
| align="right"|36 800
| align="right"|4 440 000
| align="right"|120,7
| rowspan="38" | [[АФаил:Nigeria, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|550px]]
|-----
| 2
| [[Сокото (аштат)|Сокото]]
| Sokoto State
| [[Сокото (ақалақь)|Сокото]]
| align="right"|25 973
| align="right"|4 998 100
| align="right"|192,4
|-----
| 3
| [[Аква-Ибом]]
| Akwa Ibom State
| [[Уио]]
| align="right"|7 081
| align="right"|5 482 200
| align="right"|774,2
|-----
| 4
| [[Кацина (аштат)|Кацина]]
| Katsina State
| [[Кацина (ақалақь)|Кацина]]
| align="right"|24 192
| align="right"|7 831 300
| align="right"|323,7
|-----
| 5
| [[Кано (аштат)|Кано]]
| Kano State
| [[Кано (ақалақь)|Кано]]
| align="right"|20 131
| align="right"|13 076 900
| align="right"|649,6
|-----
| 6
| [[Џҳигава]]
| Jigawa State
| [[Дуце]]
| align="right"|23 154
| align="right"|5 828 200
| align="right"|251,7
|-----
| 7
| [[Иобе]]
| Yobe State
| [[Даматуру]]
| align="right"|45 502
| align="right"|3 294 100
| align="right"|72,4
|-----
| 8
| [[Борно (аштат)|Борно]]
| Borno State
| [[Маидугури]]
| align="right"|70 898
| align="right"|5 860 200
| align="right"|82,7
|-----
| 9
| [[Нигер (аштат)|Нигер]]
| Niger State
| [[Минна (ақалақь)|Минна]]
| align="right"|76 363
| align="right"|5 556 200
| align="right"|72,8
|-----
| 10
| [[Кадуна (аштат)|Кадуна]]
| Kaduna State
| [[Кадуна]]
| align="right"|46 053
| align="right"|8 252 400
| align="right"|179,2
|-----
| 11
| [[Баучи (аштат)|Баучи]]
| Bauchi State
| [[Баучи]]
| align="right"|45 837
| align="right"|6 537 300
| align="right"|142,6
|-----
| 12
| [[Гомбе (аштат)|Гомбе]]
| Gombe State
| [[Гомбе]]
| align="right"|18 768
| align="right"|3 257 000
| align="right"|173,5
|-----
| 13
| [[Адамава (аштат)|Адамава]]
| Adamawa State
| [[Иола (ақалақь)|Иола]]
| align="right"|36 917
| align="right"|4 248 400
| align="right"|115,1
|-----
| 14
| [[Оио (аштат)|Оио]]
| Oyo State
| [[Ибадан]]
| align="right"|28 454
| align="right"|7 840 900
| align="right"|275,6
|-----
| 15
| [[Квара]]
| Kwara State
| [[Илорин]]
| align="right"|36 825
| align="right"|3 192 900
| align="right"|86,7
|-----
| 16
| [[Афедералтә ҳҭнықалақьтә территориа (Нигериа)|Афедералтә ҳҭнықалақьтә территориа]]
| Federal Capital Territory
| [[Абуџьа]]
| align="right"|7 315
| align="right"|3 564 100
| align="right"|487,2
|-----
| 17
| [[Насарава]]
| Nasarawa State
| [[Лафиа]]
| align="right"|27 117
| align="right"|2 523 400
| align="right"|93,1
|-----
| 18
| [[Плато (аштат)|Плато]]
| Plateau State
| [[Џьос]]
| align="right"|30 913
| align="right"|4 200 400
| align="right"|135,9
|-----
| 19
| [[Тараба]]
| Taraba State
| [[Џьалинго]]
| align="right"|54 473
| align="right"|3 066 800
| align="right"|56,3
|-----
| 20
| [[Осун (аштат)|Осун]]
| Osun State
| [[Ошогбо]]
| align="right"|9 251
| align="right"|4 705 600
| align="right"|508,7
|-----
| 21
| [[Екити]]
| Ekiti State
| [[Адо-Екити]]
| align="right"|6 353
| align="right"|3 270 800
| align="right"|514,8
|-----
| 22
| [[Коги (аштат)|Коги]]
| Kogi
| [[Локоџьа]]
| align="right"|29 833
| align="right"|4 473 500
| align="right"|150,0
|-----
| 23
| [[Бенуе (аштат)|Бенуе]]
| Benue State
| [[Макурди]]
| align="right"|34 059
| align="right"|5 741 800
| align="right"|168,6
|-----
| 24
| [[Огун (аштат)|Огун]]
| Ogun State
| [[Абеокута]]
| align="right"|16 762
| align="right"|5 217 700
| align="right"|311,3
|-----
| 25
| [[Лагос (аштат)|Лагос]]
| Lagos State
| [[Икеџьа]]
| align="right"|3 345
| align="right"|12 550 600
| align="right"|3 752
|-----
| 26
| [[Ондо (аштат)|Ондо]]
| Ondo State
| [[Акуре]]
| align="right"|14 606
| align="right"|4 671 700
| align="right"|319,8
|-----
| 27
| [[Едо (штат)|Едо]]
| Edo State
| [[Бенин-Сити]]
| align="right"|17 802
| align="right"|4 235 600
| align="right"|237,9
|-----
| 28
| [[Анамбра]]
| Anambra State
| [[Авка]]
| align="right"|4 844
| align="right"|5 527 800
| align="right"|1 141
|-----
| 29
| [[Енугу (штат)|Енугу]]
| Enugu State
| [[Енугу]]
| align="right"|7 161
| align="right"|4 411 100
| align="right"|616,0
|-----
| 30
| [[Ебоньи]]
| Ebonyi State
| [[Абакалики]]
| align="right"|5 670
| align="right"|2 880 400
| align="right"|508,0
|-----
| 31
| [[Кросс-Ривер]]
| Cross River
| [[Калабар]]
| align="right"|20 156
| align="right"|3 866 300
| align="right"|191,8
|-----
| 32
| [[Дельта (аштат)|Дельта]]
| Delta State
| [[Асаба (ақалақь)|Асаба]]
| align="right"|17 698
| align="right"|5 663 400
| align="right"|320,0
|-----
| 33
| [[Имо]]
| Imo State
| [[Оверри]]
| align="right"|5 530
| align="right"|5 408 800
| align="right"|978,1
|-----
| 34
| [[Абиа (аштат)|Абиа]]
| Abia State
| [[Умуаҳиа]]
| align="right"|6 320
| align="right"|3 727 300
| align="right"|589,8
|-----
| 35
| [[Баиелса]]
| Bayelsa State
| [[Иенагоа]]
| align="right"|10 773
| align="right"|2 278 000
| align="right"|211,5
|-----
| 36
| [[Риверс (аштат)|Риверс]]
| Rivers State
| [[Порт-Ҳаркорт]]
| align="right"|11 077
| align="right"|7 303 900
| align="right"|659,4
|-----
| 37
| [[Аква-Ибом]]
| Akwa Ibom State
| [[Уио]]
| align="right"|7 081
| align="right"|5 482 200
| align="right"|774,2
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''923 768'''||align="right"|'''193 392 500'''||align="right"|'''209,4'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Нигериа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Афедеративтә республикақәа]]
[[Акатегориа:1960 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
mqbnmwe2keq0hwhog72yzmvhi14tk7z
Руанда
0
30489
165671
163241
2026-05-10T16:03:14Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165671
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Руанда абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Руанда агерб
|агимн=Hymne National du Rwanda.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Руанда агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=7}}
'''Руанда''' ({{lang-en|Rwanda}}), аофициалтә хьӡы: '''Руанда Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 280 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fr|République du Rwanda}}, {{lang-en|Republic of Rwanda}}, {{lang-rw|Repubulika y'u Rwanda}}, {{lang-sw|Jamhuri ya Rwanda}}) — [[Африка]]гәҭанҟны атәыла.
==Административтә шара==
Руанда 5 апровинциақәа ({{lang-rw|intara}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
!
! Апровинциа
! Англиз бызшәала;<br />Аруанда бызшәала
! Апровинциатә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref>{{cite web |url = https://www.citypopulation.de/en/rwanda/cities/ |title = The population of the regions of Rwanda according to census results and latest official projections |lang = en | date=2012}}</ref><br />(2012)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Мрагыларатәи апровинциа (Руанда)|Мрагыларатәи апровинциа]]
| Eastern Province;<br />Intara y'Iburasirazuba
| [[Рвамагана]]
| align="right"|9 458
| align="right"|2 595 703
| align="right"|274,4
| rowspan="6" | [[АФаил:Provinces of Rwanda ru.svg|400px]]
|-----
| 2
| [[Мраҭашәаратәи апровинциа (Руанда)|Мраҭашәаратәи апровинциа]]
| Western Province;<br />Intara y'Iburengerazuba
| [[Кибуе]]
| align="right"|5 882
| align="right"|2 471 239
| align="right"|420,1
|-----
| 3
| [[Кигалитәи апровинциа]]
| Kigali Province;<br />Intara y'Umujyi wa Kigali
| [[Кигали]]
| align="right"|730
| align="right"|1 132 686
| align="right"|1 552
|-----
| 4
| [[Аҩадатәи апровинциа (Руанда)|Аҩадатәи апровинциа]]
| Northern Province;<br />Intara y’Amajyaruguru
| [[Биумба]]
| align="right"|3 276
| align="right"|1 726 370
| align="right"|527,0
|-----
| 5
| [[Аладатәи апровинциа (Руанда)|Аладатәи апровинциа]]
| Southern Province;<br />Intara y'Amajyepfo
| [[Ньианза]]
| align="right"|5 963
| align="right"|2 589 975
| align="right"|434,3
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''25 314'''||align="right"|'''10 515 973'''||align="right"|'''415,4'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Руанда| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1962 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
1o3ajlpc13as8c1fatlod076qk01npx
Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа
0
30494
165673
163243
2026-05-10T16:04:15Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165673
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа рбираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа ргерб
|агимн=Koste Seselwa (instrumental).ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа ргимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа''' ({{lang-fr|Seychelles}}, {{lang-crs|Sesel}}), аофициалтә хьӡы: '''Ареспублика Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 285 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fr|République des Seychelles}}, {{lang-crs|Repiblik Sesel}}) — [[Африка]]тәи адгьылбжьахатә тәыла [[Индиатәи аокеан]] аҟны.
== Административтә шара ==
Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа 26 административтә округқәа рыла ишоит.
{| class="wikitable"
!
!Аокруг
!Афранцыз<br />бызшәала
!Арегион
!Аҵакыра<br />км²
!Ауааԥсыра<ref>[https://www.citypopulation.de/en/seychelles/admin/ The population of the regions of Seychelles according to census results and latest official projections] (2021)</ref><br />(2021)
!Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
!Ахсаала
|-
|1.
|[[Анс-о-Пен]]
|Anse aux Pins
|Мрагыларатәи [[Мае]]
|align="right"|2,46
|align="right"|4 304
|align="right"|1 750
| rowspan="27" |[[Афаил:SC-Districts_numbered.png|350px]]
|-
|2.
|[[Анс-Буало]]
|Anse Boileau
|Мраҭашәаратәи [[Мае]]
|align="right"|12,0
|align="right"|4 159
|align="right"|346,0
|-
|3.
|[[Анс-Етуаль]]
|Anse Etoile
|Аҩадатәи [[Мае]]
|align="right"|5,96
|align="right"|5 015
|align="right"|841,4
|-
|4.
|[[О-Кап]]
|Au Cap
|Мрагыларатәи [[Мае]]
|align="right"|8,27
|align="right"|4 382
|align="right"|529,9
|-
|5.
|[[Анс-Руаиаль]]
|Anse Royale
|Аладатәи [[Мае]]
|align="right"|7,16
|align="right"|4 741
|align="right"|662,2
|-
|6.
|[[Бе-Лазар]]
|Baie Lazare
|Аладатәи [[Мае]]
|align="right"|12,1
|align="right"|4 015
|align="right"|332,9
|-
|7.
|[[Бе-Сент-Анн]]
|Baie Sainte Anne
|[[Праслен]]
|align="right"|25,8
|align="right"|4 863
|align="right"|188,6
|-
|8.
|[[Бо-Валлон]]
|Beau Vallon
|Аҩадатәи [[Мае]]
|align="right"|4,46
|align="right"|4 085
|align="right"|915,9
|-
|9.
|[[Бель-Ер (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Бель-Ер]]
|Bel Air
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|4,44
|align="right"|3 010
|align="right"|677,3
|-
|10.
|[[Бель-Омбр (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Бель-Омбр]]
|Bel Ombre
|Мраҭашәаратәи [[Мае]]
|align="right"|9,4
|align="right"|4 061
|align="right"|432,1
|-
|11.
|[[Каскад (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Каскад]]
|Cascade
|Мрагыларатәи [[Мае]]
|align="right"|10,58
|align="right"|3 871
|align="right"|366,0
|-
|12.
|[[Гласи (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Гласи]]
|Glacis
|Аҩадатәи [[Мае]]
|align="right"|6,85
|align="right"|4 081
|align="right"|595,5
|-
|13.
|[[Гранд-Анс (Мае)|Гранд-Анс]] (Мае)
|Grand’Anse
|Мраҭашәаратәи [[Мае]]
|align="right"|15,62
|align="right"|3 626
|align="right"|232,1
|-
|14.
|[[Гранд-Анс (Праслен)|Гранд-Анс]] (Праслен)
|Grand’Anse
|[[Праслен]]
|align="right"|15,43
|align="right"|3 939
|align="right"|255,3
|-
|15.
|[[Ла-Диги Аҩныҵҟатәи адгьылбжьахақәеи]]
|La Digue and Inner Islands
|[[Ла-Диг]] иакәыршаны иҟоу адгьылбжьахақәа
|align="right"|9,83
|align="right"|2 973
|align="right"|302,4
|-
|16.
|[[Ла-Ривьер-Англез]]
|La Rivière Anglaise
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|1,38
|align="right"|3 797
|align="right"|2 747
|-
|17.
|[[Мон-Бакстон]]
|Mont Buxton
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|1,16
|align="right"|3 220
|align="right"|2 765
|-
|18.
|[[Мон-Флиори]]
|Mont Fleuri
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|5,61
|align="right"|3 473
|align="right"|618,8
|-
|19.
|[[Плезанс (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Плезанс]]
|Plaisance
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|1,2
|align="right"|4 039
|align="right"|1 198
|-
|20.
|[[Пуант-Ла-Риу]]
|Pointe La Rue
|Мрагыларатәи [[Мае]]
|align="right"|3,35
|align="right"|3 267
|align="right"|975,2
|-
|21.
|[[Порт-Гло]]
|Port Glaud
|Мраҭашәаратәи [[Мае]]
|align="right"|25,24
|align="right"|3 132
|align="right"|124,1
|-
|22.
|[[Сен-Луи (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Сен-Луи]]
|Saint Louis
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|1,38
|align="right"|3 293
|align="right"|2 385
|-
|23.
|[[Такамака (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Такамака]]
|Takamaka
|Аладатәи [[Мае]]
|align="right"|14,23
|align="right"|2 896
|align="right"|203,6
|-
|24.
|[[Ле-Мамель]]
|Les Mamelles
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|1,34
|align="right"|2 765
|align="right"|1 657
|-
|25.
|[[Рош-Каиман]]
|Roche Caïman
|[[Викториа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Викториа]] Ду
|align="right"|1,55
|align="right"|2 952
|align="right"|1 908
|-
|26.
|[[Адәахьтәи Адгьылбжьахақәа (Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа)|Адәахьтәи Адгьылбжьахақәа]]
|Îles Extérieures
|Адәахьтәи Адгьылбжьахақәа
|align="right"|211,3
|align="right"|583
|align="right"|2,8
|- style="background: #CCC;"
| colspan="4" | '''Зегь'''
|align="right"|457
|align="right"|99 202
|align="right"|217,1
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сеишелтәи Адгьылбжьахақәа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1976 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
5h6adujlqt760qdmi4a211lm21hswon
Сиерра-Леоне
0
30526
165674
163244
2026-05-10T16:04:27Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165674
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сиерра-Леоне абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сиерра-Леоне агерб
|агимн=
|агимн ирызку адаҟьа = Сиерра-Леоне агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5}}
'''Сиерра-Леоне''' ({{lang-en|Sierra Leone}}), аофициалтә хьӡы: '''Сиерра-Леоне Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 289 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Sierra Leone}}) — [[Африка]]мраҭашәаратәи атәыла.
==Административтә шара==
Сиерра-Леоне 4 апровинциақәеи ({{lang-en|Province}}) 1 аобласти ({{lang-en|Area}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Апровинциа
! Англыз бызшәала
! Апровинциатә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/sierraleone/cities/ |title=The population of the regions of Sierra Leone according to census results and latest official projections|date=2015}}</ref><br />(2015)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Мраҭашәаратәи аобласть (Сиерра-Леоне)|Мраҭашәаратәи аобласть]]
| Western Area
| [[Фритаун]]
| align="right"|557
| align="right"|1 500 234
| align="right"|2 693
| rowspan="6" | [[АФаил:Sierra_Leone,_administrative_divisions_-_de_-_colored_2018.svg|350px]]
|-----
| 2
| [[Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа (Сиерра-Леоне)|Аҩада-мраҭашәаратәи апровинциа]]
| North West Province
| [[Порт-Локо]]
| align="right"|?
| align="right"|?
| align="right"|?
|-----
| 3
| [[Аҩадатәи апровинциа (Сиерра-Леоне)|Аҩадатәи апровинциа]]
| Northern Province
| [[Макени]]
| align="right"|''35 936''
| align="right"|''2 508 201''
| align="right"|''69,8''
|-----
| 4
| [[Мрагыларатәи апровинциа (Сиерра-Леоне)|Мрагыларатәи апровинциа]]
| Eastern Province
| [[Кенема]]
| align="right"|15 553
| align="right"|1 642 370
| align="right"|105,6
|-----
| 5
| [[Аладатәи апровинциа (Сиерра-Леоне)|Аладатәи апровинциа]]
| Southern Province
| [[Бо (ақалақь)|Бо]]
| align="right"|19 694
| align="right"|1 441 308
| align="right"|73,2
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''71 740'''||align="right"|'''7 092 113'''||align="right"|'''98,9'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сиерра-Леоне| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1961 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
k14uyamvive42j033oupcnc5oeljlvy
Танзаниа
0
30534
165677
163248
2026-05-10T16:05:23Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165677
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Танзаниа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Танзаниа агерб
|агимн=Tanzanian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Танзаниа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|Агимн=
|zoom1=4}}
'''Танзаниа''' ({{lang-sw|Tanzania}}, {{lang-en|Tanzania}}), аофициалтә хьӡы: '''Еиду Ареспублика Танзаниа'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 290 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-sw|Jamhuri ya Muungano wa Tanzania}}, {{lang-en|United Republic of Tanzania}}) — [[Африка]]мрагыларатәи атәыла.
==Административтә шара==
Танзаниа 31 административтә регионқәа ({{lang-sw|mkoa}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Арегион
! Англыз бызшәала
! Арегионтә ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/tanzania/cities/ |title=The population of the regions of Tanzania according to census results and latest official projections|date=2020}}</ref><br />(2020)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Аруша (арегион)|Аруша]]
| Arusha Region
| [[Аруша]]
| align="right"|37 576
| align="right"|2 104 100
| align="right"|56,0
| rowspan="32" | [[АФаил:Regions of Tanzania ru.svg|450px]]
|-----
| 2
| [[Геита (арегион)|Геита]]
| Geita
| [[Геита]]
| align="right"|20 054
| align="right"|2 434 800
| align="right"|121,4
|-----
| 3
| [[Дар-ес-Салам (арегион)|Дар-ес-Салам]]
| Dar es Salaam Region
| [[Дар-ес-Салам]]
| align="right"|1 393
| align="right"|5 401 800
| align="right"|3 878
|-----
| 4
| [[Додома (арегион)|Додома]]
| Dodoma Region
| [[Додома]]
| align="right"|41 311
| align="right"|2 647 400
| align="right"|64,1
|-----
| 5
| [[Иринга (арегион)|Иринга]]
| Iringa Region
| [[Иринга]]
| align="right"|35 503
| align="right"|1 149 500
| align="right"|32,4
|-----
| 6
| [[Кагера (арегион)|Кагера]]
| Kagera Region
| [[Букоба]]
| align="right"|25 265
| align="right"|3 238 300
| align="right"|128,2
|-----
| 7
| [[Катави (арегион)|Катави]]
| Katavi Region
| [[Мпанда]]
| align="right"|45 843
| align="right"|805 900
| align="right"|17,6
|-----
| 8
| [[Кигома (арегион)|Кигома]]
| Kigoma Region
| [[Кигома]]
| align="right"|37 040
| align="right"|2 800 900
| align="right"|75,6
|-----
| 9
| [[Килиманџьаро (арегион)|Килиманџьаро]]
| Kilimanjaro Region
| [[Моши]]
| align="right"|13 250
| align="right"|1 951 300
| align="right"|147,3
|-----
| 10
| [[Линди (арегион)|Линди]]
| Lindi Region
| [[Линди]]
| align="right"|66 040
| align="right"|1 025 800
| align="right"|15,5
|-----
| 11
| [[Маниара (арегион)|Маниара]]
| Manyara Region
| [[Бабати]]
| align="right"|44 522
| align="right"|1 873 100
| align="right"|42,1
|-----
| 12
| [[Мара (арегион)|Мара]]
| Mara Region
| [[Мусома]]
| align="right"|21 760
| align="right"|2 391 800
| align="right"|109,9
|-----
| 13
| [[Мбеиа (арегион)|Мбеиа]]
| Mbeya Region
| [[Мбеиа]]
| align="right"|37 700
| align="right"|2 204 500
| align="right"|58,5
|-----
| 14
| [[Мванза (арегион)|Мванза]]
| Mwanza Region
| [[Мванза]]
| align="right"|9 467
| align="right"|3 826 600
| align="right"|404,2
|-----
| 15
| [[Морогоро (арегион)|Морогоро]]
| Morogoro Region
| [[Морогоро]]
| align="right"|70 624
| align="right"|2 730 100
| align="right"|38,7
|-----
| 16
| [[Мтвара (арегион)|Мтвара]]
| Mtwara Region
| [[Мтвара]]
| align="right"|16 710
| align="right"|1 478 900
| align="right"|88,5
|-----
| 17
| [[Mџьини Маӷариби арегион]]
| Mjini Magharibi Region <small>(Zanzibar Urban West)</small>
| [[Занзибар (ақалақь)|Занзибар]]
| align="right"|230
| align="right"|593 678
| align="right"|2 581
|-----
| 18
| [[Нџьомбе (арегион)|Нџьомбе]]
| Njombe Region
| [[Нџьомбе]]
| align="right"|21 347
| align="right"|837 600
| align="right"|39,2
|-----
| 19
| [[Аҩадатәи Пемба]]
| Pemba North Region
| [[Вете (ақалақь)|Вете]]
| align="right"|574
| align="right"|211 732
| align="right"|368,9
|-----
| 20
| [[Аладатәи Пемба]]
| Pemba South Region
| [[Чаке-Чаке]]
| align="right"|332
| align="right"|195 116
| align="right"|587,7
|-----
| 21
| [[Пвани]]
| Pwani Region
| [[Кибаҳа]]
| align="right"|32 547
| align="right"|1 325 900
| align="right"|40,7
|-----
| 22
| [[Рувума (арегион)|Рувума]]
| Ruvuma Region
| [[Сонгеа]]
| align="right"|63 669
| align="right"|1 655 400
| align="right"|26,0
|-----
| 23
| [[Руква]]
| Rukwa Region
| [[Сумбаванга]]
| align="right"|22 792
| align="right"|1 270 000
| align="right"|55,7
|-----
| 24
| [[Симиу (арегион)|Симиу]]
| Simiyu Region
| [[Бариади]]
| align="right"|25 212
| align="right"|2 304 200
| align="right"|91,4
|-----
| 25
| [[Сингида (арегион)|Сингида]]
| Singida Region
| [[Сингида]]
| align="right"|49 340
| align="right"|1 705 200
| align="right"|34,6
|-----
| 26
| [[Сонгве (арегион)|Сонгве]]
| Songwe Region
| [[Вывава]]
| align="right"|22 600
| align="right"|1 278 900
| align="right"|56,6
|-----
| 27
| [[Табора (арегион)|Табора]]
| Tabora Region
| [[Табора]]
| align="right"|76 150
| align="right"|3 081 300
| align="right"|40,5
|-----
| 28
| [[Танга (арегион)|Танга]]
| Tanga Region
| [[Танга]]
| align="right"|26 677
| align="right"|2 649 200
| align="right"|91,8
|-----
| 29
| [[Аҩадатәи Унгуџьа]]
| Unguja North Region <small>(Zanzibar North)</small>
| [[Мкокотони]]
| align="right"|470
| align="right"|187 455
| align="right"|398,8
|-----
| 30
| [[Аладатәи Унгуџьа]]
| Unguja South Region <small>(Zanzibar South)</small>
| [[Коани]]
| align="right"|854
| align="right"|115 588
| align="right"|135,3
|-----
| 31
| [[Шинианга (арегион)|Шинианга]]
| Shinyanga Region
| [[Шинианга]]
| align="right"|18 901
| align="right"|1 993 600
| align="right"|105,5
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''885 803'''||align="right"|'''57 637 600'''||align="right"|'''65,1'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Танзаниа| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Асоциалисттә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Мрагылара-африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:1964 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
5sw1v6c7082aogoosmfyq7j3q254wuu
Того
0
30536
165678
163249
2026-05-10T16:05:39Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165678
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Того абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Того агерб
|агимн=
|агимн ирызку адаҟьа = Того агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=6}}
'''Того''' ({{lang-fr|Togo}}), аофициалтә хьӡы: '''Тоголезтәи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 293 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fr|République togolaise}}) — [[Африка]]мраҭашәаратәи атәыла.
==Административтә шара==
Того 5 административтә регионқәа ({{lang-fr|régions}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Арегион
! Афранцыз бызшәала
! Арегионтә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="City Population">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/togo/cities/ |title=The population of the regions of Togo according to census results and latest official projections|publisher=City Population|date=2020}}</ref><br />(2020)
! [[Ауааԥсыра рыжәпара|Ауааԥсыра<br/>рыжәпара]] (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-
| 1
| [[Агаҿатәи арегион (Того)|Агаҿатәи арегион]]
| Région maritime
| [[Ломе]]
| align="right"| 6 100
| align="right"| 3 258 300
| align="right"| 534,1
| rowspan="6" | [[Афаил:Regions_of_Togo_ru.svg|200px]]
|-
| 2
| [[Агәҭантәи арегион (Того)|Агәҭантәи арегион]]
| Région centrale
| [[Сокоде]]
| align="right"| 13 317
| align="right"| 768 100
| align="right"| 57,7
|-
| 3
| [[Кара (арегион)|Кара]]
| Région de la Kara
| [[Кара (Тоготәи ақалакь)|Кара]]
| align="right"| 11 738
| align="right"| 957 600
| align="right"| 81,6
|-
| 4
| [[Плато (арегион)|Плато]]
| Région des Plateaux
| [[Атакпаме]]
| align="right"| 16 975
| align="right"| 1 705 300
| align="right"| 100,5
|-
| 5
| [[Саванн (арегион)|Саванн]]
| Région des Savanes
| [[Дапаон]]
| align="right"| 8 470
| align="right"| 1 017 100
| align="right"| 120,1
|-style="background: #CCC;"
| ||align="left" colspan="3"|'''Зегь''' || align="right"| 56 600 || align="right"| 7 706 000 || align="right"| 136,1
|-
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Того| ]]
[[Акатегориа:Африкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1960 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
lzh4354pa5i1yeox94muyqog2zkwicl
Доминика
0
30610
165654
163453
2026-05-10T15:56:00Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165654
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Доминика абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Доминика агерб
|агимн=National Anthem of Dominica by US Navy Band.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Доминика агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=6}}
'''Доминика''' ({{lang-en|Dominica}}, {{lang-fr|Dominique}}), аофициалтә хьӡы: '''Доминика Аимабзиара'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 242 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Commonwealth of Dominica}}) — [[Аҩадатәи Америка|Аҩада-Америка]]тәи адгьылбжьахатә тәыла.
==Административтә шара==
Доминика 10 административтә округқәа ({{lang-en|Parishes}}) рыла ишоит.
{| class="standard"
! #
! Аокруг
! Англызшәала
! Аокругтә<br />ҳҭнықалақь
! Аҵакыра<br />(км²)
! Ауааԥсыра<ref name="census">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/Dominica.html|title=The population of the regions of Dominica according to census results and latest official projections|date=2011}}</ref><br />(2011)
! Ауааԥсыра<br />рыжәпара (ауаа/км²)
! Ахсаала
|-----
| 1
| [[Сент-Џьон (Доминика)|Сент-Џьон]]
| Saint John
| [[Портсмут (Доминика)|Портсмут]]
| align="right"|58
| align="right"|6 561
| align="right"|112,2
| rowspan="11" | [[АФаил:Dominica, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|250px]]
|-----
| 2
| [[Сент-Питер (Доминика)|Сент-Питер]]
| Saint Peter
| [[Колио]]
| align="right"|28
| align="right"|1 430
| align="right"|51,6
|-----
| 3
| [[Сент-Андру (Доминика)|Сент-Андру]]
| Saint Andrew
| [[Уесли (Доминика)|Уесли]]
| align="right"|180
| align="right"|9 471
| align="right"|52,7
|-----
| 4
| [[Сент-Џьозеф (Доминика)|Сент-Џьозеф]]
| Saint Joseph
| [[Сент-Џьозеф (Доминикатәи ақалақь)|Сент-Џьозеф]]
| align="right"|120
| align="right"|5 637
| align="right"|46,9
|-----
| 5
| [[Сент-Деивид (Доминика)|Сент-Деивид]]
| Saint David
| [[Розали (Доминика)|Розали]]
| align="right"|127
| align="right"|6 043
| align="right"|47,7
|-----
| 6
| [[Сент-Пол (Доминика)|Сент-Пол]]
| Saint Paul
| [[Мао (Доминика)|Мао]]
| align="right"|67
| align="right"|9 786
| align="right"|145,2
|-----
| 7
| [[Сент-Џьорџь (Доминика)|Сент-Џьорџь]]
| Saint George
| [[Розо]]
| align="right"|54
| align="right"|21 241
| align="right"|397,0
|-----
| 8
| [[Сент-Патрик (Доминика)|Сент-Патрик]]
| Saint Patrick
| [[Берекуа]]
| align="right"|84
| align="right"|7 622
| align="right"|90,3
|-----
| 9
| [[Сент-Лиук (Доминика)|Сент-Лиук]]
| Saint Luke
| [[Поинт-Мишель]]
| align="right"|11
| align="right"|1 668
| align="right"|150,3
|-----
| 10
| [[Сент-Марк (Доминика)|Сент-Марк]]
| Saint Mark
| [[Суфриер (Доминика)|Суфриер]]
| align="right"|10
| align="right"|1 834
| align="right"|185,3
|- style="background: #CCC;"
| || colspan="3" | '''Зегь''' ||align="right"|'''739'''||align="right"|'''71 293'''||align="right"|'''96,5'''
|}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Доминика| ]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1978 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
4lk4ntfzkvo7nirxqm9lhgh9zoo1kd5
Индиа
0
30954
165659
163223
2026-05-10T15:58:44Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165659
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Индиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Индиа агерб
|агимн = Jana Gana Mana instrumental.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Индиа агимн
|амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2 = Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|адомен = .in, .ભારત, .भारत, .ଭାରତ, .ਭਾਰਤ,<br/> .ভারত, .இந்தியா, .భారత్,<br/> .ভাৰত, .بھارت, .ಭಾರತ, .ഭാരതം
|zoom1=3}}
'''Индиа''' ({{lang-en|India}} {{lang-hi|भारत Бҳаарат}}), аофициалтә хьӡы: '''Индиа Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 247 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of India}}, {{lang-hi|भारत गणराज्य Бҳаарат Ганарааџьиа}}) — Аҩада-[[азиа]]тәи [[Индиатәи асубконтинент]]ҟны ҳәынҭқарра. Ари атәыла иаланхоит аҵкыс еиҳау [[амиллиард]]к ауааԥсыра. Аполитикатә шьақәгылашьала Индиа иҟоуп аидгыла-федеративтә иуахәаматәым социалисттә демократиатә ҳәынҭқарра.<ref>THE CONSTITUTION OF INDIA – PREAMBLE ([[Индиа аконституциа]] апреамбула). Асаит legislative.gov.in. [ацит. 2022-10-25]. [https://legislative.gov.in/sites/default/files/COI_English.pdf Онлаин]. {{en icon}}</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Индиа| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Афедеративтә республикақәа]]
[[Акатегориа:Асоциалисттә тәылақәа]]
[[Акатегориа:1947 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
0n163azwz38udh7t041ggcqo49mx360
Мальта
0
33021
165664
163231
2026-05-10T16:00:29Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165664
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Мальта абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Мальта агерб
|агимн=Malta National Anthem.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Мальта агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=6}}
'''Мальта''' ({{lang-mt|}}, {{lang-en|Malta}}), аофициалтә хьӡы: '''Мальта Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 262 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-mt|Repubblika ta' Malta}}, {{lang-en|Republic of Malta}}) — [[Европа]]тәи [[адгьылбжьахатә тәыла]] [[Адгьылбжьаратә мшын]] аҟны.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
[[Акатегориа:Мальта| ]]
[[Акатегориа:Европатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Европатәи Аидгыла иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Европа ахеилак иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:1964 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
eosuovi0yjcjuchcubl4gysid3v94bo
Кирибати
0
33026
165661
163226
2026-05-10T15:59:31Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165661
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Кирибати абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Кирибати агерб
|агимн=Kiribati Anthem Performed by US Navy Band.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Кирибати агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=2
}}
'''Кирибати''' ({{lang-en|}} {{lang-gil|Kiribati}}), аофициалтә хьӡы: '''Кирибати Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 253 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Kiribati}}, {{lang-gil|Ribaberiki Kiribati}}) — [[Океаниа]]ҿы [[Аокеан ҭынч]] агәҭантәи ахәҭаҿы [[адгьылбжьахатә тәыла]] ауп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Кирибати| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1979 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
7rxxcxewwlzbs2zq73vteb3134o10jj
Науру
0
33131
165668
163236
2026-05-10T16:02:27Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165668
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Науру абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Науру агерб
|агимн=Nauru Bwiema instrumental.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Науру агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=6
}}
'''Науру''' ({{lang-na|Naoero}}, {{lang-en|Nauru}}), аофициалтә хьӡы: '''Науру Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 268 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}, {{lang-en|Republic of Nauru}}) — [[Океаниа]]ҿы [[Аокеан ҭынч]] [[адгьылбжьахатә тәыла]] ауп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Науру| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1968 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
3k0a0e4g0xb39helvmpfllgyaomtg67
Самоа
0
33206
165672
163242
2026-05-10T16:04:00Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165672
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Самоа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Самоа агерб
|агимн=
|агимн ирызку адаҟьа = Самоа агимн
|амаҵураҭыԥ1=О ле Ао О ле Мало
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5
}}
'''Самоа''' ({{lang-sm|Sāmoa}}, {{lang-en|Samoa}}), аофициалтә хьӡы: '''Ихьыԥшым аҳәынҭқарра Самоа'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 281 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-sm|Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa}}, {{lang-en|Independent State of Samoa}}) — [[Океаниа]]ҿы [[Аокеан ҭынч]] [[Полинезиа]]тәи [[адгьылбжьахатә тәыла]] ауп. [[1997]] шықәса рҟынӡа ари атәыла ахьӡан '''Мраҭашәаратәи Самоа''' ({{lang-sm|Sāmoa i Sisifo}}, {{lang-en|Western Samoa}}). Самоа ҩ-адгьылбжьаха хадак ([[Саваии]], [[Уполу]]) ҩ-адгьылбжьахахәыҷк ([[Маноно]], [[Аполима]]), даҿа ҭыԥқәак уаҩ дахьықәнымхо адгьылбжьахақәа рыла ишьақәгылоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Самоа| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1962 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
nznu890wvp3ho2147w5kourqan5bdwf
Фиџьи
0
33215
165655
163217
2026-05-10T15:57:49Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165655
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Фиџьи абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Фиџьи агерб
|агимн=Fiji National Anthem.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Фиџьи агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=5
}}
'''Фиџьи''' ({{lang-fj|Viti}}, {{lang-hif|फ़िजी}}, {{lang-en|Fiji}}), аофициалтә хьӡы: '''Фиџьи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 297 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-fj|Matanitu Tugalala o Viti}}, {{lang-hif|फ़िजी गणराज्य ''(Фиџьии Ганарааџьиа)''}}, {{lang-en|Republic of Fiji}}) — [[Океаниа]]ҿы [[Аокеан ҭынч]] [[Меланезиа]]тәи [[адгьылбжьахатә тәыла]] ауп. Ари атәыла 330-к адгьылбжьахақәа инареиҳаны ишьақәгылоуп. 87 % Фиџьи ауааԥсыра ҩ-адгьылбжьаха хадак аҿы ([[Вити-Леву]], [[Вануа-Леву]]) рынхоит.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Фиџьи| ]]
[[Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1970 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
q6q2qza3yoimqsxj91w05h38ilcp2cs
Мальдив
0
37256
165663
163230
2026-05-10T16:00:05Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165663
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Мальдив абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Мальдив агерб
|агимн = Gaumii salaam.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Мальдив агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=4}}
'''Мальдив''' ({{lang-dv|ދިވެހިރާއްޖެ [Дҳивеҳи Рааџџье]}}), аофициалтә хьӡы: '''Мальдивтәи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 262 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-dv|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ [Дҳивеҳи Рааџџьеиге Џумҳурииа]}}) — алада-[[азиа|азиеи]] [[Индиатәи аокеан]]и рҿы рҟоу [[архипелаг]]тә тәыла.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Мальдив| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1965 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
n5hj016p635jfbgocdmubbw1b6d96a9
Елцин, Борис Николаи-иԥа
0
37738
165628
145604
2026-05-10T14:49:08Z
Fraxinus.cs
8381
+ 35 категориақәа [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165628
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик}}
'''Борис Николаи-иԥа Елцин''' ({{lang-ru|Борис Николаевич Ельцин}}; {{date|1|2|1931}}, [[Бутка]], [[Урыстәылатәи СФСР]], [[СССР]] — {{date|23|4|2007}}, [[Москва]], [[Урыстәыла]]) — асоветтәи, урыстәылатәи аҳәынҭқарратә усзуҩы. Урыстәылатәи Афедерациа Актәи ахада (1991–1999 шш. рзы). КПСС алахәыла (1961–1990 шш. рзы). Аҭоурых данылеит Урыстәыла ахадас жәлары зегьы иалырхыз иакәны, уи иоуп Урыстәыла ауаажәларра-политикатәи аекономикатәи шьақәгылашьа шьаҭанкыла еиҭазкыз.
Борис Ельцин 1993–1999-тәи ашықәсқәа раантәи инапхгараҭара аамҭа Иреиҳаӡоу Ахеилаки, априватизациеи, Акомпартиа аҿагыларақәеи, аимпичментқәа рзы аԥышәарақәеи, Чечентәыла аибашьра алагареи (1994), иара убасгьы1998 шықәса рзтәи адефолти рыла иалкаауп. Борис Ельцин инысмҩа аҟны ирацәоуп аинтерес зҵоуи еиҿагылоуи афактқа.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/domestic_history/text/3089465 |title=Archive copy |access-date=2024-01-29 |archive-date=2022-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010102005/https://bigenc.ru/domestic_history/text/3089465 |url-status=dead }}</ref>
== Ельцин инысмҩа ==
Борис Ельцин диит февраль мза аказы, 1931 шықәсазы, Свердловтәи аобласт, ақыҭа Бутка аҟны. Борис иаб, Николаи Игнати-иԥа Ельцин, аус иуан ргылаҩыс, иан, Клавдиа Васили-иԥҳа, дҭеразын. Ельцин иаб арепрессиақәа дрықәшәеит, урҭ ирыхҟьаны Волго-Донтәи аканал аргыларахь мчыла ддәықәҵан.
Ельцин иаб хара имамкәаны ахьырхәра ихигонаҵы, иара иԥҳәыси иԥа Бориси ицҭакыз аҳақьым иԥҳәыс илыдкыланы илыман. Николаи Ельцин иҿҳәара аанӡа доужьын, дгьежьуеит иҭаацәа рахь, уа анаҩс диуеит аҩбатәи аҷкәын Михаил, Борис иашьа еиҵбы.<ref>https://yeltsin.ru/news/biografiya-boris-nikolaevich-elcin-prezident-rossii-19911999/</ref>
== Ахәыҷра ашықәсқәеи ақәыԥшра аамҭеи ==
Борис Ельцин ихәыҷра зегьы ақалақь ду Березники, Пермтәи аобласт аҟны ихигеит. Ашкол аҟны аҵара аниҵоз иара акласс аҟны аҵаҩцәа зегьы даарылукаауа дыҟан. Иҟан ахҭыс, аҷкәын акласстә напхгаҩы данылҿагыла, уи ашколхәыҷқәа лыпҟон, иара убасгьы, аҵара ззымҵоз лыҩныҟа иганы аус длыруан.
Ари ахҭыс иахҟьаны Борис Ельцин ашкол дҭырцарц акгьы игымхеит. Аха, иара акомҿар ақалақьтә хеилак дадҵаалоит, аиашагьы шьақәиргылоит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа Ельцин иԥсҭазаара зегьы аԥхьаҟатәи инысмҩагьы анырра ӷәӷәа анаҭазар алшоит.
Ашколтә аттестат аниоу ашьҭахь, Борис Ельцин дҭалоит Уралтәи аполитехникатә институт аргыларатә факультет. Астудентә шықәсқәа раан иара аспорт даара дазҿлымҳахоит, анапылампыл дыхәмаруан, аҵыхәтәангьы аспорт азҟаза ҳәа ахьӡ иоууеит.<ref>https://obrazovaka.ru/alpha/y/elcin-boris-nikolaevich-yeltsin-boris-nikolayevich</ref>
Аинтерес зҵоу фактуп, Борис Ельцин анацәа дуи арбага нацәеи шимамызгьы, анапылампыл даара ибзианы дыхәмаруан, ақалақь еизгоу акоманда аилазаараҟны дыҟан. Уи агра иахҟьаны Ельцин арра дрымгеит. Аҵара даналга, иара еиуеиԥшым азанааҭқәа рҵара иҽазишәоит, уи имаз адимлом алшара шинаҭозгьы анапхгараҭаратә ҭыԥ аанкыларазы.
Анаҩстәи ҩышықәса, аԥхьаҟа Урыстәыла ахадас иҟалараны иҟаз Ельцин, ихатәымчқәа рыла аргылараҿы прорабс дҟалартә иҟаиҵоит, анаҩс Свердловсктәи аҩныргыларатә комбинат анапхгаҩыс дарҭоит.
Уи инаҷыданы Борис Ельцин аполитикагьы дазҿлымҳахоит, уи иабзоураны апартиатә ԥхьагылараҿгьы амҩа изаатуеит. 70-тәи ашықәсқәа рзы иара идыргалоит КПСС Свердловсктәи обком актәи амаӡаныҟәгаҩ иҭыԥ. Анаҩс, Борис Ельцин ибиографиа аҟны даҽа еиҭакра дук ҟалоит, иара Агәҭантәи апартиа Ахеилак далахәылахоит.<ref>https://historynotes.ru/boris-nikolaevich-elcin/{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Акариера ==
Борис Николаи-иԥа Ельцин Свердловск аиҭашьақәыргылара ахырхарҭаҟны даара аихьӡара дуқәа ааирԥшит. Иара инапхгарала амҩаду хада ашьҭаҵара мҩаԥысуан, иргылан аҩнеихагыла дуқәа аусзуҩцәа рзы, иара убасгьы, анаплакқәа аԥҵан. Иаарласны аргылара хыркәшан 23 еихагыла змаз КПСС аобласттә комитет ахыбра, ари аргылара ақалақь аҟны зегь реиҳа иҳаракыз хыбран.
Ельцин аметрополитен аргылара алагара аус аҟынгьы илагала дууп, иара иоуп изыбзоуроу ари апроект алагаразы аиҳабыра рақәыршаҳаҭра. Убри анаҩсгьы, Свердловск афатәаалыҵла аиқәыршәара даараӡа еиӷьхеит. Аинтерес зҵоу фактуп, апартиатә усура аҟны акыр аихьӡарақәа зауз аполковник ҳәа арратә хьӡы ахьихҵаз.<ref>https://histrf.ru/lichnosti/biografii/p/ieltsin-boris-nikolaievich</ref>
1985 шықәсазы Борис Ельцин аусура Москваҟа диаргоит, уа иара еиуеиԥшым апроектқәа аус рыдиулоит, Асовет Еидгыла зегьы аҳаракыра аҟны. Аҟазара злаз аполитик Москваа ргәы дақәшәо дшыҟалахьазгьы, аус ицызуаз рацәак датәарбомызт, акырнтәгьы иусқәа рхырбгалара рҽазыршәахьан.
Ельцин партиак ицалази иареи рыбжьара ари «аибашьра хьшәашәа» игәы аныԥнаҵәа, дара русура ажәлар рҿаԥхьа акритика азиуит апленумқәа руак аҟны, насгьы иаахтны иҳәеит дара Горбачиов еиҭашьақәыргылара ишаҿагыло.
Абри ашьҭахь аиҳабыра рхаҭарнакцәа критикатә ҭак изыҟарҵеит Борис Ельцин. Уи аҟны дара адгылара риҭеит Михаил Горбачиов, агәрагьы диргеит аполитик апартиатә усқәа дшырҟәыҭхахо азы.
Усҟан аӡәгьы ихахьы изаагомызт, шықәсқәак рнаҩс Ельцин аполитикатә арена аҟны акрызҵазкуа хаҿхоит ҳәа. 1989 шықәсазы уи Москватәи аокруг ала СССР жәлар рдепутатс далырхуеит, аҳҭнықалақь 91% ауааԥсыра рҟынтә адгыларагьы иоуит. Ԥыҭрак ашьҭахь, уи РСФСР апрезидент иҭыԥ ааникылоит.<ref>https://tass.ru/encyclopedia/person/elcin-boris-nikolaevich</ref>
== Урыстәыла апрезидент ==
1991 шықәса август 19 рзы СССР аҳәынҭқарратә хҳәаразы ашьаҿақәа рымҩаԥгара аан, «августтәи апутч» ҳәа еицырдыруа аан, Михаил Горбочиов имчра зегьы ицәыӡит, уи аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы Аҳәынҭқарратә хеилак алахәылацәа рнапаҿы иҟалеит. Усҟан Ельцин ахаԥшьгаратә акомитет азы оппозициахеит, уи апланқәа рынагӡарагьы алимыршеит.
Аҵыхәтәаны Борис Ельцин Урыстәыла актәи ахадас дагьыҟалоит, ари амаҵзура аҟны иҟазаара аан иара еицырдыруа Беловежтәи аиқәышаҳаҭра инапы аҵаиҩит, уи иаанагоз СССР ахырбгалара акәын. Урыстәыла Борис Ельцин инапхгараҭарала даара аҭагылазаашьа уадаҩын. Зегь реиҳа иҟаҵаз гха дуун Чечентәыла аибашьра ахацыркра.<ref>https://ria.ru/20100423/225827648.html</ref>
Борис Ельцин ари арратә конфликт аанкылара иҽазишәеит, аха иара иҽазышәарақәа лҵшәадахеит. Аибашьра аанкылара зылшаз уи инаҩс Урыстәыла ахадас иалхыз Владимир Путин иоуп. Иара иоуп аҭынчра ашьақәыргылара зылшаз, 2001 шықәсазы.
Борис Ельцин акыр ареформақәа мҩаԥигеит аҩныҵҟатәи аполитика ахырхарҭаҟны, иара убасгьы иҽазишәеит мраҭашәаратәи аҳәынҭқаррақәа рҟны аизыҟазаашьақәа рышьақәыргыларазы. Акомпромисс аԥшааразы азин ҟаиҵеит Польшеи, Чехиеи, Словакиеи НАТО арратә базақәа рыргылара азы.
Иара илшоз зегьы ҟаиҵон Еиду Америкатәи Аштатқәа реиҳабыра рҟны аилибакаара ашьақәыргыларазы, уи ахадас усҟан дыҟан Билл Клинтон.
Борис Ельцин ипрезидентра аамҭазы ихымҩаԥгашьа, иарбан шьаҿақәоу идикылараны дыҟаз аилкаара даара иуадаҩын. Иара ауааԥсыра рҿаԥхьа еиуеиԥшымкәа ихы мҩаԥигон, ианааиҭаххоз ашәа иҳәар, мамзаргьы дкәашар илшон, мамзаргьы ижәны ауаа рахь дцәырҵыр ҟалон. Ас еиԥш ахымҩаԥгашьа ауаа лафк аҳасаб ала ирыдыркылон.
1996 шықәсазын, Борис Ельцин атәыла ахадас аҟаларазы икандидатура ақәыргылара игәы иҭамызт, аха алхрақәа дрылахәхеит акоммунистцәа аиааира рзымгарц азы.<ref>https://24smi.org/celebrity/3549-boris-eltsin.html</ref>
Алхраԥхьатәи акомпаниа аан ицәажәара абас еиԥш ишьақәгылан: «Убжьы аҭа, мамзаргьы уаҵахоит» ҳәа. Иара аӡәырҩы артистцәа адгылара ирҭон, урҭ рыбжьара иҟан Алла Пугачиова, Игор Николаев, Лиудмила Гурченко, Константин Кинчев уҳәа аӡәырҩы.
Аамҭа кьаҿк иалагӡаны, Борис Ельцин иреитинг 3% инаркны 35% рҟынӡа ишьҭыҵит. Абжьаҭара актәи аиндаҭлара ашьҭахь Борис Ельцин аинфаркт ихьуеит, аполитик игәы иазымычҳаит ари аҟара агәҭынчымрақәа.
1996 шықәсазтәи алхрақәа раан Борис Ельцин иоппонент хада Геннади Зиуганов дииааиуеит, уи алшара инаҭоит даҽазныкгьы аҳәынҭқарра ахадас аҟаларазы. Уи хықәкысгьы ишьҭихуеит урыстәылатәи аекономика ашьҭыхра, насгьы акыр ареформақәа рымҩаԥгара асоциалтә хырхарҭа ала.
Борис Николаи-иԥа Ельцин иҭахын атәылаҟны акоррупциа шьаҭанкыла ақәхра, аҳәынҭқарра абиуџьет аусзуҩцәа рганахьала иақәыз ауалқәа ршәара, абизнес маҷ ацхраара уҳәа реиԥш иҟаз акыр аидеиақәа аԥсҭазаара аларҵәара.<ref>http://www.panorama.ru/gov/gov20036.shtml</ref>
Аха, Борис Ельцин игәабзиара есҽны еицәахон. 1996 шықәсазы иара игәы аԥҟара мҩаԥган, убри аҟынтә уи аамҭазы ироль неигӡон Урыстәыла ахада инапынҵақәа рынагӡаҩыс иҟаҵаз Виктор Черномырдин. 1998 шықәсазы адунеи аҿы афинанстә кризис аҭыԥ змаз, Урыстәыла егьырҭ атәылақәа раасҭагьы уи ахҟьаԥҟьақәа даара ианыԥшит.
Акризис даара иуадаҩыз аинфлиациахь икылнагеит. Борис Ельцин илшоз зегь ҟаиҵон Урыстәыла еиламҳарц. Иара аҩажәатәи ашәышықәса аҵыхәтәантәи амшынӡа аҳәынҭқарра дуӡӡа ахадас дыҟан, декабр мза 31, 1999 шықәса рзы ихала ԥхьатәара дцаанӡа.
Ауаажәларра рахь иҟаиҵаз ааԥхьара ҭызхуаз ателеоператор иажәақәа рыла, ажәахә ашьҭахь, Борис Ельцин уажәшьҭа ԥыхьатәи атәыла ахадас иҟаз, аамҭаказы ҿымҭкәан дтәан, уи аан илаӷырӡқәа иҿаланы ицон.
Борис Ельцин ԥхьатәара ицара аамҭазы Урыстәыла ауааԥсыра рахьтә ахԥатәи ахәҭа ибзианы изыҟамызт. Ажәлар иара ахара идырҵон Урыстәыла ахьеилаижьыз азы, насгьы егьырҭ арыцҳарақәа рзынгьы. Апрезиденттә ҭыԥ анаанижь ашьҭахь Борис Ельцин агәыҳалалра инапы алеикуеит, уи азын иаԥиҵоит ихатәы фонд.<ref>https://www.prlib.ru/history/618999</ref>
== Ельцин инапы зҵеиҩыз аусԥҟақәа ==
1991 шықәса, ииуль мзазы Борис Ельцин инапы аҵеиҩуеит аполитикатә партиақәа реиҿкааратә еилазаарақәеи, аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рмассатә, уаажәларратә ҵысрақәеи, РСФСР аусбарҭақәеи аиҿкаарақәеи русура аанкыларази аусдҵақәа.
Август 19 рзы СССР аҳәынҭқарратә еиҭасра аан Борис Ельцин Урыстәыла ауаажәларра рахь ааԥхьара ҟаиҵеит. Урыстәыла аиҳабыра иаарласны ирыдыркылаз аусқәа апутчистцәа рыпланқәа хнарбгалеит. Ажәлари аруааи рыдгылара ҵыргәас иҟаҵаны, Борис Ельцин илшеит атәыла амҽхак ду змаз, Урыстәыла аграждантә еибашьрахьы икылызгарц алшоз апровокациа аҟынтә ахьчара.
Август 23, 1991 шықәсазы РСФСР Иреиҳаӡоу Асессиа аҟны Борис Ельцин аусԥҟа инапы аҵеиҩуеит РСФСР Акомпартиа аиужьразы, ноиабр мза 6 рзы, иара убри ашықәс, Урыстәыла аҵакырадгьыл аҟны РСФСР Акоммунисттә партиеи КПСС-и реилазаарақәа русуреи, насгьы рмаза амилаҭркреи аанкылан.
Декабр мза 8, 1991 шықәсазы Борис Ельцини Леонид Кравчуки, Станислав Шушкевичи рнапы аҵарҩит Белоруссиеи, Урыстәылеи, Украинеи Беловежтәи аиқәышаҳаҭра, уи иазԥхьагәанаҭон СССР аԥыхра, насгьы уи ахаҭыԥан Ихьыԥшым Аҳәынҭқаррақәа Реимабзиара (СНГ) аԥҵара.
Ашықәс анҵәамҭазы Урыстәыла ахада Ельцин ианар мза 2, 1992 шықәса инаркны ахәқәа рлиберализациа ашьақәырӷәӷәаразы аусԥҟа инапы аҵеиҩит. Ианар мза 1992 шықәсазы, иара убасгьы, «Зых иақәиҭу ахәаахәҭразы» аусԥҟа анапы аҵаҩын.<ref>https://yeltsin.ru/archive/inventory/16/</ref>
1993 шықәса, март 20 рзы Борис Ельцин аусԥҟа инапы аҵеиҩит, 1993 шықәса апрель 25 рзы Урыстәылатәи Афедерациа апрезидент иахь агәрагаразы ареферендум амҩаԥгаразы. Урыстәылазегьтәи ареферендум мҩаԥган иазгәаҭаз арыцхә аҽны.
Алхратә сиа ианын 107 миллионҩык Урыстәыла атәылауаа. Ареферендум рхы аладырхәт 64,5% алхыҩцәа. Ареферендум алҵшәа хадақәа – Борис Ельцин имҩаԥигоз акурс адгылара аҭара акәын.
1994 шықәса анҵәамҭазы Урыстәыла анапхгара Чечентәыла аҵакырадгьыл аҟны бџьаршьҭыхлатәи аусқәа хацнаркит – иалагоит актәи ачечентә еибашьра.<ref>https://ria.ru/20120423/627376907.html</ref>
1996 шықәсазы аиҭарҿиара азы апрограмма ҿыц аус адулара иалагаз апрезидент Ельцин, имҩаԥигеит аминистрцәа реилазаара аиҭеиҿкаара.
1996 шықәса ианар–апрель мзақәа рзы апрезидент акыр аусдҵақәа инапы рыҵеиҩит, урҭ ззырхаз абиуџьет амаҵ азызуаз аусзуҩцәа зегьы руалафахәы рызшәареи, атәанчаҩцәа акомпенсациатә шәарақәа рзыҟаҵареи ракәын. Иара убасгьы, акыр аусқәа мҩаԥган Чечентәылатәи аибашьра иадҳәалаз апроблема аӡбаразы.
Декабр мза 31, 1999 шықәсазы Борис Николаи-иԥа Ельцин ԥхьатәара дышцо рылеиҳәеит, уи азынгьы «Урыстәылатәи Афедерациа Апрезидент инапынҵақәа рынагӡаразы» аусԥҟа инапы аҵеиҩит.<ref>http://www.historyru.com/docs/rulers/yeltsin/yeltsin-developments.html#/overview</ref>
== Ахатәы ԥсҭазаара ==
Борис Ельцин аԥхьаҟа иԥҳәысхараны иҟаз Наина Иосиф-иԥҳа Ельцинеи иареи еибадырит астуденттә шықәсқәа раан. Адиплом аниоу ашьҭахьҵәҟьа, арԥыс аԥҳәызба ажәа лниҵоит, ларгьы иаразнак дақәшаҳаҭхоит.
Иаарласны Ельцинаа рҭаацәа аҟны ииуеит аӡӷабцәа – Еленеи Татианеи. Анаҩс, арҭ аԥҳацәа ирыхшоит фҩык ахәыҷқәа. Амаҭацәа рахьтә зегь реиҳа деицырдыруа дҟалеит Борис захьӡыз, уи аамҭак азы урыстәылатәи акоманда «Формула-1» амаркетинг азы адиректорс дыҟан.
Аинтерес зҵоу фактуп, иара иашьа Глеб, Адаунцәа рсиндром змаз, иқәыԥшра ашықәсқәа рзын, зылшарақәа ԥку рыбжьара аӡсаразы Европа дахьачемпионхаз.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-boris-elcin.html</ref>
== Аԥсра ==
Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы Борис Ельцин агәыхь бааԥсы иман. Уи анаҩсгьы иара акыр арыжәтә џьбарақәа иҽрыдицалон, уигьы, ҳәарада, зынӡа игәабзиара иазеиӷьмызт.
2007 шықәсазы ԥасатәи апрезидент авирустә ҿкы иахҟьаны игәабзиара ахьыуашәшәырахаз иахҟьаны ахәышәтәырҭа дҭашәоит. Аҳақьымцәа аҳәамҭа ҟарҵеит уи иԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылам ҳәа, аха ҩымчыбжьа ааҵхьаны Борис Николаи-иԥа Ельцин иԥсҭазаара далҵуеит.
Ари ҟалеит апрель 23, 2007 шықәсазы, усҟан 76 шықәса дырҭагылан. Официалла иԥсра зыхҟьаз ҳәа иазгәаҭан игәы аангылара.
Ельцин иԥсыжра ацеремониа ателеканалқәа рыла иддырбон. Анышә дамардеит Новодевичиетәи аԥсыжырҭа аҟны.<ref>https://lenta.ru/news/2007/04/23/eltsin1/</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:1931 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Жәабранмза 1 рзы ииз]]
[[Акатегориа:2007 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Мшаԥымза 23 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Борис Елцин| ]]
[[Акатегориа:Урыстәыла президентцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи аполитикцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи Афедерациа аиҳабыра рхантәаҩцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәыла атәылахьчара аминистрцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәыла жәлар рдепутатцәа]]
[[Акатегориа:Амилаҭқәа Рхеилак алахәылацәа (1989-1991)]]
[[Акатегориа:Урыстәыла Иреиҳаӡоу Ахеилак алахәылацәа (1990-1993 шш.)]]
[[Акатегориа:СССР аминистрцәа]]
[[Акатегориа:РСФСР Аминистрцәа Рсовет ахантәаҩцәа]]
[[Акатегориа:СССР Иреиҳаӡоу Асовет Апрезидиум алахәылацәа]]
[[Акатегориа:РСФСР Иреиҳаӡоу Асовет ахантәаҩцәа]]
[[Акатегориа:РСФСР араионқәа рҟынтәи СССР жәлар рдепутатцәа]]
[[Акатегориа:КПСС 26-тәи аизараду аделегатцәа]]
[[Акатегориа:КПСС 27-тәи аизараду аделегатцәа]]
[[Акатегориа:КПСС 28-тәи аизараду аделегатцәа]]
[[Акатегориа:КПСС 19-тәи аконференциа аделегатцәа]]
[[Акатегориа:Аидгыла Асовет 10-тәи ааԥхьара адепутатцәа]]
[[Акатегориа:Аидгыла Асовет 11-тәи ааԥхьара адепутатцәа]]
[[Акатегориа:КПСС ЦК алахәылацәа]]
[[Акатегориа:КПСС иалҵыз алахәылацәа]]
[[Акатегориа:КПСС ЦК Аполитбиуро алахәыларазы акандидатцәа]]
[[Акатегориа:КПСС ЦК амаӡаныҟәгаҩцәа]]
[[Акатегориа:КПСС ЦК аҟәшақәа рнаԥхгаҩцәа]]
[[Акатегориа:КПСС Свердловсктәи аобком актәи амаӡаныҟәгаҩцәа]]
[[Акатегориа:КПСС Москватәи ақалақьтә комитет актәи амаӡаныҟәгаҩцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи антикоммунистцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи ицивилтәу анџьнырцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи амилаҭеилыхҩцәа]]
[[Акатегориа:Асовет антикоммунистцәа]]
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла аполковникцәа]]
[[Акатегориа:Асовет напылампыласҩцәа]]
[[Акатегориа:Асовет анапылампыл азыҟаҵаҩцәа]]
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла аилабгара иадҳәалаз ауаа]]
[[Акатегориа:Аимпичмент зықәшәаз апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:1991 шықәсазы нанҳәамзатәи апутч иалахәыз ауаа]]
[[Акатегориа:Аперестроика]]
dda7ibijmbsyku3hfyue0eg7v5qhhq3
Макрон, Еммануель
0
37739
165610
165578
2026-05-10T12:16:56Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Аинглиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165610
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик}}
'''Еммануель Жан-Мишель Фредерик Макрон''' ({{lang-fr|Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron}}; {{date|21|12|1977}}, Амиен, Сомма, О-де Франс, [[Франциа]]) – франциатәи аҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы, Франциа апрезидент, Франциатәи Арбџьармчқәа ркомандаҟаҵаҩ хада лаҵарамза 14, 2017 шықәса раахыс.
Вальс аҩбатәи иеиҳабыра рҟны, нанҳәамза 26, 2014 шықәса инаркны, нанҳәамза 30, 2016 шықәсанӡа, аекономикеи, ааглыхреи, ахыԥхьаӡарақәа руси рминистр. Аполитикатә партиа «Вперёд, Республика!» раԥхьатәи аԥҵаҩы (2016–2017 шш.).
2019 шықәса, ԥҳынҷкәынмза анҵәамҭазы британиатәи агазеҭ Financial Times, «ажәашықәса ахаҿы» ҳәа иӡбахә аҳәеит, ус еиԥш иалкааз 50- ҩык рыбжьара.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/5825363 |title=Archive copy |access-date=2024-01-29 |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103204214/https://bigenc.ru/world_history/text/5825363 |url-status=dead }}</ref>
== Анысмҩа ==
Еммануель Макрон – Франциа апрезидент, уи алхрақәа рҟны аиааира игеит 2017 шықәсазы. Уаанӡа Макрон Олланд иусбарҭа аҟны аекономикеи ааглыхреи рзы аминистр иҭыԥ ааникылон, иара убасгьы аполитикатә партиа «Вперёд, Республика» аԥхьагылас дыҟан. Макрон Франциа зегьы аҭоурых аҟны зегь реиҳа иқәыԥшыз президентхеит. Иара ари аҭыԥ ааникылеит 39 шықәса анихыҵуаз.
Аполитик диит ԥхынҷкәынмза 21, 1977 шықәсазы ақалақь Амиен. Е. Макрон иҭаацәа аинтеллигенциа иахаҭарнакцәан. Иаб, Жан-Мишель Макрон, аневрологиа амаҭәар даԥхьон Пикардиитәи ауниверситет аҟны, иан, Франсуаза Макрон-Ногес – дҳақьымын.
Милаҭла Еммануель Макрон – дыфранцызуп. Аха, хыҵхырҭақәак ишьақәдырӷәӷәоит ауриа шьҭра имоуп ҳәа. Убри ауп изџьашьатәымгьы, иахьатәи аамҭазы ари аполитик ауриа жәлар адгылара ӷәӷәа ахьырзыҟаиҵогьы. Аполитик аерман шьагьы илоуп, иан лаб дерманын, Фредерик Масоиан иакәын.<ref>https://24smi.org/celebrity/4751-emmanuel-makron.html</ref>
Еммануель Макрон данхәыҷыз иқалақь гәакьа аҿы иҟаз аиезуиттә лицеи дҭалоит, анаҩс аҵарадыррақәа иоуит Париж, Еколь Нормалтәи алицеи аҿы. Ашкол анаҩс Макрон Нантер-лиа-Дефанстәи ауниверситет далгоит, Аполитикатә ҭҵаарақәа ринститут.
Ганрацәала аҿиара змаз арԥыс қәыԥш, иқәлацәа дреиԥшмызт, уи иԥсҭазаара аҟынтә ҩышықәса афилософ Поль Рикери иареи еицырзеиԥшыз аусура иазикит. 2002 шықәса инаркны 2004 шықәсанӡа Амилаҭтә школ администрациа аҿы аҵара иҵон.<ref>https://www.tatler.ru/heroes/brizhit-i-emmanuel-makron-istoriya-neobychnoj-lyubvi</ref>
== Аполитикеи акариереи ==
Макрон иқәыԥшра аамҭазы апрезидент Жак Ширак иусбарҭаҿы аусура далагоит, афинансқәа ринспекторс, уа ԥшьышықәса инеиԥынкыланы аус иуан. Аха, амчра аҽанаԥсах 2007 шықәсазы, Жак Аттали инапхгарала аекономика аизҳара аиӷьтәразы Акомиссиа ажәахәҟаҵаҩы ицхырааҩыс дҟалоит. 2008 шықәсазы аполитик қәыԥш аинвестициатә банктә усура инапы алеикуеит. Адырра ҵаулақәа змаз аекономист даарыԥхьоит 2008 шықәсазы абанк Rothschild & Cie Banque аҿы аусуразы. Уа Еммануил Макрон илшоит европатәи акомпаниақәа реиҭаҭиразы аусқәа рымҩаԥгара, уи алагьы ихатәы капитал акыр миллион евро рҟынӡа ашьҭыхра.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-emmanuel-makron.html</ref>
Атәыла ахада иусбарҭа аусзуҩы иаҳасаб ала, 2006 шықәсазы Еммануель Макрон Асоциалисттә партиа далахәылахоит, аха уа иара хышықәса заҵәык роуп дахьаанхаз. Макрон аекономикатәи аинвестициатәи зҵаарақәа аус рыдиулон, насгьы ауаажәларра рҟны аполитикатә ҭагылазаашьа дахылаԥшуан. Усҟан Франциа ахадас иҟаз Николиа Саркози иеиҳабыра алахәылас иҟазаара аамҭазы Макрон анаҩстәи алхрақәа, асоциал-демократцәа рҵысра аҟынтә акандидат Франсуа Олланд икандидатура дадгылоит.
2012 шықәсазы Макрон ирласны иполитикатә кариера шьҭыҵуа иалагеит Олланд иеиҳабыра рҟны. Иара иааирԥшуаз аихьӡарақәа рзы атәыла ахада имаӡаныҟәгаҩ хада ихаҭарнакс дҟарҵоит, ҩышықәса ааҵхьаны, абанкир аекономика аминистрс дарҭоит. Ас еиԥш аҭыԥ аанкылара Макрон инысмҩа аҟны аҵак ду амоуп.<ref>http://www.perspektivy.info/book/emmanuel_makron_biografija_lichnost_medijnyj_obraz_2017-09-25.htm</ref>
Аҭыԥ ҿыц аҟны аполитик акыр азакәан ҿыцқәа алеигалоит, алибералтә ҟазшьа змаз. 2015 шықәса рзы, акыр аимакқәа рнаҩс, аиҳабыра ирыдыркылоит «Макрон изакәан», уи ззырхаз атәылаҟны аекономика ашьҭыхра акәын, аекономика асекторқәа рыхәҭак алиберализациа рзура амҩала. Азакәан апроект атранспрт арныҟәцаҩцәеи аусуҩцәеи рыбжьара агәынамӡарақәа цәырнагеит, аха аусдкылара дуқәа знапы алакыз рзын ас еиԥш азакәан акыр ифеидахеит.
Аҳәынҭқарратә аппарат аҩныҵҟа аҟынтә аполитикатә ԥсҭазаара иашьклаԥшуаз Макрон убас еиԥш алкаақәа ҟаиҵеит, ауаажәларратә интересқәа ишрықәымшәо иаԥҵоу рахьтә иарбанызаалак политикатә ҵысрак. Убри аҟынтә аминистр қәыԥш иӡбеит ихатәы ҵысра аԥҵара. Мшаԥымза 6, 2016 шықәса рзы ашәҟәы иҭагалан апартиа ҿыц «ԥхьаҟа, Ареспублика!», Еммануель Макрон инапхгарала.<ref>https://file.liga.net/persons/makron-emmanuel</ref>
Апартиа иалаз дарбанызаалак 50 евро аԥаратә лагала ҟаиҵар акәын, асоциал-либералтә партиа ашәҟәы иҭагалаз алахәылацәа рхыԥхьаӡара 30-нызқьҩык рҟынӡа инаӡон. Урҭ рыбжьара иҟан аклан Ротшильд ахаҭарнакцәа, агеи ҵысра алахәыла Пиер Берже, Ив-Сен-Лоран иҩыза, ицынхаҩы.
Аӡәырҩы Еммануель Макрон иҿагылоз ирыԥхьаӡон, Ахәбатәи ареспублика апрезидентрахь акандидат – ари абизнес ду знапы алаку (афармацевтика, ахимиатә ааглыхра, абанктә ус) еиҿыркааз проектуп ҳәа, дара ирыԥхьаӡон аполитик қәыԥш ибзоурала азакәанқәа рлиберализациа алдыршарц рҭахуп ҳәа.
Абҵарамза 16, 2016 шықәса рзы икьыԥхьын Еммануель Макрон ипрограмма «Ареволиуциа» захьӡыз. Ашәҟәы аҟны асоциал- либералцәа рҵысра аԥхьагыла дрылацәажәоит Франциа аиҳабыра рсистема аԥсахреи, насгьы атәыла аемигрантцәа аланырхара аус ацҵареи.
Еммануель Макрон алхыҩцәа агәра диргон амиграциатә курс аиашара, уи аҳәынҭқарра азы аекономикатә феида аанагон ҳәа иԥхьаӡон. Ашәҟәаҟны иара «исистематәым политикны» ихы дахцәажәон, иагьааирԥшит акыр аҳәынҭқарратәи аҩныҵҟатәи амаӡақәа. Ари аҭыжьымҭа ауааԥсыра рыбжьара аларҵәара ду аман.<ref>https://carnegie.ru/commentary/68435</ref>
== Франциа апрезидент ==
Мшаԥымза 23, 2017 шықәсазы Франциа имҩаԥысит атәыла апрезидент иалхрақәа актәи атур. Уи иалахәын 11- ҩык акандидатцәа, урҭ рахьтә аҩбатәи атур ахь инеиз ҩыџьа заҵәык роуп – «Амилаҭттә фронт» апартиа ахантәаҩы Марин Ле Пени, аҵысра «ԥхьаҟа, Ареспублика!» ахантәаҩы Еммануил Макрони.
Алхрақәа рылҵшәақәа жәларбжьаратәи анаԥшаҩцәа рзы иџьашьатәхеит, избанзар алхыҩцәа рыбжьқәа реиҳарак зауз аполитик қәыԥш Еммануель Макрон иакәхеит. Уаанӡатәи аекономика аминистр изы рыбжьқәа арҭеит 23,75% алхыҩцәа, Марин Ле Пен лзы акәзар, рыбжьқәа арҭеит 21,53% алхрақәа ирылахәыз алхыҩцәа.<ref>https://www.bbc.com/russian/news-39840582</ref>
Лаҵарамза 7, 2017 шықәса рзы Франциа имҩаԥысит алхрақәа аҩбатәи атур. Усҟан 20,7 миллионҩык алхыҩцәа Еммануель Макрон рыбжьы ирҭеит, Марин Ле Пен лакәзар, илоуит 10,6 миллион алхыҩцәа рыбжьқәа. Лаҵарамза ааба рзы ашьыжь, 99,9% абиуллетенқәа аус анрыдырула ашьҭахь, Франциа аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра Франциа ахада иалхразы аҵыхәтәантәи алҵшәақәа рыланаҳәеит, урҭ рыла Макрон аиааира игеит. Аофициалтә дыррақәа рыла, Еммануель Макрон 66,06% алхыҩцәа рыбжьқәа иоуит, Ле Пен – 33,94%. Убри алагьы Франциа апрезидентс дҟалеит Еммануель Макрон.
Франциа ахада Европатәи ахеилак аидеиа дадгылоит, уи ззырхоу агәылара иҟоу Германиа акзаара ауп. Адәныҟатәи аполитика ззырхоу аҳәынҭқаррабжьаратә економикатә еимадарақәа рырӷәӷәара ауп, аха Макрон хылаԥшра змам аҳәаанырцәтәи аинвестициақәа ралагалара дадгылом.
Аполитик ипозициа Палестина аганахь алеи атеррористтә гәыԥқәа рганахьалеи ирадикалтәуп. Уи Франциа ԥынгылада амигрантцәа раланырхара азы дықәгылон, убри аан Макрон дадгылоит атәылауаа рдинхаҵаратә цәаныррақәа иаартны аарԥшра аҭахны аҟамзаара. Аҩныҵҟатәи аполитика аҳәаақәа ирҭагӡаны, апрезидент амаҵзура ҷыдақәеи аполициеи финансла реиқәыршәа амҽхак ирҭбаауеит.
Адәныҟатәи аполитика акәзар, Макрон даара амаршә кны имҩаԥигоит. Еиду Америкатәи Аштатқәа ргегемониахь имоу агәынамӡарақәа иаартны иааирԥшуам, убри аан иара Франциа жәларбжьаратәи апозициазы Аштатқәа рдиктатгьы аҭыԥ амам изҳәом.
Урыстәылеи Франциеи реизыҟазаашьа акәзар, Еммануель Макрон арҭ атәылақәа ирыбжьоу аекономикатәи адәныҟа-политикатәи еимадарақәа ирыциҵоит. Минск иазыҟазаашьа акәзар – уи Минсктәи аиқәышаҳаҭра дадгылоит. Урыстәылатәи Афедерациа аганахь ала аҭыԥ змоу асанкциақәа ракәзар, Макрон урҭ рырмаҷра игәы иҭоуп.<ref>https://24smi.org/celebrity/4751-emmanuel-makron.html</ref>
Еммануель Макрон имҩаԥиго аҩныҵҟатәи аполитика Франциа атәылауаа зегьы, жәаҳәарада, иргәаԥхомызт аҟынтә, 2018 шықәсазы атәылаҟны аҭыԥ рыман «аӡараҭаршә ҩеижьқәа» рықәгыларақәа. Раԥхьа иргыланы уи алахәцәа рықәгылара зыхҟьаз абылтәы ахә ашьҭыҵра ауп. Аха анаҩс дара иҟарҵоз адҵақәа рсиа, асоциалтәи аекономикатәи хырхарҭа змаз, ирыцло иалагеит.
«Аӡараҭаршә ҩеижьқәа» рықәгыларақәа рыҽдырӷәӷәеит ԥхынҷкәынмза 2019 шықәсазы. Атәылаҟны ирылагеит атәанчахәазы ареформа ҿыцқәа ирҿагыланы ақәгыларақәа. Урҭ ирылахәын 150-нызқьҩык рҟынӡа ауааԥсыра. Арҭ ақәгыларақәа раанкыларазы Макрон атәанчаҩцәа рықәра 64 шықәсанӡа ахагалара мап ацәикыр акәхеит.<ref>https://www.svoboda.org/a/29208915.html</ref>
== Ахатәы ԥсҭазаара ==
Франциа апрезидент Еммануель Макрон ашкол аҿы аҵара аниҵоз аамҭазы бзиа дибоит афранцыз бызшәа рызҭоз арҵаҩы Брижит Троние. Арԥыс зынӡагьы хьаас икымызт бзиа иамхабази иареи 24 шықәса ахьрыбжьаз, насгьы лара хҩык ахшара дахьранызгьы – Себастиан, Лоранс, Тифен, урҭ зегьы Еммануель иқәлацәаз ракәын.
Жәибыжь шықәса анихыҵуаз Еммануель Макрон дықәуеит, бзиа иибаз аԥҳәызба ԥҳәысс дшиго ала, 30 шықәса анихыҵлак. Ас еиԥш ахымҩаԥгашьа Макрон иҭаацәа аргачамкит, уи азын иара иаб Жан- Мишель иԥа Парижҟа ддәықәиҵар акәхеит. Жәаха шықәса инеиԥынкыланы бзиа еибабоз ашәҟәқәа еимырдон, сахьала акыр ибзиаз арԥыс аҭыԥҳацәа рҟынтә ҭаха шимамызгьы. 2007 шықәсазы Макрон ажәа лниҵеит, усҟан зхаҵа илҵхьаз Брижит Троние, иагьеибагоит, иаԥырҵоит иӷәӷәаз аҭаацәара.
Брижит Макрон акыр зку, ақалақь Амиене аҟны инхо ашоколатие рыклан даҵанакуеит. Лара зынӡагьы длеиԥшым быжьҩык амаҭацәа змоу анду, мамзаргьы арҵаҩы. Даара иԥшӡаны еиҿартәу ԥҳәысуп. Аҭаацәа рыԥсшьара аамҭа рхыргоит рхатә вилла Туке, ари анхара хаҵеи ԥҳәыси иаархәеит ианеибага ашықәс азы. Еммануель Макрон Брижит Макрон лыда ихатәы иԥсҭазаара ибом, убри аҟара иӷәӷәаны аполитик иԥҳәыс длыдҳәалоуп.<ref>https://www.tatler.ru/heroes/brizhit-i-emmanuel-makron-istoriya-neobychnoj-lyubvi</ref>
Алхрақәа раан Брижит Макрон еснагь лыԥшәма Еммануель иааигәа дыҟан, уи дырҵабыргуеит хыԥхьаӡара рацәала Аинтернет иҭоу афотосахьақәа. Еммануель Макрон агәра диргоит иара иԥшәмаԥҳәыс аполитикатә усқәа лнапы шрылакым, аха убри аан лара аҳәынҭқарратә зҵаарақәа рыӡбара аҟны абжьгарақәа ҟалҵоит.
Апрезидент иусура ада даҽа уск азы аамҭа имам. Аха, зых иақәиҭу аамҭа кьаҿк анааиоулак, иаразнак Тукаҟа иԥҳәыс даашьҭыхны дцоит. Макрон гәахәара дула Брижит лмаҭацәа ибоит, дырхылаԥшуеит. Иара убасгьы аԥстәқәа бзиа ибоит. Апрезидент иҩны инхоит аргентинатәи ала, Фигаро захьӡу.<ref>https://biography-life.ru/country/1849-emmanuel-makron.html</ref>
== Еммануель Макрон иахьатәи аамҭазы ==
2020 шықәса Франциеи Ҭырқәтәылеи рыбжьара аҭыԥ зауз аҭыӡшәа ала иазгәаҭан. Макрон аалыԥшаах азықәԥара дамҽханакны дыҟан, иара ихықәкы хада – арадикалтә ԥсылманра ауп. Хықәкыла иуҳәозар, зыӡбахә ыҟоу «аҭыԥҳа дшыцқьоу азы абӷьыцқәа лыҭара мап ацәкреи, насгьы акрыфарҭақәа рҟны аконфессионалтә ахәкынҵа ҷыдеи раԥыхра роуп. Афранцыз ԥхьагыла игәазыҳәара «иҵаралашароу аԥсылманра» аргылара ареспублика аҿы аконфликт мзызс иаиуит.
Ҭырқәтәыла апрезидент Реџьеп Ердоган Еммануель Макрон амсылманцәа ицәымӷуп ҳәа ахара идиҵеит. Иара убасгьы иациҵеит, аполитик зхы еиқәшәам рхәышәтәырҭаҟны аҽыхәышәтәра ихәҭоуп ҳәа. Аха Макрон дидгылеит Дональд Трамп. Уи аҳәамҭа ҟаиҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа шазыхиоу аԥсылмантә екстремизм аҿагылара.
Лаҵарамзазы аполитик Германиа аканцлер Ангела Меркели иареи авидеоконференциа мҩаԥыргеит. Акыр азҿлымҳара аҭан апандемиа ашьҭахь Европатәи Ахеилак аекономика ашьақәыргылара азҵаара. Иӡбан 500 миллиард евро еидызкыло афонд аԥҵара. Арҭ аԥарақәа ззырхахо COVID-19 зегь реиҳа изхьысыз асекторқәеи арегионқәеи роуп.<ref>https://www.vesti.ru/article/2500026</ref>
Ԥхынҷкәынмзазы Еммануель Макрон дычмазаҩхеит – иара акоронавирустә инфекциа идбалан, абри азы адырра ҟарҵеит Елисеитәи ахан апресс-маҵзура аҟнытә. Адиагноз шьақәыргылан RTPCR атест амҩаԥгарала. Апрезидент бжьымшы иҽыԥхьакны дыҟан. Франциа ишьақәыргылоу асанитартә нормақәа инарықәыршәаны. Убри аан иара имаҵзурақәа неигӡон инахароу аформат ала. Ари ачымазара анаҩс, аполитик игәабзиара уашәшәырахеит. Иара авидеоааԥхьара ҟаҵаны асоциалтә ҳақәа «Инстаграмми» «Твиттери» рҿы аимҳәеи, ицәеижь ахьааи, ахыхьи уҳәа шимоу, уи ирласны дшарааԥсо атәы еиҭеиҳәон.
Урыстәылатәи Афедерациа Ахада Владимир Путин Еммануель Макрон агәабзиара ахьизеиӷьаишьо зну ателеграмма изишьҭит. Урыстәыла Ахада инаҵшьны иазгәеиҭеит, даара агәамҵра шизцәырыргаз афранцыз политик дычмазаҩхеит ҳәа иоуз адыррақәа.<ref>https://www.rbc.ru/rbcfreenews/5fdb682a9a79479ed0aae8ab</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 21 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1977 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Еммануель Макрон| ]]
[[Акатегориа:Франциа апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Андорра аҳцәа]]
[[Акатегориа:Франциа афинансқәа рминистрцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи аполитикцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи абизнесменцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи аекономистцәа]]
[[Акатегориа:Макронаа]]
[[Акатегориа:Франциатәи агностикцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи абанкирцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
fomuxu1gp07bx5nqgvk611m5pm47n0u
165617
165610
2026-05-10T13:02:24Z
Fraxinus.cs
8381
оформление
165617
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик}}
'''Еммануель Жан-Мишель Фредерик Макрон''' ({{lang-fr|Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron}}; *{{date|21|12|1977}}, [[Амиен]], Сомма, О-де Франс) — [[Франциа]]тәи аҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы, [[Франциа апрезидент]], [[Франциа арбџьармчқәа]] ркомандаҟаҵаҩ хада лаҵарамза 14, 2017 шықәса раахыс. Вальс аҩбатәи иеиҳабыра рҟны, нанҳәамза 26, 2014 шықәса инаркны, нанҳәамза 30, 2016 шықәсанӡа, аекономикеи, ааглыхреи, ахыԥхьаӡарақәа руси рминистр. Аполитикатә партиа «Вперёд, Республика!» раԥхьатәи аԥҵаҩы (2016–2017 шш.). 2019 шықәса, ԥҳынҷкәынмза анҵәамҭазы британиатәи агазеҭ Financial Times, «ажәашықәса ахаҿы» ҳәа иӡбахә аҳәеит, ус еиԥш иалкааз 50- ҩык рыбжьара.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/5825363 |title=МАКРО́Н ЭММАНЮЭ́ЛЬ |access-date=2024-01-29 |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103204214/https://bigenc.ru/world_history/text/5825363 |url-status=dead }}</ref>
Еммануель Макрон – Франциа апрезидент, уи алхрақәа рҟны аиааира игеит 2017 шықәсазы. Уаанӡа Макрон Олланд иусбарҭа аҟны аекономикеи ааглыхреи рзы аминистр иҭыԥ ааникылон, иара убасгьы аполитикатә партиа «Вперёд, Республика» аԥхьагылас дыҟан. Макрон Франциа зегьы аҭоурых аҟны зегь реиҳа иқәыԥшыз президентхеит. Иара ари аҭыԥ ааникылеит 39 шықәса анихыҵуаз.
== Абиографиа ==
Макрон диит ԥхынҷкәынмза 21, 1977 шықәсазы ақалақь Амиен. Е. Макрон иҭаацәа аинтеллигенциа иахаҭарнакцәан. Иаб, [[Макрон, Жан-Мишель|Жан-Мишель Макрон]], [[аневрологиа]] амаҭәар даԥхьон [[Пикардиитәи ауниверситет]] аҟны. Иан, Франсуаза Макрон-Ногес – дҳақьымын.
Милаҭла Еммануель Макрон – [[Афранцызцәа|дыфранцызуп]]. Аха, хыҵхырҭақәак ишьақәдырӷәӷәоит ауриа шьҭра имоуп ҳәа. Убри ауп изџьашьатәымгьы, иахьатәи аамҭазы ари аполитик ауриа жәлар адгылара ӷәӷәа ахьырзыҟаиҵогьы. Аполитик аерман шьагьы илоуп, иан лаб дерманын, Фредерик Масоиан иакәын.<ref>https://24smi.org/celebrity/4751-emmanuel-makron.html</ref>
Еммануель Макрон данхәыҷыз иқалақь гәакьа аҿы иҟаз [[Алице ла Провиденс|аиезуиттә лицеи]] дҭалоит, анаҩс аҵарадыррақәа иоуит [[Париж]], Еколь Нормалтәи алицеи аҿы. Ашкол анаҩс Макрон [[Нантер-лиа-Дефанстәи ауниверситет]] далгоит, Аполитикатә ҭҵаарақәа ринститут. Ганрацәала аҿиара змаз арԥыс қәыԥш, иқәлацәа дреиԥшмызт, уи иԥсҭазаара аҟынтә ҩышықәса афилософ [[Рикер, Поль|Поль Рикери]] иареи еицырзеиԥшыз аусура иазикит. 2002 шықәса инаркны 2004 шықәсанӡа Амилаҭтә школ администрациа аҿы аҵара иҵон.<ref>https://www.tatler.ru/heroes/brizhit-i-emmanuel-makron-istoriya-neobychnoj-lyubvi</ref>
=== Аполитикеи акариереи ===
Макрон иқәыԥшра аамҭазы апрезидент [[Ширак, Жак|Жак Ширак]] иусбарҭаҿы аусура далагоит, афинансқәа ринспекторс, уа ԥшьышықәса инеиԥынкыланы аус иуан. Аха, амчра аҽанаԥсах 2007 шықәсазы, [[Аттали, Жак|Жак Аттали]] инапхгарала аекономика аизҳара аиӷьтәразы Акомиссиа ажәахәҟаҵаҩы ицхырааҩыс дҟалоит. 2008 шықәсазы аполитик қәыԥш аинвестициатә банктә усура инапы алеикуеит. Адырра ҵаулақәа змаз аекономист даарыԥхьоит 2008 шықәсазы абанк «Rothschild & Cie Banque» аҿы аусуразы. Уа Еммануил Макрон илшоит европатәи акомпаниақәа реиҭаҭиразы аусқәа рымҩаԥгара, уи алагьы ихатәы капитал акыр миллион евро рҟынӡа ашьҭыхра.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-emmanuel-makron.html</ref>
Атәыла ахада иусбарҭа аусзуҩы иаҳасаб ала, 2006 шықәсазы Еммануель Макрон [[Асоциалисттә партиа (Франциа)|Асоциалисттә партиа]] далахәылахоит, аха уа иара хышықәса заҵәык роуп дахьаанхаз. Макрон аекономикатәи аинвестициатәи зҵаарақәа аус рыдиулон, насгьы ауаажәларра рҟны аполитикатә ҭагылазаашьа дахылаԥшуан. Усҟан Франциа ахадас иҟаз Николиа Саркози иеиҳабыра алахәылас иҟазаара аамҭазы Макрон анаҩстәи алхрақәа, асоциал-демократцәа рҵысра аҟынтә акандидат [[Олланд, Франсуа|Франсуа Олланд]] икандидатура дадгылоит.
2012 шықәсазы Макрон ирласны иполитикатә кариера шьҭыҵуа иалагеит Олланд иеиҳабыра рҟны. Иара иааирԥшуаз аихьӡарақәа рзы атәыла ахада имаӡаныҟәгаҩ хада ихаҭарнакс дҟарҵоит, ҩышықәса ааҵхьаны, абанкир аекономика аминистрс дарҭоит. Ас еиԥш аҭыԥ аанкылара Макрон инысмҩа аҟны аҵак ду амоуп.<ref>http://www.perspektivy.info/book/emmanuel_makron_biografija_lichnost_medijnyj_obraz_2017-09-25.htm</ref>
Аҭыԥ ҿыц аҟны аполитик акыр азакәан ҿыцқәа алеигалоит, алибералтә ҟазшьа змаз. 2015 шықәса рзы, акыр аимакқәа рнаҩс, аиҳабыра ирыдыркылоит «Макрон изакәан», уи ззырхаз атәылаҟны аекономика ашьҭыхра акәын, аекономика асекторқәа рыхәҭак алиберализациа рзура амҩала. Азакәан апроект атранспрт арныҟәцаҩцәеи аусуҩцәеи рыбжьара агәынамӡарақәа цәырнагеит, аха аусдкылара дуқәа знапы алакыз рзын ас еиԥш азакәан акыр ифеидахеит.
Аҳәынҭқарратә аппарат аҩныҵҟа аҟынтә аполитикатә ԥсҭазаара иашьклаԥшуаз Макрон убас еиԥш алкаақәа ҟаиҵеит, ауаажәларратә интересқәа ишрықәымшәо иаԥҵоу рахьтә иарбанызаалак политикатә ҵысрак. Убри аҟынтә аминистр қәыԥш иӡбеит ихатәы ҵысра аԥҵара. Мшаԥымза 6, 2016 шықәса рзы ашәҟәы иҭагалан апартиа ҿыц «[[Ренессанс (Франциа аполитикатә партиа)|ԥхьаҟа, Ареспублика!]]», Еммануель Макрон инапхгарала.<ref>https://file.liga.net/persons/makron-emmanuel</ref>
Апартиа иалаз дарбанызаалак 50 евро аԥаратә лагала ҟаиҵар акәын, асоциал-либералтә партиа ашәҟәы иҭагалаз алахәылацәа рхыԥхьаӡара 30-нызқьҩык рҟынӡа инаӡон. Урҭ рыбжьара иҟан аклан [[Ротшильдаа|Ротшильд]] ахаҭарнакцәа, агеи ҵысра алахәыла [[Берже, Пиер|Пиер Берже]], Ив-Сен-Лоран иҩыза, ицынхаҩы.
Аӡәырҩы Еммануель Макрон иҿагылоз ирыԥхьаӡон, [[Ахәбатәи ареспублика]] апрезидентрахь акандидат – ари абизнес ду знапы алаку (афармацевтика, ахимиатә ааглыхра, абанктә ус) еиҿыркааз проектуп ҳәа, дара ирыԥхьаӡон аполитик қәыԥш ибзоурала азакәанқәа рлиберализациа алдыршарц рҭахуп ҳәа. Абҵарамза 16, 2016 шықәса рзы икьыԥхьын Еммануель Макрон ипрограмма ''«Ареволиуциа»'' захьӡыз. Ашәҟәы аҟны асоциал-либералцәа рҵысра аԥхьагыла дрылацәажәоит Франциа аиҳабыра рсистема аԥсахреи, насгьы атәыла аемигрантцәа аланырхара аус ацҵареи.
Еммануель Макрон алхыҩцәа агәра диргон амиграциатә курс аиашара, уи аҳәынҭқарра азы аекономикатә феида аанагон ҳәа иԥхьаӡон. Ашәҟәаҟны иара «исистематәым политикны» ихы дахцәажәон, иагьааирԥшит акыр аҳәынҭқарратәи аҩныҵҟатәи амаӡақәа. Ари аҭыжьымҭа ауааԥсыра рыбжьара аларҵәара ду аман.<ref>https://carnegie.ru/commentary/68435</ref>
=== Франциа апрезидент ===
Мшаԥымза 23, 2017 шықәсазы Франциа имҩаԥысит атәыла апрезидент иалхрақәа актәи атур. Уи иалахәын 11-ҩык акандидатцәа, урҭ рахьтә аҩбатәи атур ахь инеиз ҩыџьа заҵәык роуп – «Амилаҭттә фронт» апартиа ахантәаҩы Марин Ле Пени, аҵысра «ԥхьаҟа, Ареспублика!» ахантәаҩы Еммануил Макрони.
Алхрақәа рылҵшәақәа жәларбжьаратәи анаԥшаҩцәа рзы иџьашьатәхеит, избанзар алхыҩцәа рыбжьқәа реиҳарак зауз аполитик қәыԥш Еммануель Макрон иакәхеит. Уаанӡатәи аекономика аминистр изы рыбжьқәа арҭеит 23,75% алхыҩцәа, [[Ле Пен, Марин|Марин Ле Пен]] лзы акәзар, рыбжьқәа арҭеит 21,53% алхрақәа ирылахәыз алхыҩцәа.<ref>https://www.bbc.com/russian/news-39840582</ref>
Лаҵарамза 7, 2017 шықәса рзы Франциа имҩаԥысит алхрақәа аҩбатәи атур. Усҟан 20,7 миллионҩык алхыҩцәа Еммануель Макрон рыбжьы ирҭеит, Марин Ле Пен лакәзар, илоуит 10,6 миллион алхыҩцәа рыбжьқәа. Лаҵарамза ааба рзы ашьыжь, 99,9% абиуллетенқәа аус анрыдырула ашьҭахь, Франциа аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра Франциа ахада иалхразы аҵыхәтәантәи алҵшәақәа рыланаҳәеит, урҭ рыла Макрон аиааира игеит. Аофициалтә дыррақәа рыла, Еммануель Макрон 66,06% алхыҩцәа рыбжьқәа иоуит, Ле Пен – 33,94%. Убри алагьы Франциа апрезидентс дҟалеит Еммануель Макрон.
Франциа ахада [[Европатәи Ахеилак]] аидеиа дадгылоит, уи ззырхоу агәылара иҟоу [[Германиа]] акзаара ауп. [[Адәныҟатәи аполитика]] ззырхоу аҳәынҭқаррабжьаратә економикатә еимадарақәа рырӷәӷәара ауп, аха Макрон хылаԥшра змам аҳәаанырцәтәи аинвестициақәа ралагалара дадгылом.
Аполитик ипозициа [[Палестина]] аганахь алеи атеррористтә гәыԥқәа рганахьалеи ирадикалтәуп. Уи Франциа ԥынгылада амигрантцәа раланырхара азы дықәгылон, убри аан Макрон дадгылоит атәылауаа рдинхаҵаратә цәаныррақәа иаартны аарԥшра аҭахны аҟамзаара. [[Аҩныҵҟатәи аполитика]] аҳәаақәа ирҭагӡаны, апрезидент амаҵзура ҷыдақәеи аполициеи финансла реиқәыршәа амҽхак ирҭбаауеит. Адәныҟатәи аполитика акәзар, Макрон даара амаршә кны имҩаԥигоит. [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] ргегемониахь имоу агәынамӡарақәа иаартны иааирԥшуам, убри аан иара Франциа жәларбжьаратәи апозициазы Аштатқәа рдиктатгьы аҭыԥ амам изҳәом.
[[Урыстәыла|Урыстәылеи]] Франциеи реизыҟазаашьа акәзар, Еммануель Макрон арҭ атәылақәа ирыбжьоу аекономикатәи адәныҟа-политикатәи еимадарақәа ирыциҵоит. Минск иазыҟазаашьа акәзар – уи Минсктәи аиқәышаҳаҭра дадгылоит. Урыстәылатәи Афедерациа аганахь ала аҭыԥ змоу асанкциақәа ракәзар, Макрон урҭ рырмаҷра игәы иҭоуп.<ref>https://24smi.org/celebrity/4751-emmanuel-makron.html</ref>
Еммануель Макрон имҩаԥиго аҩныҵҟатәи аполитика Франциа атәылауаа зегьы, жәаҳәарада, иргәаԥхомызт аҟынтә, 2018 шықәсазы атәылаҟны аҭыԥ рыман «аӡараҭаршә ҩеижьқәа» рықәгыларақәа. Раԥхьа иргыланы уи алахәцәа рықәгылара зыхҟьаз абылтәы ахә ашьҭыҵра ауп. Аха анаҩс дара иҟарҵоз адҵақәа рсиа, асоциалтәи аекономикатәи хырхарҭа змаз, ирыцло иалагеит.
«Аӡараҭаршә ҩеижьқәа» рықәгыларақәа рыҽдырӷәӷәеит ԥхынҷкәынмза 2019 шықәсазы. Атәылаҟны ирылагеит атәанчахәазы ареформа ҿыцқәа ирҿагыланы ақәгыларақәа. Урҭ ирылахәын 150-нызқьҩык рҟынӡа ауааԥсыра. Арҭ ақәгыларақәа раанкыларазы Макрон атәанчаҩцәа рықәра 64 шықәсанӡа ахагалара мап ацәикыр акәхеит.<ref>https://www.svoboda.org/a/29208915.html</ref>
== Ахатәы ԥсҭазаара ==
Франциа апрезидент Еммануель Макрон ашкол аҿы аҵара аниҵоз аамҭазы бзиа дибоит афранцыз бызшәа рызҭоз арҵаҩы [[Макрон, Брижит|Брижит Троние]]. Арԥыс зынӡагьы хьаас икымызт бзиа иамхабази иареи 24 шықәса ахьрыбжьаз, насгьы лара хҩык ахшара дахьранызгьы – Себастиан, [[Озиер-Журдан, Лоранс|Лоранс]], Тифен, урҭ зегьы Еммануель иқәлацәаз ракәын.
Жәибыжь шықәса анихыҵуаз Еммануель Макрон дықәуеит, бзиа иибаз аԥҳәызба ԥҳәысс дшиго ала, 30 шықәса анихыҵлак. Ас еиԥш ахымҩаԥгашьа Макрон иҭаацәа аргачамкит, уи азын иара иаб Жан-Мишель иԥа Парижҟа ддәықәиҵар акәхеит. Жәаха шықәса инеиԥынкыланы бзиа еибабоз ашәҟәқәа еимырдон, сахьала акыр ибзиаз арԥыс аҭыԥҳацәа рҟынтә ҭаха шимамызгьы. 2007 шықәсазы Макрон ажәа лниҵеит, усҟан зхаҵа илҵхьаз Брижит Троние, иагьеибагоит, иаԥырҵоит иӷәӷәаз аҭаацәара.
Брижит Макрон акыр зку, ақалақь Амиене аҟны инхо ашоколатие рыклан даҵанакуеит. Лара зынӡагьы длеиԥшым быжьҩык амаҭацәа змоу анду, мамзаргьы арҵаҩы. Даара иԥшӡаны еиҿартәу ԥҳәысуп. Аҭаацәа рыԥсшьара аамҭа рхыргоит рхатә вилла Туке, ари анхара хаҵеи ԥҳәыси иаархәеит ианеибага ашықәс азы. Еммануель Макрон Брижит Макрон лыда ихатәы иԥсҭазаара ибом, убри аҟара иӷәӷәаны аполитик иԥҳәыс длыдҳәалоуп.<ref>https://www.tatler.ru/heroes/brizhit-i-emmanuel-makron-istoriya-neobychnoj-lyubvi</ref>
Алхрақәа раан Брижит Макрон еснагь лыԥшәма Еммануель иааигәа дыҟан, уи дырҵабыргуеит хыԥхьаӡара рацәала [[Аинтернет]] иҭоу афотосахьақәа. Еммануель Макрон агәра диргоит иара иԥшәмаԥҳәыс аполитикатә усқәа лнапы шрылакым, аха убри аан лара аҳәынҭқарратә зҵаарақәа рыӡбара аҟны абжьгарақәа ҟалҵоит.
Апрезидент иусура ада даҽа уск азы аамҭа имам. Аха, зых иақәиҭу аамҭа кьаҿк анааиоулак, иаразнак Тукаҟа иԥҳәыс даашьҭыхны дцоит. Макрон гәахәара дула Брижит лмаҭацәа ибоит, дырхылаԥшуеит. Иара убасгьы аԥстәқәа бзиа ибоит. Апрезидент иҩны инхоит аргентинатәи ала, Фигаро захьӡу.<ref>https://biography-life.ru/country/1849-emmanuel-makron.html</ref>
== Еммануель Макрон иахьатәи аамҭазы ==
2020 шықәса Франциеи Ҭырқәтәылеи рыбжьара аҭыԥ зауз аҭыӡшәа ала иазгәаҭан. Макрон аалыԥшаах азықәԥара дамҽханакны дыҟан, иара ихықәкы хада – арадикалтә ԥсылманра ауп. Хықәкыла иуҳәозар, зыӡбахә ыҟоу «аҭыԥҳа дшыцқьоу азы абӷьыцқәа лыҭара мап ацәкреи, насгьы акрыфарҭақәа рҟны аконфессионалтә ахәкынҵа ҷыдеи раԥыхра роуп. Афранцыз ԥхьагыла игәазыҳәара «иҵаралашароу аԥсылманра» аргылара ареспублика аҿы аконфликт мзызс иаиуит.
[[Ҭырқәтәыла]] апрезидент [[Ердоган, Реџьеп Ҭаиип|Реџьеп Ердоган]] Еммануель Макрон амсылманцәа ицәымӷуп ҳәа ахара идиҵеит. Иара убасгьы иациҵеит, аполитик зхы еиқәшәам рхәышәтәырҭаҟны аҽыхәышәтәра ихәҭоуп ҳәа. Аха Макрон дидгылеит [[Трамп, Дональд Џьон|Дональд Трамп]]. Уи аҳәамҭа ҟаиҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа шазыхиоу аԥсылмантә екстремизм аҿагылара.
Лаҵарамзазы аполитик [[Германиа]] аканцлер [[Меркель, Ангела|Ангела Меркели]] иареи авидеоконференциа мҩаԥыргеит. Акыр азҿлымҳара аҭан апандемиа ашьҭахь [[Европатәи Ахеилак]] аекономика ашьақәыргылара азҵаара. Иӡбан 500 миллиард евро еидызкыло афонд аԥҵара. Арҭ аԥарақәа ззырхахо COVID-19 зегь реиҳа изхьысыз асекторқәеи арегионқәеи роуп.<ref>https://www.vesti.ru/article/2500026</ref>
Ԥхынҷкәынмзазы Еммануель Макрон дычмазаҩхеит – иара акоронавирустә инфекциа идбалан, абри азы адырра ҟарҵеит Елисеитәи ахан апресс-маҵзура аҟнытә. Адиагноз шьақәыргылан RTPCR атест амҩаԥгарала. Апрезидент бжьымшы иҽыԥхьакны дыҟан. Франциа ишьақәыргылоу асанитартә нормақәа инарықәыршәаны. Убри аан иара имаҵзурақәа неигӡон инахароу аформат ала. Ари ачымазара анаҩс, аполитик игәабзиара уашәшәырахеит. Иара авидеоааԥхьара ҟаҵаны асоциалтә ҳақәа «Инстаграмми» «Твиттери» рҿы аимҳәеи, ицәеижь ахьааи, ахыхьи уҳәа шимоу, уи ирласны дшарааԥсо атәы еиҭеиҳәон.
Урыстәылатәи Афедерациа Ахада [[Путин, Владимир Владимир-иԥа|Владимир Путин]] Еммануель Макрон агәабзиара ахьизеиӷьаишьо зну ателеграмма изишьҭит. Урыстәыла Ахада инаҵшьны иазгәеиҭеит, даара агәамҵра шизцәырыргаз афранцыз политик дычмазаҩхеит ҳәа иоуз адыррақәа.<ref>https://www.rbc.ru/rbcfreenews/5fdb682a9a79479ed0aae8ab</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 21 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1977 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Еммануель Макрон| ]]
[[Акатегориа:Франциа апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Андорра аҳцәа]]
[[Акатегориа:Франциа афинансқәа рминистрцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи аполитикцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи абизнесменцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи аекономистцәа]]
[[Акатегориа:Макронаа]]
[[Акатегориа:Франциатәи агностикцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи абанкирцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
nfkhny7bfref7c35v81br5k4trqs4j4
165618
165617
2026-05-10T13:20:02Z
Fraxinus.cs
8381
шаблон
165618
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик
|амаҵура =[[Франциа апрезидент|Франциа]] апрезидент
|аишьҭагылашьа =25
|абираҟ =Standard_of_the_President_of_France.svg
|агерб =Standard_of_the_President_of_France.svg
|инаркны ={{date|14|5|2017}}
|рҟынӡа =
|аԥыза-министр =[[Едуард Филипп]]<br />Жан Кастекс<br />[[Елизабет Борн]]<br />[[Габриеил Аҭтал]]<br />[[Мишель Барниер]]<br />[[Франсуа Баиру]]<br />[[Себастиан Лекорну]]
|аԥхьа иҟаз =[[Олланд, Франсуа|Франсуа Олланд]]
|аҭынха =
|амаҵура2 =Франциа аекономикеи афинансқәеи рминистр
|абираҟ2 =Flag_of_France.svg
|агерб2 =Ministère_de_l’Économie_des_Finances_et_de_la_Souveraineté_industrielle_et_numérique.svg
|инаркны2 ={{date|26|8|2014}}
|рҟынӡа2 ={{date|30|8|2016}}
|аԥыза-министр2 =[[Мануель Вальс]]
|аԥхьа иҟаз2 =[[Арно Монтебург]]
|аҭынха2 =[[Мишель Сапин]]
|амаҵура3 =[[Франциа апрезидент|Франциа апрезидент имаӡаныҟәгаҩ хада ихаҭыԥуаҩ]]
|абираҟ3 =Standard_of_the_President_of_France.svg
|агерб3 =Standard_of_the_President_of_France.svg
|инаркны3 ={{date|15|5|2012}}
|рҟынӡа3 ={{date|15|7|2014}}
|апрезидент3 = [[Олланд, Франсуа|Франсуа Олланд]]
|аԥхьа иҟаз3 =Жан Кастекс
|аҭынха3 =[[Борис Валло]]
}}
'''Еммануель Жан-Мишель Фредерик Макрон''' ({{lang-fr|Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron}}; *{{date|21|12|1977}}, [[Амиен]], Сомма, О-де Франс) — [[Франциа]]тәи аҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы, [[Франциа апрезидент]], [[Франциа арбџьармчқәа]] ркомандаҟаҵаҩ хада лаҵарамза 14, 2017 шықәса раахыс. Вальс аҩбатәи иеиҳабыра рҟны, нанҳәамза 26, 2014 шықәса инаркны, нанҳәамза 30, 2016 шықәсанӡа, аекономикеи, ааглыхреи, ахыԥхьаӡарақәа руси рминистр. Аполитикатә партиа «Вперёд, Республика!» раԥхьатәи аԥҵаҩы (2016–2017 шш.). 2019 шықәса, ԥҳынҷкәынмза анҵәамҭазы британиатәи агазеҭ Financial Times, «ажәашықәса ахаҿы» ҳәа иӡбахә аҳәеит, ус еиԥш иалкааз 50- ҩык рыбжьара.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/5825363 |title=МАКРО́Н ЭММАНЮЭ́ЛЬ |access-date=2024-01-29 |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103204214/https://bigenc.ru/world_history/text/5825363 |url-status=dead }}</ref>
Еммануель Макрон – Франциа апрезидент, уи алхрақәа рҟны аиааира игеит 2017 шықәсазы. Уаанӡа Макрон Олланд иусбарҭа аҟны аекономикеи ааглыхреи рзы аминистр иҭыԥ ааникылон, иара убасгьы аполитикатә партиа «Вперёд, Республика» аԥхьагылас дыҟан. Макрон Франциа зегьы аҭоурых аҟны зегь реиҳа иқәыԥшыз президентхеит. Иара ари аҭыԥ ааникылеит 39 шықәса анихыҵуаз.
== Абиографиа ==
Макрон диит ԥхынҷкәынмза 21, 1977 шықәсазы ақалақь Амиен. Е. Макрон иҭаацәа аинтеллигенциа иахаҭарнакцәан. Иаб, [[Макрон, Жан-Мишель|Жан-Мишель Макрон]], [[аневрологиа]] амаҭәар даԥхьон [[Пикардиитәи ауниверситет]] аҟны. Иан, Франсуаза Макрон-Ногес – дҳақьымын.
Милаҭла Еммануель Макрон – [[Афранцызцәа|дыфранцызуп]]. Аха, хыҵхырҭақәак ишьақәдырӷәӷәоит ауриа шьҭра имоуп ҳәа. Убри ауп изџьашьатәымгьы, иахьатәи аамҭазы ари аполитик ауриа жәлар адгылара ӷәӷәа ахьырзыҟаиҵогьы. Аполитик аерман шьагьы илоуп, иан лаб дерманын, Фредерик Масоиан иакәын.<ref>https://24smi.org/celebrity/4751-emmanuel-makron.html</ref>
Еммануель Макрон данхәыҷыз иқалақь гәакьа аҿы иҟаз [[Алице ла Провиденс|аиезуиттә лицеи]] дҭалоит, анаҩс аҵарадыррақәа иоуит [[Париж]], Еколь Нормалтәи алицеи аҿы. Ашкол анаҩс Макрон [[Нантер-лиа-Дефанстәи ауниверситет]] далгоит, Аполитикатә ҭҵаарақәа ринститут. Ганрацәала аҿиара змаз арԥыс қәыԥш, иқәлацәа дреиԥшмызт, уи иԥсҭазаара аҟынтә ҩышықәса афилософ [[Рикер, Поль|Поль Рикери]] иареи еицырзеиԥшыз аусура иазикит. 2002 шықәса инаркны 2004 шықәсанӡа Амилаҭтә школ администрациа аҿы аҵара иҵон.<ref>https://www.tatler.ru/heroes/brizhit-i-emmanuel-makron-istoriya-neobychnoj-lyubvi</ref>
=== Аполитикеи акариереи ===
Макрон иқәыԥшра аамҭазы апрезидент [[Ширак, Жак|Жак Ширак]] иусбарҭаҿы аусура далагоит, афинансқәа ринспекторс, уа ԥшьышықәса инеиԥынкыланы аус иуан. Аха, амчра аҽанаԥсах 2007 шықәсазы, [[Аттали, Жак|Жак Аттали]] инапхгарала аекономика аизҳара аиӷьтәразы Акомиссиа ажәахәҟаҵаҩы ицхырааҩыс дҟалоит. 2008 шықәсазы аполитик қәыԥш аинвестициатә банктә усура инапы алеикуеит. Адырра ҵаулақәа змаз аекономист даарыԥхьоит 2008 шықәсазы абанк «Rothschild & Cie Banque» аҿы аусуразы. Уа Еммануил Макрон илшоит европатәи акомпаниақәа реиҭаҭиразы аусқәа рымҩаԥгара, уи алагьы ихатәы капитал акыр миллион евро рҟынӡа ашьҭыхра.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-emmanuel-makron.html</ref>
Атәыла ахада иусбарҭа аусзуҩы иаҳасаб ала, 2006 шықәсазы Еммануель Макрон [[Асоциалисттә партиа (Франциа)|Асоциалисттә партиа]] далахәылахоит, аха уа иара хышықәса заҵәык роуп дахьаанхаз. Макрон аекономикатәи аинвестициатәи зҵаарақәа аус рыдиулон, насгьы ауаажәларра рҟны аполитикатә ҭагылазаашьа дахылаԥшуан. Усҟан Франциа ахадас иҟаз Николиа Саркози иеиҳабыра алахәылас иҟазаара аамҭазы Макрон анаҩстәи алхрақәа, асоциал-демократцәа рҵысра аҟынтә акандидат [[Олланд, Франсуа|Франсуа Олланд]] икандидатура дадгылоит.
2012 шықәсазы Макрон ирласны иполитикатә кариера шьҭыҵуа иалагеит Олланд иеиҳабыра рҟны. Иара иааирԥшуаз аихьӡарақәа рзы атәыла ахада имаӡаныҟәгаҩ хада ихаҭарнакс дҟарҵоит, ҩышықәса ааҵхьаны, абанкир аекономика аминистрс дарҭоит. Ас еиԥш аҭыԥ аанкылара Макрон инысмҩа аҟны аҵак ду амоуп.<ref>http://www.perspektivy.info/book/emmanuel_makron_biografija_lichnost_medijnyj_obraz_2017-09-25.htm</ref>
Аҭыԥ ҿыц аҟны аполитик акыр азакәан ҿыцқәа алеигалоит, алибералтә ҟазшьа змаз. 2015 шықәса рзы, акыр аимакқәа рнаҩс, аиҳабыра ирыдыркылоит «Макрон изакәан», уи ззырхаз атәылаҟны аекономика ашьҭыхра акәын, аекономика асекторқәа рыхәҭак алиберализациа рзура амҩала. Азакәан апроект атранспрт арныҟәцаҩцәеи аусуҩцәеи рыбжьара агәынамӡарақәа цәырнагеит, аха аусдкылара дуқәа знапы алакыз рзын ас еиԥш азакәан акыр ифеидахеит.
Аҳәынҭқарратә аппарат аҩныҵҟа аҟынтә аполитикатә ԥсҭазаара иашьклаԥшуаз Макрон убас еиԥш алкаақәа ҟаиҵеит, ауаажәларратә интересқәа ишрықәымшәо иаԥҵоу рахьтә иарбанызаалак политикатә ҵысрак. Убри аҟынтә аминистр қәыԥш иӡбеит ихатәы ҵысра аԥҵара. Мшаԥымза 6, 2016 шықәса рзы ашәҟәы иҭагалан апартиа ҿыц «[[Ренессанс (Франциа аполитикатә партиа)|ԥхьаҟа, Ареспублика!]]», Еммануель Макрон инапхгарала.<ref>https://file.liga.net/persons/makron-emmanuel</ref>
Апартиа иалаз дарбанызаалак 50 евро аԥаратә лагала ҟаиҵар акәын, асоциал-либералтә партиа ашәҟәы иҭагалаз алахәылацәа рхыԥхьаӡара 30-нызқьҩык рҟынӡа инаӡон. Урҭ рыбжьара иҟан аклан [[Ротшильдаа|Ротшильд]] ахаҭарнакцәа, агеи ҵысра алахәыла [[Берже, Пиер|Пиер Берже]], Ив-Сен-Лоран иҩыза, ицынхаҩы.
Аӡәырҩы Еммануель Макрон иҿагылоз ирыԥхьаӡон, [[Ахәбатәи ареспублика]] апрезидентрахь акандидат – ари абизнес ду знапы алаку (афармацевтика, ахимиатә ааглыхра, абанктә ус) еиҿыркааз проектуп ҳәа, дара ирыԥхьаӡон аполитик қәыԥш ибзоурала азакәанқәа рлиберализациа алдыршарц рҭахуп ҳәа. Абҵарамза 16, 2016 шықәса рзы икьыԥхьын Еммануель Макрон ипрограмма ''«Ареволиуциа»'' захьӡыз. Ашәҟәы аҟны асоциал-либералцәа рҵысра аԥхьагыла дрылацәажәоит Франциа аиҳабыра рсистема аԥсахреи, насгьы атәыла аемигрантцәа аланырхара аус ацҵареи.
Еммануель Макрон алхыҩцәа агәра диргон амиграциатә курс аиашара, уи аҳәынҭқарра азы аекономикатә феида аанагон ҳәа иԥхьаӡон. Ашәҟәаҟны иара «исистематәым политикны» ихы дахцәажәон, иагьааирԥшит акыр аҳәынҭқарратәи аҩныҵҟатәи амаӡақәа. Ари аҭыжьымҭа ауааԥсыра рыбжьара аларҵәара ду аман.<ref>https://carnegie.ru/commentary/68435</ref>
=== Франциа апрезидент ===
Мшаԥымза 23, 2017 шықәсазы Франциа имҩаԥысит атәыла апрезидент иалхрақәа актәи атур. Уи иалахәын 11-ҩык акандидатцәа, урҭ рахьтә аҩбатәи атур ахь инеиз ҩыџьа заҵәык роуп – «Амилаҭттә фронт» апартиа ахантәаҩы Марин Ле Пени, аҵысра «ԥхьаҟа, Ареспублика!» ахантәаҩы Еммануил Макрони.
Алхрақәа рылҵшәақәа жәларбжьаратәи анаԥшаҩцәа рзы иџьашьатәхеит, избанзар алхыҩцәа рыбжьқәа реиҳарак зауз аполитик қәыԥш Еммануель Макрон иакәхеит. Уаанӡатәи аекономика аминистр изы рыбжьқәа арҭеит 23,75% алхыҩцәа, [[Ле Пен, Марин|Марин Ле Пен]] лзы акәзар, рыбжьқәа арҭеит 21,53% алхрақәа ирылахәыз алхыҩцәа.<ref>https://www.bbc.com/russian/news-39840582</ref>
Лаҵарамза 7, 2017 шықәса рзы Франциа имҩаԥысит алхрақәа аҩбатәи атур. Усҟан 20,7 миллионҩык алхыҩцәа Еммануель Макрон рыбжьы ирҭеит, Марин Ле Пен лакәзар, илоуит 10,6 миллион алхыҩцәа рыбжьқәа. Лаҵарамза ааба рзы ашьыжь, 99,9% абиуллетенқәа аус анрыдырула ашьҭахь, Франциа аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра Франциа ахада иалхразы аҵыхәтәантәи алҵшәақәа рыланаҳәеит, урҭ рыла Макрон аиааира игеит. Аофициалтә дыррақәа рыла, Еммануель Макрон 66,06% алхыҩцәа рыбжьқәа иоуит, Ле Пен – 33,94%. Убри алагьы Франциа апрезидентс дҟалеит Еммануель Макрон.
Франциа ахада [[Европатәи Ахеилак]] аидеиа дадгылоит, уи ззырхоу агәылара иҟоу [[Германиа]] акзаара ауп. [[Адәныҟатәи аполитика]] ззырхоу аҳәынҭқаррабжьаратә економикатә еимадарақәа рырӷәӷәара ауп, аха Макрон хылаԥшра змам аҳәаанырцәтәи аинвестициақәа ралагалара дадгылом.
Аполитик ипозициа [[Палестина]] аганахь алеи атеррористтә гәыԥқәа рганахьалеи ирадикалтәуп. Уи Франциа ԥынгылада амигрантцәа раланырхара азы дықәгылон, убри аан Макрон дадгылоит атәылауаа рдинхаҵаратә цәаныррақәа иаартны аарԥшра аҭахны аҟамзаара. [[Аҩныҵҟатәи аполитика]] аҳәаақәа ирҭагӡаны, апрезидент амаҵзура ҷыдақәеи аполициеи финансла реиқәыршәа амҽхак ирҭбаауеит. Адәныҟатәи аполитика акәзар, Макрон даара амаршә кны имҩаԥигоит. [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] ргегемониахь имоу агәынамӡарақәа иаартны иааирԥшуам, убри аан иара Франциа жәларбжьаратәи апозициазы Аштатқәа рдиктатгьы аҭыԥ амам изҳәом.
[[Урыстәыла|Урыстәылеи]] Франциеи реизыҟазаашьа акәзар, Еммануель Макрон арҭ атәылақәа ирыбжьоу аекономикатәи адәныҟа-политикатәи еимадарақәа ирыциҵоит. Минск иазыҟазаашьа акәзар – уи Минсктәи аиқәышаҳаҭра дадгылоит. Урыстәылатәи Афедерациа аганахь ала аҭыԥ змоу асанкциақәа ракәзар, Макрон урҭ рырмаҷра игәы иҭоуп.<ref>https://24smi.org/celebrity/4751-emmanuel-makron.html</ref>
Еммануель Макрон имҩаԥиго аҩныҵҟатәи аполитика Франциа атәылауаа зегьы, жәаҳәарада, иргәаԥхомызт аҟынтә, 2018 шықәсазы атәылаҟны аҭыԥ рыман «аӡараҭаршә ҩеижьқәа» рықәгыларақәа. Раԥхьа иргыланы уи алахәцәа рықәгылара зыхҟьаз абылтәы ахә ашьҭыҵра ауп. Аха анаҩс дара иҟарҵоз адҵақәа рсиа, асоциалтәи аекономикатәи хырхарҭа змаз, ирыцло иалагеит.
«Аӡараҭаршә ҩеижьқәа» рықәгыларақәа рыҽдырӷәӷәеит ԥхынҷкәынмза 2019 шықәсазы. Атәылаҟны ирылагеит атәанчахәазы ареформа ҿыцқәа ирҿагыланы ақәгыларақәа. Урҭ ирылахәын 150-нызқьҩык рҟынӡа ауааԥсыра. Арҭ ақәгыларақәа раанкыларазы Макрон атәанчаҩцәа рықәра 64 шықәсанӡа ахагалара мап ацәикыр акәхеит.<ref>https://www.svoboda.org/a/29208915.html</ref>
== Ахатәы ԥсҭазаара ==
Франциа апрезидент Еммануель Макрон ашкол аҿы аҵара аниҵоз аамҭазы бзиа дибоит афранцыз бызшәа рызҭоз арҵаҩы [[Макрон, Брижит|Брижит Троние]]. Арԥыс зынӡагьы хьаас икымызт бзиа иамхабази иареи 24 шықәса ахьрыбжьаз, насгьы лара хҩык ахшара дахьранызгьы – Себастиан, [[Озиер-Журдан, Лоранс|Лоранс]], Тифен, урҭ зегьы Еммануель иқәлацәаз ракәын.
Жәибыжь шықәса анихыҵуаз Еммануель Макрон дықәуеит, бзиа иибаз аԥҳәызба ԥҳәысс дшиго ала, 30 шықәса анихыҵлак. Ас еиԥш ахымҩаԥгашьа Макрон иҭаацәа аргачамкит, уи азын иара иаб Жан-Мишель иԥа Парижҟа ддәықәиҵар акәхеит. Жәаха шықәса инеиԥынкыланы бзиа еибабоз ашәҟәқәа еимырдон, сахьала акыр ибзиаз арԥыс аҭыԥҳацәа рҟынтә ҭаха шимамызгьы. 2007 шықәсазы Макрон ажәа лниҵеит, усҟан зхаҵа илҵхьаз Брижит Троние, иагьеибагоит, иаԥырҵоит иӷәӷәаз аҭаацәара.
Брижит Макрон акыр зку, ақалақь Амиене аҟны инхо ашоколатие рыклан даҵанакуеит. Лара зынӡагьы длеиԥшым быжьҩык амаҭацәа змоу анду, мамзаргьы арҵаҩы. Даара иԥшӡаны еиҿартәу ԥҳәысуп. Аҭаацәа рыԥсшьара аамҭа рхыргоит рхатә вилла Туке, ари анхара хаҵеи ԥҳәыси иаархәеит ианеибага ашықәс азы. Еммануель Макрон Брижит Макрон лыда ихатәы иԥсҭазаара ибом, убри аҟара иӷәӷәаны аполитик иԥҳәыс длыдҳәалоуп.<ref>https://www.tatler.ru/heroes/brizhit-i-emmanuel-makron-istoriya-neobychnoj-lyubvi</ref>
Алхрақәа раан Брижит Макрон еснагь лыԥшәма Еммануель иааигәа дыҟан, уи дырҵабыргуеит хыԥхьаӡара рацәала [[Аинтернет]] иҭоу афотосахьақәа. Еммануель Макрон агәра диргоит иара иԥшәмаԥҳәыс аполитикатә усқәа лнапы шрылакым, аха убри аан лара аҳәынҭқарратә зҵаарақәа рыӡбара аҟны абжьгарақәа ҟалҵоит.
Апрезидент иусура ада даҽа уск азы аамҭа имам. Аха, зых иақәиҭу аамҭа кьаҿк анааиоулак, иаразнак Тукаҟа иԥҳәыс даашьҭыхны дцоит. Макрон гәахәара дула Брижит лмаҭацәа ибоит, дырхылаԥшуеит. Иара убасгьы аԥстәқәа бзиа ибоит. Апрезидент иҩны инхоит аргентинатәи ала, Фигаро захьӡу.<ref>https://biography-life.ru/country/1849-emmanuel-makron.html</ref>
== Еммануель Макрон иахьатәи аамҭазы ==
2020 шықәса Франциеи Ҭырқәтәылеи рыбжьара аҭыԥ зауз аҭыӡшәа ала иазгәаҭан. Макрон аалыԥшаах азықәԥара дамҽханакны дыҟан, иара ихықәкы хада – арадикалтә ԥсылманра ауп. Хықәкыла иуҳәозар, зыӡбахә ыҟоу «аҭыԥҳа дшыцқьоу азы абӷьыцқәа лыҭара мап ацәкреи, насгьы акрыфарҭақәа рҟны аконфессионалтә ахәкынҵа ҷыдеи раԥыхра роуп. Афранцыз ԥхьагыла игәазыҳәара «иҵаралашароу аԥсылманра» аргылара ареспублика аҿы аконфликт мзызс иаиуит.
[[Ҭырқәтәыла]] апрезидент [[Ердоган, Реџьеп Ҭаиип|Реџьеп Ердоган]] Еммануель Макрон амсылманцәа ицәымӷуп ҳәа ахара идиҵеит. Иара убасгьы иациҵеит, аполитик зхы еиқәшәам рхәышәтәырҭаҟны аҽыхәышәтәра ихәҭоуп ҳәа. Аха Макрон дидгылеит [[Трамп, Дональд Џьон|Дональд Трамп]]. Уи аҳәамҭа ҟаиҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа шазыхиоу аԥсылмантә екстремизм аҿагылара.
Лаҵарамзазы аполитик [[Германиа]] аканцлер [[Меркель, Ангела|Ангела Меркели]] иареи авидеоконференциа мҩаԥыргеит. Акыр азҿлымҳара аҭан апандемиа ашьҭахь [[Европатәи Ахеилак]] аекономика ашьақәыргылара азҵаара. Иӡбан 500 миллиард евро еидызкыло афонд аԥҵара. Арҭ аԥарақәа ззырхахо COVID-19 зегь реиҳа изхьысыз асекторқәеи арегионқәеи роуп.<ref>https://www.vesti.ru/article/2500026</ref>
Ԥхынҷкәынмзазы Еммануель Макрон дычмазаҩхеит – иара акоронавирустә инфекциа идбалан, абри азы адырра ҟарҵеит Елисеитәи ахан апресс-маҵзура аҟнытә. Адиагноз шьақәыргылан RTPCR атест амҩаԥгарала. Апрезидент бжьымшы иҽыԥхьакны дыҟан. Франциа ишьақәыргылоу асанитартә нормақәа инарықәыршәаны. Убри аан иара имаҵзурақәа неигӡон инахароу аформат ала. Ари ачымазара анаҩс, аполитик игәабзиара уашәшәырахеит. Иара авидеоааԥхьара ҟаҵаны асоциалтә ҳақәа «Инстаграмми» «Твиттери» рҿы аимҳәеи, ицәеижь ахьааи, ахыхьи уҳәа шимоу, уи ирласны дшарааԥсо атәы еиҭеиҳәон.
Урыстәылатәи Афедерациа Ахада [[Путин, Владимир Владимир-иԥа|Владимир Путин]] Еммануель Макрон агәабзиара ахьизеиӷьаишьо зну ателеграмма изишьҭит. Урыстәыла Ахада инаҵшьны иазгәеиҭеит, даара агәамҵра шизцәырыргаз афранцыз политик дычмазаҩхеит ҳәа иоуз адыррақәа.<ref>https://www.rbc.ru/rbcfreenews/5fdb682a9a79479ed0aae8ab</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 21 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1977 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Еммануель Макрон| ]]
[[Акатегориа:Франциа апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Андорра аҳцәа]]
[[Акатегориа:Франциа афинансқәа рминистрцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи аполитикцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи абизнесменцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи аекономистцәа]]
[[Акатегориа:Макронаа]]
[[Акатегориа:Франциатәи агностикцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи абанкирцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
d0v6xzvfrc0mipur2bi68xpnajid8cf
Де Голль, Шарль
0
37763
165620
164469
2026-05-10T14:07:19Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхцәа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхҩцәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165620
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик
|амаҵура =[[Франциа апрезидент|Франциа]] апрезидент
|аишьҭагылашьа =18
|абираҟ =Standard_of_the_President_of_France.svg
|агерб =Standard_of_the_President_of_France.svg
|инаркны ={{date|8|1|1959}}
|рҟынӡа ={{date|28|4|1969}}
|аԥхьа иҟаз =[[Рене Коти]]
|аҭынха =[[Ален Поер]]
|амаҵура2 =Франциа аԥыза-министр
|аишьҭагылашьа2 =
|абираҟ2 =Flag_of_France.svg
|агерб2 =Flag_of_France.svg
|инаркны2 ={{date|1|6|1958}}
|рҟынӡа2 ={{date|8|1|1959}}
|аԥхьа иҟаз2 =[[Пьер Пфлимлен]]
|аҭынха2 =[[Мишель Дебре]]
|апрезидент2 =[[Рене Коти]]
|амаҵура3 =[[Франциатәи Ареспублика Аамҭалатәи аиҳабыра]] ахантәаҩы
|абираҟ3 =Emblem_of_the_Provisional_Government_of_the_French_Republic.svg
|агерб3 =Emblem_of_the_Provisional_Government_of_the_French_Republic.svg
|инаркны3 ={{date|3|6|1944}}
|рҟынӡа3 ={{date|26|1|1946}}
|аԥхьа иҟаз3 ='''Де-факто:'''<br />[[Филипп Петен]]<br /><small>(Франциатәи аҳәынҭқарра ахада)</small><br />[[Пьер Лаваль]]<br /><small>(аиҳабыратә хада)</small>
|аҭынха3 =[[Феликс Гуен]]
|амаҵура4 =[[Франциатәи амилаҭтә хақәиҭратә комитет]] ахантәаҩы
|абираҟ4 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg
|агерб4 =Croix_de_Lorraine.svg
|инаркны4 ={{date|3|6|1943}}
|рҟынӡа4 ={{date|3|6|1944}}<br /><small>({{date|9|11|1943}} рҟынӡа [[Анри Жиро]] дицны)</small>
|аԥхьа иҟаз4 =Иара ихаҭа<br /><small>(Франциатәи Амилаҭтә Комитет ахантәаҩыс)</small><br />[[Пьер Лаваль]]<br /><small>(аиҳабыратә хада)</small>
|аҭынха4 =''Амаҵураҭыԥ ԥыххеит''
|амаҵура5 =[[Франциатәи Амилаҭтә Комитет]] ахантәаҩы
|абираҟ5 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg
|агерб5 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg
|инаркны5 ={{date|24|9|1941}}
|рҟынӡа5 ={{date|3|6|1943}}
|аԥхьа иҟаз5 =Иара ихаҭа<br /><small>(Аимпериа ахьчаратә хеилак ахадас)</small>
|аҭынха5 =[[Анри Жиро]]и иареи<br /><small>(Франциатәи амилаҭтә хақәиҭратә комитет ахантәаҩцәа рыцхантәаҩцәа)</small>
|амаҵура6 =[[Аимпериа ахьчаратә хеилак]] ахада
|абираҟ6 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg
|агерб6 =Flag_of_Free_France_(1940-1944).svg
|инаркны6 ={{date|27|10|1940}}
|рҟынӡа6 ={{date|24|9|1941}}
|аԥхьа иҟаз6 =''Иаԥҵоуп апозициа''
|аҭынха6 =Иара ихаҭа<br /><small>(Франциатәи Амилаҭтә Комитет ахантәаҩыс)</small>
|амаҵура7 =[[Франциа атәылахьчара аминистр]]
|аишьҭагылашьа7 =20
|абираҟ7 =Marque_mindef.svg
|агерб7 =Marque_mindef.svg
|инаркны7 ={{date|1|6|1958}}
|рҟынӡа7 ={{date|8|1|1959}}
|аԥыза-министр7 =Иара ихаҭа
|аԥхьа иҟаз7 =[[Пьер де Шевинье]]
|аҭынха7 =[[Пьер Гииома]]
|амаҵура8 =[[Алжиртәи аусқәа рминистр]]
|аишьҭагылашьа8 =4
|абираҟ8 =Flag_of_France.svg
|агерб8 =Flag_of_France.svg
|инаркны8 ={{date|12|6|1958}}
|рҟынӡа8 ={{date|8|1|1959}}
|аԥыза-министр8 =Иара ихаҭа
|аԥхьа иҟаз8 =[[Андре Муттер]]
|аҭынха8 =[[Луи Жокс]]
|амаҵура9 =Аибашьреи амилаҭтә хьчареи рзы аҳәынҭқарратә маӡаныҟәгаҩ ихаҭыԥуаҩ
|абираҟ9 =Flag_of_France.svg
|агерб9 =Flag_of_France.svg
|инаркны9 ={{date|6|6|1940}}
|рҟынӡа9 ={{date|16|6|1940}}
|аԥыза-министр9 =[[Жан Поль Реино]]
|аԥхьа иҟаз9 =[[Ипполит Дукос]]
|аҭынха9 =''Иаԥҵоуп апозициа''
}}
'''Шарль Андре Жозеф Мари де Голль''' ({{lang-fr|Charles André Joseph Marie de Gaulle}}; {{date|22|11|1890}} [[Лилль]] ақалақь — {{date|9|11|1970}} [[Коломбе-ле-Дез-Еглиз]] ақыҭа) – [[Франциа]]тәи аҳәынҭқарратә усзуҩы, аинрал. [[Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьра]]ан афранцызцәа Рҿагылара дасимволхоит. [[Франциатәи Ахәбатәи Ареспублика|Ахәбатәи Ареспублика]] шьаҭазыркыз иакәны дыԥхьаӡоуп, насгьы актәи президентны. Ҩынтә иара атәыла ахадас дыҟан, уи аан илшеит Франциа аекономикеи жәларбжьаратәи апатуи рышьҭыхра. Уи иниҵит ԥшьынҩажәа шықәса, ари аамҭа иалагӡаны илшеит милаҭтә фырхаҵаны, Жанна Д'Арк лышьҭахь, аҟалара.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/2367066 |title=ГОЛЛЬ |access-date=2024-01-30 |archive-date=2022-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615155033/https://bigenc.ru/world_history/text/2367066 |url-status=dead }}</ref>
== Ахәыҷра шықәсқәа ==
Шарль диит [[абҵарамза 22]], [[1890]] шықәсазы афранцыз қалақь [[Лилль]]. Ара дынхон ианду, иангьы еснагь ахшараиура аан уахь дцон. Шарль иман хҩык аишьцәеи аиаҳәшьеи. Шарль иира аамышьҭахь, иан лгәабзиара анышьақәгыла, лара лҭаацәа рахь, [[Париж]]ҟа дгьежьуеит. Де Голльаа ибзианы инхон, акатолицизм азхарҵон, насгьы даара апатриотизм злаз ҭаацәаран.
Шарль иаб, [[Анри де Голль]], диит [[1848]] шықәсазы, даара иҟәышыз, аҵара змаз уаҩын. Иара апатриотизмра илааӡан, уи иабзоураны Анри Франциа иҳараку амиссиа агәра игон. Насгьы, апрофессор ичын иман, аиезуитцәа рышкол аҿы афилософиа, аҭоурых, алитература амаҭәарқәа дрыԥхьон. Арҭқәа зегьы, ҳәарада, Шарль анырра ӷәӷәа ирҭеит. Дхәыҷаахыс Шарль ашәҟәыԥхьара бзиа ибон. Иаб иакәзар, афранцыз ҭоурыхи акультуреи иирҵон. Ас еиԥш адыррақәа ахәыҷы даара инырит, уи иабзоурахеит итәыла амаҵ ауразы дышшоу аилкаара ахьиоузгьы.<ref>https://studwood.ru/978758/istoriya/detstvo_yunost_sharlya</ref>
Шарль иан Жанна Маиогьы даара лыԥсадгьыл бзиа илбон, уи нцәахаҵарак илзаҩызан. Абас еиԥш апатриотизм рылааӡо ирызҳауан ахшара зегьы, ахәыҷқәа рыхәҩыкгьы рыԥсадгьыл абзиабара, алыхьынҵа, аԥеиԥш даара иаргәамҵуан. Шарль хәыҷы иакәзар, афранцыз фырхаҵа [[Жанна д’Арк]] лыхьӡ аҳара мацара даргәаҭеиуан.
Абра иҳәатәуп, де Голль иҭаацәа, ишиашоу акәымзаргьы, уи афранцыз ԥҳәыс ишлыдҳәалаз, дара ирызгәакьаз рҭынхак д'Арк лныҟәара далахәын. Шарль даара ари афакт дазгәдуун, еснагь еиҭеиҳәон, уи иахҟьаны Черчилль Шарль –«аԥаҵа змоу Жанна Д'Арк» ҳәа хьыӡшьарас изиҭаз.
Шарль даныхәыҷыз, акы иахҟьаны аҵәыуара даналагоз, иаб дизҵаауан - «Сыҷкәын, аинралцәа ҵәыуома?» – ҳәа. Ахәыҷгьы иаразнак аҵәыуара дааҟәыҵуан. Иара агәра игон аԥхьаҟа иԥсҭазаара ар ишырзикуаз, баша аруаҩны акәымкәа, деинралны дшыҟалоз.<ref>https://kratkoebio.ru/sharl-de-goll-kratkaya-biografiya/{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Аколлеџь аҟны аҵара ==
Арратә ус ахь Шарль даара аинтерес ааирԥшуан, дхәыҷаахыс ихала ихы иааӡон, иаҳҳәозар, шифрла еиқәыршәаз абызшәа ӡбаны игәникылеит, уи аан ажәақәа зегьы шьҭахьтәи ԥхьаҟа даԥхьон. Иазгәаҭатәуп, [[афранцыз бызшәа]] аҟны ас еиԥш ацәажәара даара ишыуадаҩу, англыз, мамзаргьы [[аурыс бызшәа]]қәа рҟны аасҭа. Шарль ари абызшәа иашьцәагьы иаҳәшьагьы идирҵеит. Урҭ иара напхгара риҭон, имҩақәиҵон.<ref>https://stories-of-success.ru/sharlya-de-gollya</ref>
Шарль иҵатәқәа зегьы ҟаиҵаанӡа акрыфара ахаангьы дтәомызт. Иҵатәқәа руак ишахәҭоу еиԥш иҟаимҵар ахаатәы ифомызт. Де Голль жәеиза шықәса ихыҵуан иҭаацәа Парижтәи аиезуиттә коллеџь данҭарҵоз. Шарль аматематикатә хырхарҭа ала аҵара ахьырҵоз акласс дақәшәоит, дагьалгоит 1908 шықәсазы.
Данқәыԥшӡаз ауп Шарль ахьӡ-аԥша аиуразы агәазыҳәарақәа анизцәырҵыз. Иаҳҳәозар, ажәеинраалақәа рыԥхьаразы аицлабра аҟны аиааира анига, идыргалеит аԥаратә ҳамҭа, мамзаргьы иусумҭа акьыԥхьра алихырц, иара аҩбатәи алихуеит.<ref>http://www.coldwar.ru/gaulle/de_gaulle.php</ref>
== Арратә маҵзура ==
«Collège Stanislas» захьӡыз Парижтәи аколлеџь аҟны де Голль аҵара бзиаӡаны иахьиҵоз иабзоураны алшара иоуеит [[1909]] шықәсазы [[Сен-Сир]]тәи ашкол аҿы аҵаразы. Ирҳәоит убасгьы, де Голль ашәҟәыҩҩы, мамзаргьы аҭоурыхдырҩы икариера ҟаиҵарц шилшозгьы, аха иалихуеит даҽа мҩак, иаб игәы дақәшәарц азы. Аамҭак анаҩс де Голль «Арратә мемуарқәа» рҟны иҩуан: «Арра ацара – ари снысмҩа аҟны зегьы иреиҳау хҭыс дуун» – ҳәа.
Арԥыс арра дахысуан 33-тәи ашьаҟауаатә афранцыз архәҭақәа рполк аҟны – ари архәҭа аиҟәша [[Бородино]], [[Аустерлиц аибашьра|Аустерлиц]] рыҵаҟа [[Ваграмтәи аибашьра]] иалахәын. Аполк командаҟаҵаҩыс дыҟан [[Филипп Петен]], уи аԥхьаҟатәи 15 шықәса де Голль мҩақәҵаҩыс диоуеит.<ref>https://24smi.org/celebrity/17315-sharl-de-goll.html</ref>
Нанҳәамза [[1914]] шықәсазы Францианӡа иааӡоит [[Актәи адунеизегьтәи аибашьра]]. 33-тәи аполк [[бельгиа]]тәи ақалақь [[Динан]] ашҟа ԥшыхәра ҳәа идәықәырҵоит. Хымш ааҵхьаны, анемеццәеи аполки реидыслара аан де Голль ишьамхы ахы ақәшәоит. Аҩынтә раан иарма напы рхәуеит. (Аинтерес зҵоу афакт: де Голль инапы иаиуз ахәра иахҟьаны ишьа ҟьашьуеит, инапгьы имыхәо иҟалеит азы, иарӷьа напы аҿы акәын аҭаацәара дшалоу зырҵабыргуаз амацәаз ахьныҟәигоз). Ахԥатәи ахәра аниоу де Голль анемеццәа шасыс игара рылшоит, уи уа дрыман 32 мзы. Хәынтә абналара иҽазишәеит, аха иалымҵит, иара хьаас имаз аибашьра дахьалахәымыз ауп. Аибашьра аилгара аан иара шасыс дыҟан, иҩныҟа дгьежьуеит [[1918]] шықәса ԥхынҷкәынмза аказы.
Актәи адунеизегьтәи аибашьра ашьҭахь де Голль польшатәи аршьаҟауаа аинструктаж иахижьуан, [[Асовет-Польшатә еибашьра|Урыстәылеи дареи реибашьра]] аан, 1919–1921-тәи ашықәсқәа рзы, атактика азы алекциақәа дрыԥхьон, арратә усумҭақәа аԥиҵон. [[1927]] шықәсазы де Голль афранцыз архәҭақәа азеижәтәи аршьаҟауаатә баталион акомандаҟаҵаҩыс дҟарҵоит.
Шарль игәаанагара ала, аиааира агаразы иаҭаху акәылӡтәы техникеи, иаарласны имҩаԥгоу аманиоврқәеи роуп. [[1934]] шықәсазы де Голль иҭижьуеит «Ар рахь ааԥхьара» («Vers l'Armée de Métier») захьӡыз аусумҭа, уа ажәадгала ҟаиҵеит аршьаҟауаа рмеханизациа ареформа аҟаҵаразы. Де Голль ишьақәирӷәӷәон иара ишилшо 100.000-ҩык аршьаҟауааи 3.000 цыра акәылӡтәы техникеи рыла аибашьра аиааира. [[Адунеизегьтәи аҩбатәи аибашьра]] алагамҭазы иара 80 цыра иласыз атанкқәа командаҟаҵаҩыс дрырҭоит, урҭ «пылинка» ҳәа ирышьҭан.<ref>{{Cite web |url=http://history-doc.ru/sharl-de-goll/ |title=Шарль де Голль — биография президента Франции |access-date=2024-01-30 |archive-date=2021-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916222416/http://history-doc.ru/sharl-de-goll/ |url-status=dead }}</ref>
Де Голль иеицырдырра аамҭа ҟалеит 1940-тәи ашықәс азы. Лаҵарамза 10 рзы [[Германиа]] [[Европа]] еибашьрыла иақәлоит, лаҵарамза 15 рзы агерман архәҭақәа Седан инеит. Шарль ирхәҭа ара аамҭа маҷк иагар акәын. Лаҵарамза 17 рзы акомандир ицәыӡит имаз 80 танк рахьтә 23, аха мышкы ааҵхьан иоуит 150 цыра атехника. Де Голль имҩаԥигоз аибашьра ӷәӷәа иабзоураны анемеццәа ахьаҵра рықәнаршәеит Комонаҟа. Лаҵарамза 23 рзы де Голль игәымшәаразы «Аинрал» ҳәа хьыӡшьарас ирҭоит.
Афранцыз еиҳабыра аибашьра рҭахымызт. [[Уинстон Черчелли]] дареи, [[Британиаду]] аԥыза-министри, ареспублика амчрақәеи Германиеи дареи рыбжьара аҭынчра ашьақәыргылара иашьҭалоит. Аӷа анапы имҵакра зҭахымыз де Голль рашәарамза 18, [[1940]] шықәса рзы британиатәи арадио ала ааԥхьара ҟаиҵеит, франциа ауаажәларра рахь, аҵысра «Сопротивление» аԥҵаразы. Рашәарамза 22 – Франциеи Германиеи аинышәаразы аиқәышаҳаҭра рнапы аҵарҩит.<ref>https://diletant.media/articles/26536223/</ref>
== Аполитикатә усура ==
Франциа ишьақәыргылан [[Виши арежим|арежим Виши]], даҽакала иуҳәозар, ари атәыла аоккупациа азун. [[Уинстон Черчилль]] еиликаауан, де Голль иеиԥшыз аӡәы шиакәыз изылшоз ари амацәаз аԥҵәара. Рашәарамза 24 рзы Британиаду аԥыза-министр де Голль «зых иақәиҭу афранцызцәа зегьы дырхаданы» дҟаиҵоит, адҵагьы ҟаиҵоит де Голль Франциаҟа инеиразы ишәарҭадара хылаԥшра арҭарц.
Шықәсык ааҵхьаны, рашәарамза 22, 1941 шықәсазы, де Голль [[СССР]] агенералиссимус [[Иосиф Сталин]] иҟны аимадара шьақәиргылеит. Аҵыхәтәантәи афранцыз «ажәҩан» аҟынтә адгылара ииҭоит: де Голли Сталини рхеилак иалҵшәахеит илегендартәу аескадрилиа «Нормандиа – Неман» аԥҵара. Арҭ аҳаирпланқәа даара ароль ду нарыгӡеит Гитлер икоалициа иаҿагыланы ақәԥараҿы.
1944 шықәсазы де Голль зых иақәиҭтәыз [[Париж]] иԥылон фырхаҵак иаҳасаб ала: иара идрыԥхьаӡалон Франциа аоккупациа аҟынтә ахақәиҭтәра. Иара убри ашықәс нанҳәамзазы Шарль де Голль [[Франциатәи Ареспублика Аамҭалатәи аиҳабыра|Аамҭалатәи аиҳабыра]] дахагылоит.<ref>https://histrf.ru/biblioteka/b/kratkii-kurs-istorii-simvol-frantsuzskogho-soprotivlieniia</ref>
Аибашьра ааха знаҭаз атәыла иаҭахын аҳәынҭқарратә система аҟны аиҭашьақәыргылара. Ари ауадаҩра аҿаԥхьа де Голль илшарақәа ԥкхеит: ажьырныҳәамза 20, 1945 шықәсазы уи Аамҭалатәи аиҳабыра ахантәаҩы иҭыԥ аанижьуеит, анапхгараҭара аформа акәшамыкәша ицәырҵыз аимак иахҟьаны – де Голль иҭахын Франциа азинмчы змоу ахадас аҟалара, аха аполитикцәа реиҳараҩык апарламент аиҳабыра хылаԥшра рырҭаларазы иқәгылон.
Шарль [[Франциатәи Аԥшьбатәи Ареспублика|Аԥшьбатәи ареспублика]] (Франциа 1946–1958-тәи ашықәсқәа рзы) аибашьра рылеиҳәеит, иара ида даҽаӡәы аҳәынҭқарра анапхгараҭаразы ихы ақәыргылара азин шимам атәы иҳәон. Аполитикатә елита изыҳәарақәа рмаҳаит аҟынтә, де Голль хәышықәса ҳәа [[Коломбо-ле-Диоз-Еглиз]]ҟа нхара дцоит, уи франциатәи колониан.
Абра аинрал иҩуеит еицырдыруа, х-томкны иҟоу «Арратә мемуарқәа»: «Ааԥхьара», «Аидгылара», «Аиқәырхара». Де Голль аибашьразы игәҭахәыцрақәа аарԥшуп иара аҳәынҭқарра ахадас дыҟазшәа арбаны, уи иҳәон Франциа иара инапы ишанҵатәу, ус ианыҟала, Франциа аҿиара бзиа шаиуа, ус анакәымха «аԥсра иаҩызоу, хырԥашьа змам ашәарҭара бааԥсы ишҭагыло».<ref>http://www.mukhin.ru/gaulle.html{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Де Голль иҩныҵҟатәи акризис [[Лаҵарамза 1958 шықәсазы Франциа иҟалаз акризис|Франциатәи акризис]] иақәҿнаҭуан. [[Алжиртәи аибашьра]], аӷарра, аусурҭа ҭыԥқәа рыҟамзаара, ареспублика аҵыхәтәа аазгоз ахықә инхықәнаргылеит, аҵыхәтәангьы аиҳабыра де Голль иахь ааԥхьара ҟарҵоит «имцәажәара еилеигарц», насгьы «ауаажәларратә гәрагара аҳәынҭқарра» аԥиҵарц. Аполитик арадио ала дықәгылоит ауаа агәра дырго «иара ареспублика азинмчра зегьы ихахьы шиго» азгәаҭо. Рашәарамза 1, 1958 шықәсазы де Голль Аминистрцәа рхеилак ахантәаҩыс дшыҟаҵаз рылаҳәан.
Уажәазы Франциа анапхгара зегьы де Голль иҟаиҵоз абжьгарақәеи ажәалагалақәеи аҳәынҭқарра аргылара иазырхаз зегьы рыдыркылеит. Иара ақәҵара ҟаиҵеит, атәыла анапхгараҭара зегьы аҳәынҭқарра ахада инапаҵаҟа иҟазарц азы, Франциа иахьагьы ус иҟоуп. Ихадоу аҳәынҭқарратә документ рыдыркылеит 1958 шықәсазы, усҟан иаԥҵан [[Франциатәи Ахәбатәи Ареспублика|Ахәбатәи ареспублика]], де Голль напхгара зиҭоз.<ref>https://smotrim.ru/video/1483140</ref>
Де Голль инапхгараҭара ззырхаз адәныҟатәи аполитика акәын. [[1960]] шықәсазы иара [[Виетнам]]и [[Камбоџа|Камбоџьеи]] ахақәиҭра риҭоит, 1962 шықәсазы – [[Алжир]]и жәабала африкатәи аҳәынҭқаррақәеи. Арҭ атәылақәа рҟны инхон Франциа бзиа избоз атәылауаа, урҭ рылагьы де Голль адунеитә арена аҟны адгылара ихы иеиҭон.
[[1965]] шықәсазы Франциа [[НАТО]] иалалоит, насгьы жәларбжьаратәи ахәаахәҭра аҿы адоллар ахархәара иаҟәыҵуеит. Атәылазы валиутатә дипломатиахеит ахьтәы стандарт. Аиҭакрақәа аҭыԥ роуит Ахәбатәи ареспублика аҩныҵҟатәи аполитикаҿы. Де Голль дықәгылон иуникалтәу аиадертә бџьар аԥҵаразы, уи амазаара иаанагон дунеи аҟны тәыла дуны аҟалара. Ишәарҭаз амаҭәашьар агәаҭара аанкылан [[1981]] шықәсазы, [[Франсуа Миттеран]] амчрахь даннеи ашьҭахь.<ref>{{Cite web |url=https://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/DE_GOLL_SHARL.html |title=ДЕ ГОЛЛЬ, ШАРЛЬ |access-date=2024-01-30 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221174801/https://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/DE_GOLL_SHARL.html |url-status=dead }}</ref>
1965 шықәсазы ахыркәшарахь инеиуан де Голь быжьшықәсатәи инапхгараҭара. Зымч-зылша агәра згоз аполитик алхрақәа ишиашоу рымҩаԥгара алеигалоит, даҽакала иуҳәозар, ажәлар рыбжьаҭара. Ас еиԥш алагалара даара ишәарҭан, алхрақәа рылҵшәақәа рыла де Голль иоуеит 54%, Миттеран – 45% абжьқәа, аҵыхәтәантәи иакәзар, Ахәбатәи ареспублика акритика ӷәӷәа азиуан.
Де Голль ихьӡ ланарҟәит канажьит бџьарла аиқәыршәара азҵаара, уи ауааԥсыра азхьуамызт, ирҭахымызт, иара убасгьы ауаа иргәаԥхомызт анхамҩақәа раԥыхра, ателехәаԥшреи арадио рҟны амонополиа ашьақәыргылара. Аполитик «зхы ықәҟьаз адиктатор» ҳәа изырҳәо иалагеит. Изныкымкәангьы де Голль иқәлахьан, уи иԥсҭазаара ашәарҭара иҭаргылан 32- нтә.
Лаҵарамза 2, 1968 шықәсазы астудентцәа апрезидент ԥхьатәара дцаразы дҵаны иқәдыргылоит. Амилаҭҭтә бунт аҭыԥ аиуит, жәа-миллионҩык ауаа аиҳабыра ирҿагыланы амҩақәа рахь ицәырҵит. Атәыла аграждантә еибашьра аҟынтә ахьчаразы апрезидент иҟаиҵаз ажәалагалақәа ауаа зынӡагьы ирыдрымкылеит.<ref>https://histrf.ru/biblioteka/b/kratkii-kurs-istorii-simvol-frantsuzskogho-soprotivlieniia</ref>
== Ахатәы ԥсҭазаара ==
1921 шықәсазы де Голль ԥҳәысс дигоит [[Ивонна Вандру]], урҭ рыԥсҭазаара зегьы еицынхон. Дара ирыхшеит аԥа – [[Филипп де Голль|Филипп]], аԥҳацәа – Елизабети [[Анна де Голль|Аннеи]].<ref>https://24smi.org/celebrity/17315-sharl-de-goll.html</ref>
== Ԥхьатәара ацареи аԥсреи ==
Де Голль асенат аекономика-социалтә усбарҭаны аиҭарҿиаразы ареферендум аҟны иқәиргылаз ажәалагала иадымгылеит, убри аҟынтә мшаԥымза 28, [[1969]] шықәсазы, ареферендум алҵшәақәа аныҟала иара ԥхьатәара дцоит.
Абҵарамза 9, [[1970]] шықәсазы, ԥшьынҩажәа шықәса ихыҵра мызк шагыз Шарль де Голль иԥсҭазаара далҵуеит.<ref>{{Cite web |url=https://3banana.ru/sharl-de-goll-biografiya-filmy-foto-lichnaya-zhizn-poslednie-novosti-2019/#i-15 |title=Шарль де Голль – биография, фильмы, фото, личная жизнь, последние новости 2024 |access-date=2024-01-30 |archive-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130101044/https://3banana.ru/sharl-de-goll-biografiya-filmy-foto-lichnaya-zhizn-poslednie-novosti-2019/#i-15 |url-status=dead }}</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Абҵарамза 22 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1890 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Абҵарамза 9 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:1970 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Шарль де Голль| ]]
[[Акатегориа:Аголлизм]]
[[Акатегориа:Франциа апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Франциа аԥыза-министрцәа]]
[[Акатегориа:Франциа ахадацәа]]
[[Акатегориа:Андорра аҳцәа]]
[[Акатегориа:Де Голльцәа|Шарль]]
[[Акатегориа:Франциатәи антикоммунистцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи антифашистцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи афицарцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи арратә шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхҩцәа]]
[[Акатегориа:Франциатәи Римтәи акатоликцәа]]
[[Акатегориа:Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьраан Франциатәи ар аинралцәа]]
[[Акатегориа:Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьраан аполитикатә ԥызацәа]]
[[Акатегориа:Актәи адунеизегьтәи аибашьраан Франциатәи атҟәацәа]]
[[Акатегориа:Алжиртәи аибашьраан афранцызцәа]]
[[Акатегориа:Аибашьра хьшәашәа иадҳәалаз ауаа]]
[[Акатегориа:Нигериатәи атәылауаҩратә еибашьра иадҳәалаз ауаа]]
hlj1095wrr82phyher5ofrzjmwhofiv
Акатегориа:Ҭырқәтәыла иҟоу аевропауаа рдиаспора
14
38068
165600
146161
2026-05-10T12:09:48Z
Fraxinus.cs
8381
165600
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа| ]]
[[Акатегориа:Европатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа| ]]
[[Акатегориа:Абжьара-мрагыларатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа|европауаа]]
[[Акатегориа:Ҭырқәтәыла иҟоу ажәларқәа|европауаа]]
kww80m9zvt9sa925y4pfgi2ti5ewqpk
Акатегориа:Урыстәыла иҟоу аевропауаа рдиаспора
14
46450
165601
153167
2026-05-10T12:10:16Z
Fraxinus.cs
8381
165601
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:{{Title country}} иҟоу адиаспорақәа|европауаа]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа| ]]
[[Акатегориа:Европатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа| ]]
279gte92do0dr1fweroe6nuxdtzkuph
Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхҩцәа
14
50462
165619
159911
2026-05-10T14:07:03Z
Fraxinus.cs
8381
Fraxinus.cs переименовал страницу [[Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхцәа]] в [[Акатегориа:Франциатәи амилаҭеилыхҩцәа]] без оставления перенаправления
159911
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|French nationalists}}
[[Акатегориа:{{Title country}} инхо ауаа аполитикатә ориентациала|милаҭеилыхцәа]]
[[Акатегориа:{{Title country}}тәи амилаҭеилыхра| ]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа атәылақәа рыла]]
dbz0sdrpq21yfnvtgizo5buzb8sxrpn
165623
165619
2026-05-10T14:08:37Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа атәылақәа рыла]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165623
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|French nationalists}}
[[Акатегориа:{{Title country}} инхо ауаа аполитикатә ориентациала|милаҭеилыхцәа]]
[[Акатегориа:{{Title country}}тәи амилаҭеилыхра| ]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла]]
592sga8nxvw5kmnge6k0tu22ytwnedi
Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла
14
50465
165624
159924
2026-05-10T14:08:46Z
Fraxinus.cs
8381
Fraxinus.cs переименовал страницу [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа атәылақәа рыла]] в [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла]] без оставления перенаправления
159924
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:милаҭеилыхцәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхра атәылақәа рыла| милаҭеилыхцәа]]
[[Акатегориа:Ауаа аполитикатә ориентациалеи атәылақәа рылеи]]
8gp1d35fb9m7pqyqk4foqrolnfht576
165625
165624
2026-05-10T14:09:13Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165625
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:милаҭеилыхцәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхра атәылақәа рыла| милаҭеилыхцәа]]
[[Акатегориа:Ауаа аполитикатә ориентациалеи атәылақәа рылеи]]
6rvdf6qtfmkh63qihch79r9rte38fr2
Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа
14
50466
165627
159925
2026-05-10T14:09:38Z
Fraxinus.cs
8381
Fraxinus.cs переименовал страницу [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа]] в [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа]] без оставления перенаправления
159925
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:милаҭеилыхцәа}}
[[Акатегориа:Ауаа аполитикатә ориентациала]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхра|*милаҭеилыхцәа]]
bygg2e2cot6c4tjmzp8o95aysahkhea
Пакисҭан
0
50907
165670
163239
2026-05-10T16:02:56Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165670
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Индиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Пакисҭан агерб
|агимн = National anthem of Pakistan, instrumental.oga
|агимн ирызку адаҟьа = Пакисҭан агимн
|амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2 = Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=3}}
'''Пакисҭан''' ({{lang-ur|پَاکِسْتَان [Паакистаан]}}, аофициалла '''Аисламтә Республика Пакисҭан'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 274 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-ur|اسلامی جمہوریہ پاكستان [Ислаамии Џумҳууриа Паакистаан]}}) — [[Аладатәи Азиа]] иҟоу тәылоуп. Ауааԥсыра рыла ахәбатәи аҭыԥ ааннакылоит, уа 241,5 миллионҩык нхоит
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Пакисҭан| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Афедеративтә республикақәа]]
[[Акатегориа:Аисламтә республикақәа]]
[[Акатегориа:1947 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
g4g40mpgrgfbel4uvjvjdwlf46cya0f
Парагәаи
0
51108
165737
161559
2026-05-10T16:42:04Z
Fraxinus.cs
8381
165737
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Парагәаи абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Парагәаи агерб
| агимн = Paraguayan National Anthem.oga
| агимн ирызку адаҟьа = Парагәаи агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 =
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 3
}}
'''Парагәаи''' ({{lang-es|Paraguay}}, {{lang-gn|Paraguái}}), аофициалтә хьʒы — '''Парагәаи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 274 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-es|República del Paraguay}}, {{lang-gn|Paraguái Tavakuairetã}}) — амшын ахь инеиуам тәылоуп, [[Аладатәи Америка]] агәҭаны иҟоу арегион аҿы иҟоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Парагәаи| ]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1811 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1811 шықәсазы Аладатәи Америка]]
s1j68zm1ylr8r3hfwj9twgy8lux3ayb
165738
165737
2026-05-10T16:42:16Z
Fraxinus.cs
8381
165738
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Парагәаи абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Парагәаи агерб
| агимн = Paraguayan National Anthem.oga
| агимн ирызку адаҟьа = Парагәаи агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 =
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 5
}}
'''Парагәаи''' ({{lang-es|Paraguay}}, {{lang-gn|Paraguái}}), аофициалтә хьʒы — '''Парагәаи Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 274 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-es|República del Paraguay}}, {{lang-gn|Paraguái Tavakuairetã}}) — амшын ахь инеиуам тәылоуп, [[Аладатәи Америка]] агәҭаны иҟоу арегион аҿы иҟоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Парагәаи| ]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1811 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1811 шықәсазы Аладатәи Америка]]
bnfg5t9cs6sn8ikf4uwzxsx5vrm7gpk
Акатегориа:Англиа адәныҟатәи аполитика
14
51590
165615
162430
2026-05-10T12:28:18Z
Fraxinus.cs
8381
165615
wikitext
text/x-wiki
'''[[Англиа Аҳра]]''' адәныҟатәи аполитика (10-тәи ашәышықәса инарҟны – 1707 ш. рҟынза).
[[Акатегориа:Англиа аиҳабыра|дәныҟатәи аполитика]]
[[Акатегориа:Англиа аполитикатә ҭоурых|дәныҟатәи аполитика]]
[[Акатегориа:Англиа Акралра|дәныҟатәи аполитика]]
[[Акатегориа:Британиаду адәныҟатәи аполитика аҭоурых|0886]]
[[Акатегориа:Адәныҟатәи аполитика аҭоурыхтә тәылақәа рыла]]
6rjxwwvd1zekq6iuvgjmqdby8od7pqz
Акатегориа:Асионистцәа
14
52001
165626
163275
2026-05-10T14:09:29Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165626
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|Zionists}}
{{Category see also|Антисионистцәа}}
{{DEFAULTSORT:сионистцәа}}
[[Акатегориа:Асионизм|:сионистцәа]]
[[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рыла]]
[[Акатегориа:Ауаа аполитикатә ориентациала]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа|*сионистцәа]]
iscs2epyyyx513lz3nqgxpe0az195oc
Акатегориа:Асионистцәа атәылақәа рыла
14
52002
165621
163276
2026-05-10T14:08:06Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа атәылақәа рыла]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165621
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:сионистцәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Асионистцәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рылеи атәылақәа рылеи]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла|*сионистцәа]]
[[Акатегориа:Ауаа аполитикатә ориентациалеи атәылақәа рылеи]]
[[Акатегориа:Асионизм атәылақәа рыла| сионистцәа]]
4b1f0q2lt4smbatijqir7vtbtxv9cfm
Акатегориа:Британиадуи Еиду Америкатәи Аштатқәеи реизыҟазаашьақәа
14
52058
165604
163404
2026-05-10T12:14:34Z
Fraxinus.cs
8381
165604
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Relations of the United Kingdom and the United States}}
[[Афаил:UK_USA_Locator.png|left|100px]]
[[Акатегориа:Британиаду аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Еиду Америкатәи Аштатқәеи]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Британиадуи]]
o9owxictutjxg1vxtdjg30pgs8l9ec5
Акатегориа:Кубатәи амилаҭеилыхҩцәа
14
52550
165622
164984
2026-05-10T14:08:26Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхцәа атәылақәа рыла]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165622
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Cuban nationalists}}
[[Акатегориа:{{Title country}} инхо ауаа аполитикатә ориентациала|милаҭеилыхцәа]]
[[Акатегориа:{{Title country}}тәи амилаҭеилыхра| ]]
[[Акатегориа:Амилаҭеилыхҩцәа атәылақәа рыла]]
egngcznpwqbfi9irtgakp4ijfzmw0jv
Акатегориа:Франциа иҟоу аевропауаа рдиаспора
14
52888
165602
165576
2026-05-10T12:10:47Z
Fraxinus.cs
8381
165602
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:{{Country2continental|{{Title country}}}} атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа| ]]
[[Акатегориа:{{Title country}} ажәларқәа|европауаа]]
dff6nqyxt5n67lar5kf36ly7ins1bwp
Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа
14
52890
165606
165579
2026-05-10T12:16:01Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Аинглиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165606
wikitext
text/x-wiki
* [[Англызцәа|Аинглиатәи]] ахылҵшьҭра змоу [[афранцызцәа ]].
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа|францызцәа]]
[[Акатегориа:Аинглиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа]]
2bwicw859jolmg9b9y26l8u9phwetzs
165607
165606
2026-05-10T12:16:19Z
Fraxinus.cs
8381
165607
wikitext
text/x-wiki
* [[Англызцәа|Англиатәи]] ахылҵшьҭра змоу [[афранцызцәа ]].
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа|францызцәа]]
[[Акатегориа:Аинглиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа]]
1cj8d427ru9rw6bg5ml0qhb848vcvq5
165608
165607
2026-05-10T12:16:29Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Аинглиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Англиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165608
wikitext
text/x-wiki
* [[Англызцәа|Англиатәи]] ахылҵшьҭра змоу [[афранцызцәа ]].
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа|францызцәа]]
[[Акатегориа:Англиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа]]
sexkpsz7r3x546w4njy6mc1t8fge473
165609
165608
2026-05-10T12:16:44Z
Fraxinus.cs
8381
Fraxinus.cs переименовал страницу [[Акатегориа:Аинглиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]] в [[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]] без оставления перенаправления
165608
wikitext
text/x-wiki
* [[Англызцәа|Англиатәи]] ахылҵшьҭра змоу [[афранцызцәа ]].
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу афранцызцәа]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа|францызцәа]]
[[Акатегориа:Англиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа]]
sexkpsz7r3x546w4njy6mc1t8fge473
Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа
14
52893
165596
2026-05-10T11:59:55Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа| британиауаа]] [[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|.европауаа]] [[Акатегориа:Европа иҟоу британиауаа рдиаспора]]»
165596
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа| британиауаа]]
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|.европауаа]]
[[Акатегориа:Европа иҟоу британиауаа рдиаспора]]
r7tinvsz1x8hxa0pdupfdewfu4kqpnl
Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
52894
165597
2026-05-10T12:02:14Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|People of British descent}} {{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора|хылҵшьҭра]] [[Акатегориа:Ауаа европатәи ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]] [[Акатегориа:Ауаа ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]»
165597
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|People of British descent}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора|хылҵшьҭра]]
[[Акатегориа:Ауаа европатәи ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Ауаа ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]
9pe65i271h5ywozejapl9sjvanpxwm2
Акатегориа:Британиауаа рдиаспора
14
52895
165598
2026-05-10T12:04:12Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|British diaspora}} {{cat main}} [[Акатегориа:Британиатәи аимпериа]] [[Акатегориа:Британиауаа|диаспора]] [[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]] [[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]»
165598
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|British diaspora}}
{{cat main}}
[[Акатегориа:Британиатәи аимпериа]]
[[Акатегориа:Британиауаа|диаспора]]
[[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]]
[[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]
3so0uyzl8h9scy1tl70g2akejh7paed
Акатегориа:Европа иҟоу британиауаа рдиаспора
14
52896
165599
2026-05-10T12:08:45Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора| ]] [[Акатегориа:Европатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа|британиауаа]]»
165599
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора| ]]
[[Акатегориа:Европатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспорақәа|британиауаа]]
30rf7q0krbuld6x972tb2ksl7a882d8
Акатегориа:Британидуи Франциеи реизыҟазаашьақәа
14
52897
165603
2026-05-10T12:12:24Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Relations of France and the United Kingdom}} [[Акатегориа:Британиаду аҩганктәи аизыҟазаашьақәа]] [[Акатегориа:Франциа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа]]»
165603
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Relations of France and the United Kingdom}}
[[Акатегориа:Британиаду аҩганктәи аизыҟазаашьақәа]]
[[Акатегориа:Франциа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа]]
717ficjl2fumu4hr52rcc7kl09bv5vq
165605
165603
2026-05-10T12:14:52Z
Fraxinus.cs
8381
165605
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Relations of France and the United Kingdom}}
[[Акатегориа:Британиаду аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Франциеи]]
[[Акатегориа:Франциа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Британиадуи ]]
gjqsu7tryxf7sq1lrejes0whl86ndm4
Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа
14
52898
165611
2026-05-10T12:18:17Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа|*]] [[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*европауаа]]»
165611
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу аевропауаа|*]]
[[Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*европауаа]]
kx28dm4qlbf80705gp3qkn6kwmbwio1
Акатегориа:Англиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
52899
165612
2026-05-10T12:20:08Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|People of English descent}} {{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Англызцәа рдиаспора|хылҵшьҭра]] [[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*]] [[Акатегориа:Ауаа рхылҵшьҭра арегионқәа рыла]]»
165612
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|People of English descent}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Англызцәа рдиаспора|хылҵшьҭра]]
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*]]
[[Акатегориа:Ауаа рхылҵшьҭра арегионқәа рыла]]
crv3vlddrehgc6uilxrn7lp41xdm2d7
Акатегориа:Англызцәа рдиаспора
14
52900
165613
2026-05-10T12:21:49Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|English diaspora}} [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора|*]] [[Акатегориа:Англиатәи акультура|диаспора]] [[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]]»
165613
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|English diaspora}}
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора|*]]
[[Акатегориа:Англиатәи акультура|диаспора]]
[[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]]
gbww4qqtd6ntqel5acyvhuau5si3fsn
Акатегориа:Англиеи Франциеи реизыҟазаашьақәа
14
52901
165614
2026-05-10T12:25:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «* [[Англиа Акралра|Англиеи]] [[Франциа|Франциеи]] реизыҟазаашьақәа (1707 ш. рҟынза) [[Акатегориа:Британидуи Франциеи реизыҟазаашьақәа|*]] [[Акатегориа:Англиа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Франциеи]]»
165614
wikitext
text/x-wiki
* [[Англиа Акралра|Англиеи]] [[Франциа|Франциеи]] реизыҟазаашьақәа (1707 ш. рҟынза)
[[Акатегориа:Британидуи Франциеи реизыҟазаашьақәа|*]]
[[Акатегориа:Англиа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Франциеи]]
nhv8wpkxzsg1q45sipum2pmcjsigr6l
Акатегориа:Англиа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа
14
52902
165616
2026-05-10T12:29:02Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Британиаду аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|*]] [[Акатегориа:Англиа адәныҟатәи аполитика|ҩганктәи аизыҟазаашьақәа]] [[Акатегориа:Аҩганктәи аизыҟазаашьақәа аҭоурыхтә тәылақәа рыла]]»
165616
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Британиаду аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|*]]
[[Акатегориа:Англиа адәныҟатәи аполитика|ҩганктәи аизыҟазаашьақәа]]
[[Акатегориа:Аҩганктәи аизыҟазаашьақәа аҭоурыхтә тәылақәа рыла]]
po13sof55n3tc77c1ln5fkwprjm0i8w
Сент-Лусиа
0
52903
165629
2026-05-10T15:10:47Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Акарточка Аҳәынҭқарра |абираҟ = {{#property:p41}} |абираҟ ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа абираҟ |агерб = {{#property:p94}} |агерб ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа агерб |агимн = National Anthem of Saint Lucia.ogg |агимн ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа агимн |амаҵураҭыԥ1=Акрал |амаҵурауаҩ1= |амаҵураҭыԥ2=Аԥ...»
165629
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа агерб
|агимн = National Anthem of Saint Lucia.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Акрал
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=8}}
'''Сент-Лусиа ''' ({{lang-en|Saint Lucia, St. Lucia}})<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 285 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> — [[Карибтәи амшын]] аҿы иҟоу адгьылбжьахатә тәылоуп.<ref name="GovC">[http://www.legislation.gov.uk/uksi/1978/1901/made The Saint Lucia Constitution] (December 2008 ed.) // Сент-Лусиа аконституциа (2008 ш. ԥхынҷкәынмзатәи аҭ.). Сент-Лусиа аиҳабыра. {{date|20|12|1978}}. [https://web.archive.org/web/20180125134652/http://www.legislation.gov.uk/uksi/1978/1901/made Архивтәра] {{date|25|1|2018}} азы.</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сент-Лусиа| ]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Аԥша ахьцо адгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:Авулкантә дгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:1979 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1979 шықәсазы Аҩадатәи Америка]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
f1536absttozjiuv76dwkig6dd3gjt5
165632
165629
2026-05-10T15:18:00Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амонархиақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165632
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа агерб
|агимн = National Anthem of Saint Lucia.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Сент-Лусиа агимн
|амаҵураҭыԥ1=Акрал
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=8}}
'''Сент-Лусиа ''' ({{lang-en|Saint Lucia, St. Lucia}})<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 285 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> — [[Карибтәи амшын]] аҿы иҟоу адгьылбжьахатә тәылоуп.<ref name="GovC">[http://www.legislation.gov.uk/uksi/1978/1901/made The Saint Lucia Constitution] (December 2008 ed.) // Сент-Лусиа аконституциа (2008 ш. ԥхынҷкәынмзатәи аҭ.). Сент-Лусиа аиҳабыра. {{date|20|12|1978}}. [https://web.archive.org/web/20180125134652/http://www.legislation.gov.uk/uksi/1978/1901/made Архивтәра] {{date|25|1|2018}} азы.</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сент-Лусиа| ]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Аԥша ахьцо адгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:Авулкантә дгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:1979 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1979 шықәсазы Аҩадатәи Америка]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Амонархиақәа]]
3p6v7ta0vze9tnhs9azli075z23thxs
Акатегориа:Сент-Лусиа
14
52904
165630
2026-05-10T15:13:31Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|:Saint Lucia}} [[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]] [[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]] [[Акатегориа:Аԥша ахьцо адгьылбжьахақәа]] [[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]»
165630
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|:Saint Lucia}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Аԥша ахьцо адгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
00sgztnkzg1ymwdggjnde4dp2cg2k8x
165631
165630
2026-05-10T15:13:40Z
Fraxinus.cs
8381
165631
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Saint Lucia}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Аԥша ахьцо адгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
4drxuxka84q6zhy4a27ahszjyhu0kue
165633
165631
2026-05-10T15:18:08Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Амонархиақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165633
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Saint Lucia}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Карибтәи амшын атәылақәа]]
[[Акатегориа:Аԥша ахьцо адгьылбжьахақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Амонархиақәа]]
2cje0llomo61fi685i1k87pscxx2fxm
Сингапур
0
52905
165634
2026-05-10T15:38:16Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Акарточка Аҳәынҭқарра |абираҟ = {{#property:p41}} |абираҟ ирызку адаҟьа = Сингапур абираҟ |агерб = {{#property:p94}} |агерб ирызку адаҟьа = Сингапур агерб |агимн = Majulah Singapura.ogg |агимн ирызку адаҟьа = Сингапур агимн |амаҵураҭыԥ1=Апрезидент |амаҵурауаҩ1= |амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-мин...»
165634
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сингапур абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сингапур агерб
|агимн = Majulah Singapura.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Сингапур агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=8}}
'''Сингапур''' ({{lang-en|Singapore}}, {{lang-ms|Singapura}}, {{lang-cmn|新加坡}}, {{lang-ta|சிங்கப்பூர்}}), аофициалтә хьӡы: '''Сингапур Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 286 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Singapore}}, {{lang-ms|Republik Singapura}}, {{lang-cmn|新加坡共和国}}, {{lang-ta|சிங்கப்பூர் குடியரசு}}) — [[Алада-Мрагыларатәи Азиа]] иҟоу [[Адгьылбжьахатә тәыла|адгьылбжьахатә тәылоуп]], [[Ақалақь-ҳәынҭқарра|ақалақь-ҳәынҭқарроуп]].
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сингапур| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҳҭнықалақьқәа]]
[[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Алада-Мраҭашәаратәи Азиа атәылақәа]]
[[Акатегориа:1965 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1979 шықәсазы Азиа]]
55tb2jt7i6lt62zc53cqxp1q5ak79zn
165635
165634
2026-05-10T15:39:40Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Ицәырҵит 1979 шықәсазы Азиа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Ицәырҵит 1965 шықәсазы Азиа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165635
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сингапур абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сингапур агерб
|агимн = Majulah Singapura.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Сингапур агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=8}}
'''Сингапур''' ({{lang-en|Singapore}}, {{lang-ms|Singapura}}, {{lang-cmn|新加坡}}, {{lang-ta|சிங்கப்பூர்}}), аофициалтә хьӡы: '''Сингапур Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 286 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Singapore}}, {{lang-ms|Republik Singapura}}, {{lang-cmn|新加坡共和国}}, {{lang-ta|சிங்கப்பூர் குடியரசு}}) — [[Алада-Мрагыларатәи Азиа]] иҟоу [[Адгьылбжьахатә тәыла|адгьылбжьахатә тәылоуп]], [[Ақалақь-ҳәынҭқарра|ақалақь-ҳәынҭқарроуп]].
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сингапур| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҳҭнықалақьқәа]]
[[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Алада-Мраҭашәаратәи Азиа атәылақәа]]
[[Акатегориа:1965 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1965 шықәсазы Азиа]]
q736wt5twodsdiewfucr6j973g6mp91
165639
165635
2026-05-10T15:44:41Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Ареспубликақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165639
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
|абираҟ = {{#property:p41}}
|абираҟ ирызку адаҟьа = Сингапур абираҟ
|агерб = {{#property:p94}}
|агерб ирызку адаҟьа = Сингапур агерб
|агимн = Majulah Singapura.ogg
|агимн ирызку адаҟьа = Сингапур агимн
|амаҵураҭыԥ1=Апрезидент
|амаҵурауаҩ1=
|амаҵураҭыԥ2=Аԥыза-министр
|амаҵурауаҩ2=
|zoom1=8}}
'''Сингапур''' ({{lang-en|Singapore}}, {{lang-ms|Singapura}}, {{lang-cmn|新加坡}}, {{lang-ta|சிங்கப்பூர்}}), аофициалтә хьӡы: '''Сингапур Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 286 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-en|Republic of Singapore}}, {{lang-ms|Republik Singapura}}, {{lang-cmn|新加坡共和国}}, {{lang-ta|சிங்கப்பூர் குடியரசு}}) — [[Алада-Мрагыларатәи Азиа]] иҟоу [[Адгьылбжьахатә тәыла|адгьылбжьахатә тәылоуп]], [[Ақалақь-ҳәынҭқарра|ақалақь-ҳәынҭқарроуп]].
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Сингапур| ]]
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҳҭнықалақьқәа]]
[[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа]]
[[Акатегориа:Алада-Мраҭашәаратәи Азиа атәылақәа]]
[[Акатегориа:1965 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1965 шықәсазы Азиа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
3656f4rw8jwg3xpidgavdmx61z2py9q
Акатегориа:Сингапур
14
52906
165636
2026-05-10T15:42:15Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|Singapore}} [[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]] [[Акатегориа:Азиа аҳҭнықалақьқәа]] [[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]] [[Акатегориа:Ареспубликақәа]] [[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]] [[Акатегориа:Алада-Мраҭашәаратәи Азиа атәылақәа]]»
165636
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Singapore}}
[[Акатегориа:Азиатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҳҭнықалақьқәа]]
[[Акатегориа:Ақалақь-ҳәынҭқаррақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:Адгьылбжьахатә тәылақәа]]
[[Акатегориа:Алада-Мраҭашәаратәи Азиа атәылақәа]]
ixmk406kxq6hz952k8gcncifgfra73d
Акатегориа:Ицәырҵит 1965 шықәсазы Азиа
14
52907
165640
2026-05-10T15:45:34Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}} establishments in Asia}} {{EstcatContinent}}»
165640
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}} establishments in Asia}}
{{EstcatContinent}}
rmo1zbylz1vnwi9xcmbcfe3vr4l9o95
Акатегориа:1965 шықәсазы ицәырҵыз аконтинентқәа рыла аобиектқәа
14
52908
165641
2026-05-10T15:46:17Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Estcatbycontinent}}»
165641
wikitext
text/x-wiki
{{Estcatbycontinent}}
jruarmsjpn5qujts6fj5z5j5wvhokwg
Акатегориа:1965 шықәсазы иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла
14
52909
165642
2026-05-10T15:47:14Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Year by continent category}}»
165642
wikitext
text/x-wiki
{{Year by continent category}}
ml612n4y7wiuw47l1xgp4k2uebb3wnx
Акатегориа:1960-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз азиатәи атәылақәа рыла аобиектқәа
14
52910
165643
2026-05-10T15:48:03Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{EstcatContinentDecade|Азиа}}»
165643
wikitext
text/x-wiki
{{EstcatContinentDecade|Азиа}}
45i8xj4z9eyx6k01hc7kypwwju3o2kv
Акатегориа:Азиа 1960-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых
14
52911
165644
2026-05-10T15:48:54Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Asia in the {{Title year}}s}} {{Аконтеинер акатегориа}} {{Category series navigation}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла]] [[Акатегориа:Азиа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|{{title year}}]] Акатегориа:Азиа {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышы...»
165644
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Asia in the {{Title year}}s}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Category series navigation}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла]]
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|{{title year}}]]
[[Акатегориа:Азиа {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых|{{title year}}]]
t9a553eqpi80fs7ptqcjw6pyffa0568
Акатегориа:1965 шықәсазы Азиа иҟалаз ахҭысқәа
14
52912
165645
2026-05-10T15:49:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}} in Asia}} {{Year in continent category}}»
165645
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}} in Asia}}
{{Year in continent category}}
irxgzbxa99gqvuq6rgh1ajlwnuvfzdw
Акатегориа:1965 шықәсазы аполитика
14
52913
165646
2026-05-10T15:50:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}} in politics}} {{PoliticsYearCat}}»
165646
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}} in politics}}
{{PoliticsYearCat}}
oiwyhh3h2ghinj66pk6vs788s01u4of
Акатегориа:1960-тәи ашықәсқәа раан аполитика
14
52914
165647
2026-05-10T15:51:28Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|Politics in the {{Title year}}s}} {{PoliticsDecadeCat}}»
165647
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|Politics in the {{Title year}}s}}
{{PoliticsDecadeCat}}
4ram8hkogwqnqj7dtre44ch6kakf2cv
Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу ареспубликақәа
14
52915
165648
2026-05-10T15:53:47Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Cat main}} {{DEFAULTSORT:коммонвелт иалахәу ареспубликақәа}} [[Акатегориа:Акоммонвелт|республикақәа]] [[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа|*республикақәа]] [[Акатегориа:Ареспубликақәа| коммонвелт]]»
165648
wikitext
text/x-wiki
{{Cat main}}
{{DEFAULTSORT:коммонвелт иалахәу ареспубликақәа}}
[[Акатегориа:Акоммонвелт|республикақәа]]
[[Акатегориа:Акоммонвелт иалахәу атәылақәа|*республикақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа| коммонвелт]]
qh9jtmp2lxhvg9wcfnnp0vkb7yfx3e3
Акатегориа:Ицәырҵит 1964 шықәсазы Африка
14
52916
165683
2026-05-10T16:09:05Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}} establishments in Africa}} {{EstcatContinent}}»
165683
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}} establishments in Africa}}
{{EstcatContinent}}
cgyas97fcmt58znlwrwf8bawsa5a4tp
Акатегориа:1964 шықәсазы Африка иҟалаз ахҭысқәа
14
52917
165684
2026-05-10T16:09:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|{{Title year}} in Africa}} {{Year in continent category}}»
165684
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|{{Title year}} in Africa}}
{{Year in continent category}}
40pali0w8gkjaud13blmmczdlu1bhyx
Акатегориа:1964 шықәсазы иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла
14
52918
165685
2026-05-10T16:10:29Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Year by continent category}}»
165685
wikitext
text/x-wiki
{{Year by continent category}}
ml612n4y7wiuw47l1xgp4k2uebb3wnx
Акатегориа:1964 шықәсазы ицәырҵыз аконтинентқәа рыла аобиектқәа
14
52919
165686
2026-05-10T16:11:31Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Estcatbycontinent}}»
165686
wikitext
text/x-wiki
{{Estcatbycontinent}}
jruarmsjpn5qujts6fj5z5j5wvhokwg
Акатегориа:1964 шықәсазы ицәырҵит
14
52920
165687
2026-05-10T16:12:04Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165687
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1964 шықәсазы алагамҭақәа
14
52921
165688
2026-05-10T16:12:36Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165688
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1900 шықәсазы алагамҭақәа
14
52922
165689
2026-05-10T16:13:45Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165689
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1901 шықәсазы алагамҭақәа
14
52923
165690
2026-05-10T16:13:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165690
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1902 шықәсазы алагамҭақәа
14
52924
165691
2026-05-10T16:14:00Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165691
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1903 шықәсазы алагамҭақәа
14
52925
165692
2026-05-10T16:14:08Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165692
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1904 шықәсазы алагамҭақәа
14
52926
165693
2026-05-10T16:14:19Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165693
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1905 шықәсазы алагамҭақәа
14
52927
165694
2026-05-10T16:14:27Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165694
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1906 шықәсазы алагамҭақәа
14
52928
165695
2026-05-10T16:14:34Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165695
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1907 шықәсазы алагамҭақәа
14
52929
165696
2026-05-10T16:14:44Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165696
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1908 шықәсазы алагамҭақәа
14
52930
165697
2026-05-10T16:14:52Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165697
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1909 шықәсазы алагамҭақәа
14
52931
165698
2026-05-10T16:15:00Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165698
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1910 шықәсазы алагамҭақәа
14
52932
165699
2026-05-10T16:15:11Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165699
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1911 шықәсазы алагамҭақәа
14
52933
165700
2026-05-10T16:15:19Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165700
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1912 шықәсазы алагамҭақәа
14
52934
165701
2026-05-10T16:15:44Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165701
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1913 шықәсазы алагамҭақәа
14
52935
165702
2026-05-10T16:15:52Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165702
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1914 шықәсазы алагамҭақәа
14
52936
165703
2026-05-10T16:16:02Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165703
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1915 шықәсазы алагамҭақәа
14
52937
165704
2026-05-10T16:16:08Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165704
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1916 шықәсазы алагамҭақәа
14
52938
165705
2026-05-10T16:16:19Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165705
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1917 шықәсазы алагамҭақәа
14
52939
165706
2026-05-10T16:16:28Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165706
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1918 шықәсазы алагамҭақәа
14
52940
165707
2026-05-10T16:16:37Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165707
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1919 шықәсазы алагамҭақәа
14
52941
165708
2026-05-10T16:16:46Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165708
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1920 шықәсазы алагамҭақәа
14
52942
165709
2026-05-10T16:16:55Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by year}}»
165709
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by year}}
q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n
Акатегориа:1900-тәи ашықәсқәа раан алагамҭақәа
14
52943
165710
2026-05-10T16:23:07Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by decade}}»
165710
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by decade}}
ox95gpapeqoltci8lcwcahatrq15xsk
Акатегориа:1910-тәи ашықәсқәа раан алагамҭақәа
14
52944
165711
2026-05-10T16:23:21Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by decade}}»
165711
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by decade}}
ox95gpapeqoltci8lcwcahatrq15xsk
Акатегориа:1920-тәи ашықәсқәа раан алагамҭақәа
14
52945
165712
2026-05-10T16:23:58Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{beginnings by decade}}»
165712
wikitext
text/x-wiki
{{beginnings by decade}}
ox95gpapeqoltci8lcwcahatrq15xsk
Акатегориа:1920-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵит
14
52946
165713
2026-05-10T16:26:41Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}}s establishments}} {{(Dis)establishments in decade category header}}»
165713
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}}s establishments}}
{{(Dis)establishments in decade category header}}
h3zhzyjg94fif2e1uo6pt9if7rg1gq9
Акатегориа:1910-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵит
14
52947
165714
2026-05-10T16:27:34Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}}s establishments}} {{(Dis)establishments in decade category header}}»
165714
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}}s establishments}}
{{(Dis)establishments in decade category header}}
h3zhzyjg94fif2e1uo6pt9if7rg1gq9
Акатегориа:1900-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵит
14
52948
165715
2026-05-10T16:28:02Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}}s establishments}} {{(Dis)establishments in decade category header}}»
165715
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}}s establishments}}
{{(Dis)establishments in decade category header}}
h3zhzyjg94fif2e1uo6pt9if7rg1gq9
Акатегориа:1920 шықәсазы ицәырҵит
14
52949
165716
2026-05-10T16:29:10Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165716
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1919 шықәсазы ицәырҵит
14
52950
165717
2026-05-10T16:29:21Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165717
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1918 шықәсазы ицәырҵит
14
52951
165718
2026-05-10T16:29:28Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165718
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1917 шықәсазы ицәырҵит
14
52952
165719
2026-05-10T16:29:39Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165719
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1916 шықәсазы ицәырҵит
14
52953
165720
2026-05-10T16:29:51Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165720
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1915 шықәсазы ицәырҵит
14
52954
165721
2026-05-10T16:29:58Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165721
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1914 шықәсазы ицәырҵит
14
52955
165722
2026-05-10T16:30:05Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165722
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1913 шықәсазы ицәырҵит
14
52956
165723
2026-05-10T16:30:13Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165723
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1912 шықәсазы ицәырҵит
14
52957
165724
2026-05-10T16:30:21Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165724
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1911 шықәсазы ицәырҵит
14
52958
165725
2026-05-10T16:30:31Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165725
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1910 шықәсазы ицәырҵит
14
52959
165726
2026-05-10T16:30:47Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165726
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1909 шықәсазы ицәырҵит
14
52960
165727
2026-05-10T16:31:11Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165727
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1908 шықәсазы ицәырҵит
14
52961
165728
2026-05-10T16:31:19Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165728
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1907 шықәсазы ицәырҵит
14
52962
165729
2026-05-10T16:31:27Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165729
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1906 шықәсазы ицәырҵит
14
52963
165730
2026-05-10T16:31:34Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165730
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1905 шықәсазы ицәырҵит
14
52964
165731
2026-05-10T16:31:43Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165731
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1904 шықәсазы ицәырҵит
14
52965
165732
2026-05-10T16:31:57Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165732
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1903 шықәсазы ицәырҵит
14
52966
165733
2026-05-10T16:32:05Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165733
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1902 шықәсазы ицәырҵит
14
52967
165734
2026-05-10T16:32:31Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165734
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1901 шықәсазы ицәырҵит
14
52968
165735
2026-05-10T16:32:39Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165735
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1900 шықәсазы ицәырҵит
14
52969
165736
2026-05-10T16:32:47Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165736
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Суринам
0
52970
165739
2026-05-10T16:47:52Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Акарточка Аҳәынҭқарра | абираҟ = {{#property:p41}} | абираҟ ирызку адаҟьа = Суринам абираҟ | агерб = {{#property:p94}} | агерб ирызку адаҟьа = Суринам агерб | агимн = Surinamese national anthem, performed by the U.S. Navy Band.ogg | агимн ирызку адаҟьа = Суринам агимн | амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент | амаҵурау...»
165739
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Суринам абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Суринам агерб
| агимн = Surinamese national anthem, performed by the U.S. Navy Band.ogg
| агимн ирызку адаҟьа = Суринам агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 =
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 5
}}
'''Суринам''' ({{lang-nl|Republiek Suriname}}), аофициалтә хьʒы — '''Суринам Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 289 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-nl|Republiek Suriname}}) — [[Аладатәи Америка]] аҩадатәи ахәҭаҿы иҟоу тәылоуп, уи адагьы [[Карибтәи атәылақәа|Карибтәи атәылақәеи]] [[Уест-Индиа|Уест-Индиеи]] ирыхәҭакны иԥхьаӡоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Суринам| ]]
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1975 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1875 шықәсазы Аладатәи Америка]]
7qnc9nb1ijavhybpl5tialxy2202lji
165740
165739
2026-05-10T16:49:06Z
Fraxinus.cs
8381
165740
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Суринам абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Суринам агерб
| агимн = Surinamese national anthem, performed by the U.S. Navy Band.ogg
| агимн ирызку адаҟьа = Суринам агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 =
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 5
}}
'''Суринам''' ({{lang-nl|Suriname}}), аофициалтә хьʒы — '''Суринам Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 289 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-nl|Republiek Suriname}}) — [[Аладатәи Америка]] аҩадатәи ахәҭаҿы иҟоу тәылоуп, уи адагьы [[Карибтәи атәылақәа|Карибтәи атәылақәеи]] [[Уест-Индиа|Уест-Индиеи]] ирыхәҭакны иԥхьаӡоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Суринам| ]]
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1975 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1875 шықәсазы Аладатәи Америка]]
o08to7ij5mr3fl5dgqux1j1thwxzi9t
165741
165740
2026-05-10T16:49:19Z
Fraxinus.cs
8381
165741
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Суринам абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Суринам агерб
| агимн = Surinamese national anthem, performed by the U.S. Navy Band.ogg
| агимн ирызку адаҟьа = Суринам агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 =
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 5
}}
'''Суринам''' ({{lang-nl|Suriname}}), аофициалтә хьʒы: '''Суринам Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 289 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-nl|Republiek Suriname}}) — [[Аладатәи Америка]] аҩадатәи ахәҭаҿы иҟоу тәылоуп, уи адагьы [[Карибтәи атәылақәа|Карибтәи атәылақәеи]] [[Уест-Индиа|Уест-Индиеи]] ирыхәҭакны иԥхьаӡоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Суринам| ]]
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1975 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1875 шықәсазы Аладатәи Америка]]
s4eudp63e7n8pu7at8bwr5fzg7yzpfj
165748
165741
2026-05-10T16:56:28Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Ицәырҵит 1875 шықәсазы Аладатәи Америка]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Ицәырҵит 1975 шықәсазы Аладатәи Америка]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
165748
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка Аҳәынҭқарра
| абираҟ = {{#property:p41}}
| абираҟ ирызку адаҟьа = Суринам абираҟ
| агерб = {{#property:p94}}
| агерб ирызку адаҟьа = Суринам агерб
| агимн = Surinamese national anthem, performed by the U.S. Navy Band.ogg
| агимн ирызку адаҟьа = Суринам агимн
| амаҵураҭыԥ1 = Апрезидент
| амаҵурауаҩ1 =
| амаҵураҭыԥ2 =
| амаҵурауаҩ2 =
| zoom1 = 5
}}
'''Суринам''' ({{lang-nl|Suriname}}), аофициалтә хьʒы: '''Суринам Ареспублика'''<ref>{{Ашәҟәы |Ажәла = Чрыгба |Ахьӡ = Виачеслав Андреи-иԥа |Ахәҭа = |Астатиа ахьӡ = Аԥсни егьырҭ атәылақәеи ргеографиатә хьыӡқәа ржәар |Аоригинал = |Азхьарԥш = |Аҭыжьра = |Аҭакзыԥхықәу = |Аҭыԥ = Москва |Аҭыжьырҭа = Митра |Ашықәс = 2022 |Атом = |Адаҟьақәа = 289 |Адаҟьақәа1 = 437 |isbn = 978-5-6047056-8-1}}</ref> ({{lang-nl|Republiek Suriname}}) — [[Аладатәи Америка]] аҩадатәи ахәҭаҿы иҟоу тәылоуп, уи адагьы [[Карибтәи атәылақәа|Карибтәи атәылақәеи]] [[Уест-Индиа|Уест-Индиеи]] ирыхәҭакны иԥхьаӡоуп.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Суринам| ]]
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
[[Акатегориа:1975 шықәсазы ишьақәгылаз атәылақәеи атерриториақәеи]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит 1975 шықәсазы Аладатәи Америка]]
dw1l4fy53k59uf3shj5i8b49ud46f35
Акатегориа:Суринам
14
52971
165742
2026-05-10T16:50:27Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|Suriname}} [[Акатегориа:Гаианақәа]] [[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]] [[Акатегориа:Ареспубликақәа]]»
165742
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Suriname}}
[[Акатегориа:Гаианақәа]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи атәылақәа]]
[[Акатегориа:Ареспубликақәа]]
i1e6cjvxu4l5xnfu5w0ug7sgjrzowee
Акатегориа:Гаианақәа
14
52972
165745
2026-05-10T16:52:32Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{cat main}} [[Акатегориа:Алада-америкатәи арегионқәа]]»
165745
wikitext
text/x-wiki
{{cat main}}
[[Акатегориа:Алада-америкатәи арегионқәа]]
338avdzojrtrguykf3z7316d4tkb3sv
Акатегориа:Алада-америкатәи арегионқәа
14
52973
165746
2026-05-10T16:53:35Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DEFAULTSORT:лада-америкатәи арегионқәа}} [[Акатегориа:Америкатәи арегионқәа|*лада]] [[Акатегориа:Аладатәи Америка агеографиа|регионқәа]] [[Акатегориа:Арегионқәа аконтинентқәа рыла]]»
165746
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:лада-америкатәи арегионқәа}}
[[Акатегориа:Америкатәи арегионқәа|*лада]]
[[Акатегориа:Аладатәи Америка агеографиа|регионқәа]]
[[Акатегориа:Арегионқәа аконтинентқәа рыла]]
fj9l1v00rfjd2gnf7t9yhznwxe09i9c
Акатегориа:Ицәырҵит 1875 шықәсазы Аладатәи Америка
14
52974
165747
2026-05-10T16:55:25Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{EstcatContinent}}»
165747
wikitext
text/x-wiki
{{EstcatContinent}}
026ytw8bg8ooadj8ed1d5tg7c4q2hes
Акатегориа:Ицәырҵит 1975 шықәсазы Аладатәи Америка
14
52975
165749
2026-05-10T16:56:49Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{EstcatContinent}}»
165749
wikitext
text/x-wiki
{{EstcatContinent}}
026ytw8bg8ooadj8ed1d5tg7c4q2hes
Акатегориа:1975 шықәсазы ицәырҵыз аконтинентқәа рыла аобиектқәа
14
52976
165750
2026-05-10T16:57:24Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Estcatbycontinent}}»
165750
wikitext
text/x-wiki
{{Estcatbycontinent}}
jruarmsjpn5qujts6fj5z5j5wvhokwg
Акатегориа:1975 шықәсазы ицәырҵит
14
52977
165751
2026-05-10T16:58:21Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} establishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
165751
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} establishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
i2x72or1qym0z2tjw21ald4xylp842r
Акатегориа:1975 шықәсазы алагамҭақәа
14
52978
165752
2026-05-10T16:58:50Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Beginnings by year}}»
165752
wikitext
text/x-wiki
{{Beginnings by year}}
oascrbh6217ox6rbm3bcecngy2322z4
Акатегориа:1975 шықәсазы иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла
14
52979
165753
2026-05-10T16:59:32Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Year by continent category}}»
165753
wikitext
text/x-wiki
{{Year by continent category}}
ml612n4y7wiuw47l1xgp4k2uebb3wnx
Акатегориа:1970-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз алада-америкатәи атәылақәа рыла аобиектқәа
14
52980
165754
2026-05-10T17:00:20Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{EstcatContinentDecade}}»
165754
wikitext
text/x-wiki
{{EstcatContinentDecade}}
rojdvgm2m4qms3u1277acp2t9jiw1uq
165755
165754
2026-05-10T17:00:47Z
Fraxinus.cs
8381
165755
wikitext
text/x-wiki
{{EstcatContinentDecade|Аладатәи Америка}}
0ixdo1olit9vpt3x1e2hwmaevvcgjuj
Акатегориа:Ицәырҵит 20-тәи ашәышықәса Аладатәи Америка
14
52981
165756
2026-05-10T17:01:24Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|{{Title century}}th-century establishments in the South America}} {{EstcatContinentCentury|Аладатәи Америка}}»
165756
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|{{Title century}}th-century establishments in the South America}}
{{EstcatContinentCentury|Аладатәи Америка}}
s5oq1usraa6gyge9mwyyalvsqijrrm6
Акатегориа:Аладатәи Америка 1970-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых
14
52982
165757
2026-05-10T17:02:55Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|South America in the {{Title year}}s}} {{Аконтеинер акатегориа}} {{Category series navigation}} {{CatAutoTOC}} {{DEFAULTSORT:ладатәи Америка 1940-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых}} [[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла]] Акатегориа:Аладатәи Америка аҭоурых...»
165757
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|South America in the {{Title year}}s}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Category series navigation}}
{{CatAutoTOC}}
{{DEFAULTSORT:ладатәи Америка 1940-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых}}
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла]]
[[Акатегориа:Аладатәи Америка аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|{{title year}}]]
[[Акатегориа:Аладатәи Америка {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых|{{title year}}]]
f97x0sqxtjd8ha4mu3v2wf55epyzyzf
Акатегориа:1975 шықәсазы Аладатәи Америка иҟалаз ахҭысқәа
14
52983
165758
2026-05-10T17:04:09Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}} in South America}} {{Year in continent category}}»
165758
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}} in South America}}
{{Year in continent category}}
k5v16xcvivxazzkbrfnee4qpmoq7xg4
Акатегориа:20-тәи ашәышықәсазы Аладатәи Америка ашықәсқәа рыла
14
52984
165759
2026-05-10T17:04:47Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} '''[[{{Title century}}-тәи ашәышықәса]]зы [[Аладатәи Америка]] ашықәсқәа рыла'''. {{navseasoncats}} [[Акатегориа:Аладатәи Америка {{Title century}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых| шықәсқәа]] [[Акатегориа:Аладатәи Америка аҭоурых ашықәсқәа рыла]] Акатегориа:{{Tit...»
165759
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
'''[[{{Title century}}-тәи ашәышықәса]]зы [[Аладатәи Америка]] ашықәсқәа рыла'''.
{{navseasoncats}}
[[Акатегориа:Аладатәи Америка {{Title century}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых| шықәсқәа]]
[[Акатегориа:Аладатәи Америка аҭоурых ашықәсқәа рыла]]
[[Акатегориа:{{Title century}}-тәи ашәышықәса ашықәсқәа аконтинентқәа рыла|ладатәи Америка]]
iin3zax4xy2ip2297pzfof1rqfvbj2z