Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 512 2914144 2913486 2026-06-27T06:58:01Z Oesjaar 7467 /* Sterftes */ Verbeter 2914144 wikitext text/x-wiki {{JunieKalender}} '''24 Junie''' is die 175ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (176ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 190 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1245]] – [[Pous Innocentius IV]] roep die dertiende algemene konsilie bymekaar in [[Lyon]]. * [[1314]] – [[Slag van Bannockburn]]: [[Skotland|Skotse]] magte onder leiding van ''Robert the Bruce'' verslaan [[Eduard II van Engeland]] wat lei tot Skotland se onafhanklikheid. * [[1441]] – [[Eton-kollege]] word gestig. * [[1445]] – Annnibale I leier van 'n opstand teen [[Pous Eugenius IV]] word vermoor. * [[1478]] – [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]], 'n [[hoofstad]] van die [[Kanariese Eilande]], word gestig deur Juan Rejón, hoof van die invallende Spaanse leër. * [[1497]] – [[John Cabot]] land in [[Noord-Amerika]]. * [[1509]] – [[Hendrik VIII van Engeland|Hendrik VIII]] word as Koning van [[Engeland]] gekroon. * [[1597]] – Die eerste [[Nederland]]se reis na Oos-Indië bereik Bantam, [[Java (eiland)|Java]]. * [[1662]] – Nederland misluk in 'n aanslag om [[Macau]] te verower. * [[1664]] – Die kolonie [[New Jersey]] word gestig. * [[1692]] – [[Kingston, Jamaika|Kingston]] op [[Jamaika]] word gestig. * [[1793]] – Die eerste republikeinse [[grondwet]] word in [[Frankryk]] aanvaar. * [[1812]] – [[Napoleon Bonaparte]] val [[Rusland]] in. * [[1821]] – Slag van Carabobo: [[Simón Bolívar]] verslaan die Spanjaarde. * [[1859]] – In die Slag van die Drie Heersers in Solferino, verslaan [[Sardinië]] en Frankryk vir [[Oostenryk]] in die noorde van [[Italië]]. * [[1861]] – [[Tennessee]] word die 11de deelstaat om van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] af te skei. * [[1880]] – Eerste uitvoering van ''[[Kanadese volkslied|O Canada]]'', later die [[volkslied]] van [[Kanada]], by die ''Congrès national des Canadiens-Français''. * [[1894]] – Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] besluit om die [[Olimpiese Spele]] elke vier jaar te hou. * [[1901]] – Eerste vertoning van [[Pablo Picasso]] se werk. * [[1913]] – [[Griekeland]] en [[Serwië]] herroep hul alliansie met [[Bulgarye]]. * [[1915]] – 800 mense sterf nadat die stoomskip ''Eastland'' in [[Chicago]] omkantel. * [[1916]] – [[Mary Pickford]] word die eerste filmster om 'n kontrak van 'n miljoen [[Amerikaanse dollar]] te kry. * [[1932]] – 'n Militêre staatsgreep beëindig die mag van die koning van [[Siam]] ([[Thailand]]). * [[1939]] – [[Siam]] verander sy naam in [[Thailand]] (terugverander in 1945).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thailandjourney.bangkokpost.com/timeline/1949/siam-officially-renamed-thailand |title=Siam officially renamed Thailand |publisher=Thailand Journey |accessdate=11 Mei 2026}}</ref> * [[1940]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Frankryk en Italië teken 'n wapenstilstand. * [[1941]] – Tweede Wêreldoorlog: Duitse magte verower [[Vilnius]], [[Litaue]], Brest-Litovsk en [[Kaunas]]. * [[1948]] – Die [[Sowjetunie]] begin die [[Berlynse Lugbrug|Berlynse blokkade]] deur oorlandse beweging na [[Wes-Berlyn]] te keer. * [[1963]] – [[Zanzibar]] verkry interne selfregering van die [[Verenigde Koninkryk]]. * [[1995]] – Die [[Springbokke]] klop die [[All Blacks]] in die [[Rugbywêreldbeker 1995|Rugbywêreldbeker]]-eindstryd op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met 15–12 en wen daarmee die [[Webb Ellis-beker]] vir die eerste keer. * [[2017]] – Die elfde [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|Vrouekrieketwêreldbeker]] begin in [[Engeland]]. * [[2022]] – [[Roe v. Wade]]: Die 1973-mylpaalbeslissing oor [[aborsie]] in die Amerikaanse Hooggeregshof word omvergewerp. == Geboortes == * [[1519]] – Theodore Beza, teoloog, opvolger van [[Johannes Calvyn]] as leier van die Protestante in [[Genève]]. * [[1777]] – John Ross, ontdekkingsreisiger († [[1856]]). * [[1795]] – Ernst Heinrich Weber, fisioloog († [[1878]]). * [[1803]] – George James Webb, komponis. * [[1842]] – Ambrose Bierce, skrywer († [[1914]]). * [[1888]] – [[Gerrit Rietveld]], Nederlandse meubelontwerper en argitek († [[1964]]). * [[1895]] – Jack Dempsey, [[boks]]er († [[1983]]). * [[1901]] – Harry Partch, komponis († [[1974]]). * [[1904]] – [[Phil Harris]], Amerikaanse sanger-liedjieskrywer en akteur († [[1995]]). * [[1908]] – [[Alfons Rebane]], Estlandse kolonel († [[1976]]). * [[1909]] – David Rose, komponis († [[1990]]). * [[1911]] – [[Juan Manuel Fangio]], Argentynse motorrenjaer († [[1995]]). * [[1915]] – Fred Hoyle, kosmoloog en skrywer († [[2001]]). * [[1916]] – [[John Ciardi]], Amerikaanse digter, vertaler en etimoloog († [[1986]]). * [[1917]] – [[David Easton]], Kanadeesgebore Amerikaanse politieke wetenskaplike († [[2014]]). * [[1917]] – [[Al Molinaro]], Amerikaanse akteur († [[2015]]). * [[1939]] – [[Brigitte Fontaine]], Franse sangeres. * [[1941]] – [[Julia Kristeva]], Franse psigoanalis en skrywer. * [[1944]] – [[Jeff Beck]], Britse musikant († [[2023]]). * [[1946]] – [[Ellison Onizuka]], Amerikaanse [[ingenieur]] en [[ruimtevaarder]], sterf in [[Challenger-ramp]] († [[1986]]). * [[1947]] – [[Peter Weller]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[1958]] – [[Jean Charest]], Kanadese prokureur en politikus, 5de adjunkpremier van Kanada. * [[1960]] – [[Carel du Plessis]], [[Springbokrugbyspeler]] en -afrigter. * [[1965]] – [[Richard Lumsden]], Engelse akteur, skrywer, musikant. * [[1966]] – [[Adrienne Shelly]], Amerikaanse aktrise, skryfster en regisseuse († 2006). * [[1978]] – [[Shunsuke Nakamura]], Japannese sokkerspeler. * [[1979]] – [[Mindy Kaling]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1980]] – [[Minka Kelly]], Amerikaanse aktrise. * [[1985]] – [[Vernon Philander]], Suid-Afrikaanse [[krieket]]speler. * [[1987]] – [[Lionel Messi]], Argentynse sokkerspeler, FIFA-wêreldbekerkampioen in 2022. == Sterftes == * [[1637]] – [[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]], [[Frankryk|Franse]] sterrekundige, oudhedekenner en geleerde (* [[1580]]). * [[1712]] – [[Simon van der Stel]], [[Nederland]]se ontdekkingsreisiger en goewerneur van die [[Kaap die Goeie Hoop]] (* [[1639]]). * [[1795]] – William Smellie, opsteller van die eerste [[Encyclopædia Britannica]] (* [[1740]]). * [[1846]] &ndash; [[Jan Frans Willems]], Vlaamse skrywer, digter en vader van die Vlaamse Beweging (* [[1793]]). * [[1908]] – [[Grover Cleveland]], 22ste en 24ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1837]]). * [[1968]] – [[Eric Louw]], diplomaat en politikus (* [[1890]]). * [[1984]] – [[Eitemal]], Afrikaanse skrywer, digter, redenaar en vertaler (* [[1901]]). * [[1990]] – [[Pierre de Wet]], Afrikaanse rolprentregisseur, vervaardiger en skrywer (* [[1909]]). * [[2002]] – [[Jurie Ferreira]], Afrikaanse sanger (* [[1921]]). * [[2020]] – [[Hermie Hendriks]], [[joernalis]], redakteur van ''[[Die Transvaler]]'' en hoofbestuurder vir koerante van [[Perskor]] (* [[1925]]). * 2020 – [[Nigel Weiss]], Suid-Afrikaanse sterrekundige en wiskundige (* [[1936]]). * [[2025]] – [[C. Johan Bakkes]], Suid-Afrikaanse skrywer, rekenmeester en toergids (* [[1956]]). * [[2026]] – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktris en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]] pryswenner (* [[1928]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] feesdag van [[Johannes die Doper]]. * [[Fête nationale du Québec]]. * Bannockburndag in [[Skotland]]. * Betaaldag in [[Engeland]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{commonskat|24 June|24 Junie}} [[Kategorie:Junie]] gbzr3k4rsrl3r9hsel0sqvvsip9x0nq 0 522 2914140 2847075 2026-06-27T06:55:09Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Verbeter 2914140 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=1928 Model A Ford.jpg|teks='n Model A-Ford uit 1928}} Die '''jaar 1928''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 28ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * Stigting van die [[Suid-Afrikaanse]] Yster- en Staalkorporasie ([[Yskor]]). * Stigting van die Suid-Afrikaanse Geneeskundige en Tandheelkundige Raad (SAGTR). * [[11 Februarie|11]]-[[19 Februarie]] – Die tweede [[Olimpiese Winterspele 1928|Olimpiese Winterspele]] word in [[St. Moritz]], [[Switserland]], aangebied. * [[6 Julie]] – Die eerste vollengte film met spraak ''Lights of New York'' gaan in première in [[New York Stad]]. * [[28 Julie]]–[[12 Augustus]] – Die negende [[Olimpiese Somerspele 1928|Olimpiese Somerspele]] word in [[Amsterdam]], [[Nederland]], aangebied. === [[Biologie]] === * [[Ludwig von Bertalanffy]], 'n [[Hongarye|Hongaarse]] bioloog stel die algemene [[stelselteorie]] voor as alternatiewe wetenskaplike benadering. === [[Fisika]] === * [[Bloch]] skep die kwantummeganiese beskrywing van die gedrag van [[elektron]]e in kristalstrukture. == Geboortes == * ''onbekend'' – [[Dick Findlay]], Suid-Afrikaanse kunstenaar en dramaturg († [[1996]]). * ''onbekend'' – [[Hennie Smit (politikus)|Hendrik Hanekom Smit]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2012]]). * [[5 Januarie]] – [[Walter Mondale]], 42ste Amerikaanse visepresident († [[2021]]). * [[9 Januarie]] – [[Judith Krantz]], Amerikaanse romanskrywer († [[2019]]). * [[16 Januarie]] – [[Dirk Mudge]], [[Namibië|Namibiese]] boer en politikus († [[2020]]). * 16 Januarie – [[Pilar Lorengar]], Spaanse sopraan-operasanger († [[1996]]). * [[20 Januarie]] – [[Antonio de Almeida]], Franse dirigent en musikoloog († [[1997]]). * [[22 Januarie]] – [[Jorge Ibargüengoitia]], Meksikaanse skrywer († [[1983]]). * [[28 Januarie]] – [[Vic Toweel]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2008]]). * [[26 Februarie]] – [[Ariel Sharon]], Israeliese politikus († [[2014]]). * [[28 Februarie]] – [[Tommie Meyer]], Suid-Afrikaanse rolprentregisseur en -vervaardiger († [[2017]]). * [[7 Maart]]– [[Kay de Villiers]], Suid-Afrikaanse neurochirurg († [[2018]]). * [[12 Maart]] – [[Edward Albee]], Amerikaanse dramaturg († [[2016]]). * [[14 Maart]] – [[Frank Borman]], Amerikaanse Apollo-[[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[19 Maart]] – [[Clive van Ryneveld]], Suid-Afrikaanse krieketspeler, politikus, prokureur en bankier († [[2018]]). * [[25 Maart]] – [[Jim Lovell]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] en bevelvoerder van [[Apollo 13]] († [[2025]]). * [[27 Maart]] – [[Myburgh Streicher]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2005]]). * [[28 Maart]] – [[Zbigniew Brzeziński]], Pools-Amerikaanse politieke wetenskaplike. († [[2017]]). * [[2 April]] – [[Serge Gainsbourg]], Franse digter, sanger, komponis, akteur, regisseur en skilder († [[1991]]). * 2 April – [[Dolly Rathebe]], Suid-Afrikaanse aktrise en sangeres. († [[2004]]). * [[4 April]] – [[Maya Angelou]], Amerikaanse skrywer en digter († [[2014]]). * [[8 April]] – [[Eric Porter]], Engelse akteur († [[1995]]). * [[23 April]] – [[Doc Immelman]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2013]]). * 23 April – [[Shirley Temple]], Amerikaanse aktrise († [[2014]]). * [[4 Mei]] – [[Hosni Mubarak]], [[Egipte|Egiptiese]] president († [[2020]]). * 4 Mei – [[Wolfgang von Trips]], Duitse motorrenjaer († [[1961]]). * [[12 Mei]] – [[Burt Bacharach]], Amerikaanse komponis en liedjieskrywer († [[2023]]). * [[14 Mei]] – [[Madeleine van Biljon]], skryfster en joernalis († [[2010]]). * [[21 Mei]] – [[Charles Jacobie]], Afrikaanse countrysanger († [[1988]]). * [[27 Mei]] – Dr [[Johan Heyns]], invloedryke [[Afrikaners|Afrikaner]] [[Calvinisme|Calvinistiese teoloog]] en moderator, algemene sinode van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] († [[1994]]). * [[6 Junie]] – [[Leonard Reitstein]], Suid-Afrikaanse skaakkaptein en skaakskrywer († [[2019]]). * [[14 Junie]] – [[Che Guevara]], Suid-Amerikaanse vryheidstryder († [[1967]]). * [[20 Junie]] – [[Jean-Marie Le Pen]], Franse intelligensiehoof en politikus († [[2025]]). * [[25 Junie]] – [[Seki Matsunaga]], Japannese sokkerspeler († [[2013]]). * [[30 Junie]] – [[Louis Karol]], Suid-Afrikaanse argitek van [[wolkekrabber]]s. * [[18 Julie]] – [[Opland|Rob Wout]] alias ''Opland'', Nederlandse politieke tekenaar († [[2001]]). * [[26 Julie]] – [[Stanley Kubrick]], Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf († [[1999]]). * [[27 Julie]] – [[Joseph Kittinger]], Amerikaanse [[vlieënier|vegvlieënier]] wat in 1959/60 'n reeks rekordhoë vryvalspronge uitgevoer het († [[2022]]). * [[6 Augustus]] – [[Andy Warhol]], Amerikaanse kunstenaar († [[1987]]). * [[7 Augustus]] – [[James Randi]], Amerikaanse kulkunstenaar en wetenskaplike skeptikus († [[2020]]). * [[10 Augustus]] – [[Willie Marais]], leier van die [[Herstigte Nasionale Party]] sedert 2001 († [[2007]]). * [[16 Augustus]] – [[Louis le Grange]], Suid-Afrikaanse politikus, kabinetsminister en [[Nasionale Party]]-lid († [[1991]]). * 16 Augustus]] – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktris en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]] pryswenner († [[2026]]). * [[22 Augustus]] – [[Tromp Terre'Blanche]], Suid-Afrikaanse akteur († [[1984]]). * [[27 Augustus]] – [[Mangosuthu Buthelezi]], politikus, stigter en leier van die [[Inkatha-Vryheidsparty]] († [[2023]]). * [[31 Augustus]] – [[James Coburn]], Amerikaanse akteur († [[2002]]). * [[14 September]] – [[Humberto Maturana]], Chileense bioloog en filosoof († [[2021]]). * [[19 September]] – [[Adam West]], Amerikaanse akteur († [[2017]]). * [[23 September]] – [[Fanus Rautenbach]], radioömroeper, skrywer en mediapersoonlikheid († [[2011]]). * [[30 September]] – [[Elie Wiesel]], [[Roemeens]]-gebore Amerikaanse [[Jood]], skrywer, professor, politieke aktivis, [[Nobelprys]]ontvanger en [[Holocaust]]-oorlewende († [[2016]]). * [[4 Oktober]] – [[Alvin Toffler]], Amerikaanse futuris, joernalis en skrywer († 2016). * [[10 Oktober]] – [[Piet van Maarleveld]], legendariese beroepsfotograaf van Potchefstroom († [[2017]]). * [[11 Oktober]] – [[Zach de Beer]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1999]]). * [[20 Oktober]] – [[Li Peng]], Chinese [[politikus]], bekend as die 'Slagter van Beijing' vir sy rol in die [[Tiananmen-betogings van 1989|Tiananmen-plein bloedbad]] († [[2019]]). * [[25 Oktober]] – [[Eddie Daniels]], Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktivis († 2017). * [[27 Oktober]] – [[Gilles Vigneault]], Franko-Kanadese digter, verhaal- en liedjieskrywer en sanger. * [[2 November]] – [[Paul Johnson]], [[Engelse]] skrywer, joernalis en geskiedkundige († [[2023]]). * [[10 November]] – [[Norma Crane]], Amerikaanse aktrise († [[1973]]). * [[10 November]] – [[Ennio Morricone]], [[Italiaanse]] komponis, orkestrator, orkesdirigent en trompetspeler († [[2020]]). * [[17 November]] – [[Rance Howard]], Amerikaanse akteur († 2017). * [[7 Desember]] – [[Noam Chomsky]], Amerikaanse filosoof. * [[13 Desember]] – [[Jack Tramiel]], Pools-Amerikaanse entrepreneur († [[2012]]). * [[15 Desember]] – [[Friedensreich Hundertwasser]], Oostenrykse skilder, grafikus en omgewingsaktivis († [[2000]]). == Sterftes == * [[11 Januarie]] – [[Thomas Hardy]], Engelse skrywer en digter (* [[1840]]). * [[15 Februarie]] – [[Herbert Henry Asquith]], [[Liberale Party (Verenigde Koninkryk)|liberale]] Britse politikus en [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk|eerste minister]] (* [[1852]]). * [[18 Maart]] – [[Paul van Ostaijen]], Vlaamse digter (* [[1896]]). * [[9 Junie]] – [[Abraham Kriel]], Suid-Afrikaanse predikant en stigter van die Langlaagte-kinderhuis (* [[1850]]). * [[18 Junie]] – [[Roald Amundsen]], [[Noorweë|Noorse]] pool- en ontdekkingsreisiger (* [[16 Julie]] [[1872]]). * [[12 Augustus]] – [[Leoš Janáček]], Tsjeggiese komponis (* [[1854]]). * [[13 Oktober]] – [[Prinses Dagmar van Denemarke]], [[Denemarke|Deense]] prinses en later keiserin Maria Fjodorowna van [[Rusland]] (* [[1847]]) * [[19 November]] – [[Johannes Baptist Hoffman]], Duitse Jesuïete linguis en sendeling tot die Munda-mense in Indië (* [[1857]]).<!-- * [[27 Desember]] – [[Leendert Verwoerd]], ouer broer van [[Hendrik Frensch Verwoerd]] (* [[14 Julie]] [[1899]]) --> [[Kategorie:1928| ]] af546qxtyiftce9y0o56inuhxclcfs8 2914141 2914140 2026-06-27T06:55:33Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Verbeter 2914141 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=1928 Model A Ford.jpg|teks='n Model A-Ford uit 1928}} Die '''jaar 1928''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 28ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * Stigting van die [[Suid-Afrikaanse]] Yster- en Staalkorporasie ([[Yskor]]). * Stigting van die Suid-Afrikaanse Geneeskundige en Tandheelkundige Raad (SAGTR). * [[11 Februarie|11]]-[[19 Februarie]] – Die tweede [[Olimpiese Winterspele 1928|Olimpiese Winterspele]] word in [[St. Moritz]], [[Switserland]], aangebied. * [[6 Julie]] – Die eerste vollengte film met spraak ''Lights of New York'' gaan in première in [[New York Stad]]. * [[28 Julie]]–[[12 Augustus]] – Die negende [[Olimpiese Somerspele 1928|Olimpiese Somerspele]] word in [[Amsterdam]], [[Nederland]], aangebied. === [[Biologie]] === * [[Ludwig von Bertalanffy]], 'n [[Hongarye|Hongaarse]] bioloog stel die algemene [[stelselteorie]] voor as alternatiewe wetenskaplike benadering. === [[Fisika]] === * [[Bloch]] skep die kwantummeganiese beskrywing van die gedrag van [[elektron]]e in kristalstrukture. == Geboortes == * ''onbekend'' – [[Dick Findlay]], Suid-Afrikaanse kunstenaar en dramaturg († [[1996]]). * ''onbekend'' – [[Hennie Smit (politikus)|Hendrik Hanekom Smit]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2012]]). * [[5 Januarie]] – [[Walter Mondale]], 42ste Amerikaanse visepresident († [[2021]]). * [[9 Januarie]] – [[Judith Krantz]], Amerikaanse romanskrywer († [[2019]]). * [[16 Januarie]] – [[Dirk Mudge]], [[Namibië|Namibiese]] boer en politikus († [[2020]]). * 16 Januarie – [[Pilar Lorengar]], Spaanse sopraan-operasanger († [[1996]]). * [[20 Januarie]] – [[Antonio de Almeida]], Franse dirigent en musikoloog († [[1997]]). * [[22 Januarie]] – [[Jorge Ibargüengoitia]], Meksikaanse skrywer († [[1983]]). * [[28 Januarie]] – [[Vic Toweel]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2008]]). * [[26 Februarie]] – [[Ariel Sharon]], Israeliese politikus († [[2014]]). * [[28 Februarie]] – [[Tommie Meyer]], Suid-Afrikaanse rolprentregisseur en -vervaardiger († [[2017]]). * [[7 Maart]]– [[Kay de Villiers]], Suid-Afrikaanse neurochirurg († [[2018]]). * [[12 Maart]] – [[Edward Albee]], Amerikaanse dramaturg († [[2016]]). * [[14 Maart]] – [[Frank Borman]], Amerikaanse Apollo-[[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[19 Maart]] – [[Clive van Ryneveld]], Suid-Afrikaanse krieketspeler, politikus, prokureur en bankier († [[2018]]). * [[25 Maart]] – [[Jim Lovell]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] en bevelvoerder van [[Apollo 13]] († [[2025]]). * [[27 Maart]] – [[Myburgh Streicher]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2005]]). * [[28 Maart]] – [[Zbigniew Brzeziński]], Pools-Amerikaanse politieke wetenskaplike. († [[2017]]). * [[2 April]] – [[Serge Gainsbourg]], Franse digter, sanger, komponis, akteur, regisseur en skilder († [[1991]]). * 2 April – [[Dolly Rathebe]], Suid-Afrikaanse aktrise en sangeres. († [[2004]]). * [[4 April]] – [[Maya Angelou]], Amerikaanse skrywer en digter († [[2014]]). * [[8 April]] – [[Eric Porter]], Engelse akteur († [[1995]]). * [[23 April]] – [[Doc Immelman]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2013]]). * 23 April – [[Shirley Temple]], Amerikaanse aktrise († [[2014]]). * [[4 Mei]] – [[Hosni Mubarak]], [[Egipte|Egiptiese]] president († [[2020]]). * 4 Mei – [[Wolfgang von Trips]], Duitse motorrenjaer († [[1961]]). * [[12 Mei]] – [[Burt Bacharach]], Amerikaanse komponis en liedjieskrywer († [[2023]]). * [[14 Mei]] – [[Madeleine van Biljon]], skryfster en joernalis († [[2010]]). * [[21 Mei]] – [[Charles Jacobie]], Afrikaanse countrysanger († [[1988]]). * [[27 Mei]] – Dr [[Johan Heyns]], invloedryke [[Afrikaners|Afrikaner]] [[Calvinisme|Calvinistiese teoloog]] en moderator, algemene sinode van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] († [[1994]]). * [[6 Junie]] – [[Leonard Reitstein]], Suid-Afrikaanse skaakkaptein en skaakskrywer († [[2019]]). * [[14 Junie]] – [[Che Guevara]], Suid-Amerikaanse vryheidstryder († [[1967]]). * [[20 Junie]] – [[Jean-Marie Le Pen]], Franse intelligensiehoof en politikus († [[2025]]). * [[25 Junie]] – [[Seki Matsunaga]], Japannese sokkerspeler († [[2013]]). * [[30 Junie]] – [[Louis Karol]], Suid-Afrikaanse argitek van [[wolkekrabber]]s. * [[18 Julie]] – [[Opland|Rob Wout]] alias ''Opland'', Nederlandse politieke tekenaar († [[2001]]). * [[26 Julie]] – [[Stanley Kubrick]], Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf († [[1999]]). * [[27 Julie]] – [[Joseph Kittinger]], Amerikaanse [[vlieënier|vegvlieënier]] wat in 1959/60 'n reeks rekordhoë vryvalspronge uitgevoer het († [[2022]]). * [[6 Augustus]] – [[Andy Warhol]], Amerikaanse kunstenaar († [[1987]]). * [[7 Augustus]] – [[James Randi]], Amerikaanse kulkunstenaar en wetenskaplike skeptikus († [[2020]]). * [[10 Augustus]] – [[Willie Marais]], leier van die [[Herstigte Nasionale Party]] sedert 2001 († [[2007]]). * [[16 Augustus]] – [[Louis le Grange]], Suid-Afrikaanse politikus, kabinetsminister en [[Nasionale Party]]-lid († [[1991]]). * 16 Augustus – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktris en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]] pryswenner († [[2026]]). * [[22 Augustus]] – [[Tromp Terre'Blanche]], Suid-Afrikaanse akteur († [[1984]]). * [[27 Augustus]] – [[Mangosuthu Buthelezi]], politikus, stigter en leier van die [[Inkatha-Vryheidsparty]] († [[2023]]). * [[31 Augustus]] – [[James Coburn]], Amerikaanse akteur († [[2002]]). * [[14 September]] – [[Humberto Maturana]], Chileense bioloog en filosoof († [[2021]]). * [[19 September]] – [[Adam West]], Amerikaanse akteur († [[2017]]). * [[23 September]] – [[Fanus Rautenbach]], radioömroeper, skrywer en mediapersoonlikheid († [[2011]]). * [[30 September]] – [[Elie Wiesel]], [[Roemeens]]-gebore Amerikaanse [[Jood]], skrywer, professor, politieke aktivis, [[Nobelprys]]ontvanger en [[Holocaust]]-oorlewende († [[2016]]). * [[4 Oktober]] – [[Alvin Toffler]], Amerikaanse futuris, joernalis en skrywer († 2016). * [[10 Oktober]] – [[Piet van Maarleveld]], legendariese beroepsfotograaf van Potchefstroom († [[2017]]). * [[11 Oktober]] – [[Zach de Beer]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1999]]). * [[20 Oktober]] – [[Li Peng]], Chinese [[politikus]], bekend as die 'Slagter van Beijing' vir sy rol in die [[Tiananmen-betogings van 1989|Tiananmen-plein bloedbad]] († [[2019]]). * [[25 Oktober]] – [[Eddie Daniels]], Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktivis († 2017). * [[27 Oktober]] – [[Gilles Vigneault]], Franko-Kanadese digter, verhaal- en liedjieskrywer en sanger. * [[2 November]] – [[Paul Johnson]], [[Engelse]] skrywer, joernalis en geskiedkundige († [[2023]]). * [[10 November]] – [[Norma Crane]], Amerikaanse aktrise († [[1973]]). * [[10 November]] – [[Ennio Morricone]], [[Italiaanse]] komponis, orkestrator, orkesdirigent en trompetspeler († [[2020]]). * [[17 November]] – [[Rance Howard]], Amerikaanse akteur († 2017). * [[7 Desember]] – [[Noam Chomsky]], Amerikaanse filosoof. * [[13 Desember]] – [[Jack Tramiel]], Pools-Amerikaanse entrepreneur († [[2012]]). * [[15 Desember]] – [[Friedensreich Hundertwasser]], Oostenrykse skilder, grafikus en omgewingsaktivis († [[2000]]). == Sterftes == * [[11 Januarie]] – [[Thomas Hardy]], Engelse skrywer en digter (* [[1840]]). * [[15 Februarie]] – [[Herbert Henry Asquith]], [[Liberale Party (Verenigde Koninkryk)|liberale]] Britse politikus en [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk|eerste minister]] (* [[1852]]). * [[18 Maart]] – [[Paul van Ostaijen]], Vlaamse digter (* [[1896]]). * [[9 Junie]] – [[Abraham Kriel]], Suid-Afrikaanse predikant en stigter van die Langlaagte-kinderhuis (* [[1850]]). * [[18 Junie]] – [[Roald Amundsen]], [[Noorweë|Noorse]] pool- en ontdekkingsreisiger (* [[16 Julie]] [[1872]]). * [[12 Augustus]] – [[Leoš Janáček]], Tsjeggiese komponis (* [[1854]]). * [[13 Oktober]] – [[Prinses Dagmar van Denemarke]], [[Denemarke|Deense]] prinses en later keiserin Maria Fjodorowna van [[Rusland]] (* [[1847]]) * [[19 November]] – [[Johannes Baptist Hoffman]], Duitse Jesuïete linguis en sendeling tot die Munda-mense in Indië (* [[1857]]).<!-- * [[27 Desember]] – [[Leendert Verwoerd]], ouer broer van [[Hendrik Frensch Verwoerd]] (* [[14 Julie]] [[1899]]) --> [[Kategorie:1928| ]] ov0i9cdfu4c1yjt7ikliddapl0ed81h 0 1411 2914180 2878243 2026-06-27T10:20:32Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ Poltawa 2914180 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Lomonosov Poltava 1762 1764.jpg|teks=Slag van Poltava}} Die '''jaar 1709''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 9de jaar van die [[18de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[15 Januarie]] – [[Pous Clemens XI]] word gedwing om Karel, aartshertog van [[Oostenryk]], as koning van [[Spanje]] te aanvaar. * [[28 Januarie]] – [[Michelangelo Conti]] (later [[Pous Innocentius XIII]]) word aartsbiskop-biskop van Osimo ([[Italië]]). * [[15 April]] – Pous Clemens XI stel Ulisse Giuseppe Gozzadini, titulêr aartsbiskop van Teodosia en Antonio Francesco Sanvitale, aartsbiskop van Urbino, aan as kardinale. * [[27 Junie]] – [[Pieter I van Rusland|Peter die Grote]] verslaan [[Karel XII van Swede]] by die slag van Poltawa. === Natuur === * Die [[winter van 1708-1709]] is in [[Europa]] deur buitengewoon lae temperature gekenmerk. Die [[Bodenmeer]] was heeltemal bevrore. In die gebied van [[Trier]], [[Duitsland]] het temperature nog op [[7 Julie]] benede vriespunt gedaal. Die droogte, wat op die harde winter gevolg het, het in die omgewing van Trier tot 'n [[hongersnood]] gelei. === Argeologie === * Die eerste argeologiese opgrawings word in [[Pompeji]] en [[Herculaneum]] gedoen. == Geboortes == * [[8 Augustus]] – [[Johann Gmelin]], Duitse [[botanis]], geograaf en ontdekkingsreisiger in [[Siberië]] († [[1755]]) * [[18 September]] – [[Samuel Johnson]], Engelse skrywer, digter, moralis, literatuurkritikus, biograaf, redakteur en [[leksikograaf]] († [[1784]]). * [[30 September]] – [[Georg Schmidt]], sendeling van die [[Morawiese kerk]] († [[1785]]). * [[22 November]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] († [[1786]]) * [[25 Desember]] – [[Julien Offray de Lamettrie]], Franse arts en filosoof († [[11 November]] [[1751]]). * [[29 Desember]] – Jelizawjeta Petrowna, [[Keiserin Elisabeth van Rusland]] († [[1762]]). == Sterftes == * Onbekend – [[Zulu kaNtombhela]], 'n [[Zoeloes|Zoeloekoning]] (* [[1627]]). [[Kategorie:18de eeu]] [[Kategorie:1709]] 7mqeoeuxerpq4kwm4l8t7wwfsgp8z9i 2914192 2914180 2026-06-27T11:17:57Z Oesjaar 7467 /* Gebeure */ Skakel 2914192 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Lomonosov Poltava 1762 1764.jpg|teks=Slag van Poltava}} Die '''jaar 1709''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 9de jaar van die [[18de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[15 Januarie]] – [[Pous Clemens XI]] word gedwing om Karel, aartshertog van [[Oostenryk]], as koning van [[Spanje]] te aanvaar. * [[28 Januarie]] – [[Michelangelo Conti]] (later [[Pous Innocentius XIII]]) word aartsbiskop-biskop van Osimo ([[Italië]]). * [[15 April]] – Pous Clemens XI stel Ulisse Giuseppe Gozzadini, titulêr aartsbiskop van Teodosia en Antonio Francesco Sanvitale, aartsbiskop van Urbino, aan as kardinale. * [[27 Junie]] – [[Pieter I van Rusland|Peter die Grote]] verslaan [[Karel XII van Swede]] by die slag van [[Poltawa]]. === Natuur === * Die [[winter van 1708-1709]] is in [[Europa]] deur buitengewoon lae temperature gekenmerk. Die [[Bodenmeer]] was heeltemal bevrore. In die gebied van [[Trier]], [[Duitsland]] het temperature nog op [[7 Julie]] benede vriespunt gedaal. Die droogte, wat op die harde winter gevolg het, het in die omgewing van Trier tot 'n [[hongersnood]] gelei. === Argeologie === * Die eerste argeologiese opgrawings word in [[Pompeji]] en [[Herculaneum]] gedoen. == Geboortes == * [[8 Augustus]] – [[Johann Gmelin]], Duitse [[botanis]], geograaf en ontdekkingsreisiger in [[Siberië]] († [[1755]]) * [[18 September]] – [[Samuel Johnson]], Engelse skrywer, digter, moralis, literatuurkritikus, biograaf, redakteur en [[leksikograaf]] († [[1784]]). * [[30 September]] – [[Georg Schmidt]], sendeling van die [[Morawiese kerk]] († [[1785]]). * [[22 November]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] († [[1786]]) * [[25 Desember]] – [[Julien Offray de Lamettrie]], Franse arts en filosoof († [[11 November]] [[1751]]). * [[29 Desember]] – Jelizawjeta Petrowna, [[Keiserin Elisabeth van Rusland]] († [[1762]]). == Sterftes == * Onbekend – [[Zulu kaNtombhela]], 'n [[Zoeloes|Zoeloekoning]] (* [[1627]]). [[Kategorie:18de eeu]] [[Kategorie:1709]] gkd2h88xgm21ginwhxsu08pk5g9bd9u 0 1601 2914154 2385636 2026-06-27T07:43:31Z Aliwal2012 39067 Stad San Diego 2914154 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Stad San Diego'''</span><br /> [[Lêer:SD Montage.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:San Diego County California Incorporated and Unincorporated areas San Diego Highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of San Diego, California.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of San Diego, California.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of California.svg|23px|raam]] [[Kalifornië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | San Diego County |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|32|43|N|117|10|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[16 Julie]] [[1769]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[27 Maart]] [[1850]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 963,6 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 32&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (Sensus 2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;386&nbsp;932 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;643/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;298&nbsp;799 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) |- |&nbsp;'''Somertyd''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13,0 / 21,0&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 264&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Todd Gloria |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.sandiego.gov/ ''sandiego.gov''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} [[Lêer:San Diego, CA USA - Mission San Diego de Alcala ^ 1769 - panoramio (21).jpg|duimnael|links|200px|San Diego is naas Los Angeles een van twee moderne Kaliforniese metropole wat hul oorsprong in Spaanse sendingstasies het. Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke sending]] ''San Diego de Alcalá'' is in 1769 deur Junípero Serra gevestig]] '''San Diego''' ([[Engels]]: [ˌsændiːˈeɪgoʊ]) is 'n hawestad in die suide van die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat]] [[Kalifornië]] ([[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]), 119 myl suid van [[Los Angeles]] digby die grens met [[Meksiko]] geleë, met sowat 1,4 miljoen inwoners (2020). Dit is die administratiewe hoofstad van San Diego County. San Diego is die tweede grootste stad in Kalifornië ná Los Angeles en die sewende grootste in die Verenigde State. San Diego staan bekend vir sy gematigde klimaat en talle strande. Die stad se ontspanne leefstyl en strandkultuur, met duisende sonbaaiers en sportgeesdriftiges wat hul gebruinde en goed-geoefende liggame langs die [[Stille Oseaan]]-sandstrande vertoon, het aan San Diego die bynaam ''Sandy Ego'' besorg. Sedert die tyd van die Tweede Wêreldoorlog huisves San Diego 'n groot aantal instellings van die [[Amerikaanse Vloot]] soos militêre hawens, en basisse van die [[Amerikaanse Marinierskorps]] en die [[Amerikaanse Kuswag]]. Die stad is die tuishawe van die grootste militêre vloot ter wêreld, met onder meer slagskepe en [[Vliegdekskip|vliegdekskepe]] soos die ''[[USS Nimitz]]'' en die USS ''Ronald Reagan''. 'n Aantal vlootskepe is ter ere van die stad USS ''San Diego'' genoem. Die snelsgroeiende moderne bedryf is biotegnologie. ''Qualcomm'', 'n wêreldleier op die gebied van [[selfoon]]tegnologie, het sy hoofkantoor in San Diego. == Geografie en klimaat == [[Lêer:San Diego-Tijuana Metro 3D Map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van San Diego (bo) en Tijuana (onder)]] [[Lêer:Border USA Mexico.jpg|duimnael|links|Die grens tussen San Diego, [[Kalifornië]] (links), en [[Tijuana]], [[Meksiko]] (regs)]] San Diego lê teen 'n kunsmatige hawe aan die mees suidelike punt van Kalifornië, sowat twee en 'n halfuur se motorrit van Los Angeles in die noorde en 'n halfuur se motorrit van die [[Meksiko|Meksikaanse]] stad [[Tijuana]] in die suide. Die stad word in die weste deur die [[Stille Oseaan]] begrens, terwyl 'n bergreeks en die Anza-Borrego-woestynpark 'n natuurlike grens in die ooste vorm. Die stadsgebied brei steeds verder uit na die binneland en in die rigting van die Meksikaanse grens. San Diego se subtropiese klimaat word dikwels "perfek" genoem. Die gemiddelde jaarlikse [[temperatuur]] is 21°C, die gemiddelde reënval per maand is slegs 24&nbsp;mm. Die [[winter]]s is baie matig met 'n gemiddelde temperatuur van 14°C. == Ekonomie == Naas die [[Amerikaanse Leër]] en [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] is die telekommunkasie- en biotegnologiese bedrywe die belangrikste werkverskaffers. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|San Diego, California}} * {{en}} [http://www.sandiego.gov/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Kalifornië]] 37f4yh6agvcg9w5l57dv9iqypjhwgpk 0 2374 2914142 2823843 2026-06-27T06:56:33Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Verbeter 2914142 wikitext text/x-wiki {{AugustusKalender}} '''16 Augustus''' is die 228ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (229ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 137 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:Begin, Carter and Sadat at Camp David 1978.jpg|duimnael|regs|150px|Menachem Begin, Carter en Sadat in [[Camp David]] 1978]] * [[1777]] – [[Verenigde Koninkryk|Britse]] magte word in die [[Bennington, Vermont|Slag van Bennington]] deur [[VSA|Amerikaanse]] troepe verslaan. * [[1847]] – Sonderbund-oorlog: Die Switserse Bondgenootskap beveel die gesant van die Pous en alle Jesuïete om [[Switserland]] te verlaat. Die Spesiale Bondgenootskap van Katolieke Kantone (“Sonderbund”) weier om aan die bevel gestand te doen en soek hulp n die buiteland. [[Sardinië]] stuur 2000 gewere en [[Oostenryk]] 500000 Frank. [[Frankryk]] stuur kanonne. * [[1870]] – Die [[Slag van Mars-la-Tour]] vind plaas tydens die [[Frans-Duitse Oorlog]]. * [[1884]] – Die [[Voortrekkers]] stig die [[Nieuwe Republiek]]. * [[1960]] – [[Excelsior-projek]]: [[Joseph Kittinger]] spring op 31&nbsp;330 meter (102&nbsp;800 voet) met 'n [[valskerm]] uit 'n ballon bo [[Nieu-Meksiko]] en stel wêreldrekords op in: hoë-hoogtesprong, vryvalhoogte en vinnigste spoed deur 'n mens sonder 'n [[vliegtuig]]. * 1960 – [[Siprus]] word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik. * [[1962]] – Die [[Beatles]] vervang [[trom]]speler Pete Best met [[Ringo Starr]]. * [[1993]] – [[Suid-Afrika]] handig die [[Walvisbaai]]-[[eksklave]] aan [[Namibië]] oor. * [[2012]] – Die [[Marikana-slagting]] vind by die Lonmin-myn in [[Marikana]], [[Noordwes]], plaas. == Geboortes == * [[1876]] – [[Iwan Bilibin]], Russiese illustreerder en verhoogontwerper († [[1942]]). * [[1888]] – [[T. E. Lawrence]], Britse soldaat ("Lawrence of Arabia") († [[1935]]). * [[1913]] – [[Menachem Begin]], [[Israel]]i premier († [[1992]]). * [[1920]] – [[Charles Bukowski]], Duits-Amerikaanse digter, romanskrywer en kortverhaalskrywer († [[1994]]). * [[1928]] – [[Louis le Grange]], Suid-Afrikaanse politikus, kabinetsminister en [[Nasionale Party]]-lid († [[1991]]). * 1928 – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktris en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]] pryswenner († [[2026]]). * [[1933]] – [[Stuart Roosa]], Amerikaanse lugvaart[[ingenieur]] en [[ruimtevaarder]] († [[1994]]). * [[1947]] – [[Daishiro Yoshimura]], Japannese sokkerspeler († [[2003]]). * [[1958]] – [[Madonna]], Amerikaanse popsangeres en aktrise. * [[1972]] – [[James Dalton]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler. == Sterftes == * [[1705]] – [[Jacob Bernoulli]], [[Switserland|Switserse]] wiskundige en wetenskaplike (* [[1654]]). * [[1948]] – [[Babe Ruth]], Amerikaanse bofbalspeler (* [[1895]]). * [[1977]] – [[Elvis Presley]], Amerikaanse sanger en ruk-en-rol-koning sterf op 42-jarige ouderdom (* [[1935]]). * [[2003]] – [[Idi Amin]], voormalige diktator van [[Uganda]] sterf in ballingskap in [[Saudi-Arabië]] (* [[1924]]). * [[2005]] – [[Joe Ranft]], Amerikaanse skrywer, animeerder en akteur (* [[1960]]). * [[2007]] – [[Max Roach]], Amerikaanse jazztromspeler en -[[komponis]] (* [[1924]]). * [[2016]] – [[João Havelange]], Brasiliaanse sportbestuurder en [[FIFA]] se sewende president (* [[1916]]). * [[2018]] – [[Aretha Franklin]], Amerikaanse sangeres (* [[1942]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[Onafhanklikheidsdag]] in '''[[Ciprus]]''' ([[1960]]) {{commonskat|16 August}} [[Kategorie:Augustus]] lbk52bjpvcwfzwuogm8rj6iskibmr78 0 4444 2914178 2909708 2026-06-27T10:20:09Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ skakels verbeter 2914178 wikitext text/x-wiki {{JunieKalender}} '''27 Junie''' is die 178ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (179ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 187 dae in die res van die jaar. == Gebeure == <!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik --> * [[678]] – [[Pous Agato]] volg [[Pous Donus]] op. * [[1511]] – [[Pous Julius II]] begin 'n baard dra as teken van rou oor die val van [[Bologna]]. * [[1584]] – [[Pous Gregorius XIII]] stig die Maroniete seminarie in [[Rome]]. * [[1709]] – [[Pieter die Grote]] verslaan Karel XII van [[Swede]] by die slag van Poltawa. * [[1759]] – Generaal James Wolfe begin die beleg van [[Quebec]]. * [[1787]] – [[Edward Gibbon]] voltooi ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]] ''. * [[1862]] – Slag van Cold Harbor: [[Amerikaanse Burgeroorlog]] - Generaal [[Robert E. Lee]] van die [[Gekonfedereerde State van Amerika]] behaal die oorwinning. * [[1871]] – Die [[jen]] word [[Japan]] se amptelike geldeenheid. * [[1893]] – Val van die [[New York]] aandelebeurs. * [[1905]] – Muitery op die slagskip [[Potemkin]]. * [[1917]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: [[Griekeland]] verklaar oorlog teen die Sentrale Magte. * [[1953]] – Joseph Laniel word eerste minister van [[Frankryk]]. * [[1954]] – Die wêreld se eerste [[kernkrag]]sentrale ingewy by Obninsk, naby [[Moskou]]. * [[1957]] – 500 mense sterf as gevolg van [[Orkaan]] Audrey in [[Louisiana]] en [[Texas]]. * [[1964]] – [[Etienne Leroux]] ontvang die [[Hertzogprys]] vir ''Sewe Dae by die Silbersteins''. * [[1967]] – Die wêreld se eerste [[outomatiese tellermasjien|OTM]] word in Enfield, [[Londen]] geïnstalleer. * [[1969]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in. * [[1977]] – [[Frankryk]] verleen onafhanklikheid aan [[Djibouti]] * [[1984]] – [[Pierre Trudeau|Pierre Elliott Trudeau]] wen die Albert Einstein prys vir vrede. * [[1986]] – Die Internasionale regshof beslis teen die VSA in [[Nicaragua]] v. Verenigde State van Amerika. * [[1991]] – [[Slowenië]] word deur [[Joego-Slawië|Joego-Slawiese]] magte aangeval. * [[2001]] – Die Internasionale regshof beslis teen die VSA in die LaGrand-saak. == Geboortes == * [[1350]] – [[Manuel II Palaiologos]], keiser van die [[Bisantynse Ryk]] († [[1425]]). * [[1682]] – Charles XII van Swede, koning van [[Swede]] in [[1697]]-[[1718]] († 1718) (17 Junie op die Sweedse kalender). * [[1869]] – Hans Spemann, ontvanger van die ''[[Nobel Prys]] vir medisyne'' [[1935]] († [[1941]]). * 1869 – [[Emma Goldman]], Amerikaanse anargis en feminis († [[1940]]). * [[1872]] – [[Paul Laurence Dunbar]], Amerikaanse skrywer († [[1906]]). * [[1880]] – [[Helen Keller]], Amerikaanse skryfster, aktivis en dosent († [[1968]]). * [[1918]] – [[Erns Louis Jansen]], Suid-Afrikaanse regter († [[2011]]). * [[1925]] – [[Dawie Couzyn]], opera- en ligte Afrikaanse musieksanger († [[2010]]). * [[1927]] – [[Virginia Lee]], Suid-Afrikaanse sangeres van ligte musiek († [[1990]]). * [[1935]] – [[Louis van Niekerk]], Afrikaanse verhoog-, rolprent- en TV-akteur en teaterregisseur († [[2023]]). * [[1948]] – [[Richard G. Morris]], Britse [[neurowetenskap]]like. * [[1949]] – [[Dierdré Snijman]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en planttaksonoom. * [[1951]] – [[David Kramer]], Suid-Afrikaanse musikant. * [[1967]] – [[Samantha Newark]], Engelse [[akteur]] en komponis. * [[1983]] – [[Dale Steyn]], Suid-Afrikaanse [[toetskrieket]]speler. * 1983 – [[Bongmusa Mthembu]], Suid-Afrikaanse [[ultramaraton]]atleet. * [[1985]] – [[Nico Rosberg]], [[Formule Een]]-wêreldrenjaerkampioen van 2016. == Sterftes == * [[363]] – Keiser [[Julianus]] Apostata (* [[331]]). * [[1831]] – [[Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland]], [[tsesarewitsj]] van Rusland en onderkoning van Kongres-Pole (* [[1779]]). * [[1844]] – [[Joseph Smith]] jr., stigter van die Mormoonse Kerk (* [[1805]]). * [[1890]] – [[Dietlof Maré]], sakeman en landdros in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) (* [[1824]]). * [[1934]] – [[Isidoor Teirlinck]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] (* [[1851]]). * [[1952]] – [[Elmo Lincoln]], Amerikaanse akteur (* [[1889]]). * [[1957]] – [[Malcolm Lowry]], Engelse digter en romanskrywer (* [[1909]]). * [[1989]] – [[Alfred Jules Ayer]], Britse [[filosoof]] (* [[1910]]). * [[2001]] – [[Jack Lemmon]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). * [[2009]] – [[Gale Storm]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1922]]). * [[2016]] – [[Bud Spencer]], [[Italië|Italiaanse]] akteur (* [[1929]]). * [[2016]] – [[Alvin Toffler]], Amerikaanse futuris, joernalis en skrywer (* [[1928]]). * [[2018]] – [[Renata Coetzee]], kenner van die tradisionele [[voedsel]]kulture van [[Suid-Afrika]]ners (* [[1930]]). == Vakansies, vieringe en waarnemingsdae == * Fees van Cyrillus van Alexandrië. * [[MIV]]-toetsdag in die [[VSA]]. * Stonewalldag, gayregtetrotsdag. * Dag van die Halfbloed - [[Brasilië]] {{commonskat|27 June|27 Junie}} [[Kategorie:Junie]] 86uztb2v147joh88ihge3lc8tl3qhoh 2914179 2914178 2026-06-27T10:20:29Z SpesBona 2720 /* Gebeure */ tikfout 2914179 wikitext text/x-wiki {{JunieKalender}} '''27 Junie''' is die 178ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (179ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 187 dae in die res van die jaar. == Gebeure == <!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik --> * [[678]] – [[Pous Agato]] volg [[Pous Donus]] op. * [[1511]] – [[Pous Julius II]] begin 'n baard dra as teken van rou oor die val van [[Bologna]]. * [[1584]] – [[Pous Gregorius XIII]] stig die Maroniete seminarie in [[Rome]]. * [[1709]] – [[Pieter die Grote]] verslaan Karel XII van [[Swede]] by die slag van Poltawa. * [[1759]] – Generaal James Wolfe begin die beleg van [[Quebec]]. * [[1787]] – [[Edward Gibbon]] voltooi ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]] ''. * [[1862]] – Slag van Cold Harbor: [[Amerikaanse Burgeroorlog]] - Generaal [[Robert E. Lee]] van die [[Gekonfedereerde State van Amerika]] behaal die oorwinning. * [[1871]] – Die [[jen]] word [[Japan]] se amptelike geldeenheid. * [[1893]] – Val van die [[New York]] aandelebeurs. * [[1905]] – Muitery op die slagskip [[Potemkin]]. * [[1917]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: [[Griekeland]] verklaar oorlog teen die Sentrale Magte. * [[1953]] – Joseph Laniel word eerste minister van [[Frankryk]]. * [[1954]] – Die wêreld se eerste [[kernkrag]]sentrale ingewy by Obninsk, naby [[Moskou]]. * [[1957]] – 500 mense sterf as gevolg van [[Orkaan]] Audrey in [[Louisiana]] en [[Texas]]. * [[1964]] – [[Etienne Leroux]] ontvang die [[Hertzogprys]] vir ''Sewe Dae by die Silbersteins''. * [[1967]] – Die wêreld se eerste [[outomatiese tellermasjien|OTM]] word in Enfield, [[Londen]] geïnstalleer. * [[1969]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in. * [[1977]] – [[Frankryk]] verleen onafhanklikheid aan [[Djiboeti]] * [[1984]] – [[Pierre Trudeau|Pierre Elliott Trudeau]] wen die Albert Einstein prys vir vrede. * [[1986]] – Die Internasionale regshof beslis teen die VSA in [[Nicaragua]] v. Verenigde State van Amerika. * [[1991]] – [[Slowenië]] word deur [[Joego-Slawië|Joego-Slawiese]] magte aangeval. * [[2001]] – Die Internasionale regshof beslis teen die VSA in die LaGrand-saak. == Geboortes == * [[1350]] – [[Manuel II Palaiologos]], keiser van die [[Bisantynse Ryk]] († [[1425]]). * [[1682]] – Charles XII van Swede, koning van [[Swede]] in [[1697]]-[[1718]] († 1718) (17 Junie op die Sweedse kalender). * [[1869]] – Hans Spemann, ontvanger van die ''[[Nobel Prys]] vir medisyne'' [[1935]] († [[1941]]). * 1869 – [[Emma Goldman]], Amerikaanse anargis en feminis († [[1940]]). * [[1872]] – [[Paul Laurence Dunbar]], Amerikaanse skrywer († [[1906]]). * [[1880]] – [[Helen Keller]], Amerikaanse skryfster, aktivis en dosent († [[1968]]). * [[1918]] – [[Erns Louis Jansen]], Suid-Afrikaanse regter († [[2011]]). * [[1925]] – [[Dawie Couzyn]], opera- en ligte Afrikaanse musieksanger († [[2010]]). * [[1927]] – [[Virginia Lee]], Suid-Afrikaanse sangeres van ligte musiek († [[1990]]). * [[1935]] – [[Louis van Niekerk]], Afrikaanse verhoog-, rolprent- en TV-akteur en teaterregisseur († [[2023]]). * [[1948]] – [[Richard G. Morris]], Britse [[neurowetenskap]]like. * [[1949]] – [[Dierdré Snijman]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en planttaksonoom. * [[1951]] – [[David Kramer]], Suid-Afrikaanse musikant. * [[1967]] – [[Samantha Newark]], Engelse [[akteur]] en komponis. * [[1983]] – [[Dale Steyn]], Suid-Afrikaanse [[toetskrieket]]speler. * 1983 – [[Bongmusa Mthembu]], Suid-Afrikaanse [[ultramaraton]]atleet. * [[1985]] – [[Nico Rosberg]], [[Formule Een]]-wêreldrenjaerkampioen van 2016. == Sterftes == * [[363]] – Keiser [[Julianus]] Apostata (* [[331]]). * [[1831]] – [[Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland]], [[tsesarewitsj]] van Rusland en onderkoning van Kongres-Pole (* [[1779]]). * [[1844]] – [[Joseph Smith]] jr., stigter van die Mormoonse Kerk (* [[1805]]). * [[1890]] – [[Dietlof Maré]], sakeman en landdros in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) (* [[1824]]). * [[1934]] – [[Isidoor Teirlinck]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] (* [[1851]]). * [[1952]] – [[Elmo Lincoln]], Amerikaanse akteur (* [[1889]]). * [[1957]] – [[Malcolm Lowry]], Engelse digter en romanskrywer (* [[1909]]). * [[1989]] – [[Alfred Jules Ayer]], Britse [[filosoof]] (* [[1910]]). * [[2001]] – [[Jack Lemmon]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). * [[2009]] – [[Gale Storm]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1922]]). * [[2016]] – [[Bud Spencer]], [[Italië|Italiaanse]] akteur (* [[1929]]). * [[2016]] – [[Alvin Toffler]], Amerikaanse futuris, joernalis en skrywer (* [[1928]]). * [[2018]] – [[Renata Coetzee]], kenner van die tradisionele [[voedsel]]kulture van [[Suid-Afrika]]ners (* [[1930]]). == Vakansies, vieringe en waarnemingsdae == * Fees van Cyrillus van Alexandrië. * [[MIV]]-toetsdag in die [[VSA]]. * Stonewalldag, gayregtetrotsdag. * Dag van die Halfbloed - [[Brasilië]] {{commonskat|27 June|27 Junie}} [[Kategorie:Junie]] 2v4jz66w3slrs54icfh918qtlq18omw 2914193 2914179 2026-06-27T11:18:18Z Oesjaar 7467 /* Gebeure */ Skakel 2914193 wikitext text/x-wiki {{JunieKalender}} '''27 Junie''' is die 178ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (179ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 187 dae in die res van die jaar. == Gebeure == <!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik --> * [[678]] – [[Pous Agato]] volg [[Pous Donus]] op. * [[1511]] – [[Pous Julius II]] begin 'n baard dra as teken van rou oor die val van [[Bologna]]. * [[1584]] – [[Pous Gregorius XIII]] stig die Maroniete seminarie in [[Rome]]. * [[1709]] – [[Pieter die Grote]] verslaan Karel XII van [[Swede]] by die slag van [[Poltawa]]. * [[1759]] – Generaal James Wolfe begin die beleg van [[Quebec]]. * [[1787]] – [[Edward Gibbon]] voltooi ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire]] ''. * [[1862]] – Slag van Cold Harbor: [[Amerikaanse Burgeroorlog]] - Generaal [[Robert E. Lee]] van die [[Gekonfedereerde State van Amerika]] behaal die oorwinning. * [[1871]] – Die [[jen]] word [[Japan]] se amptelike geldeenheid. * [[1893]] – Val van die [[New York]] aandelebeurs. * [[1905]] – Muitery op die slagskip [[Potemkin]]. * [[1917]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: [[Griekeland]] verklaar oorlog teen die Sentrale Magte. * [[1953]] – Joseph Laniel word eerste minister van [[Frankryk]]. * [[1954]] – Die wêreld se eerste [[kernkrag]]sentrale ingewy by Obninsk, naby [[Moskou]]. * [[1957]] – 500 mense sterf as gevolg van [[Orkaan]] Audrey in [[Louisiana]] en [[Texas]]. * [[1964]] – [[Etienne Leroux]] ontvang die [[Hertzogprys]] vir ''Sewe Dae by die Silbersteins''. * [[1967]] – Die wêreld se eerste [[outomatiese tellermasjien|OTM]] word in Enfield, [[Londen]] geïnstalleer. * [[1969]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in. * [[1977]] – [[Frankryk]] verleen onafhanklikheid aan [[Djiboeti]] * [[1984]] – [[Pierre Trudeau|Pierre Elliott Trudeau]] wen die Albert Einstein prys vir vrede. * [[1986]] – Die Internasionale regshof beslis teen die VSA in [[Nicaragua]] v. Verenigde State van Amerika. * [[1991]] – [[Slowenië]] word deur [[Joego-Slawië|Joego-Slawiese]] magte aangeval. * [[2001]] – Die Internasionale regshof beslis teen die VSA in die LaGrand-saak. == Geboortes == * [[1350]] – [[Manuel II Palaiologos]], keiser van die [[Bisantynse Ryk]] († [[1425]]). * [[1682]] – Charles XII van Swede, koning van [[Swede]] in [[1697]]-[[1718]] († 1718) (17 Junie op die Sweedse kalender). * [[1869]] – Hans Spemann, ontvanger van die ''[[Nobel Prys]] vir medisyne'' [[1935]] († [[1941]]). * 1869 – [[Emma Goldman]], Amerikaanse anargis en feminis († [[1940]]). * [[1872]] – [[Paul Laurence Dunbar]], Amerikaanse skrywer († [[1906]]). * [[1880]] – [[Helen Keller]], Amerikaanse skryfster, aktivis en dosent († [[1968]]). * [[1918]] – [[Erns Louis Jansen]], Suid-Afrikaanse regter († [[2011]]). * [[1925]] – [[Dawie Couzyn]], opera- en ligte Afrikaanse musieksanger († [[2010]]). * [[1927]] – [[Virginia Lee]], Suid-Afrikaanse sangeres van ligte musiek († [[1990]]). * [[1935]] – [[Louis van Niekerk]], Afrikaanse verhoog-, rolprent- en TV-akteur en teaterregisseur († [[2023]]). * [[1948]] – [[Richard G. Morris]], Britse [[neurowetenskap]]like. * [[1949]] – [[Dierdré Snijman]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en planttaksonoom. * [[1951]] – [[David Kramer]], Suid-Afrikaanse musikant. * [[1967]] – [[Samantha Newark]], Engelse [[akteur]] en komponis. * [[1983]] – [[Dale Steyn]], Suid-Afrikaanse [[toetskrieket]]speler. * 1983 – [[Bongmusa Mthembu]], Suid-Afrikaanse [[ultramaraton]]atleet. * [[1985]] – [[Nico Rosberg]], [[Formule Een]]-wêreldrenjaerkampioen van 2016. == Sterftes == * [[363]] – Keiser [[Julianus]] Apostata (* [[331]]). * [[1831]] – [[Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland]], [[tsesarewitsj]] van Rusland en onderkoning van Kongres-Pole (* [[1779]]). * [[1844]] – [[Joseph Smith]] jr., stigter van die Mormoonse Kerk (* [[1805]]). * [[1890]] – [[Dietlof Maré]], sakeman en landdros in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) (* [[1824]]). * [[1934]] – [[Isidoor Teirlinck]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] (* [[1851]]). * [[1952]] – [[Elmo Lincoln]], Amerikaanse akteur (* [[1889]]). * [[1957]] – [[Malcolm Lowry]], Engelse digter en romanskrywer (* [[1909]]). * [[1989]] – [[Alfred Jules Ayer]], Britse [[filosoof]] (* [[1910]]). * [[2001]] – [[Jack Lemmon]], Amerikaanse akteur (* [[1925]]). * [[2009]] – [[Gale Storm]], Amerikaanse sangeres en aktrise (* [[1922]]). * [[2016]] – [[Bud Spencer]], [[Italië|Italiaanse]] akteur (* [[1929]]). * [[2016]] – [[Alvin Toffler]], Amerikaanse futuris, joernalis en skrywer (* [[1928]]). * [[2018]] – [[Renata Coetzee]], kenner van die tradisionele [[voedsel]]kulture van [[Suid-Afrika]]ners (* [[1930]]). == Vakansies, vieringe en waarnemingsdae == * Fees van Cyrillus van Alexandrië. * [[MIV]]-toetsdag in die [[VSA]]. * Stonewalldag, gayregtetrotsdag. * Dag van die Halfbloed - [[Brasilië]] {{commonskat|27 June|27 Junie}} [[Kategorie:Junie]] 33ldq54vtm63afiz4sv2by60rx326md 0 4449 2914042 2913883 2026-06-26T14:21:24Z JMK 649 skakels, verw 2914042 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bruce McCandless II during EVA in 1984.jpg|regs|300px|duimnael|'n [[Ruimtewandeling]] van 'n Amerikaanse [[ruimtependeltuig]]<nowiki>reisiger</nowiki>. Foto deur [[NASA]]]] [[Lêer:Gagarin in Sweden.jpg|duimnael|280px|[[Joeri Gagarin]], die eerste mens in die ruimte (1961)]] [[Lêer:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|duimnael|180px|[[Valentina Teresjkova]], die eerste vrou in die ruimte (1963)]] 'n '''Ruimtevaarder''' is 'n persoon wat in of na die ruimte toe reis, of wat dit as 'n beroep beoefen. In die [[Verenigde State]] word persone, wat hoër as 50 myl (80 kilometer) bo die aarde reis as ruimtevaarders geklassifiseer. Die [[FAI]] definieer [[ruimtevaart]] as 'n reis meer as 100 kilometer bo-aards, bo die sogenaamde [[Kármán-lyn]]. Ruimtevaarders van meer as 32 lande het reeds ruimtereise meegemaak. == Geskiedenis == Die eerste mens in die ruimte was [[Joeri Gagarin]] van die [[Sowjetunie]], wat op 12 April 1961 aan boord van [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]] vir 108 minute rondom die aarde gewentel het. Die eerste vrou in die ruimte was [[Valentina Teresjkova]], ook van die Sowjetunie. Sy is op 16 Junie 1963 aan boord die [[Wostok 6]] die ruimte ingestuur en het vir byna drie dae om die Aarde gewentel. [[Alan Shepard]] was die eerste Amerikaner in die ruimte. == Ruimtepakke == 'n Ruimtepak funksioneer as 'n miniatuur, persoonlike [[ruimtetuig]]. Die hoofvereistes daarvan is om die ruimtevaarder noodsaaklike lewensondersteuning en mobiliteit te bied, en tweedens teen die gevaarlike omgewing van die buitenste ruimte te beskerm. Die byna-[[vakuum]] van die ruimte veroorsaak dat blootgestelde liggaamsvloeistowwe sal kook en weefsels sal uitsit. Die pak moet daarom 'n stabiele interne druk handhaaf om dit te voorkom. Tipies word die pak met suiwer [[suurstof]] gevul, teen omtrent 'n derde van aardse lugdruk. Die pak span dan nie so styf nie, wat mobiliteit bevorder. Om van 'n ruimtetuig se normale [[stikstof]]-bevattende lug na die stikstoflose atmosfeer van die pak oor te skakel, moet 'n ruimtevaarder as voorbereiding vir tyd lank suurstof inasem om dekompressie-siekte uit te skakel. Opbou van gevaarlike uitgeasemde [[koolstofdioksied]] moet aktief uit die pak se atmosfeer verwyder word. Dit word deur middel van [[litiumhidroksied]]<nowiki>houers</nowiki> in 'n draagbare lewensondersteuningstelsel-rugsak onttrek. Temperature van vaste oppervlaktes wat aan die ruimte blootgestel is, kan van so warm as 121°C in direkte sonlig tot so koud as -156°C in die skaduwee wissel. Aangesien die eksterne vakuum egter nie [[hitte]] gelei nie, is die uitdaging eerder om die menslike hitte van minstens 100 [[drywing|watt]] wat binne die pak gegenereer word weg te lei. Ruimtepakke gebruik isolasielae en 'n waterverkoelde en ventilasie-kledingstuk, effektief onderklere wat teenaan die vel gedra word, om die ruimtevaarder se liggaamstemperatuur te beheer. As waterverkoeler word 'n [[sublimasie|sublimator]] gebruik, wat gedurig waterdamp aan die vakuum afstaan. Die pak se buitenste lae is van duursame, steekbestande materiale soos Kevlar en Nomex gemaak om die draer teen hoëspoed-mikrometeoroïede en orbitale puin te beskerm. 'n Goudbedekte gesigskerm<!--visor--> word ook gebruik om die ruimtevaarder se oë teen intense sonstrale en sekere ander [[Kosmiese straling|straling]] te beskerm. Omdat beweging in 'n opgeblaasde pak moeilik is, bevat die pakke spesiale gewrigte en laers in die arms, bene en middellyf om ruimtevaarders voldoende behendigheid te gee om take uit te voer en gereedskap tydens ruimtewandelings te gebruik. 'n Pet binne die helm bevat [[mikrofoon|mikrofone]] en oorfone, wat handvrye [[radio]]<nowiki>kommunikasie</nowiki> met grondbeheer en ander bemanningslede fasiliteer. Vir ruimtewandelings wat baie ure kan duur, word 'n maksimum-absorberende kledingstuk, in wese 'n gespesialiseerde volwasse luier, gedra om vloeibare en vaste afval te versamel. ’n Drinksakkie in die pak met ’n klein buisie naby die mond voorsien ruimtevaarders van water tydens lang buite-vehikulêre aktiwiteite. Dit verseker dat die ruimtevaarder kan oorleef en effektief kan werk. ==Uitdagings van Maanbesoeke== Ruimtevaarders op die Maan begewe hulself in 'n meedoënlose omgewing, waar hulle aan dodelike ruimtestraling, skurende maanstof, uiterste temperatuurskommelinge, beperkte swaartekrag en die totale gebrek aan 'n lewensonderhoudende atmosfeer uitgelewer is. ===Ruimtestraling=== Sonder 'n dik [[atmosfeer]] of 'n beskermende [[Aardmagnetisme|magnetiese veld]] wat hulle beskerm, word ruimtevaarders voortdurend deur gevaarlike kosmiese en sonstraling gebombardeer. Langdurige blootstelling verhoog die risiko van kanker, beskadig die sentrale senuweestelsel en verweer toerusting. Sonstorms kan skielike uitbarstings van straling veroorsaak, wat vereis dat ruimtevaarders skuiling in spesiaal afgeskermde plekke moet soek. ===Maanstof=== [[Lêer:06 Apollo 16 lunar surface flown strap - lunar dust coated.jpg|duimnael|regs|Maanstof op 'n ruimtepak van die [[Apollo 16]]-sending]] Omdat die Maan oor geen wind of water beskik wat stofdeeltjies kan verweer en afstomp nie, bly die Maanoppervlak met 'n laag fyn en flymskerp puindeeltjies besaai. Dit word regoliet genoem, en dié is [[statiese elektrisiteit|elektrostaties]] [[Elektriese lading|gelaai]] weens die konstante bombardement van sonstraling. Gevolglik klou Maanstof hardnekkig aan voertuie, delikate instrumente, ruimtepakke en die anti-glansbedekkings van helmvisiere. Dit is hoogs skawend en kan vakuumseëls van pakke en tuie ruïneer, ruimtepak-materiaal afskaaf, en hou ernstige respiratoriese gevare in.<ref name="nov1">{{cite web |last1=NovaPrism |title=How did the astronauts just wipe the Moon dust off their skin/eyes with a cloth ... ?|url=https://www.quora.com/How-did-the-astronauts-just-wipe-the-Moon-dust-off-their-skin-eyes-with-a-cloth-when-in-2022-we-now-recognize-that-moon-dust-is-sharper-than-fresh-shattered-glass-and-would-instead-embed-itself-into-our-skin-causing/answer/NovaPrism-1 |website=Quora |publisher=www.quora.com |access-date=26 Junie 2026 |date=19 Junie 2026}}</ref> Sodra die terugkerende [[Apollo-program|Apollo]]-ruimtevaarders hul helms en handskoene in die [[Apollo-maanmodule|Maanmodule]] verwyder het, het stof wat op hul pakke oorgebly het, die kajuitlug binnegedrywe en hul hande en gesigte bedek. Dit het aansienlike fisiese irritasie veroorsaak, en die bemannings van die Apollo-sendings het berig dat Maanstof hul oë laat traan en brand het. [[Harrison Schmitt]] van [[Apollo 17]] het 'n ernstige "[[hooikoors]]"-aanval, kompleet met 'n genies en stram keel ervaar nadat hy die drywende deeltjies ingeasem het. Die vel op hul kneukels het ook begin afslyt. Dié problematiese deeltjies is tipies minder as 100 [[mikrometer]] in deursnee.<ref name="nov1"/> ===Ekstreme temperature=== Sonder 'n [[atmosfeer|atmosferiese]] kombers om die klimaat te stabiliseer, wissel die Maanoppervlaktemperature tussen uiterstes. Gedurende die Maandag styg temperature tot tussen 127 en 260°C, terwyl hulle gedurende die lang Maannag tot tussen -173 en -280°C daal. Die handhawing van funksionele habitats en temperatuurbeheerde pakke is 'n kritieke ingenieursuitdaging. ===Beperkte swaartekrag=== Maan[[swaartekrag]] is slegs ongeveer een-sesde (1/6 G) van die Aarde s'n. Langdurige blootstelling aan verminderde swaartekrag eis 'n tol op die menseliggaam. Dit kan 'n verlies aan beendigtheid en spieratrofie veroorsaak, en die wyse waarop vloeistowwe en bloed sirkuleer kan ontwrig word. ===Isolasie=== Ruimtevaarders leef in besonder beperkende en vyandige omgewings terwyl hulle honderde duisende kilometer van die aarde kan wees. Die sielkundige stres van diep isolasie, gekombineer met ontwrigte [[slaapversteuring|slaap-wakker-siklusse]] en 'n gebrek aan intydse kommunikasie, skep beduidende [[geestesgesondheid]]s- en operasionele hindernisse. ==Trivia== [[Mark Shuttleworth]] is die eerste ruimtevaarder uit [[Afrika]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtevaarders| ]] hpqeg79mc0zeiiucnu1inzcjhqqnqch 2914044 2914042 2026-06-26T14:33:57Z JMK 649 /* Ruimtestraling */ skakels 2914044 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bruce McCandless II during EVA in 1984.jpg|regs|300px|duimnael|'n [[Ruimtewandeling]] van 'n Amerikaanse [[ruimtependeltuig]]<nowiki>reisiger</nowiki>. Foto deur [[NASA]]]] [[Lêer:Gagarin in Sweden.jpg|duimnael|280px|[[Joeri Gagarin]], die eerste mens in die ruimte (1961)]] [[Lêer:RIAN archive 612748 Valentina Tereshkova.jpg|duimnael|180px|[[Valentina Teresjkova]], die eerste vrou in die ruimte (1963)]] 'n '''Ruimtevaarder''' is 'n persoon wat in of na die ruimte toe reis, of wat dit as 'n beroep beoefen. In die [[Verenigde State]] word persone, wat hoër as 50 myl (80 kilometer) bo die aarde reis as ruimtevaarders geklassifiseer. Die [[FAI]] definieer [[ruimtevaart]] as 'n reis meer as 100 kilometer bo-aards, bo die sogenaamde [[Kármán-lyn]]. Ruimtevaarders van meer as 32 lande het reeds ruimtereise meegemaak. == Geskiedenis == Die eerste mens in die ruimte was [[Joeri Gagarin]] van die [[Sowjetunie]], wat op 12 April 1961 aan boord van [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]] vir 108 minute rondom die aarde gewentel het. Die eerste vrou in die ruimte was [[Valentina Teresjkova]], ook van die Sowjetunie. Sy is op 16 Junie 1963 aan boord die [[Wostok 6]] die ruimte ingestuur en het vir byna drie dae om die Aarde gewentel. [[Alan Shepard]] was die eerste Amerikaner in die ruimte. == Ruimtepakke == 'n Ruimtepak funksioneer as 'n miniatuur, persoonlike [[ruimtetuig]]. Die hoofvereistes daarvan is om die ruimtevaarder noodsaaklike lewensondersteuning en mobiliteit te bied, en tweedens teen die gevaarlike omgewing van die buitenste ruimte te beskerm. Die byna-[[vakuum]] van die ruimte veroorsaak dat blootgestelde liggaamsvloeistowwe sal kook en weefsels sal uitsit. Die pak moet daarom 'n stabiele interne druk handhaaf om dit te voorkom. Tipies word die pak met suiwer [[suurstof]] gevul, teen omtrent 'n derde van aardse lugdruk. Die pak span dan nie so styf nie, wat mobiliteit bevorder. Om van 'n ruimtetuig se normale [[stikstof]]-bevattende lug na die stikstoflose atmosfeer van die pak oor te skakel, moet 'n ruimtevaarder as voorbereiding vir tyd lank suurstof inasem om dekompressie-siekte uit te skakel. Opbou van gevaarlike uitgeasemde [[koolstofdioksied]] moet aktief uit die pak se atmosfeer verwyder word. Dit word deur middel van [[litiumhidroksied]]<nowiki>houers</nowiki> in 'n draagbare lewensondersteuningstelsel-rugsak onttrek. Temperature van vaste oppervlaktes wat aan die ruimte blootgestel is, kan van so warm as 121°C in direkte sonlig tot so koud as -156°C in die skaduwee wissel. Aangesien die eksterne vakuum egter nie [[hitte]] gelei nie, is die uitdaging eerder om die menslike hitte van minstens 100 [[drywing|watt]] wat binne die pak gegenereer word weg te lei. Ruimtepakke gebruik isolasielae en 'n waterverkoelde en ventilasie-kledingstuk, effektief onderklere wat teenaan die vel gedra word, om die ruimtevaarder se liggaamstemperatuur te beheer. As waterverkoeler word 'n [[sublimasie|sublimator]] gebruik, wat gedurig waterdamp aan die vakuum afstaan. Die pak se buitenste lae is van duursame, steekbestande materiale soos Kevlar en Nomex gemaak om die draer teen hoëspoed-mikrometeoroïede en orbitale puin te beskerm. 'n Goudbedekte gesigskerm<!--visor--> word ook gebruik om die ruimtevaarder se oë teen intense sonstrale en sekere ander [[Kosmiese straling|straling]] te beskerm. Omdat beweging in 'n opgeblaasde pak moeilik is, bevat die pakke spesiale gewrigte en laers in die arms, bene en middellyf om ruimtevaarders voldoende behendigheid te gee om take uit te voer en gereedskap tydens ruimtewandelings te gebruik. 'n Pet binne die helm bevat [[mikrofoon|mikrofone]] en oorfone, wat handvrye [[radio]]<nowiki>kommunikasie</nowiki> met grondbeheer en ander bemanningslede fasiliteer. Vir ruimtewandelings wat baie ure kan duur, word 'n maksimum-absorberende kledingstuk, in wese 'n gespesialiseerde volwasse luier, gedra om vloeibare en vaste afval te versamel. ’n Drinksakkie in die pak met ’n klein buisie naby die mond voorsien ruimtevaarders van water tydens lang buite-vehikulêre aktiwiteite. Dit verseker dat die ruimtevaarder kan oorleef en effektief kan werk. ==Uitdagings van Maanbesoeke== Ruimtevaarders op die Maan begewe hulself in 'n meedoënlose omgewing, waar hulle aan dodelike ruimtestraling, skurende maanstof, uiterste temperatuurskommelinge, beperkte swaartekrag en die totale gebrek aan 'n lewensonderhoudende atmosfeer uitgelewer is. ===Ruimtestraling=== Sonder 'n dik [[atmosfeer]] of 'n beskermende [[Aardmagnetisme|magnetiese veld]] wat hulle beskerm, word ruimtevaarders voortdurend deur gevaarlike [[kosmiese strale|kosmiese]] en [[Sonwind|sonstraling]] gebombardeer. Langdurige blootstelling verhoog die risiko van [[kanker]], beskadig die [[sentrale senuweestelsel]] en verweer toerusting. [[Sonvlam|Sonstorm]]s kan skielike uitbarstings van straling veroorsaak, wat vereis dat ruimtevaarders skuiling in spesiaal afgeskermde plekke moet soek. ===Maanstof=== [[Lêer:06 Apollo 16 lunar surface flown strap - lunar dust coated.jpg|duimnael|regs|Maanstof op 'n ruimtepak van die [[Apollo 16]]-sending]] Omdat die Maan oor geen wind of water beskik wat stofdeeltjies kan verweer en afstomp nie, bly die Maanoppervlak met 'n laag fyn en flymskerp puindeeltjies besaai. Dit word regoliet genoem, en dié is [[statiese elektrisiteit|elektrostaties]] [[Elektriese lading|gelaai]] weens die konstante bombardement van sonstraling. Gevolglik klou Maanstof hardnekkig aan voertuie, delikate instrumente, ruimtepakke en die anti-glansbedekkings van helmvisiere. Dit is hoogs skawend en kan vakuumseëls van pakke en tuie ruïneer, ruimtepak-materiaal afskaaf, en hou ernstige respiratoriese gevare in.<ref name="nov1">{{cite web |last1=NovaPrism |title=How did the astronauts just wipe the Moon dust off their skin/eyes with a cloth ... ?|url=https://www.quora.com/How-did-the-astronauts-just-wipe-the-Moon-dust-off-their-skin-eyes-with-a-cloth-when-in-2022-we-now-recognize-that-moon-dust-is-sharper-than-fresh-shattered-glass-and-would-instead-embed-itself-into-our-skin-causing/answer/NovaPrism-1 |website=Quora |publisher=www.quora.com |access-date=26 Junie 2026 |date=19 Junie 2026}}</ref> Sodra die terugkerende [[Apollo-program|Apollo]]-ruimtevaarders hul helms en handskoene in die [[Apollo-maanmodule|Maanmodule]] verwyder het, het stof wat op hul pakke oorgebly het, die kajuitlug binnegedrywe en hul hande en gesigte bedek. Dit het aansienlike fisiese irritasie veroorsaak, en die bemannings van die Apollo-sendings het berig dat Maanstof hul oë laat traan en brand het. [[Harrison Schmitt]] van [[Apollo 17]] het 'n ernstige "[[hooikoors]]"-aanval, kompleet met 'n genies en stram keel ervaar nadat hy die drywende deeltjies ingeasem het. Die vel op hul kneukels het ook begin afslyt. Dié problematiese deeltjies is tipies minder as 100 [[mikrometer]] in deursnee.<ref name="nov1"/> ===Ekstreme temperature=== Sonder 'n [[atmosfeer|atmosferiese]] kombers om die klimaat te stabiliseer, wissel die Maanoppervlaktemperature tussen uiterstes. Gedurende die Maandag styg temperature tot tussen 127 en 260°C, terwyl hulle gedurende die lang Maannag tot tussen -173 en -280°C daal. Die handhawing van funksionele habitats en temperatuurbeheerde pakke is 'n kritieke ingenieursuitdaging. ===Beperkte swaartekrag=== Maan[[swaartekrag]] is slegs ongeveer een-sesde (1/6 G) van die Aarde s'n. Langdurige blootstelling aan verminderde swaartekrag eis 'n tol op die menseliggaam. Dit kan 'n verlies aan beendigtheid en spieratrofie veroorsaak, en die wyse waarop vloeistowwe en bloed sirkuleer kan ontwrig word. ===Isolasie=== Ruimtevaarders leef in besonder beperkende en vyandige omgewings terwyl hulle honderde duisende kilometer van die aarde kan wees. Die sielkundige stres van diep isolasie, gekombineer met ontwrigte [[slaapversteuring|slaap-wakker-siklusse]] en 'n gebrek aan intydse kommunikasie, skep beduidende [[geestesgesondheid]]s- en operasionele hindernisse. ==Trivia== [[Mark Shuttleworth]] is die eerste ruimtevaarder uit [[Afrika]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtevaarders| ]] kb5wq8q80ch4thu7gkhzu4gw65lpado 0 4459 2914117 2903775 2026-06-26T19:54:10Z Sobaka 328 skakel 2914117 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel beskryf kunsmatige satelliete. Vir natuurlike satelliete, meestal bekend as 'n voorwerp se maan, verwys na [[Natuurlike satelliet]].'' [[Lêer:Navstar-2F.jpg|duimnael|NAVSTAR – ''Global Positioning System''-satelliet van die tweede generasie]] [[Lêer:Sputnik asm.jpg|duimnael|’n Replika van Spoetnik 1.]] [[Lêer:Laika ac Sputnik 2 Replica (6995685051).jpg|duimnael|120px|’n Replika van Spoetnik 2.]] Die term '''satelliet''' (afgelei van [[Latyn]] ''satelles'', "lyfwagter") verwys in die [[ruimtevaart]] na 'n mensgemaakte voorwerp wat vir wetenskaplike, [[Ruimte-ekonomie|kommersiële]] of militêre doeleindes in 'n elliptiese of ronde [[wentelbaan]] om 'n ander voorwerp soos byvoorbeeld die aarde of die [[maan]] geplaas word. [[Gravitasie]] trek die satelliet nader aan die primêre voorwerp, maar die satelliet beweeg in 'n ander rigting sodat die satelliet heeltyd die primêre voorwerp vermy. Die woord word oor die algemeen gebruik om 'n '''kunsmatige satelliet''' te beskryf (in teenstelling met [[natuurlike satelliet]]e). Alle voorwerpe wat deel vorm van die [[sonnestelsel]], insluitend die [[aarde]], is natuurlike satelliete van die [[son]], of satelliete van daardie voorwerpe, soos byvoorbeeld die [[maan]], en word in 'n aparte artikel behandel. Die wêreld se eerste kunsmatige satelliet, [[Spoetnik 1]] is in 1957 deur die [[Sowjetunie]] gelanseer. Sedertdien is duisende satelliete in wentelbane om die aarde geplaas. Sekere satelliete, soos groot ruimtestasies, is al gelanseer in dele en dan herbou in die ruimte. Kunsmatige satelliete is al ontwikkel deur meer as 40 lande en 10 lande is tans in staat om satelliete te lanseer. Omtrent 'n duisend van die satelliete wat tans om die aarde wentel, is steeds operasioneel terwyl duisende nie-operasionele satelliete en afgebreekte stukke om die aarde wentel as [[ruimterommel]]. Daar is al ook satelliete om ander hemelliggame geplaas, soos byvoorbeeld die [[Maan]], [[Mercurius]], [[Venus]], [[Mars]], [[Jupiter]], [[Saturnus]], [[433 Eros|Eros]], [[4 Vesta|Vesta]], [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]]<ref>http://www.nasa.gov/press/2015/march/nasa-spacecraft-becomes-first-to-orbit-a-dwarf-planet/#.VPtPWbYrvcs</ref> en die [[Son]]. Omtrent 6600 satelliete is al gelanseer. Daar is onlangs geskat dat omtrent 3600 steeds wentel<ref>https://web.archive.org/web/20131112013308/http://seattletimes.com/html/nationworld/2022236028_apxfallingsatellite.html</ref> terwyl net 1000 van daardie satelliete steeds operasioneel is.<ref>http://www.esa.int/Our_Activities/Operations/Space_Debris/Global_experts_agree_action_needed_on_space_debris</ref><ref>http://www.ucsusa.org/nuclear_weapons_and_global_security/space_weapons/technical_issues/ucs-satellite-database.html</ref> == Inleiding == Dieselfde wette wat vir die beweging van byvoorbeeld die maan om die aarde geld, geld ook vir die beweging van 'n satelliet. Wanneer 'n satelliet in 'n min of meer sirkelvormige baan om die aarde beweeg, is die [[middelpuntvliedende krag]] as gevolg van die beweging in ewewig met die aarde se swaartekrag. Satelliete word gewoonlik eers in 'n elliptiese baan geplaas en dan, indien nodig, in 'n sirkelvormige baan gebring. Die punt in die baan wat die verste van die aarde af is, heet die [[apogeum]] en die naaste punt die [[perigeum]]. Die hoek wat die baanvlak met die ewenaarvlak maak, staan bekend as die [[Baanhelling|inklinasie]] en dit bepaal oor watter geografiese breedtegraad die satelliet wentel. Namate die satelliet verder van die aarde af is, neem dit langer om ’n omwenteling te voltooi en op ’n hoogte van 36 000&nbsp;km is die omlooptyd ongeveer 24 uur. Aangesien die [[aarde]] binne 24 uur om sy eie as wentel, kan die satelliet nou relatief tot 'n bepaalde punt op aarde saam met hierdie punt sy wenteling uitvoer en dus stasionêr raak ten opsigte van die aardposisie ([[geostasionêre wentelbaan]]). 'n Satelliet wat ’n aantal omwentelings in 24 uur voltooi en op sekere tye presies weer op dieselfde plek is, volg ’n geosinchrone baan en staan bekend as 'n [[geostasionêre satelliet]]. 'n Satelliet se wentelbaan is nie presies [[ellips]]- of sirkelvormig nie aangesien die hemelliggaam (die aarde) waaromheen dit wentel, nie 'n reëlmatige vorm het nie. Die wentelbaan word ook beïnvloed deur ander hemelliggame, die stralingsdruk van die son ([[sonwind]]) en die dampkring om die aarde. Die dampkring veroorsaak deur die wrywing wat dit bied, dat ’n satelliet geleidelik nader aan die aarde beweeg totdat dit uiteindelik daarop neerstort. Vanuit 'n hoogte van 100&nbsp;km sal 'n satelliet byvoorbeeld na 10 uur neerstort, vanuit 300&nbsp;km ongeveer na 15 dae, vanuit 450&nbsp;km na 1 jaar en vanuit 650&nbsp;km na 125 jaar. By 'n snelheid van 11,2&nbsp;km/s (40 320&nbsp;km/ h) gaan 'n satelliet se elliptiese baan oor in 'n paraboliese baan en dit beland in 'n baan om die [[son]]. Teen 'n snelheid van 46&nbsp;km/ s (165 600&nbsp;km/h) sal 'n satelliet die sonnestelsel verlaat. Die tuig moet dan eerder 'n ruimtetuig as 'n satelliet genoem word. == Ontwikkeling == In [[1948]] het die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] ’n satellietprogram aangekondig wat waarskynlik meer op militêre as wetenskaplike gebruik gerig was. In [[1950]] is daar besluit om 'n Internasionale Geofisiese Jaar (IGJ) vir die periode 1957–1959 in te stel. In [[1955]] het president [[Dwight D. Eisenhower|Dwight Eisenhower]] aangekondig dat ’n vuurpyl, die Vanguard, gebruik sou word om 'n wetenskaplike satelliet te lanseer. Die Sowjetunie het die VSA egter voorgespring en op [[4 Oktober]] [[1957]] is die bolvormige Spoetnik 1 gelanseer. Dit het 'n deursnee van 58&nbsp;cm gehad en 83&nbsp;kg geweeg. Na 92 dae het dit in die dampkring uitgebrand. [[Spoetnik 1]] is opgevolg deur [[Spoetnik 2]], met die hond [[Laika]] aan boord. Die satelliet het 508&nbsp;kg geweeg. Die eerste Amerikaanse satelliet, [[Explorer 1]], is in [[1958]] in 'n wentelbaan geplaas. Dit het slegs 14&nbsp;kg geweeg, maar was toegerus met instrumente wat tot die ontdekking van die bekende [[Van Allen-gordel]] gelei het. Al hoe meer satelliete is daarna gelanseer (tot 100 per jaar), waaraan ander lande ook begin deelneem het, waaronder [[Engeland]] ([[1962]]), [[Kanada]] (1962), [[Italië]] ([[1964]]), [[Frankryk]] ([[1965]])[[Australië|, Australië]] ([[1967]]), [[Japan]] ([[1970]]), die [[Volksrepubliek China]] (1970), [[Nederland]] ([[1974]]) en [[Indië]] ([[1975]]). Teenswoordig wentel duisende satelliete en dele van ruimtetuie om die aarde en daar word soms tereg daarna verwys as ruimteafval of ruimterommel. == Geskiedenis == === Vroeë voorstellings === Die eerste bekende navorsing oor die moontlikheid van 'n kunsmatige satelliet is deur [[Isaac Newton]] voorgestel as 'n gedagte-eksperiment in sy ''A Treatise of the System of the World.'' Die eerste bekende fiktiewe beskrywing van 'n satelliet was in die kortverhaal ''[[The Brick Moon]],'' geskryf deur Edward Everett Hale. Hierdie storie is reeds in 1869 gepubliseer en die konsep van 'n satelliet is weer beskryf in [[Jules Verne]] se verhaal ''The Begum's Fortune(1879).'' Die konsep van 'n satelliet is in 1903 amptelik ondersoek deur [[Konstantin Tsiolkofski]] in sy artikel ''Exploring Space Using Jet Propulsion Devices.'' Hierdie artikel het beskryf hoe 'n vuurpyl wat vloeibare [[waterstof]] en [[suurstof]] as brandstof gebruik, gebruik kan word om 'n minimale wentelspoed van 8&nbsp;km/s te bereik. In [[1928]] het Herman Potočnik die boek ''Die probleem van Ruimtevaart – Die Vuurpylmotor'' bekend gestel. Die boek het 'n plan beraam om ruimtevaart te vergemaklik en permanente hawens vir mense in die ruimte te bou. Die boek het die wentelbaan van 'n geostasionêre ruimtestasie bepaal sowel as die andere nodige besonderhede vir die stasie. Die boek het verder gegaan deur te beskryf hoe satelliete vir waarnemingsdoeleindes gebruik kan word en die spesiale toestande in die ruimte gebruik kan word vir 'n verskeidenheid wetenskaplike ondersoeke. Daar was ook kort beskrywings van kommunikasie, maar die boek het nie die moderne toepassings van satelliete vir massakommunikasie en uitsending voorspel nie. [[Arthur C. Clarke]] het in 1945 in 'n artikel 'n wye beskrywing van die moontlike gebruike van kommunikasiesatelliete vir grootskaalse kommunikasie gegee. Clarke het uitgebrei oor lanseringsmetodiek, moontlike wentelbane en ander aspekte van die moontlikhede met 'n netwerk van satelliete. Een van sy groot argumente was oor die voordele van wêreldwye dekking, wat hy voorgestel het deur drie geostasionêre satelliete gelewer kan word. === Kunsmatige satelliete === Die eerste gelanseerde kunsmatige satelliet was [[Spoetnik 1]], gelanseer deur die Sowjetunie op 4 Oktober 1957 as deel van die ''Sowjet Spoetnikprogram'' waarvan Sergei Korolef die hoofontwerper was. Daar is 'n krater op die duskant van die maan wat in sy eer vernoem is. Hierdie het die intensiteit van die [[ruimtewedloop]] tussen die Sowjetunie en die [[Verenigde State van Amerika]] verhoog en het 'n sogenaamde ''Spoetnikkrisis'' by die laasgenoemde veroorsaak. Hierdie was te danke aan die Amerikaanse bekendstelling dat hulle 'n satelliet in die lente van 1958 sal lanseer. Die Sowjetunie het twee dae na die bekendstelling aangekondig dat hulle 'n satelliet so vroeg soos die herfs van 1957 sal lanseer. ''Spoetnik 1'' het inligting oor die atmosferiese lae se digthede verkry deur sy eie wentelbaanveranderings te meet sowel as om data oor radioseindistribusie in die [[ionosfeer]] te verkry. ''Spoetnik 2'' is op 3 November 1957 gelanseer en het die eerste lewende wese in 'n wentelbaan geplaas, 'n [[hond]] genaamd Laika. Die Amerikaners het daarna onder geweldige interne druk hul eie satelliet ontwikkel onder twee kompeterende ontwikkelingsprogramme. Alhoewel die eerste poging misluk het, het die Amerikaners wel op [[31 Januarie]] [[1958]] hul eerste satelliet ''Explorer 1'' in 'n wentelbaan geplaas. Slegs drie jaar en ses maande na die suksesvolle lansering van ''Spoetnik'' het die Amerikaners 115 kunsmatige satelliete aangeteken. Volgens gegewens van die Amerikaanse [[NASA]] was daar op [[31 Mei]] [[1969]] altesaam sowat 1&nbsp;950 mensgemaakte voorwerpe in die ruimte, waarvan 1&nbsp;889 op 'n ronde wentelbaan om die aarde, 17 in 'n ellips en 38 op 'n wentelbaan rondom die son. Van hierdie voorwerpe was 394 aardsatelliete en ruimtetuie, waarvan 289 deur die Verenigde State, 83 deur die Sowjetunie, vyf deur Frankryk, twee deur die Verenigde Koninkryk en drie deur die ''European Space Research Organisation'' gelanseer is. In 2006 het die aantal bekende aktiewe satelliete meer as 800 beloop.<ref>{{Cite web |url=http://www.ucsusa.org/global_security/space_weapons/whats-in-space.html |title=''What’s in Space? Satellites: Types, orbits, countries, and debris'' |access-date=17 Februarie 2009 |archive-date= 9 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509103739/http://www.ucsusa.org/global_security/space_weapons/whats-in-space.html |url-status=dead }}</ref> Daar is ook enkele duisend ander mensgemaakte voorwerpe soos uitgediende satelliete, dele van vuurpyle en ander ruimte-afval in 'n wentelbaan om die aarde – volgens ESA-gegewens het hul aantal in 1996 sowat 8&nbsp;500 beloop.<ref>">[https://web.archive.org/web/20090213155126/http://www.tagesschau.de/ausland/satellitenunfall100.html ''Russischer und US-Satellit kollidieren. Erster Satellitencrash im All?''] {{de}}</ref> Die ''United States Strategic Command'' se ''Joint Space Operations Center'' verwys na 18&nbsp;500 mensgemaakte voorwerpe wat ons planeet in Februarie [[2009]] omsirkel het. Ongeag die groot aantal voorwerpe kom botsings nouliks voor. Die eerste bekende botsing van 'n aktiewe satelliet met 'n uitgediende voorwerp het vroeg in 2009 plaasgevind: 'n Russiese ''Cosmos-2251''-satelliet, wat in 1993 gelanseer is en vanaf 1999 buite werking was, het met 'n kommunikasie-satelliet van die Amerikaanse maatskappy ''Iridium Satellite'' gebots. Die Amerikaanse satelliet is hiermee ernstig beskadig. Die grootste kunsmatige satelliet wat tans om die aarde wentel is die [[Internasionale Ruimtestasie]]. == Ruimtewaarnemingsnetwerk == Die ''United States Space Surveillance Network'' (SSN) verkry data oor alle voorwerpe wat om die aarde wentel. Hierdie netwerk was reeds in 1957 ingestel met die lansering van ''Spoetnik'' en het sedertdien reeds meer as 26&nbsp;000 voorwerpe gemonitor. Daar is tans meer as 8000 mensgemaakte voorwerpe wat steeds gemonitor word. Die ander voorwerpe sou die aarde se atmosfeer weereens binne gedring het en of uitgebrand het of die wrywing oorleef het en die aarde getref het. Die SSN moniteer voorwerpe wat groter as 10&nbsp;cm in deursnee is (dit is belangrik om te stel dat teen 8&nbsp;km/s het selfs sulke klein voorwerp 'n geweldige hoeveelheid kinetiese energie en kan dus 'n bedreiging vir ander satelliete wees). Slegs omtrent 7% van die voorwerp is operasionele satelliete (rofweg 560 satelliete) terwyl die res [[ruimterommel]] is. Die SSN se hoofdoelwit is om die aktiwiteite van werkende satelliete te moniteer, maar hulle hou ook data oor ruimterommel wat andersins verkeerd geïdentifiseer kan word as [[missiele]] wanneer dit weer die atmosfeer binnedring. == Nie-militêre satellietdienste == === Vaste satellietdienste === Vaste satellietdienste verskaf dataoordrag tussen verskeie lande en selfs kontinente. Dit kan data in die vorm van video, suiwer data of spraakdata insluit en word gedoen deur gebruik te maak van geosinkrone satelliete, soos byvoorbeeld [[DStv]] wat deur Intelsat 20 uitgesaai word. === Mobiele satellietdienste === Mobiele satellietstelsels laat kommunikasie toe tussen geïsoleerde landelike gebiede, [[skepe]] ter see, [[vliegtuie]] en die res van die wêreld. Hierdie satelliete sal nie geosinkroon wees nie weens die beperkte hoeveelheid plek in daardie wentelbaan en die gebrek aan aanvraag in die gebiede, maar sal wisselvallige dienste lewer. Partykeer kan effektief konstante dekking gelewer word deur van verskeie satelliete gebruik te maak. Die hoofdoel van hierdie dienste is om kommunikasie moontlik te maak en navigasiedata te verskaf. === Navorsingsatelliete === Navorsingsatelliete kan gebruik word om 'n wye verskeidenheid data te versamel. Hulle kan niekommersieel wees (gewoonlik deur Universiteite befonds) of kommersieel (meestal vir navigasie-inligting). Sulke satelliete, veral niekommersiële satelliete is gewoonlik heelwat kleiner met universiteite wat tans meestal net gebruik maak van [[CubeSat]]-tegnologie. == Satelliettipes == * Astronomiese satelliete word gebruik vir die waarneming van planete en ander hemelliggame. * Biosatelliete is satellite wat ontwerp is om lewende organismes te kan dra (meestal bakterie). Hierdie word gedoen vir wetenskaplike navorsing. * Kommunikasiesatelliete word gebruik om kommunikasie toe te laat deur heruitsending of deur massaseine uit te saai. Meeste kommunikasiesatelliete gebruik geosinkrone of [[Lae aardwentelbaan|lae aardwentelbane]]. * Waarnemingsatelliete word gebruik vir niemilitêre waarneming, soos byvoorbeeld om die omgewing waar te neem en kaarte te maak. * Navigasiesatelliete is satelliete wat gebruikers op die grond toelaat om hul eie posisie te bepaal. Die gebrek aan obstruksies tussen die gebruiker en die satelliet, sowel as die verbetering van tegnologie het daartoe gelei dat die gebruiker sy posisie relatief akkuraat tot binne 'n paar meter kan bepaal. * Aanvalsatelliete is satelliete wat ontwerp is om ander satelliete, missiele en ruimte-eiendom te vernietig. * Ruimtestasies is groot kunsmatige strukture wat om die aarde wentel en ontwerp is sodat mense daarbinne kan bly. 'n Ruimtestasie word onderskei van 'n ruimtetuig deur dat dit geen grootskaalse aandrywingstelsel het nie. * Weersatelliete word gebruik om die aarde se weer- en klimaatpatrone waar te neem. == Wentelbane == Wentelbane kan op verskeie maniere geklassifiseer word en word gegroepeer soos nodig. Om die nut van verskillende wentelbane te verduidelik, moet 'n paar eienskappe van die wentelbane verduidelik word. Eerstens, die aarde is 'n satelliet van die son. Dis beteken dat teen alle tye is die aarde besig om te beweeg in 'n wentelbaan om die son. Tweedens, die aarde draai om sy eie as. Dus as 'n satelliet om die aarde wentel in 'n rigting teenoor die draairigting sal dit vir 'n waarnemer op die grond lyk asof die satelliet teen 'n ver groter snelheid as wat hy wel beweeg weg van die waarnemer af beweeg. Vir 'n waarnemer om 'n satelliet te sien asof dit op 'n vaste posisie is, moet die satelliet se snelheid gelyk wees aan die aarde se draaisnelheid. So 'n wentelbaan word 'n geosinkrone wentelbaan genoem en bestaan uit satelliete uit wat 35,786&nbsp;km bo die aarde is. Enige ander wentelbaan het dan 'n beperkte kommunikasiegleuf met 'n waarnemer op die grond, wanneer sig moontlik is tussen die satelliet en die waarnemer. === Sentriese klassifiserings === 'n Sentriese klassifisering beskryf 'n wentelbaan met betrekking tot die groter voorwerp waarom die satelliet wentel. Die algemeenste wentelbane deur mense gebruik is om die aarde, maar ander wentelbane is moontlik. * [[Geosentriese wentelbaan]]: 'n Wentelbaan om die aarde. Die maan en meeste kunsmatige satelliet val in hierdie kategorie. * [[Heliosentriese wentelbaan]]: 'n Wentelbaan om die son. Die aarde is 'n natuurlike satelliet van die son, en daar is kunsmatige son satelliet sowel as ruimterommel wat dit tans wentel. * Aerosentriese wentelbaan: 'n Wentelbaan om 'n ander hemelliggaam, soos byvoorbeeld [[Mars]]. === Hoogteklassifiserings === Die hoogte van die satelliet word gewoonlik gemeet as verskil tussen die afstand tussen die aarde se middelpunt en die satelliet en die afstand tussen die aardoppervlak en die satelliet. Omdat die atmosfeer se digtheid eksponensieel afneem, is daar geweldig minder wrywingskragte op hoër wentelbane as laeres. Dit het die gevolg dat groter satelliete gewoonlik hoër geplaas word as kleineres. * Lae Aarde Wentelbaan (LAW) – geosentriese wentelbane met 'n hoogte van laer as 350&nbsp;km en tot omtrent 2000&nbsp;km. * Medium Aarde Wentelbaan (MAW) – geosentriese wentelbaan tussen 2000&nbsp;km en 35,786&nbsp;km. * Geosinkrone Wentelbaan (GEO) – 'n belangrike wentelbaan teen 'n hoogte van 35786&nbsp;km. Die satelliet sal hier nie relatief tot die punt onder hom op die grond beweeg nie (daar is 'n klein hoeveelheid beweging maar nie genoeg om meeste aannames te affekteer nie) * Hoë Aarde Wentelbaan (HAW) – enige wentelbaan bo 'n geosinkrone wentelbaan se 35786&nbsp;km hoogte. === Helling klassifiserings === Die helling van 'n wentelbaan verwys na die hoek die helling en 'n plat vlak wat deur die ewenaar loop. 'n Satelliet met 'n helling van 0 grade sal dus altyd in lyn met die ewenaar bly. * Polêre wentelbaan: 'n Wentelbaan wat die satelliet min of meer bokant beide pole verby laat beweeg in 'n enkele omwenteling. So 'n wentelbaan sal 'n helling van min of meer 90 grade hê. * Polêre sonsinkrone wentelbaan: 'n Wentelbaan waar die satelliet die ewenaar teen dieselfde plaaslike tyd elke dag sal sny. Hierdie wentelbaan word gebruik deur satelliete wat beelde wil neem, aangesien die skaduwees baie soortgelyk sal wees vir elke omwenteling. === Spesiale klasifiserings === * Sonsinkrone wentelbaan: 'n Wentelbaan wat se hoogte en helling so gekies is dat dit teen dieselfde plaaslike tyd oor enige punt van die aardoppervlak sal beweeg. Dit kan gebruik word om die satelliet in konstante sonlig te plaas en is nuttig vir spioenasie, [[weervoorspelling]] en beeldneming. == Satellietsubstelsels == Elke satelliet wat gelanseer word, word gekenmerk deur sy loonvraag. Vir 'n satelliet wat verskille in plantegroeistreke ondersoek, kan dit byvoorbeeld 'n kragtige beeldnemer wees. Eenvoudig gestel is die loonvraag dit wat die satelliet toelaat om sy primêre funksie te verrig. Verder moet alle satelliete 'n ADCS(''Attittude Determination and Control System'') stelsels hê, sowel as 'n drywingsbeheerstelsel en 'n kommunikasie loonvraag. Elke stelsel het 'n unieke doel wat bydrae tot die primêre funksie van die satelliet. === ADCS === Die ADCS van 'n satelliet beheer die beweging en oriëntasie van die satelliet. Wanneer 'n satelliet in 'n wentelbaan geplaas word is daar steeds baie onsekerheid oor sy spesifieke posisie. Die satelliet sal ook gewoonlik tuimel (dit wil sê in 'n onbeheerde manier draai om een van sy asse) totdat die ADCS dit kan beheer. Die doel van die ADCS is om relatief akkurate inligting oor die satelliet se posisie te kry (dit word gewoonlik gedoen deur gebruik te maak van die sterre – twee beelde van sterre word geneem en bekende sterre word geïdentifiseer. Met informasie oor die satelliet se snelheid kan daar dan wiskundig 'n skatting van die satelliet se posisie gemaak word), sowel as om die oriëntasie van die satelliet te beheer. 'n Satelliet wat vry wentel (sonder enige menslike invloed) sal tuimel op so 'n manier om die meeste energie te behou. Dus moet daar aktief krag deur die ADCS op die satelliet toegepas word om die satelliet in 'n gewenste rigting te laat wys. === Drywingsbeheerstelsel === Enige satelliet het 'n beperkte hoeveelheid drywing beskikbaar. Satelliete het gewoonlik ook sonpanele wat gebruik kan word om hul batterye te herlaai. Dit is belangrik om by te voeg dat die satelliet 'n totale sonsverduistering sal ervaar weens die aarde wat tussen die son en die satelliet is. Die effektiewe bestuur van 'n satelliet se drywing laat dit toe om gewoonlik 'n effektiewe leeftyd te hê waartydens dit genoeg drywing sal hê om sy primêre funksie te vervul. Daarna sal die meerderheid van die satelliet se stelsels afgeskakel moet word of in 'n laedrywyingsmodus moet werk. === Kommunikasieloonvrag === Die kommunikasie bestaan uit die antennas en senders wat gebruik word om data te stuur en te ontvang. 'n Satelliet se kommunikasie word verdeel tussen bevele aan die satelliet en die aflaai van nuttige data wat deur die satelliet ingesamel is (byvoorbeeld beelde wat deur die satelliet geneem is). === Missiespesifieke loonvrag === Die missiespesifieke loongvrag sal spesifieke komponente behels wat uniek is tot elke satelliet en die satelliet toelaat om sy primêre funksie te verrig. Vir 'n kommunikasiesatelliet kan dit 'n kragtige uitsaaier wees, vir 'n verkenningsatelliet kan dit 'n beeldopnemer wees.<ref>(en) James R. Wertz et al "Space Mission Engineering: The New SMAD", 2011, {{ISBN|978-1-881883-16-6}}</ref> == Hoe bly satelliete in die lug? == Die wet van [[swaartekrag]], wat vir die eerste keer in die [[17de eeu]] deur [[Isaac Newton]], geformuleer is, sê dat die aarde enige voorwerp in sy omgewing wat vry kan beweeg, aantrek. Wanneer mens ’n klip in die lug in gooi, trek dit nie onbepaald opwaarts nie; dit beweeg al hoe stadiger, stop en val dan terug na die aarde. Die rede hiervoor is dat die aarde die klip deur swaartekrag aantrek. Hoe vinniger die klip beweeg, hoe verder sal dit trek voordat dit na die aarde terugkeer. As ons dus 'n klip vinnig genoeg van die aarde kan gooi, maar nie vinnig genoeg dat dit heeltemal wegskiet nie, dan kan dit in 'n area beland waar dit altyd val, maar nie vinnig genoeg om aan die aarde te raak nie, aangesien die aarde ook beweeg: dit beland in 'n baan om die aarde; die snelheid van die klip sodanig is dat die krag wat die klip van die aarde wil wegvoer, net so groot is soos die swaartekrag wat die klip afwaarts dwing. Dus beweeg die klip in 'n wentelbaan om die aarde. Ons kan dit met ’n eenvoudige proef verduidelik: as mens 'n emmer half met water vul en dit vinnig in die rondte swaai, bly die water in die emmer, selfs al is die emmer onderstebo. As die emmer te stadig geswaai word, sal die water uitloop. As ons dus wil hê dat die water in die emmer moet bly, moet die emmer vinnig genoeg beweeg. In hierdie oefening stel die water die satelliet voor; die snelheid waarmee ons die emmer swaai, verteenwoordig die [[snelheid]] van die satelliet in sy wentelbaan om die [[aarde]] en ons arm verteenwoordig die swaartekrag van die aarde. Om na die klip terug te keer: die klip sal nie naby die aarde se oppervlak in 'n [[wentelbaan]] kan beweeg nie, aangesien sy snelheid deur wrywing met die lugdeeltjies gou sou afneem en hy dus sy wentelsnelheid sou verloor. Maar op enige hoogte hoër as 150&nbsp;km bo die aarde is die lug so dun dat wrywing nie meer ’n rol speel nie. Op so 'n hoogte sal die klip of ’n satelliet in 'n elliptiese (ovaalvormige) baan om die aarde beweeg indien dit 'n snelheid van sowat 29 000&nbsp;km/h (of omtrent 8&nbsp;km/s) kan handhaaf Indien dit nie hierdie snelheid kan  handhaaf nie word dit teruggetrek in die aarde se [[Aarde se atmosfeer|atmosfeer]] en die geweldige [[wrywing]] veroorsaak dat dit uitbrand. == Einde van leeftyd == Satelliete het 'n beperkte tyd waarvoor hulle een of meer doele probeer verrig vir hul unieke missie. Nadat 'n sekere tyd verstryk het of die satelliet nie meer in staat is om sy missie te verrig nie, het die satelliet die einde van sy leeftyd bereik. Die satelliet kan dan uit sy wentelbaan verwyder word of geskuif word na 'n wentelbaan wat nie van belang is nie. (Sekere wentelbane is van baie meer nut met betrekking tot menslike belang as ander.) Weens die geskiedenis van die [[ruimtewedloop]] en beperkings tot algemene begrotings is daar nie genoegsame beplanning gedoen met betrekking tot die verwydering van satelliete uit 'n wentelbaan nie. Dus is die meerderheid van ouer satelliete steeds in wentelbane om die aarde, en dra so by tot die probleem van [[ruimterommel]]. Indien 'n satelliet lank genoeg wentel sal hy egter van self vernietig word deur die toenemende kragte wat daarop uitgeoefen word. == Lande met lanseervermoë == Hierdie lys beskryf lande wat onafhanklik van ander lande satelliete binne wentelbane kan plaas. Let wel: Talle ander lande het die vermoë om satelliete volledig te ontwerp en te bou, maar is afhanklik van ander lande om die satelliete te lanseer. Hierdie lys dek nie daardie lande nie, maar lys slegs lande wat heeltemal op hul eie satelliete kan lanseer sowel as die datum van die eerste keer toe hulle suksesvol gelanseer het. {| class="sortable wikitable" |+Eerste lansering deur land !Orde !Land !Eerste lanseringsdatum !Vuurpyl !Satelliet |- |1 |{{Vlag|Sowjetunie}} |4 Oktober 1957 |Spoetnik-PS |[[Spoetnik 1]] |- |2 |{{Vlag|Verenigde State}} |1 Februarie 1958 |Juno I |Explorer 1 |- |3 |{{Vlag|Frankryk}} |26 November 1965 |Diamant-A |Astérix |- |4 |{{Vlag|Japan}} |11 Februarie 1970 |Lambda-4S |Osumi |- |5 |{{Vlag|China}} |24 April 1970 |Long March 1 |Dong Fang Hong I |- |6 |{{Vlag|Verenigde Koninkryk}} |28 Oktober 1971 |Black Arrow |Prospero |- |7 |{{Vlag|Indië}} |18 Julie 1980 |SLV |Rohini D1 |- |8 |{{Vlag|Israel}} |19 September 1988 |Shavit |Ofeq 1 |- | - |{{Vlag|Rusland}} |21 Januarie 1992 |Soyuz-U |Kosmos 2175 |- | - |{{Vlag|Oekraïne}} |13 Julie 1992 |Tsyklon-3 |Strela |- |9 |{{Vlag|Iran}} |2 Februarie 2009 |Safir-1 |Omid |- |10 |{{Vlag|Noord-Korea}} |12 Desember 2012 |Unha-3 |Kwangmyongsong-3 Unit 2 |} === Mislukte eerste lanserings === * Die [[Verenigde State van Amerika]] het onsuksesvol probeer lanseer in 1957, voor hul sukses behaal het in 1958. * [[Republiek China]] het onsuksesvol in 1969 probeer lanseer voordat hulle suksesvol was teen 1970. * [[Indië]] het wel 'n satelliet met buitelandse hulp gelanseer in 1975, voor 'n onsuksesvolle onafhanklike poging in 1979 en het daarna in 1980 sukses behaal. * [[Brasilië]] het 'n satelliet met buitelandse hulp gelanseer in 1985, maar was onsuksesvol in al drie hul onafhanklike pogings in 1997, 1999 en 2003 onderskeidelik. * [[Noord-Korea]] het al verskeie kere voor hul suksesvolle lansering voorgegee dat hulle wel suksesvol gelanseer het, maar hierdie was bevraagteken deur die [[Verenigde State van Amerika]], [[Japan]] en [[Suid-Korea]], wat voorgestel het dat dit eerder toetse was vir missieloperasies. * [[Suid-Korea]] het in 1992 'n satelliet met buitelandse hulp gelanseer. Hulle was daarna onsuksesvol in hul ontwikkeling van hul eie lanseerder. Hulle het egter hul eerste lanseerder volledig ontwikkel met Russiese hulp in 2013 (Naro-3). == Lande se eerste satelliete == {| class="wikitable" |+Lande se eerste satelliete insluitend die wat met buitelandse hulp gelanseer is<ref>http://www.tbs-satellite.com/tse/online/thema_first.html</ref> !Land !Lanseringsjaar !Eerste Satelliet !Loonvragte wat in April 2016 wentel<ref>{{Cite web |url=http://www.celestrak.com/satcat/boxscore.asp |title=argiefkopie |access-date=12 Julie 2016 |archive-date=25 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225001237/http://celestrak.org/satcat/boxscore.php |url-status=dead }}</ref> |- |{{Vlag|Sowjetunie}} ({{Vlag|Rusland}}) |1957 (1992) |[[Spoetnik 1]] (Kosmos 2175) |1457 |- |{{Vlag|Verenigde State}} |1958 |Explorer 1 |1252 |- |{{Vlag|Verenigde Koninkryk}} |1962 |Ariel 1 |40 |- |{{Vlag|Kanada}} |1962 |Alouette 1 |43 |- |{{Vlag|Italië}} |1964 |San Marco 1 |22 |- |{{Vlag|Frankryk}} |1965 |Astérix |60 |- |{{Vlag|Australië}} |1967 |WRESAT |14 |- |{{Vlag|Duitsland}} |1969 |Azur |49 |- |{{Vlag|Japan}} |1970 |Ōsumi |153 |- |{{Vlag|China}} |1970 |Dong Fang Hong I |210 |- |{{Vlag|Nederland}} |1974 |ANS |5 |- |{{Vlag|Spanje}} |1974 |Intasat |9 |- |{{Vlag| Indië}} |1975 |Aryabhata |65 |- |{{Vlag|Indonesië}} |1976 |Palapa A1 |13 |- |{{Vlag|Tsjeggoslowakye}} |1978 |Magion 1 |5 |- |{{Vlag|Bulgarye}} |1981 |Intercosmos Bulgaria 1300 |1 |- |{{Vlag|Saoedi-Arabië}} |1985 |Arabsat-1A |12 |- |{{Vlag|Brasilië}} |1985 |Brasilsat A1 |15 |- |{{Vlag|Meksiko}} |1985 |Morelos 1 |9 |- |{{Vlag|Swede}} |1986 |Viking |11 |- |{{Vlag|Israel}} |1988 |Ofeq 1 |11 |- |{{Vlag|Luxemburg}} |1988 |Astra 1A |5 |- |{{Vlag|Argentinië}} |1990 |Lusat |9 |- |{{Vlag|Hongkong}} |1990 |AsiaSat 1 |9 |- |{{Vlag|Pakistan}} |1990 |Badr-1 |3 |- |{{Vlag|Suid-Korea}} |1992 |Kitsat A |11 |- |{{Vlag|Portugal}} |1993 |PoSAT-1 |1 |- |{{Vlag|Thailand}} |1993 |Thaicom 1 |7 |- |{{Vlag|Turkye}} |1994 |Turksat 1B |8 |- |{{Vlag|Tsjeggië}} |1995 |Magion 4 |5 |- |{{Vlag|Oekraïne}} |1995 |Sich-1 |6 |- |{{Vlag|Maleisië}} |1996 |MEASAT |6 |- |{{Vlag|Noorweë}} |1997 |Thor 2 |3 |- |{{Vlag|Filippyne}} |1997 |Mabuhay 1 |2 |- |{{Vlag|Egipte}} |1998 |Nilesat 101 |4 |- |{{Vlag|Chili}} |1998 |FASat-Bravo |2 |- |{{Vlag|Singapoer}} |1998 |ST-1 |3 |- |{{Vlag|Taiwan}} |1999 |ROCSAT-1 |8 |- |{{Vlag|Denemarke}} |1999 |Ørsted |4 |- |{{Vlag|Suid-Afrika}} |1999 |[[SUNSAT]] |2 |- |{{Vlag|Verenigde Arabiese Emirate}} |2000 |Thuraya 1 |6 |- |{{Vlag|Marokko}} |2001 |Maroc-Tubsat |1 |- |{{Vlag|Tonga}} |2002 |Esiafi 1 (voormalige Comstar D4) |1 |- |{{Vlag|Algerië}} |2002 |Alsat 1 |1 |- |{{Vlag|Griekeland}} |2003 |Hellas Sat 2 |2 |- |{{Vlag|Siprus}} |2003 |Hellas Sat 2 |2 |- |{{Vlag|Nigerië}} |2003 |Nigeriasat 1 |4 |- |{{Vlag|Iran}} |2005 |Sina-1 |1 |- |{{Vlag|Kasakstan}} |2006 |KazSat 1 |2 |- |{{Vlag|Colombia}} |2007 |Libertad 1 |1 |- |{{Vlag|Mauritius}} |2007 |Rascom-QAF 1 |2 |- |{{Vlag|Viëtnam}} |2008 |Vinasat-1 |3 |- |{{Vlag|Venezuela}} |2008 |Venesat-1 |2 |- |{{Vlag|Switserland}} |2009 |SwissCube-1 |2 |- |{{Vlag|Man (eiland)}} |2011 |ViaSat-1 |1 |- |{{Vlag|Pole}} |2012 |PW-Sat |2 |- |{{Vlag|Hongarye}} |2012 |MaSat-1 |1 |- |{{Vlag|Roemenië}} |2012 |Goliat |1 |- |{{Vlag|Wit-Rusland}} |2012 |BKA (BelKA-2)[ | - |- |{{Vlag|Noord-Korea}} |2012 |Kwangmyŏngsŏng-3 Eenheid 2 |1 |- |{{Vlag|Azerbeidjan}} |2013 |Azerspace |1 |- |{{Vlag|Oostenryk}} |2013 |TUGSAT-1/UniBRITE |2 |- |{{Vlag|Bermuda}} |2013 |Bermudasat 1 (voormalige EchoStar VI) |1 |- |{{Vlag|Ecuador}} |2013 |NEE-01 Pegaso |1 |- |{{Vlag|Estland}} |2013 |ESTCube-1 |1 |- |{{Vlag|Jersey}} |2013 |O3b-1,-2,-3,-4 |4 |- |{{Vlag|Katar}} |2013 |Es'hailSat1 |1 |- |{{Vlag|Peru}} |2013 |PUCPSAT-1 |1 |- |{{Vlag|Bolivië}} |2013 |TKSat-1 |1 |- |{{Vlag|Litaue}} |2014 |LituanicaSAT-1 en LitSat-1 |2 |- |{{Vlag|België}} |2014 |QB50P1 en QB50P2 |2 |- |{{Vlag|Uruguay}} |2014 |Antelsat |1 |- |{{Vlag|Irak}} |2014 |Tigrisat |1 |- |{{Vlag|Turkmenistan}} |2015 |TurkmenAlem52E/MonacoSAT |1 |- |{{Vlag|Laos}} |2015 |Laosat-1 |1 |} == Aanvalle op satelliete == Dit is in die moderne tyd moontlik om satelliete te kraak en hul data te steel of effektief hulle kommunikasies af te luister.<ref>{{Cite web |url=http://blogs.ittoolbox.com/security/dmorrill/archives/hack-a-satellite-while-it-is-in-orbit-15690 |title=argiefkopie |access-date=2008-03-20 |archive-date=2008-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080320084037/http://blogs.ittoolbox.com/security/dmorrill/archives/hack-a-satellite-while-it-is-in-orbit-15690 |url-status=dead }}</ref> Dit het die gevolg dat sekuriteit in satellietkommunikasie ook ontwikkel moet word. Om te wys dat hulle die vermoë het om satelliete uit hul wentelbane uit te verwyder, het Rusland, China en die Verenigde State satelliete in lae aardwentelbane vernietig met missiele. In 2007 het China 'n verouderde weersatelliet met 'n missiel vernietig, wat meer as 40&nbsp;000 stukke ruimterommel geskep het.<ref>http://www.nytimes.com/2007/01/18/world/asia/18cnd-china.html</ref> Die Verenigde State het ook in 2008 'n ongebruikte spionasiesatelliet met missiele vernietig.<ref>http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4251430.html</ref> == Dienste deur satelliete gelewer == [[Lêer:Agricultural monitoring in Spain ESA371156.gif|duimnael|regs|'n Reeks [[satellietfoto|satellietbeelde]] onthul die [[seisoen]]ale opeenvolging en groei van [[landbou]]gewasse in [[Spanje]]]] * Data verkry oor oesskattings en ander landboutoepassings * Satellietgedrewe toegang tot die internet * Satelliettelevisie * Satelliettelefoondienste * Satellietnavigasie == Sien ook === * [[William Marshall (entrepreneur)]] == Verwysing == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0824-X}}, volume 2, bl. 266 * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-66-4}}, volume 25, bl. 11 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Satellites|Satelliet}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/technology/satellite-communication|title=Satellite communication|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Desember 2019}} {{en-vertaal|Satellite}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimteverkenning]] [[Kategorie:Satelliete| ]] [[Kategorie:Sterrekundige instrumente]] a9nmb86q9s8z10u4kc6qfwo3pzxoq5m 2914147 2914117 2026-06-27T07:18:15Z Oesjaar 7467 /* Hoogteklassifiserings */ Skakel 2914147 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel beskryf kunsmatige satelliete. Vir natuurlike satelliete, meestal bekend as 'n voorwerp se maan, verwys na [[Natuurlike satelliet]].'' [[Lêer:Navstar-2F.jpg|duimnael|NAVSTAR – ''Global Positioning System''-satelliet van die tweede generasie]] [[Lêer:Sputnik asm.jpg|duimnael|’n Replika van Spoetnik 1.]] [[Lêer:Laika ac Sputnik 2 Replica (6995685051).jpg|duimnael|120px|’n Replika van Spoetnik 2.]] Die term '''satelliet''' (afgelei van [[Latyn]] ''satelles'', "lyfwagter") verwys in die [[ruimtevaart]] na 'n mensgemaakte voorwerp wat vir wetenskaplike, [[Ruimte-ekonomie|kommersiële]] of militêre doeleindes in 'n elliptiese of ronde [[wentelbaan]] om 'n ander voorwerp soos byvoorbeeld die aarde of die [[maan]] geplaas word. [[Gravitasie]] trek die satelliet nader aan die primêre voorwerp, maar die satelliet beweeg in 'n ander rigting sodat die satelliet heeltyd die primêre voorwerp vermy. Die woord word oor die algemeen gebruik om 'n '''kunsmatige satelliet''' te beskryf (in teenstelling met [[natuurlike satelliet]]e). Alle voorwerpe wat deel vorm van die [[sonnestelsel]], insluitend die [[aarde]], is natuurlike satelliete van die [[son]], of satelliete van daardie voorwerpe, soos byvoorbeeld die [[maan]], en word in 'n aparte artikel behandel. Die wêreld se eerste kunsmatige satelliet, [[Spoetnik 1]] is in 1957 deur die [[Sowjetunie]] gelanseer. Sedertdien is duisende satelliete in wentelbane om die aarde geplaas. Sekere satelliete, soos groot ruimtestasies, is al gelanseer in dele en dan herbou in die ruimte. Kunsmatige satelliete is al ontwikkel deur meer as 40 lande en 10 lande is tans in staat om satelliete te lanseer. Omtrent 'n duisend van die satelliete wat tans om die aarde wentel, is steeds operasioneel terwyl duisende nie-operasionele satelliete en afgebreekte stukke om die aarde wentel as [[ruimterommel]]. Daar is al ook satelliete om ander hemelliggame geplaas, soos byvoorbeeld die [[Maan]], [[Mercurius]], [[Venus]], [[Mars]], [[Jupiter]], [[Saturnus]], [[433 Eros|Eros]], [[4 Vesta|Vesta]], [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]]<ref>http://www.nasa.gov/press/2015/march/nasa-spacecraft-becomes-first-to-orbit-a-dwarf-planet/#.VPtPWbYrvcs</ref> en die [[Son]]. Omtrent 6600 satelliete is al gelanseer. Daar is onlangs geskat dat omtrent 3600 steeds wentel<ref>https://web.archive.org/web/20131112013308/http://seattletimes.com/html/nationworld/2022236028_apxfallingsatellite.html</ref> terwyl net 1000 van daardie satelliete steeds operasioneel is.<ref>http://www.esa.int/Our_Activities/Operations/Space_Debris/Global_experts_agree_action_needed_on_space_debris</ref><ref>http://www.ucsusa.org/nuclear_weapons_and_global_security/space_weapons/technical_issues/ucs-satellite-database.html</ref> == Inleiding == Dieselfde wette wat vir die beweging van byvoorbeeld die maan om die aarde geld, geld ook vir die beweging van 'n satelliet. Wanneer 'n satelliet in 'n min of meer sirkelvormige baan om die aarde beweeg, is die [[middelpuntvliedende krag]] as gevolg van die beweging in ewewig met die aarde se swaartekrag. Satelliete word gewoonlik eers in 'n elliptiese baan geplaas en dan, indien nodig, in 'n sirkelvormige baan gebring. Die punt in die baan wat die verste van die aarde af is, heet die [[apogeum]] en die naaste punt die [[perigeum]]. Die hoek wat die baanvlak met die ewenaarvlak maak, staan bekend as die [[Baanhelling|inklinasie]] en dit bepaal oor watter geografiese breedtegraad die satelliet wentel. Namate die satelliet verder van die aarde af is, neem dit langer om ’n omwenteling te voltooi en op ’n hoogte van 36 000&nbsp;km is die omlooptyd ongeveer 24 uur. Aangesien die [[aarde]] binne 24 uur om sy eie as wentel, kan die satelliet nou relatief tot 'n bepaalde punt op aarde saam met hierdie punt sy wenteling uitvoer en dus stasionêr raak ten opsigte van die aardposisie ([[geostasionêre wentelbaan]]). 'n Satelliet wat ’n aantal omwentelings in 24 uur voltooi en op sekere tye presies weer op dieselfde plek is, volg ’n geosinchrone baan en staan bekend as 'n [[geostasionêre satelliet]]. 'n Satelliet se wentelbaan is nie presies [[ellips]]- of sirkelvormig nie aangesien die hemelliggaam (die aarde) waaromheen dit wentel, nie 'n reëlmatige vorm het nie. Die wentelbaan word ook beïnvloed deur ander hemelliggame, die stralingsdruk van die son ([[sonwind]]) en die dampkring om die aarde. Die dampkring veroorsaak deur die wrywing wat dit bied, dat ’n satelliet geleidelik nader aan die aarde beweeg totdat dit uiteindelik daarop neerstort. Vanuit 'n hoogte van 100&nbsp;km sal 'n satelliet byvoorbeeld na 10 uur neerstort, vanuit 300&nbsp;km ongeveer na 15 dae, vanuit 450&nbsp;km na 1 jaar en vanuit 650&nbsp;km na 125 jaar. By 'n snelheid van 11,2&nbsp;km/s (40 320&nbsp;km/ h) gaan 'n satelliet se elliptiese baan oor in 'n paraboliese baan en dit beland in 'n baan om die [[son]]. Teen 'n snelheid van 46&nbsp;km/ s (165 600&nbsp;km/h) sal 'n satelliet die sonnestelsel verlaat. Die tuig moet dan eerder 'n ruimtetuig as 'n satelliet genoem word. == Ontwikkeling == In [[1948]] het die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] ’n satellietprogram aangekondig wat waarskynlik meer op militêre as wetenskaplike gebruik gerig was. In [[1950]] is daar besluit om 'n Internasionale Geofisiese Jaar (IGJ) vir die periode 1957–1959 in te stel. In [[1955]] het president [[Dwight D. Eisenhower|Dwight Eisenhower]] aangekondig dat ’n vuurpyl, die Vanguard, gebruik sou word om 'n wetenskaplike satelliet te lanseer. Die Sowjetunie het die VSA egter voorgespring en op [[4 Oktober]] [[1957]] is die bolvormige Spoetnik 1 gelanseer. Dit het 'n deursnee van 58&nbsp;cm gehad en 83&nbsp;kg geweeg. Na 92 dae het dit in die dampkring uitgebrand. [[Spoetnik 1]] is opgevolg deur [[Spoetnik 2]], met die hond [[Laika]] aan boord. Die satelliet het 508&nbsp;kg geweeg. Die eerste Amerikaanse satelliet, [[Explorer 1]], is in [[1958]] in 'n wentelbaan geplaas. Dit het slegs 14&nbsp;kg geweeg, maar was toegerus met instrumente wat tot die ontdekking van die bekende [[Van Allen-gordel]] gelei het. Al hoe meer satelliete is daarna gelanseer (tot 100 per jaar), waaraan ander lande ook begin deelneem het, waaronder [[Engeland]] ([[1962]]), [[Kanada]] (1962), [[Italië]] ([[1964]]), [[Frankryk]] ([[1965]])[[Australië|, Australië]] ([[1967]]), [[Japan]] ([[1970]]), die [[Volksrepubliek China]] (1970), [[Nederland]] ([[1974]]) en [[Indië]] ([[1975]]). Teenswoordig wentel duisende satelliete en dele van ruimtetuie om die aarde en daar word soms tereg daarna verwys as ruimteafval of ruimterommel. == Geskiedenis == === Vroeë voorstellings === Die eerste bekende navorsing oor die moontlikheid van 'n kunsmatige satelliet is deur [[Isaac Newton]] voorgestel as 'n gedagte-eksperiment in sy ''A Treatise of the System of the World.'' Die eerste bekende fiktiewe beskrywing van 'n satelliet was in die kortverhaal ''[[The Brick Moon]],'' geskryf deur Edward Everett Hale. Hierdie storie is reeds in 1869 gepubliseer en die konsep van 'n satelliet is weer beskryf in [[Jules Verne]] se verhaal ''The Begum's Fortune(1879).'' Die konsep van 'n satelliet is in 1903 amptelik ondersoek deur [[Konstantin Tsiolkofski]] in sy artikel ''Exploring Space Using Jet Propulsion Devices.'' Hierdie artikel het beskryf hoe 'n vuurpyl wat vloeibare [[waterstof]] en [[suurstof]] as brandstof gebruik, gebruik kan word om 'n minimale wentelspoed van 8&nbsp;km/s te bereik. In [[1928]] het Herman Potočnik die boek ''Die probleem van Ruimtevaart – Die Vuurpylmotor'' bekend gestel. Die boek het 'n plan beraam om ruimtevaart te vergemaklik en permanente hawens vir mense in die ruimte te bou. Die boek het die wentelbaan van 'n geostasionêre ruimtestasie bepaal sowel as die andere nodige besonderhede vir die stasie. Die boek het verder gegaan deur te beskryf hoe satelliete vir waarnemingsdoeleindes gebruik kan word en die spesiale toestande in die ruimte gebruik kan word vir 'n verskeidenheid wetenskaplike ondersoeke. Daar was ook kort beskrywings van kommunikasie, maar die boek het nie die moderne toepassings van satelliete vir massakommunikasie en uitsending voorspel nie. [[Arthur C. Clarke]] het in 1945 in 'n artikel 'n wye beskrywing van die moontlike gebruike van kommunikasiesatelliete vir grootskaalse kommunikasie gegee. Clarke het uitgebrei oor lanseringsmetodiek, moontlike wentelbane en ander aspekte van die moontlikhede met 'n netwerk van satelliete. Een van sy groot argumente was oor die voordele van wêreldwye dekking, wat hy voorgestel het deur drie geostasionêre satelliete gelewer kan word. === Kunsmatige satelliete === Die eerste gelanseerde kunsmatige satelliet was [[Spoetnik 1]], gelanseer deur die Sowjetunie op 4 Oktober 1957 as deel van die ''Sowjet Spoetnikprogram'' waarvan Sergei Korolef die hoofontwerper was. Daar is 'n krater op die duskant van die maan wat in sy eer vernoem is. Hierdie het die intensiteit van die [[ruimtewedloop]] tussen die Sowjetunie en die [[Verenigde State van Amerika]] verhoog en het 'n sogenaamde ''Spoetnikkrisis'' by die laasgenoemde veroorsaak. Hierdie was te danke aan die Amerikaanse bekendstelling dat hulle 'n satelliet in die lente van 1958 sal lanseer. Die Sowjetunie het twee dae na die bekendstelling aangekondig dat hulle 'n satelliet so vroeg soos die herfs van 1957 sal lanseer. ''Spoetnik 1'' het inligting oor die atmosferiese lae se digthede verkry deur sy eie wentelbaanveranderings te meet sowel as om data oor radioseindistribusie in die [[ionosfeer]] te verkry. ''Spoetnik 2'' is op 3 November 1957 gelanseer en het die eerste lewende wese in 'n wentelbaan geplaas, 'n [[hond]] genaamd Laika. Die Amerikaners het daarna onder geweldige interne druk hul eie satelliet ontwikkel onder twee kompeterende ontwikkelingsprogramme. Alhoewel die eerste poging misluk het, het die Amerikaners wel op [[31 Januarie]] [[1958]] hul eerste satelliet ''Explorer 1'' in 'n wentelbaan geplaas. Slegs drie jaar en ses maande na die suksesvolle lansering van ''Spoetnik'' het die Amerikaners 115 kunsmatige satelliete aangeteken. Volgens gegewens van die Amerikaanse [[NASA]] was daar op [[31 Mei]] [[1969]] altesaam sowat 1&nbsp;950 mensgemaakte voorwerpe in die ruimte, waarvan 1&nbsp;889 op 'n ronde wentelbaan om die aarde, 17 in 'n ellips en 38 op 'n wentelbaan rondom die son. Van hierdie voorwerpe was 394 aardsatelliete en ruimtetuie, waarvan 289 deur die Verenigde State, 83 deur die Sowjetunie, vyf deur Frankryk, twee deur die Verenigde Koninkryk en drie deur die ''European Space Research Organisation'' gelanseer is. In 2006 het die aantal bekende aktiewe satelliete meer as 800 beloop.<ref>{{Cite web |url=http://www.ucsusa.org/global_security/space_weapons/whats-in-space.html |title=''What’s in Space? Satellites: Types, orbits, countries, and debris'' |access-date=17 Februarie 2009 |archive-date= 9 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509103739/http://www.ucsusa.org/global_security/space_weapons/whats-in-space.html |url-status=dead }}</ref> Daar is ook enkele duisend ander mensgemaakte voorwerpe soos uitgediende satelliete, dele van vuurpyle en ander ruimte-afval in 'n wentelbaan om die aarde – volgens ESA-gegewens het hul aantal in 1996 sowat 8&nbsp;500 beloop.<ref>">[https://web.archive.org/web/20090213155126/http://www.tagesschau.de/ausland/satellitenunfall100.html ''Russischer und US-Satellit kollidieren. Erster Satellitencrash im All?''] {{de}}</ref> Die ''United States Strategic Command'' se ''Joint Space Operations Center'' verwys na 18&nbsp;500 mensgemaakte voorwerpe wat ons planeet in Februarie [[2009]] omsirkel het. Ongeag die groot aantal voorwerpe kom botsings nouliks voor. Die eerste bekende botsing van 'n aktiewe satelliet met 'n uitgediende voorwerp het vroeg in 2009 plaasgevind: 'n Russiese ''Cosmos-2251''-satelliet, wat in 1993 gelanseer is en vanaf 1999 buite werking was, het met 'n kommunikasie-satelliet van die Amerikaanse maatskappy ''Iridium Satellite'' gebots. Die Amerikaanse satelliet is hiermee ernstig beskadig. Die grootste kunsmatige satelliet wat tans om die aarde wentel is die [[Internasionale Ruimtestasie]]. == Ruimtewaarnemingsnetwerk == Die ''United States Space Surveillance Network'' (SSN) verkry data oor alle voorwerpe wat om die aarde wentel. Hierdie netwerk was reeds in 1957 ingestel met die lansering van ''Spoetnik'' en het sedertdien reeds meer as 26&nbsp;000 voorwerpe gemonitor. Daar is tans meer as 8000 mensgemaakte voorwerpe wat steeds gemonitor word. Die ander voorwerpe sou die aarde se atmosfeer weereens binne gedring het en of uitgebrand het of die wrywing oorleef het en die aarde getref het. Die SSN moniteer voorwerpe wat groter as 10&nbsp;cm in deursnee is (dit is belangrik om te stel dat teen 8&nbsp;km/s het selfs sulke klein voorwerp 'n geweldige hoeveelheid kinetiese energie en kan dus 'n bedreiging vir ander satelliete wees). Slegs omtrent 7% van die voorwerp is operasionele satelliete (rofweg 560 satelliete) terwyl die res [[ruimterommel]] is. Die SSN se hoofdoelwit is om die aktiwiteite van werkende satelliete te moniteer, maar hulle hou ook data oor ruimterommel wat andersins verkeerd geïdentifiseer kan word as [[missiele]] wanneer dit weer die atmosfeer binnedring. == Nie-militêre satellietdienste == === Vaste satellietdienste === Vaste satellietdienste verskaf dataoordrag tussen verskeie lande en selfs kontinente. Dit kan data in die vorm van video, suiwer data of spraakdata insluit en word gedoen deur gebruik te maak van geosinkrone satelliete, soos byvoorbeeld [[DStv]] wat deur Intelsat 20 uitgesaai word. === Mobiele satellietdienste === Mobiele satellietstelsels laat kommunikasie toe tussen geïsoleerde landelike gebiede, [[skepe]] ter see, [[vliegtuie]] en die res van die wêreld. Hierdie satelliete sal nie geosinkroon wees nie weens die beperkte hoeveelheid plek in daardie wentelbaan en die gebrek aan aanvraag in die gebiede, maar sal wisselvallige dienste lewer. Partykeer kan effektief konstante dekking gelewer word deur van verskeie satelliete gebruik te maak. Die hoofdoel van hierdie dienste is om kommunikasie moontlik te maak en navigasiedata te verskaf. === Navorsingsatelliete === Navorsingsatelliete kan gebruik word om 'n wye verskeidenheid data te versamel. Hulle kan niekommersieel wees (gewoonlik deur Universiteite befonds) of kommersieel (meestal vir navigasie-inligting). Sulke satelliete, veral niekommersiële satelliete is gewoonlik heelwat kleiner met universiteite wat tans meestal net gebruik maak van [[CubeSat]]-tegnologie. == Satelliettipes == * Astronomiese satelliete word gebruik vir die waarneming van planete en ander hemelliggame. * Biosatelliete is satellite wat ontwerp is om lewende organismes te kan dra (meestal bakterie). Hierdie word gedoen vir wetenskaplike navorsing. * Kommunikasiesatelliete word gebruik om kommunikasie toe te laat deur heruitsending of deur massaseine uit te saai. Meeste kommunikasiesatelliete gebruik geosinkrone of [[Lae aardwentelbaan|lae aardwentelbane]]. * Waarnemingsatelliete word gebruik vir niemilitêre waarneming, soos byvoorbeeld om die omgewing waar te neem en kaarte te maak. * Navigasiesatelliete is satelliete wat gebruikers op die grond toelaat om hul eie posisie te bepaal. Die gebrek aan obstruksies tussen die gebruiker en die satelliet, sowel as die verbetering van tegnologie het daartoe gelei dat die gebruiker sy posisie relatief akkuraat tot binne 'n paar meter kan bepaal. * Aanvalsatelliete is satelliete wat ontwerp is om ander satelliete, missiele en ruimte-eiendom te vernietig. * Ruimtestasies is groot kunsmatige strukture wat om die aarde wentel en ontwerp is sodat mense daarbinne kan bly. 'n Ruimtestasie word onderskei van 'n ruimtetuig deur dat dit geen grootskaalse aandrywingstelsel het nie. * Weersatelliete word gebruik om die aarde se weer- en klimaatpatrone waar te neem. == Wentelbane == Wentelbane kan op verskeie maniere geklassifiseer word en word gegroepeer soos nodig. Om die nut van verskillende wentelbane te verduidelik, moet 'n paar eienskappe van die wentelbane verduidelik word. Eerstens, die aarde is 'n satelliet van die son. Dis beteken dat teen alle tye is die aarde besig om te beweeg in 'n wentelbaan om die son. Tweedens, die aarde draai om sy eie as. Dus as 'n satelliet om die aarde wentel in 'n rigting teenoor die draairigting sal dit vir 'n waarnemer op die grond lyk asof die satelliet teen 'n ver groter snelheid as wat hy wel beweeg weg van die waarnemer af beweeg. Vir 'n waarnemer om 'n satelliet te sien asof dit op 'n vaste posisie is, moet die satelliet se snelheid gelyk wees aan die aarde se draaisnelheid. So 'n wentelbaan word 'n geosinkrone wentelbaan genoem en bestaan uit satelliete uit wat 35,786&nbsp;km bo die aarde is. Enige ander wentelbaan het dan 'n beperkte kommunikasiegleuf met 'n waarnemer op die grond, wanneer sig moontlik is tussen die satelliet en die waarnemer. === Sentriese klassifiserings === 'n Sentriese klassifisering beskryf 'n wentelbaan met betrekking tot die groter voorwerp waarom die satelliet wentel. Die algemeenste wentelbane deur mense gebruik is om die aarde, maar ander wentelbane is moontlik. * [[Geosentriese wentelbaan]]: 'n Wentelbaan om die aarde. Die maan en meeste kunsmatige satelliet val in hierdie kategorie. * [[Heliosentriese wentelbaan]]: 'n Wentelbaan om die son. Die aarde is 'n natuurlike satelliet van die son, en daar is kunsmatige son satelliet sowel as ruimterommel wat dit tans wentel. * Aerosentriese wentelbaan: 'n Wentelbaan om 'n ander hemelliggaam, soos byvoorbeeld [[Mars]]. === Hoogteklassifiserings === Die hoogte van die satelliet word gewoonlik gemeet as verskil tussen die afstand tussen die aarde se middelpunt en die satelliet en die afstand tussen die aardoppervlak en die satelliet. Omdat die atmosfeer se digtheid eksponensieel afneem, is daar geweldig minder wrywingskragte op hoër wentelbane as laeres. Dit het die gevolg dat groter satelliete gewoonlik hoër geplaas word as kleineres. * Lae Aarde Wentelbaan (LAW) – geosentriese wentelbane met 'n hoogte van laer as 350&nbsp;km en tot omtrent 2000&nbsp;km. * Medium Aarde Wentelbaan (MAW) – geosentriese wentelbaan tussen 2000&nbsp;km en 35,786&nbsp;km. * [[Geostasionêre wentelbaan|Geosinkrone Wentelbaan]] (GEO) – 'n belangrike wentelbaan teen 'n hoogte van 35786&nbsp;km. Die satelliet sal hier nie relatief tot die punt onder hom op die grond beweeg nie (daar is 'n klein hoeveelheid beweging maar nie genoeg om meeste aannames te affekteer nie) * Hoë Aarde Wentelbaan (HAW) – enige wentelbaan bo 'n geosinkrone wentelbaan se 35786&nbsp;km hoogte. === Helling klassifiserings === Die helling van 'n wentelbaan verwys na die hoek die helling en 'n plat vlak wat deur die ewenaar loop. 'n Satelliet met 'n helling van 0 grade sal dus altyd in lyn met die ewenaar bly. * Polêre wentelbaan: 'n Wentelbaan wat die satelliet min of meer bokant beide pole verby laat beweeg in 'n enkele omwenteling. So 'n wentelbaan sal 'n helling van min of meer 90 grade hê. * Polêre sonsinkrone wentelbaan: 'n Wentelbaan waar die satelliet die ewenaar teen dieselfde plaaslike tyd elke dag sal sny. Hierdie wentelbaan word gebruik deur satelliete wat beelde wil neem, aangesien die skaduwees baie soortgelyk sal wees vir elke omwenteling. === Spesiale klasifiserings === * Sonsinkrone wentelbaan: 'n Wentelbaan wat se hoogte en helling so gekies is dat dit teen dieselfde plaaslike tyd oor enige punt van die aardoppervlak sal beweeg. Dit kan gebruik word om die satelliet in konstante sonlig te plaas en is nuttig vir spioenasie, [[weervoorspelling]] en beeldneming. == Satellietsubstelsels == Elke satelliet wat gelanseer word, word gekenmerk deur sy loonvraag. Vir 'n satelliet wat verskille in plantegroeistreke ondersoek, kan dit byvoorbeeld 'n kragtige beeldnemer wees. Eenvoudig gestel is die loonvraag dit wat die satelliet toelaat om sy primêre funksie te verrig. Verder moet alle satelliete 'n ADCS(''Attittude Determination and Control System'') stelsels hê, sowel as 'n drywingsbeheerstelsel en 'n kommunikasie loonvraag. Elke stelsel het 'n unieke doel wat bydrae tot die primêre funksie van die satelliet. === ADCS === Die ADCS van 'n satelliet beheer die beweging en oriëntasie van die satelliet. Wanneer 'n satelliet in 'n wentelbaan geplaas word is daar steeds baie onsekerheid oor sy spesifieke posisie. Die satelliet sal ook gewoonlik tuimel (dit wil sê in 'n onbeheerde manier draai om een van sy asse) totdat die ADCS dit kan beheer. Die doel van die ADCS is om relatief akkurate inligting oor die satelliet se posisie te kry (dit word gewoonlik gedoen deur gebruik te maak van die sterre – twee beelde van sterre word geneem en bekende sterre word geïdentifiseer. Met informasie oor die satelliet se snelheid kan daar dan wiskundig 'n skatting van die satelliet se posisie gemaak word), sowel as om die oriëntasie van die satelliet te beheer. 'n Satelliet wat vry wentel (sonder enige menslike invloed) sal tuimel op so 'n manier om die meeste energie te behou. Dus moet daar aktief krag deur die ADCS op die satelliet toegepas word om die satelliet in 'n gewenste rigting te laat wys. === Drywingsbeheerstelsel === Enige satelliet het 'n beperkte hoeveelheid drywing beskikbaar. Satelliete het gewoonlik ook sonpanele wat gebruik kan word om hul batterye te herlaai. Dit is belangrik om by te voeg dat die satelliet 'n totale sonsverduistering sal ervaar weens die aarde wat tussen die son en die satelliet is. Die effektiewe bestuur van 'n satelliet se drywing laat dit toe om gewoonlik 'n effektiewe leeftyd te hê waartydens dit genoeg drywing sal hê om sy primêre funksie te vervul. Daarna sal die meerderheid van die satelliet se stelsels afgeskakel moet word of in 'n laedrywyingsmodus moet werk. === Kommunikasieloonvrag === Die kommunikasie bestaan uit die antennas en senders wat gebruik word om data te stuur en te ontvang. 'n Satelliet se kommunikasie word verdeel tussen bevele aan die satelliet en die aflaai van nuttige data wat deur die satelliet ingesamel is (byvoorbeeld beelde wat deur die satelliet geneem is). === Missiespesifieke loonvrag === Die missiespesifieke loongvrag sal spesifieke komponente behels wat uniek is tot elke satelliet en die satelliet toelaat om sy primêre funksie te verrig. Vir 'n kommunikasiesatelliet kan dit 'n kragtige uitsaaier wees, vir 'n verkenningsatelliet kan dit 'n beeldopnemer wees.<ref>(en) James R. Wertz et al "Space Mission Engineering: The New SMAD", 2011, {{ISBN|978-1-881883-16-6}}</ref> == Hoe bly satelliete in die lug? == Die wet van [[swaartekrag]], wat vir die eerste keer in die [[17de eeu]] deur [[Isaac Newton]], geformuleer is, sê dat die aarde enige voorwerp in sy omgewing wat vry kan beweeg, aantrek. Wanneer mens ’n klip in die lug in gooi, trek dit nie onbepaald opwaarts nie; dit beweeg al hoe stadiger, stop en val dan terug na die aarde. Die rede hiervoor is dat die aarde die klip deur swaartekrag aantrek. Hoe vinniger die klip beweeg, hoe verder sal dit trek voordat dit na die aarde terugkeer. As ons dus 'n klip vinnig genoeg van die aarde kan gooi, maar nie vinnig genoeg dat dit heeltemal wegskiet nie, dan kan dit in 'n area beland waar dit altyd val, maar nie vinnig genoeg om aan die aarde te raak nie, aangesien die aarde ook beweeg: dit beland in 'n baan om die aarde; die snelheid van die klip sodanig is dat die krag wat die klip van die aarde wil wegvoer, net so groot is soos die swaartekrag wat die klip afwaarts dwing. Dus beweeg die klip in 'n wentelbaan om die aarde. Ons kan dit met ’n eenvoudige proef verduidelik: as mens 'n emmer half met water vul en dit vinnig in die rondte swaai, bly die water in die emmer, selfs al is die emmer onderstebo. As die emmer te stadig geswaai word, sal die water uitloop. As ons dus wil hê dat die water in die emmer moet bly, moet die emmer vinnig genoeg beweeg. In hierdie oefening stel die water die satelliet voor; die snelheid waarmee ons die emmer swaai, verteenwoordig die [[snelheid]] van die satelliet in sy wentelbaan om die [[aarde]] en ons arm verteenwoordig die swaartekrag van die aarde. Om na die klip terug te keer: die klip sal nie naby die aarde se oppervlak in 'n [[wentelbaan]] kan beweeg nie, aangesien sy snelheid deur wrywing met die lugdeeltjies gou sou afneem en hy dus sy wentelsnelheid sou verloor. Maar op enige hoogte hoër as 150&nbsp;km bo die aarde is die lug so dun dat wrywing nie meer ’n rol speel nie. Op so 'n hoogte sal die klip of ’n satelliet in 'n elliptiese (ovaalvormige) baan om die aarde beweeg indien dit 'n snelheid van sowat 29 000&nbsp;km/h (of omtrent 8&nbsp;km/s) kan handhaaf Indien dit nie hierdie snelheid kan  handhaaf nie word dit teruggetrek in die aarde se [[Aarde se atmosfeer|atmosfeer]] en die geweldige [[wrywing]] veroorsaak dat dit uitbrand. == Einde van leeftyd == Satelliete het 'n beperkte tyd waarvoor hulle een of meer doele probeer verrig vir hul unieke missie. Nadat 'n sekere tyd verstryk het of die satelliet nie meer in staat is om sy missie te verrig nie, het die satelliet die einde van sy leeftyd bereik. Die satelliet kan dan uit sy wentelbaan verwyder word of geskuif word na 'n wentelbaan wat nie van belang is nie. (Sekere wentelbane is van baie meer nut met betrekking tot menslike belang as ander.) Weens die geskiedenis van die [[ruimtewedloop]] en beperkings tot algemene begrotings is daar nie genoegsame beplanning gedoen met betrekking tot die verwydering van satelliete uit 'n wentelbaan nie. Dus is die meerderheid van ouer satelliete steeds in wentelbane om die aarde, en dra so by tot die probleem van [[ruimterommel]]. Indien 'n satelliet lank genoeg wentel sal hy egter van self vernietig word deur die toenemende kragte wat daarop uitgeoefen word. == Lande met lanseervermoë == Hierdie lys beskryf lande wat onafhanklik van ander lande satelliete binne wentelbane kan plaas. Let wel: Talle ander lande het die vermoë om satelliete volledig te ontwerp en te bou, maar is afhanklik van ander lande om die satelliete te lanseer. Hierdie lys dek nie daardie lande nie, maar lys slegs lande wat heeltemal op hul eie satelliete kan lanseer sowel as die datum van die eerste keer toe hulle suksesvol gelanseer het. {| class="sortable wikitable" |+Eerste lansering deur land !Orde !Land !Eerste lanseringsdatum !Vuurpyl !Satelliet |- |1 |{{Vlag|Sowjetunie}} |4 Oktober 1957 |Spoetnik-PS |[[Spoetnik 1]] |- |2 |{{Vlag|Verenigde State}} |1 Februarie 1958 |Juno I |Explorer 1 |- |3 |{{Vlag|Frankryk}} |26 November 1965 |Diamant-A |Astérix |- |4 |{{Vlag|Japan}} |11 Februarie 1970 |Lambda-4S |Osumi |- |5 |{{Vlag|China}} |24 April 1970 |Long March 1 |Dong Fang Hong I |- |6 |{{Vlag|Verenigde Koninkryk}} |28 Oktober 1971 |Black Arrow |Prospero |- |7 |{{Vlag|Indië}} |18 Julie 1980 |SLV |Rohini D1 |- |8 |{{Vlag|Israel}} |19 September 1988 |Shavit |Ofeq 1 |- | - |{{Vlag|Rusland}} |21 Januarie 1992 |Soyuz-U |Kosmos 2175 |- | - |{{Vlag|Oekraïne}} |13 Julie 1992 |Tsyklon-3 |Strela |- |9 |{{Vlag|Iran}} |2 Februarie 2009 |Safir-1 |Omid |- |10 |{{Vlag|Noord-Korea}} |12 Desember 2012 |Unha-3 |Kwangmyongsong-3 Unit 2 |} === Mislukte eerste lanserings === * Die [[Verenigde State van Amerika]] het onsuksesvol probeer lanseer in 1957, voor hul sukses behaal het in 1958. * [[Republiek China]] het onsuksesvol in 1969 probeer lanseer voordat hulle suksesvol was teen 1970. * [[Indië]] het wel 'n satelliet met buitelandse hulp gelanseer in 1975, voor 'n onsuksesvolle onafhanklike poging in 1979 en het daarna in 1980 sukses behaal. * [[Brasilië]] het 'n satelliet met buitelandse hulp gelanseer in 1985, maar was onsuksesvol in al drie hul onafhanklike pogings in 1997, 1999 en 2003 onderskeidelik. * [[Noord-Korea]] het al verskeie kere voor hul suksesvolle lansering voorgegee dat hulle wel suksesvol gelanseer het, maar hierdie was bevraagteken deur die [[Verenigde State van Amerika]], [[Japan]] en [[Suid-Korea]], wat voorgestel het dat dit eerder toetse was vir missieloperasies. * [[Suid-Korea]] het in 1992 'n satelliet met buitelandse hulp gelanseer. Hulle was daarna onsuksesvol in hul ontwikkeling van hul eie lanseerder. Hulle het egter hul eerste lanseerder volledig ontwikkel met Russiese hulp in 2013 (Naro-3). == Lande se eerste satelliete == {| class="wikitable" |+Lande se eerste satelliete insluitend die wat met buitelandse hulp gelanseer is<ref>http://www.tbs-satellite.com/tse/online/thema_first.html</ref> !Land !Lanseringsjaar !Eerste Satelliet !Loonvragte wat in April 2016 wentel<ref>{{Cite web |url=http://www.celestrak.com/satcat/boxscore.asp |title=argiefkopie |access-date=12 Julie 2016 |archive-date=25 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225001237/http://celestrak.org/satcat/boxscore.php |url-status=dead }}</ref> |- |{{Vlag|Sowjetunie}} ({{Vlag|Rusland}}) |1957 (1992) |[[Spoetnik 1]] (Kosmos 2175) |1457 |- |{{Vlag|Verenigde State}} |1958 |Explorer 1 |1252 |- |{{Vlag|Verenigde Koninkryk}} |1962 |Ariel 1 |40 |- |{{Vlag|Kanada}} |1962 |Alouette 1 |43 |- |{{Vlag|Italië}} |1964 |San Marco 1 |22 |- |{{Vlag|Frankryk}} |1965 |Astérix |60 |- |{{Vlag|Australië}} |1967 |WRESAT |14 |- |{{Vlag|Duitsland}} |1969 |Azur |49 |- |{{Vlag|Japan}} |1970 |Ōsumi |153 |- |{{Vlag|China}} |1970 |Dong Fang Hong I |210 |- |{{Vlag|Nederland}} |1974 |ANS |5 |- |{{Vlag|Spanje}} |1974 |Intasat |9 |- |{{Vlag| Indië}} |1975 |Aryabhata |65 |- |{{Vlag|Indonesië}} |1976 |Palapa A1 |13 |- |{{Vlag|Tsjeggoslowakye}} |1978 |Magion 1 |5 |- |{{Vlag|Bulgarye}} |1981 |Intercosmos Bulgaria 1300 |1 |- |{{Vlag|Saoedi-Arabië}} |1985 |Arabsat-1A |12 |- |{{Vlag|Brasilië}} |1985 |Brasilsat A1 |15 |- |{{Vlag|Meksiko}} |1985 |Morelos 1 |9 |- |{{Vlag|Swede}} |1986 |Viking |11 |- |{{Vlag|Israel}} |1988 |Ofeq 1 |11 |- |{{Vlag|Luxemburg}} |1988 |Astra 1A |5 |- |{{Vlag|Argentinië}} |1990 |Lusat |9 |- |{{Vlag|Hongkong}} |1990 |AsiaSat 1 |9 |- |{{Vlag|Pakistan}} |1990 |Badr-1 |3 |- |{{Vlag|Suid-Korea}} |1992 |Kitsat A |11 |- |{{Vlag|Portugal}} |1993 |PoSAT-1 |1 |- |{{Vlag|Thailand}} |1993 |Thaicom 1 |7 |- |{{Vlag|Turkye}} |1994 |Turksat 1B |8 |- |{{Vlag|Tsjeggië}} |1995 |Magion 4 |5 |- |{{Vlag|Oekraïne}} |1995 |Sich-1 |6 |- |{{Vlag|Maleisië}} |1996 |MEASAT |6 |- |{{Vlag|Noorweë}} |1997 |Thor 2 |3 |- |{{Vlag|Filippyne}} |1997 |Mabuhay 1 |2 |- |{{Vlag|Egipte}} |1998 |Nilesat 101 |4 |- |{{Vlag|Chili}} |1998 |FASat-Bravo |2 |- |{{Vlag|Singapoer}} |1998 |ST-1 |3 |- |{{Vlag|Taiwan}} |1999 |ROCSAT-1 |8 |- |{{Vlag|Denemarke}} |1999 |Ørsted |4 |- |{{Vlag|Suid-Afrika}} |1999 |[[SUNSAT]] |2 |- |{{Vlag|Verenigde Arabiese Emirate}} |2000 |Thuraya 1 |6 |- |{{Vlag|Marokko}} |2001 |Maroc-Tubsat |1 |- |{{Vlag|Tonga}} |2002 |Esiafi 1 (voormalige Comstar D4) |1 |- |{{Vlag|Algerië}} |2002 |Alsat 1 |1 |- |{{Vlag|Griekeland}} |2003 |Hellas Sat 2 |2 |- |{{Vlag|Siprus}} |2003 |Hellas Sat 2 |2 |- |{{Vlag|Nigerië}} |2003 |Nigeriasat 1 |4 |- |{{Vlag|Iran}} |2005 |Sina-1 |1 |- |{{Vlag|Kasakstan}} |2006 |KazSat 1 |2 |- |{{Vlag|Colombia}} |2007 |Libertad 1 |1 |- |{{Vlag|Mauritius}} |2007 |Rascom-QAF 1 |2 |- |{{Vlag|Viëtnam}} |2008 |Vinasat-1 |3 |- |{{Vlag|Venezuela}} |2008 |Venesat-1 |2 |- |{{Vlag|Switserland}} |2009 |SwissCube-1 |2 |- |{{Vlag|Man (eiland)}} |2011 |ViaSat-1 |1 |- |{{Vlag|Pole}} |2012 |PW-Sat |2 |- |{{Vlag|Hongarye}} |2012 |MaSat-1 |1 |- |{{Vlag|Roemenië}} |2012 |Goliat |1 |- |{{Vlag|Wit-Rusland}} |2012 |BKA (BelKA-2)[ | - |- |{{Vlag|Noord-Korea}} |2012 |Kwangmyŏngsŏng-3 Eenheid 2 |1 |- |{{Vlag|Azerbeidjan}} |2013 |Azerspace |1 |- |{{Vlag|Oostenryk}} |2013 |TUGSAT-1/UniBRITE |2 |- |{{Vlag|Bermuda}} |2013 |Bermudasat 1 (voormalige EchoStar VI) |1 |- |{{Vlag|Ecuador}} |2013 |NEE-01 Pegaso |1 |- |{{Vlag|Estland}} |2013 |ESTCube-1 |1 |- |{{Vlag|Jersey}} |2013 |O3b-1,-2,-3,-4 |4 |- |{{Vlag|Katar}} |2013 |Es'hailSat1 |1 |- |{{Vlag|Peru}} |2013 |PUCPSAT-1 |1 |- |{{Vlag|Bolivië}} |2013 |TKSat-1 |1 |- |{{Vlag|Litaue}} |2014 |LituanicaSAT-1 en LitSat-1 |2 |- |{{Vlag|België}} |2014 |QB50P1 en QB50P2 |2 |- |{{Vlag|Uruguay}} |2014 |Antelsat |1 |- |{{Vlag|Irak}} |2014 |Tigrisat |1 |- |{{Vlag|Turkmenistan}} |2015 |TurkmenAlem52E/MonacoSAT |1 |- |{{Vlag|Laos}} |2015 |Laosat-1 |1 |} == Aanvalle op satelliete == Dit is in die moderne tyd moontlik om satelliete te kraak en hul data te steel of effektief hulle kommunikasies af te luister.<ref>{{Cite web |url=http://blogs.ittoolbox.com/security/dmorrill/archives/hack-a-satellite-while-it-is-in-orbit-15690 |title=argiefkopie |access-date=2008-03-20 |archive-date=2008-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080320084037/http://blogs.ittoolbox.com/security/dmorrill/archives/hack-a-satellite-while-it-is-in-orbit-15690 |url-status=dead }}</ref> Dit het die gevolg dat sekuriteit in satellietkommunikasie ook ontwikkel moet word. Om te wys dat hulle die vermoë het om satelliete uit hul wentelbane uit te verwyder, het Rusland, China en die Verenigde State satelliete in lae aardwentelbane vernietig met missiele. In 2007 het China 'n verouderde weersatelliet met 'n missiel vernietig, wat meer as 40&nbsp;000 stukke ruimterommel geskep het.<ref>http://www.nytimes.com/2007/01/18/world/asia/18cnd-china.html</ref> Die Verenigde State het ook in 2008 'n ongebruikte spionasiesatelliet met missiele vernietig.<ref>http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4251430.html</ref> == Dienste deur satelliete gelewer == [[Lêer:Agricultural monitoring in Spain ESA371156.gif|duimnael|regs|'n Reeks [[satellietfoto|satellietbeelde]] onthul die [[seisoen]]ale opeenvolging en groei van [[landbou]]gewasse in [[Spanje]]]] * Data verkry oor oesskattings en ander landboutoepassings * Satellietgedrewe toegang tot die internet * Satelliettelevisie * Satelliettelefoondienste * Satellietnavigasie == Sien ook === * [[William Marshall (entrepreneur)]] == Verwysing == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0824-X}}, volume 2, bl. 266 * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-66-4}}, volume 25, bl. 11 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Satellites|Satelliet}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/technology/satellite-communication|title=Satellite communication|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Desember 2019}} {{en-vertaal|Satellite}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimteverkenning]] [[Kategorie:Satelliete| ]] [[Kategorie:Sterrekundige instrumente]] pq4mt7gps5px4bv6fy1snham8ml3hpj 0 7117 2914072 2909187 2026-06-26T15:55:02Z Morne 672 /* Moeilike jare */ 2914072 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Etienne Leroux | bynaam = | beeld = Etienne Leroux.jpg | onderskrif = Etienne Leroux omstreeks 1960 | geboortenaam = Stephanus Petrus Daniël le Roux | geboortedatum = [[13 Junie]] [[1922]]<br />[[Oudtshoorn]] | dood_datum = [[30 Desember]] [[1989]]<br />[[Bloemfontein]] | titel = Skrywer | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Etienne Leroux''' (gebore '''Stephanus Petrus Daniël le Roux'''; [[13 Junie]] [[1922]], [[Oudtshoorn]] – [[20 Desember]] [[1989]], [[Bloemfontein]]<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/3309 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115192826/http://www.nb.co.za/Authors/3309 |date=15 November 2016 }}</ref>) was ’n internasionaal bekende Afrikaanse skrywer en een van die mees prominente [[Sestigers]], wat die [[Hertzogprys]] meer as een keer en verskeie ander toekennings vir sy skryfwerk ontvang.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Le_Roux,_Stephanus_Petrus_Dani%C3%83%C2%AB1{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy is gebore as Stephanus Petrus Daniël le Roux, maar verwerf bekendheid as skrywer onder die skuilnaam '''Etienne Leroux'''. Van sy bekendste werke sluit in: ''[[Sewe Dae by die Silbersteins]]'' en ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref name=":0" /> == Lewe en werk == === Vroeë lewe en herkoms === [[Lêer:SP le Roux.jpg|duimnael|180px|Le Roux se vader, min. [[Stephanus Petrus le Roux]].]] Stephanus Petrus Daniël le Roux is op 13 Junie 1922 op [[Oudtshoorn]] gebore as enigste seun en oudste kind van drie kinders.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Leroux: ’n Lewe''. Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2008</ref> Sy ouers is [[Stephanus Petrus le Roux]] ([[4 Maart]] [[1891]] – [[25 Januarie]] [[1974]]), minister van landbou in die Malan- en Strijdom-kabinet,<ref name=":1">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/lerouxe.html</ref> en Elizabeth Helena Scholtz ([[5 Oktober]] [[1901]] – [[21 Oktober]] [[1989]]), wat op [[21 Junie]] [[1921]] op [[Somerset-Wes]] getroud is. Hierna gaan boer die egpaar op Rietvlei naby [[De Rust]]. Stephen se susters is Anna Lilian Malherbe (Annelie) (gebore [[4 Augustus]] [[1925]]) en Catherina Josephina (Erna) (gebore [[23 September]] [[1928]]). Die skrywer [[C.J. Langenhoven]] is sy peetvader. === Opleiding === Op [[Rietvlei]], sowat veertig kilometer van Oudtshoorn, word hy groot. Sy eerste skoolopleiding ontvang hy in die plaasskool wat vir die kinders van Middelplaats gebou is en waar Jan Snyman die enigste onderwyser vir al die laerskoolkinders was. As gevolg van sy vader se politieke loopbaan moet die gesin noodgedwonge sekere maande van die jaar in [[Kaapstad]] deurbring, waar sy vader die parlementsitting bywoon. Dit bring mee dat die klein Stephen gereeld van skool moet verwissel. Soms bly hy by sy ouma en oupa Scholtz in [[Kuilsrivier]] en gaan uit hierdie huis na die plaaslike laerskool. Op die plaas Rietvlei naby [[De Rust]] bring hy ’n groot aantal van sy vormingsjare deur en gaan hier ook van tyd tot tyd by die plaasskool skool. As ’n resultaat van die gedurige verhuising ontvang Leroux vanaf 1928 sy onderwysopleiding hoofsaaklik by goewernantes. Hy begin vroeg lees in die familie se goeie biblioteek en maak hier reeds kennis met die Victoriaanse skrywers en ook [[William Shakespeare]], [[Charles Dickens]], [[Ernest Hemingway]], [[Marcel Proust]], André Gide, [[Jean-Paul Sartre]], [[Fjodor Dostojefski|Fyodor Dostojefski]], [[Evelyn Waugh]] en [[Günter Grass|Günther Grass]]. In [[1932]] is hy in [[Koffiefontein]] in die [[Vrystaat]] op skool, waar sy oupa en ouma Scholtz intussen gevestig is en hy uit hulle huis skoolgaan. Vanaf standerd vier, wanneer sy ouers ’n huurhuis in [[Tamboerskloof]] betrek vir die duur van die parlementsitting, besoek hy die [[Laerskool Jan van Riebeeck]]. Nadat sy vader in die dertigerjare besluit om sy boerdery na Koffiefontein in die [[Vrystaat]] uit te brei, gaan Stephen vanaf [[1935]] na die [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]], waar hy eers in die Murray-koshuis en later die Brill-koshuis tuisgaan. Hy matrikuleer hier in [[1939]], word as prefek aangewys en word eerste geplaas in die Vrystaatse eksamens van die Taalbond. In die jare [[1940]] tot einde [[1944]] is hy student aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy die B.A.-graad in [[1942]] en die LL.B.-graad in 1944 behaal. Hier woon hy in die Dagbreek-koshuis. Barend Toerien en Elsa Joubert is in hierdie tyd van sy medestudente. In [[1945]] werk Stephen ’n jaar lank as ingeskrewe klerk by die prokureursfirma Daniels en Smit in Bloemfontein, waarna hy hom in [[1946]] op die familieplaas Wagenmakersdrift in die distrik Koffiefontein vestig. Hy boer onder andere met [[Merino|merino skape]], saadmielies, [[katoen]] en [[tamatie]]s. === Persoonlike lewe === Ná sy huwelik op [[13 Maart]] [[1948]] op [[Stellenbosch]] met die kunsskilderes Renée Malherbe (gebore [[11 April]] [[1927]]) betrek hy ’n deel van die familieplaas waaraan hy die naam Ja-Nee gee. Uit hierdie huwelik word drie kinders gebore, twee dogters (Cherié Malherbe le Roux, gebore [[6 Junie]] [[1949]] en Helise Scholtz le Roux, gebore [[16 Maart]] [[1951]]) en ’n seun (Stephanus Petrus, gebore [[15 Februarie]] [[1955]]).<ref name=":1" /> Stephen ontmoet vir Elizabeth Joubert (gebore [[1 Julie]] [[1938]]), teen die einde van [[1969]]. Elizabeth was ’n Bloemfonteinse musiekdosent, wat in hierdie tyd bekende pianiste is en daarna amptelike begeleidster word van [[Sukovs|SUKOVS]] (die Streeksdiensteraad vir Uitvoerende Kunste van die Oranje-Vrystaat). In September [[1970]] raak hulle verloof en op [[14 September]] [[1970]] trou Stephen en Elizabeth. === Europese reise en vriendskappe met die Sestigers === Op [[1 Januarie]] [[1954]] vertrek Stephen en sy vrou met die skip die Pretoria Castle vir ’n besoek van vyf maande aan [[Europa]]. Hulle besoek [[Engeland]] (waar hulle ’n week in [[Londen]] oorbly); [[Nederland]] (waar hulle twee weke vertoef en [[Amsterdam]] en ander dele besoek); [[Duitsland]] (waar hulle die fisiese nalatenskap van die oorlog kan waarneem en ’n paar dae in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] oorbly); [[Oostenryk]] (met besoeke aan onder andere [[Innsbruck]] en [[Wene]]); [[Italië]] (waar hulle in La Spezia by Jacques en Hélène Malan aandoen en ook [[Venesië]], [[Rome]], [[Genua|Genoa]] en [[Florence]] besoek); en spandeer dan ongeveer ses weke aan die linkeroewer van die [[Seine]] in [[Parys]] in [[Frankryk]]. Hier maak hy kennis met skrywers soos [[Jan Rabie]] en [[Bartho Smit]] wat later saam met hom vir ’n vernuwing in die [[Afrikaanse letterkunde]] verantwoordelik is. Op [[19 April]] [[1954]] keer hulle terug na Londen, van waar hulle op [[29 April]] [[1954]] vanaf [[Southampton]] terugvaar na [[Kaapstad]]. === Loopbaan as skrywer === In die vyftigerjare is Stephen se mentor en adviseur die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] wat weens sy belesenheid, sin vir tegniese vaardigheid en omgang met die literatuur ’n groot invloed op hom uitoefen. Leroux leer later ook al die [[Sestigers]] ken, veral wanneer hy jaarliks die somervakansie by [[Llandudno]] naby Kaapstad deurbring. Met sommiges, soos Jan Rabie, raak hy bevriend. Hy kies die naam Etienne as skrywersnaam, aangesien dit die [[Frans]] is van Stephen, sy eerste naam, terwyl sy van aanmekaar geskryf word soos die spelling van sy Franse voorsate. Stephen se eerste roman, ''Die eerste lewe van Colet'', moet hy self borg en selfs na verskyning van sy tweede roman, ''Hilaria'', is daar nie veel belangstelling vir sy werk nie. Dit is eers met die publikasie van ''Die mugu'' in [[1959]] dat die letterkundige kritici ernstig begin kennis neem van hom. In ''Standpunte'' van Februarie [[1960]] verskyn ’n insiggewende artikel van C.A. van Rooy oor ''Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in ‘Hilaria’'', waarmee die wetenskaplike verkenning van die mitiese onderbou van sy werk ’n aanvang neem. In [[N.P. van Wyk Louw]] se boek ''Vernuwing in die prosa'', wat groot impak maak op die beskouing van die werk van die eksperimenteerders op die gebied van prosa, sonder Louw vir Leroux uit as die skrywer met die grootste belofte van vernuwing. Wanneer die tydskrif ''Sestiger'' in 1963 gestig word, dien Leroux in die redaksie tot met die staking van die tydskrif in November [[1965]]. ==== Lid van die sestigers ==== Die Sestiger-beweging in die geheel, en Leroux se werk in die besonder, word aan groot publisiteit en omstredenheid onderwerp wanneer ''Sewe dae by die Silbersteins'' in [[1964]] met die [[Hertzogprys]] bekroon word. Die boek word deur talle sedebewakers aangeval en as “immoreel” bestempel, met vele mense wat briewe aan die koerante skryf om die boek te veroordeel. ’n Aantal van hierdie beswaarmakers erken terselfdertyd dat hulle die boek nie eens gelees het nie. Die Sinodale Kommissie van die Vrystaatse [[N.G. Kerk]] neem byvoorbeeld ’n besluit waarin die verskyning en die bekroning van die boek betreur word en ’n beroep gedoen word aan die Akademie om nooit weer so ’n “verwarde, normlose” boek te bekroon nie. Die uitgerekte debat wat volg en etlike maande duur, noop onder andere vir [[N.P. van Wyk Louw]] om Leroux en die boek te verdedig, terwyl vele ander vooraanstaande letterkundiges dieselfde doen. Leroux laat hom slegs twee keer in die openbaar uit oor die polemiek. In ’n onderhoud met ''Dagbreek en Sondagnuus'' van [[9 Augustus]] [[1964]] wys hy daarop dat ’n paar predikante in briewe aan hom die boek as ’n morele werk bestempel het. Hy sê verder dat hy oor die hele mens skryf, goed en kwaad. In ’n lesing in September 1964 by die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] onder die titel ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer'', wys hy daarop dat ’n letterkundige werk nooit satanies kan wees nie, juis omdat die letterkundige werk die lewe weerspieël en nie eensydig op die bose of die goeie fokus nie. Met die oorhandiging van die Hertzogprys doen [[A.P. Grové]] die commendatio, waarin hy die boek loof as een wat uitstaan in die Afrikaanse romanproduksie van die voorafgaande twintig jaar en een waarop hy trots is dat dit in Afrikaans kon verskyn. ''Een vir Azazel'' kry ook hoë lof van resensente, waarna ''Die derde oog'' minder entoesiasties ontvang word.<ref name=":2">Sestigers: https://diesestigers.wordpress.com/etienne-leroux/</ref> ==== Verhouding met Ingrid Winterbach ==== Stephen kry in hierdie stadium baie briewe van bewonderaars, onder andere van die agtienjarige kunsstudent [[Ingrid Winterbach]], later self baie bekende skrywer. Die langdurige briewewisseling tussen hulle gee in groot mate aanleiding tot ''18-44'', sy volgende roman. Nadat sy huwelik reeds etlike jare in troebel waters gevaar het, ontdek sy vrou, Renée le Roux, die briewe van Ingrid en dit is vir haar die laaste strooi. Sy skeur Ingrid se briewe op wanneer Stephen weier om die briewewisseling te beëindig. Hierna bestaan die huwelik slegs in naam en in 1969 dagvaar Renée hom vir ’n egskeiding. Vir die duur van hulle korrespondensie het Stephen en Ingrid mekaar nie ontmoet nie en ontmoet mekaar die eerste keer in November 1969 tydens ’n besoek van hom in [[Johannesburg]]. ==== Internasionale publikasie ==== ''Sewe dae by die Silbersteins'' word in 1967 in [[Engels]] vertaal deur Charles Eglington en word só die eerste Sestiger-werk wat internasionaal uitgegee word en in [[Groot-Brittanje|Brittanje]] en [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] verskyn, later ook gevolg deur die vertaling van ''Een vir Azazel''. By verskyning van die Engelse vertaling spreek Graham Greene in September [[1967]] in ’n persoonlike nota aan Leroux sy groot waardering vir ''Sewe dae'' uit en Greene kies ook hierdie boek as sy boek van die jaar in ''The Observer''. Dit lei tot persoonlike kennismaking tussen hulle tydens Leroux se oorsese besoek in [[1968]], wat hy alleen onderneem. Tydens hierdie reis, wat op [[29 Maart]] [[1968]] begin, besoek Stephen Spanje (waar hy vir Robert Graves in [[Majorka]] ontmoet), Frankryk (waar hy vir [[André P. Brink]] en [[Breyten Breytenbach]] sien), Engeland (waar hy samesprekings voer met sy oorsese uitgewers), Italië (waar hy vir Graham Greene in [[Nice]] ontmoet) en [[Griekeland]] (waar hy [[Athene]] verken maar nie genoeg tyd het om by Jan Rabie en [[Marjorie Wallace]] in [[Kreta]] aan te doen nie). Hy ervaar in Frankryk eerstehands die opkoms van studentemag en opstand, toe die studente amper daarin slaag om die Franse regering omver te werp. Op [[18 Mei]] [[1968]] keer hy terug na Suid-Afrika. Hierdie reis vind neerslag in sy boek ''IsisIsisIsis''. Hy word in 1968 verkies tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in 1969 word hy aanvaar as volle lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. In Augustus 1968 verskyn die eerste uitgawe van die tydskrif ''Kol'', waarby Leroux as medewerker betrokke is tot die tydskrif in Desember 1969 gestaak word. ==== Moeilike jare ==== Op 1 Mei 1969 word sy huwelik met Renée le Roux beëindig en hierna sukkel hy om sy persoonlike probleme te verwerk. Renée vestig haar in ’n woonstel in [[Bloemfontein]] om naby hulle seun Stephen te wees, wat aan [[Grey-kollege|Grey Kollege]] skoolgaan, terwyl sy binnehuisversiering doen vir ’n groot firma. Die werk aan ''IsisIsisIsis'' wil nie vlot nie en, gedagtig aan die bevrugtende invloed wat die briewewisseling tussen Stephen en Ingrid vir sy skryfwerk gehad het, begin Renée nou met ’n korrespondensie onder die skuilnaam van ’n dokter, Pamela Dean, wat kamtig in Bloemfontein praktiseer. Die eensame Stephen op die plaas is verheug oor hierdie korrespondensie en gou verskaf dit die nodige vonk om ''IsisIsisIsis'' te voltooi. Die ware identiteit van Pamela Dean word eers bekend wanneer [[Phil du Plessis]] die waarheid uitvind. Ten spyte van hierdie inisiatief van Renée loop dit nie uit op ’n versoening tussen haar en Stephen nie. Daar is in hierdie tyd sprake daarvan dat sy werke verfilm sal word en ’n kontrak is gesluit vir die verfilming van ''Sewe dae by die Silbersteins''. Laksheid en onbekwaamheid aan die kant van Stephen se oorsese agent en ’n slapte in die filmbedryf veroorsaak eindelik dat daar niks van hierdie planne kom nie. Om uit die eensaamheid van sy bestaan op Ja-Nee te ontvlug, besoek Stephen [[Europa]] weer in April en Mei 1970. Hierdie keer begin die besoek in [[Spanje]] en van daar gaan hy na [[Parys]] en [[Londen]]. Hiervandaan vlieg hy na [[Antibes]], waar hy vir ’n ruk by Graham Greene aansluit. Daarna gaan hy na [[Rome]] en Griekeland en sluit die reis af met ’n besoek van sewe dae aan [[Israel]]. ==== Polemiek oor die Hertzogprys ==== Tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1970 blyk dit dat die meerderheid van die keurkomitee aanbeveel het dat hy weer die prys moet kry, hierdie keer vir sy werke ''IsisIsisIsis'' en ''18-44''. Die Akademieraad besluit egter na ’n vergadering wat drie ure duur om die meerderheidsaanbeveling te verwerp en die prys aan [[Karel Schoeman]] toe te ken. [[W.E.G. Louw]] het versoek dat Schoeman die prys moet kry, terwyl A.P. Grové as voorsitter van die keurkomitee die saak namens Leroux gestel het. Na bekendmaking van die besluit bedank A.P. Grové, [[Elize Botha]] en [[T.T. Cloete]] uit die keurkomitee. Botha bedank ook as lid van die Akademie uit protes omdat ’n minderheidsverslag aanvaar is en die letterkundige kommissie se integriteit hierdeur bevraagteken word. Die Akademieraad betuig dan sy waardering vir Leroux se letterkundige werk en vir die dienste van Grové, Botha en Cloete, waarna die drie hulle bedankings terugtrek. ==== Stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde ==== In Julie en Augustus [[1973]] besoek Graham Greene Suid-Afrika (vgl. sy romans ''Travels with my aunt'' en ''The human factor'') en Leroux vergesel hom op sy toer van ses weke. Vanaf [[28 Maart]] tot einde Mei [[1975]] onderneem hy en Elizabeth ’n Europese reis waar hulle Spanje, Italië (waar hulle vir Robert Ardrey in Rome besoek en vir Graham Greene in Capri ontmoet), Turkye en Griekeland besoek. In 1975 is hy 'n stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde, wat gestig word om die skrywers ’n platform te gee om teen sensuur te veg, en dien hierna ook op die bestuur. ==== Polemiek oor ''Magersfontein, O Magersfontein!'' ==== Leroux is weer in groot polemiek betrokke wanneer sy ''Magersfontein, O Magersfontein!'' eers nie deur die Appèlraad van Publikasies verbied word nie, maar nadat dit terugverwys word deur die destydse Minister van Binnelandse Sake, dr. [[Connie Mulder]], in [[1977]] wel verbied word. Hierdie proses word gevolg deur ’n herrie en langdurige debatte in die openbaar en briefwisseling in die koerante tussen die sedebewakers wat die verbod goedkeur en letterkundiges wat daarop wys dat die verbod gegrond is op onbegrip van die ware aard van die boek. Die uitgewers[[Human & Rousseau|, Human & Rousseau]], neem die uitspraak op appèl na die Pretoriase Hooggeregshof, maar hierdie aansoek word in [[1978]] van die hand gewys.<ref name=":2" /> Ten spyte van die verbod word die boek in [[1979]] in ’n baie belangrike toekenning met die Hertzogprys bekroon, wat die debat oor die boek weer laat opvlam. Die voorsitter van die Appèlraad van die Publikasies, regter Lammie Snyman, word in hierdie tyd deur J.C.W. (Kobus) van Rooyen vervang, wat ’n veel meer verligte benadering tot sy taak het. Die uitgewers rig nou verdere vertoë aan die Appèlraad, wat lei tot die opheffing van die verbod in 1980 en eindelik ook tot die hersien van die sensuurbedeling. Van nou af word die waarskynlike leser, in plaas van die gemiddelde man, by die beoordeling van ’n boek in aanmerking geneem. Leroux ervaar die verbod as ’n groot vernedering en dit het ’n besliste impak op sy latere kreatiewe uitsette. Hy verklaar dat hy nie skryf om moedswillig te wees nie, maar om te sê wat hy moet sê. Die polemieke en dokumente rondom hierdie verbod word in 1990 in ''Magersfontein, die dokumente'' gepubliseer, waaruit die absurdheid van die sensuurbedeling van destyds duidelik blyk. In 1977 bedank Leroux as lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], veral in opstand teen die gesloer met die lidmaatskap van [[Adam Small]]. Saam met hom bedank Jan Rabie, [[Elsa Joubert]], [[Abraham H. de Vries]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[F.A. Venter]] en [[Leon Rousseau]]. Saam met Elizabeth onderneem hy in die jare tagtig twee treinreise deur Namibië en in 1981 koop hy ook vir hom ’n strandhuis by [[Onrus]], waar Uys Krige en Jan Rabie woon. === Redes === Leroux lewer verskeie belangwekkende redes tydens sy lewe. Voor die Afrikaanse Studentekring van die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] lewer hy in 1960 ’n belangrike toeligting van sy werk, getiteld ''Die mens, en veral die skrywer, op soek na die lewende mite''. In September 1964 hou hy ’n lesing aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] oor die onderwerp ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer''. Op [[15 Februarie]] [[1973]] spreek hy die Sestigerweek by die [[Universiteit van Kaapstad]] toe onder die titel ''Tegnieke, temas en toekomsplanne'' en op [[17 Oktober]] van dieselfde jaar hou hy die N.P. van Wyk Louw-gedenklesing aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] oor die onderwerp ''Wat beteken ‘Vernuwing in die Prosa’ vandag?''. Tydens die ingebruikneming van die Etienne Leroux-navorsingsprojek aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in 1977 lewer hy die lesing ''Die gevaarlike inhoud van die woord''. In 1978 by die beraad van die Skrywersgilde te Maselspoort praat hy oor ''Credo van ’n skrywer. ’n Toekomsblik: die reg om te sê ‘Nee!’'' en by die jaarberaad van die Skrywersgilde in [[1981]] te [[Gordonsbaai]] lewer hy ’n rede oor ''Vervreemding tussen leser en skrywer''. Sy laaste groot openbare optrede is tydens die Nasionale Leeskringseminaar in [[Welkom]] in Oktober [[1988]], waar hy die sleuteltoespraak onder die tema ''Fokus op ‘80'' hou. === Sterfte === Hy is op 30 Desember 1989 in die Universitas-hospitaal in Bloemfontein aan longkanker oorlede en word in die familiebegraafplaas op Wagenmakersdrift begrawe. Sy vrou Elizabeth sukkel om sy dood te verwerk en gee haar aan drank en rook oor, waarna sy op [[26 Junie]] [[1996]] aan [[emfiseem]] oorlede is. == Skryfwerk == Leroux skryf sy eerste gedigte reeds op laerskool en op hoërskool word sommige in die ''Grey College Magazine'' geplaas. Een van sy onderwysers spreek egter die mening uit dat hierdie gedigte nie kunswerke is nie en hy slaan dus gou oor na prosa. Enkele publikasies onder die skuilnaam Etienne verskyn in [[1943]] en 1944 in ''Stellenbosse Student''. Hierdie stukke dui reeds met die geestigheid, satire en sin vir burleske en fantastiese die rigting aan waarin sy latere prosa sal ontwikkel. Die temas is steeds klein-burgerlik, soos verraai deur titels soos ''Ek besoek Kaapstad'', ''’n Dag in die gejaagde lewe op Stellenbosch'', ''Die ideale student'' en ''Dagbreek se kat'', maar die inhoud wyk in baie opsigte af van die gemoedelike lokale realisme van die tydgenootlike Afrikaanse prosa. ''My dorpie K…'' is duidelik gemodelleer op Koffiefontein en is ’n satiriese kykie op die dorp waar hy ’n groot deel van sy lewe sou deurbring. Na sy troue begin hy om wyd te lees in die wêreldletterkunde. Sy eerste gepubliseerde kortverhaal is ''Kaartjie vir oortreding'', wat in Maart 1951 in ''Standpunte'' onder die skuilnaam Etienne verskyn en later deur [[Hennie Aucamp]] in ''Bolder'' opgeneem word. Hierdie verhaal verskyn deur bemiddeling van die Nederlander Jan Greshoff, wat in die vyftigerjare sy mentor is en hy moes volgens Leroux teen groot teenstand van die ander redaksielede spook om dit hoegenaamd gepubliseer te kry. Hoewel hy ’n hele aantal ander kortverhale aan die redaksie van ''Standpunte'' voorlê, word almal vir publikasie afgekeur. Ook die verhale wat hy vanaf die veertigerjare aan tydskrifte soos ''Die Ruiter'' en ''Die [[Huisgenoot]]'' stuur, word vir publikasie afgekeur. Hierdie verhale behandel, na aanleiding van buitelandse modelle soos Ernest Hemingway, motiewe soos drank en seks, wat skerp van die destydse Afrikaanse prosa verskil en plek-plek voorlopers van sy latere werk word. Benewens ander korter jeugwerk eksperimenteer hy in hierdie tyd met die novelle en roman in vroeë werke soos ''Die Barotsi-affêre'' (in briefvorm, gebaseer op die huwelik tussen [[Seretse Khama]] van [[Botswana]] en die wit [[Ruth Williams Khama|Ruth Williams]]); ''Mosaïek'' (’n beskrywing van ’n aantal karakters in die dorpie Van Stadenshoop, sodat die geheel ’n soort legkaart vorm van die dorp en sy inwoners, met ’n natuurramp wat aan die einde die dorp en sy inwoners vernietig); ''Die marionettedans'' (waarin die leefstyl van ’n gesin in-diepte uitgebeeld, met die slot wat elke lid as ’n marionet sien wat die res van sy of haar lewe gemanipuleer word)’ en ''Die wrak'', maar vind nie ’n uitgewer hiervoor nie. Uitgewers soos Nasionale Boekhandel, JL van Schaik en HAUM het almal van hierdie manuskripte afgewys. Na sy terugkeer van sy reis deur Europa skryf hy ook die kort novelle ''Ter verdediging van Michelle'', wat hy in Parys laat afspeel. Hierin is die lewensloop van die hoofkarakter die spilpunt, waarin die mense wat sy op talle partytjies ontmoet help om haar karakter te vorm.<ref>Human, Thys. Beeld, 29 September 2008</ref><ref>Marais, Johann Lodewyk. Rapport, 21 September 2008</ref><ref>Roos, Henriette. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 46 no. 2, Lente 2009</ref><ref>Rousseau, Leon. Boeke Insig, No. 6, Somer 2009</ref> === Romans === Leroux se eerste gepubliseerde roman,<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ''Die eerste lewe van Colet'',<ref name="ant">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> word vanaf 1953 deur verskeie uitgewers afgekeur.<ref name="ant" /> Uiteindelik verskyn dit by die klein Culemborg Uitgewery onder leiding van [[Aat Kaptein]], maar eers nadat Leroux persoonlik borg staan vir die koste van die boek. Reeds hier is Leroux se oorspronklikheid en kreatiwiteit sigbaar asook sy vermoë om situasies met suggestie te laai. Die boek is in wese ’n ontwikkelingsroman (of Bildungsroman) waarin die sielkundige groei van die hoofkarakter, Colet van Velden, van geboorte tot ongeveer sy mondigwording uitgebeeld word. Sy jeug is dan die eerste lewe van die titel en die tydperk wat gedek word vanaf 1921 tot 1942. Hy word afwisselend in Kaapstad en op die familieplaas groot en studeer uiteindelik aan die universiteit. Die invloede wat uitgaan van die veelvuldige mense met wie hy in hierdie ontvanklike stadium van sy lewe te doen het, word beskryf en sluit in sy afsydige ouers; sy oppasser wat hom inlei in toordery en bygelowe; sy skoolmaats soos Willem wat van vriend tot bullebak verander en Colet skepties stem teenoor vriendskap; sy meisies wat hom eroties prikkel; asook sy universiteitsvriende soos Gene met sy intimiderende selfvertroue en plesiersoeke. Die aksent is op seksuele ervarings, terwyl Colet akuut bewus is van die goeie en die bose wat sy lewe oorheers. Sy seksuele ontwikkeling geskied deur kontak met ’n reeks karakters, wat bediendes, vriendinne, onderwyseresse en ’n homoseksueel insluit, welke groepe as sy inisieerders gesien kan word. Die invloede en gebeurtenisse wat van hierdie bonte mengsel van persoonlikhede uitgaan is meestal negatief en laat Colet met vrees en skuldgevoelens agter. Dit veroorsaak in stede van ’n ewewigtige lewensbeskouing eerder ’n vervreemding en verkrummeling van sy lewensfondamente. Die laaste tydperk geskied bowenal teen die agtergrond van die aanloop tot en aanvang van die Tweede Wêreldoorlog, wat ’n groot versteuring in die samelewing tot gevolg het. Colet staak sy studies, word soldaat en loop sodoende uit sy eerste lewe uit, die wildernis in. So word die wesenlike uitsigloosheid van die lewe geaksentueer. Reeds met die vorm van die roman en die seksuele openheid daarvan is hier sprake van ’n vernuwing in die Afrikaanse prosa, hoewel die boek nog verskeie gebreke openbaar, veral in die taalversorging. Die sielkundige aspekte van veral die hoofkarakter se wordingsproses word egter puik hanteer. ''Hilaria''<ref name="ant2">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> neem die geskiedenis van Colet verder in die vorm van die oorvertel van verhale uit die mitologie. Die uiterlike handeling is eenvoudig. As gewonde teruggekeerde soldaat trou Colet met Thelma, maar sukkel om aan te pas in die gewone burgerlike lewe. Die sakeman Julius Johnson neem hom in diens om ’n weeklange advertensieveldtog vir plastiekblindings te organiseer. Colet raak gaandeweg vervreem van die ander mense in sy lewe. Hy sterf uiteindelik in ’n bisarre ongeluk wanneer hy in verset teen die magte wat hom oorheers hoog in ’n denneboom teen ’n berghang opklim. Hy val, word deur ’n tak deurboor en ontman en bloei hom dood. Die roman moet egter op verskeie vlakke gelees word en in wese is die gegewe ’n soort oorvertelling van die mites gegrond op die kultus van Cybele en Attis se herlewing, wat met ’n lentefees gevier word, en andersyds die Eleusiniese misteries, wat verband hou met die mite van Demeter en die jaarlikse wegvoering van haar dogter Persephone na Hades. Dit kan dus met opstanding, herlewing en hergeboorte verbind word. Die uiterlike aksie geskied dan teen die agtergrond van die advertensieveldtog met sy burgerlike opset, wat skoonheidskoninginne en baniere insluit en uitloop op ’n lentekarnaval in Stellenbosch. So is dit ’n poging om ’n oppervlakkige feestelikheid te probeer skep, wat afgespeel word teen ’n antieke godsdienstige ritueel. Hierdie teenstelling tussen hedendaagse oppervlakkigheid en antieke singewing en geestelikheid maak dat die feesoptog wat met sy uiterlike vertoon die aanskyn van ’n hergeboorte moet aanneem, eerder ’n absurde gebeurtenis is en dan die geestelikheid waarop dit gebaseer is, ondermyn. Colet se lot moet teen beide agtergronde beleef word. Hy word wel fisies vernietig maar word ook heel sodat hy vreugde (die “hilaria” van die titel) beleef. In die terme van Carl Gustav Jung se sielkunde het Colet sy individuasieproses voltooi, waarvolgens die mens strewe na kreatiewe ontwikkeling, heelheid en voltooiing. Waar ''Die eerste lewe van Colet'' nog grootliks op realistiese wyse geskryf is, word ''Hilaria'' grootliks geskryf in ’n tipe bewussynstroom, waarvolgens ook die uiterlike vorm vernietig word om die leser voor te berei op die oorgang na ’n nuwe vorm. Hiermee is Leroux dan ’n wegbereider vir die vernuwing wat in die sestigerjare in ons letterkunde intree en waarvan hy ’n groot stimulus is. In ''Die mugu''<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 34, April 1961</ref> beteken die titel ’n behoudende persoon wat hom verset teen die lewenswyse<ref name="ant2" /> en opvattinge van die moderne jeug, wat dus nie inpas in die eietydse gemeenskap nie. Die hoofkarakter is die vaal, middeljarige winkelklerk Gysbrecht Edelhart, wat ’n groot bedrag geld in ’n lotery wen en dan uitgaan om sy kaartjie in Mamma se kroeg te gaan haal, vir wie hy dit vir veilige bewaring gegee het. Hy gaan dan op ’n fisiese reis deur sy leefwêreld, maar ook ’n psigiese reis om betekenis en die paradys (die nuwe wêreld wat deur die loterykaartjie gesimboliseer word) te vind. Hy beweeg tussen die oordadige “normale” leefwêreld en die rebelse eendstert leefwêreld, maar vind dit onmoontlik om in enigeen in te pas. Soos ’n ridder van ouds beleef hy talle avonture, maar in stede van oorwinnaar is hy telkens die slagoffer. Op hierdie wyse word die [[ridderroman]] afgetakel, die held word [[antiheld]] en die samelewing word weergegee as ’n plek waar heldedom nie meer moontlik is nie. In sy reis deur die stad kom Gysbrecht in aanraking met verteenwoordigers van verskillende denkrigtings wat elkeen voorgee om die sin van die lewe te verstaan en gesamentlik ’n mikrokosmos van die moderne samelewing uitmaak. Daar is Vader de Metz, voorstander van die godsdiens; Julius Johnson, wat die kapitalisme en geld aan hom voorhou; die fortuinverteller Juliana Doepels, wat die bestaande orde wil omverwerp; en die eendsterte, wat die ontbinding van die bestaande orde simboliseer deurdat hulle die uitgediende mite verwerp maar niks het om in die plek daarvan te stel nie. By nie een kan hy aanklank vind nie, al het elk waarskynlik ’n deel van die waarheid beet. Hy ontmoet ook etlike ander verteenwoordigers van die groot verskeidenheid mense in ’n stadsbestaan (soos Lolita, Lena, Mamma, die parkopsigter, en George) wat elkeen ’n bepaalde funksie vervul en invloed op Gysbrecht het. Die onderliggende tema is die onvervulbare verlange in die mens na sin en die kontras tussen orde en chaos, wat deurentyd naasmekaar bestaan. Weereens lê Jung se individuasieproses aan die kern van die roman en voltooi Gysbrecht sy heelwording wanneer hy aan die einde steeds enkeling is, maar meegevoel het met die lot van die wêreld. Hierdie eerste drie romans van Leroux vorm ’n trilogie, waarin konvensionele genres en verwagtings omgekeer en dan getransformeer word, met die hoofkarakter telkens as buitestaander geteken. Telkens in hierdie drie romans, soos in al sy ander werke, kom ’n spesifieke genre of prosavorm aan die beurt, wat dan aan die omkerings- en transformasieproses onderwerp word. Die drie romans word later saamgebundel as ''Die eerste siklus''.<ref>Brink, André P. Rapport, 3 Mei 1987</ref><ref>Viljoen, Louise. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref> ''Sewe dae by die Silbersteins'' is ongetwyfeld een van die belangrikste werke in ons letterkunde, beide as gevolg van die intrinsieke waarde daarvan as die geskiedkundige plek wat dit beklee in die ontwikkeling van ons prosa. Die roman is gegrond op (en satiriseer) die [[plaasroman]] genre, maar is eerder ’n fantasie waar Leroux selfs in die vooraf aankondiging nie net sê dat die gebeure denkbeeldig is nie, maar dat dit onwaarskynlik is en dat daar nie ’n plaas soos Welgevonden bestaan nie. In wese behandel die roman die verstrengelde aard van die goeie en die bose en die onkenbaarheid van die sin. Welgevonden word aangebied en uitgebou as ’n mikrokosmos van die moderne wêreld. Henry van Eeden bring sewe dae op Welgevonden deur om sy aanstaande bruid Salome en die familie Silberstein te ontmoet en te leer ken. Dit is egter nie ’n idilliese plaaslewe wat hy vind nie, maar ’n vreemde mengsel van fisiese en morele verval, waar orde in chaos verval en die feeste al hoe uitspattiger raak. Henry sien sy geliefde slegs een keer skrams en praat nie ’n woord met haar nie. Soos sy naam aandui kom hy van Eden of van die paradys af (wat sy onskuld beklemtoon), en is daarom ontuis, terwyl Welgevonden die wêreld buite die paradys of die moderne werklikheid voorstel. In die loop van die sewe dae word hy in die oggende, vergesel deur Jock Silberstein, ingelei in die hoogs geïndustrialiseerde boerdery op die plaas. Hulle gesprekke is wesentlik ’n monoloog van Jock waarin hy sy standpunt oor die probleme in verband met die moderne mens stel. Hierdie standpunte word telkens gerelativeer deur ander mense wat Henry ontmoet of deur ander gebeurtenisse, sodat daar verskillende perspektiewe hierop is. Elke nag word daar partytjie gehou en by elke partytjie ontmoet Henry verskillende lae van die maatskappy en sien hy ander fasette van die moderne mens en sy problematiek. Hy moet sy weg soos op ’n pelgrimsreis deur hierdie doolhof vind en is elke keer (behalwe op die sewende aand) totaal uit sy plek en ontuis, verkeerd aangetrek, met verkeerde verwagtings. Hierdie sikliese aard van die daaglikse gebeure bind die roman in ’n hegte geheel en verhoed dat dit in episodes verval. Naas die uiterlike gebeurtenisse is die klem egter veral op die innerlike groeiproses wat Henry deurmaak. Hy beleef sy inisiasie, verloor sy onskuld (en individualiteit) in die proses en raak bewus van die ineengestrengelde aard van die goeie en die bose. Wanneer die sewe dae verby is, het hy voldoende ontwikkel en kan hy met volkome vertroue wag op sy geliefde se koms as simbool van die beeld van waarheid. Die groot verskeidenheid karakters en situasies in hierdie roman maak van Welgevonden ’n mikrokosmos waarin nie alleen aktuele aspekte en probleme aangespreek word nie, maar waarin terselfdertyd die universele problematiek van die moderne mens in sy verhouding tot ’n verworde maatskappy en ’n gesiglose God aan die bod kom. Die Hertzogprys word in 1964 te midde van groot omstredenheid aan ''Sewe dae by die Silbersteins'' toegeken. Hierdie boek verwerf ook groot lof by oorsese kritici en Graham Greene noem dit “A superb comic fantasy… a work of art”, terwyl Wim J. Simons dit beskou as “Zonder meer een meesterwerk”. Behalwe Engels en Nederlands is daar ook Franse en Noorse vertalings van hierdie roman.<ref>Lucia, Christine University of Witwatersrand: http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200421201741/http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 |date=21 April 2020 }}</ref> ''Een vir Azazel''<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> speel af agtien jaar nadat Salome gesterf het sewe dae na die geboorte van haar en Henry se seun, die swaksinnige reus Adam Kadmon Silberstein. Jock Silberstein skenk Welgevonden dan aan ’n Stigting waar die inwoners hulself ritualisties kan bevry van die bose en Welgevonden is nou ’n oord vir alkoholiste en sielsiekes. In vergelyking met die Welgevonden van ''Sewe dae by die Silbersteins'' toon die Stigting tekens van verval en verwaarlosing, soos blyk uit die verouderde karakters en die talle tonele (die swembad, die kamer van bieg, die kelders, die opstand in die swart woonbuurt) waarin gebeure uit die vorige roman herroep word, maar nou met die klem op die desintegrasie en verwaarlosing. In hierdie roman is dit die speurverhaal wat geparodieer word. Die roman word verdeel in sewe subeenhede wat op die Quintiliaanse retorikale volgorde (Waar? Wat? Hoekom? Wie? Met watter middele? Hoe? Wanneer?) gebaseer is, maar wat die tipiese situasie vir die ontrafeling van ’n moord in die tradisie van die speurverhaal bied. Die verskillende subeenhede se name word in Latyn aangedui. Aan die begin van die roman word die gemeenskap op Welgevonden geskok deur die moord op die beminde Lila, met vampierbyte aan haar nek. Sy het met almal seksuele gemeenskap gehad en almal is dus aan owerspel of bloedskande skuldig. Hulle skree nou om vergelding, maar vir werklike verlossing van die gemeenskap moet die slagoffer onskuldig wees. Die prostituut moet dus tot ’n maagd verhef word en daar is behoefte aan ’n mitiese sondebok wat boete doen vir hierdie daad en die orde herstel. Dit volg nie noodwendig dat die sondebok wel skuldig is nie, slegs dat boete gedoen word. Eindelik word die boek dan ’n ondersoek na skuld en boetedoening, met die gepaardgaande vrese en nagmerries wat gepaardgaan met hierdie gevoelens. Vergesel van die spraaksame dr. Johns as begeleidende karakter, moet speurder-sersant Demosthenes H. de Goede (Demosthenes as gevolg van sy spraakgebrek, H. vir Herakles, die Grieks-mitologiese held wat die Olimpiese gode bygestaan het in hulle stryd teen die reuse, en De Goede wat die gemeenskap teen die bose magte beskerm) die moordenaar identifiseer en vang. Die identiteit van die vermoorde en die rede vir die moord is maar enkele van die raaisels wat doelbewus in die leser se pad gestrooi word, as simbolies van die chaos wat heers. Eindelik word die reus Adam Kadmon Silberstein as die skuldige uitgewys en die vonnis voltrek, maar die verhaal kan nie slegs op die realistiese vlak gelees word nie. Die Herakles-mite vorm deel van die onderbou deurdat die speurder wysgemaak word dat hy die taak het om reuse te vernietig, en die Bybelse sondebok-motief word reeds in die titel geïmpliseer en verder ontgin in die verhaal. Ook die Christus-motief word geïmpliseer deur byvoorbeeld die rooi lint om Kadmon se nek wat wit word in die water. Aan die einde konstateer die verteller dat die “monster” versadig is, waar monster hier sowel die Reus as Welgevonden bedoel, wat in aansluiting by die vampier-tema in die boek nou die lewegewende bloed van ’n onskuldige slagoffer ontvang het. Die stenigingstoneel van die Reus aan die einde sluit aan by dieselfde prosedure wat deur die Bybelse Israeliete gevolg is met die uitwysing van die sondebok. Die skrywer slaag hier daarin om die lagwekkende en geestige elemente op so ’n wyse met die grusame, bisarre en absurde te verbind dat die onskuldige Reus se einde aangrypend droewig is. In Leroux se oeuvre is die slot van ''Een vir Azazel'', wat uitbeelding en konstruksie betref, een van die hoogtepunte. ’n Besondere prestasie in hierdie boek is die soomlose integrasie van die verhaal en die vele betekenislae, sodat alles as sinvolle geheel vorm kry. Die C.N.A.-prys word in 1964 aan ''Een vir Azazel'' toegeken. ''[[Die derde oog]]''<ref>Vermeulen, H.J. Standpunte. Nuwe reeks 98, Desember 1971</ref> sluit hierdie tweede siklus in sy werk af. Die titel verwys op een vlak na die simboliek van die Oosterse Jogi wat die gawe van die derde oog besit en so in staat is om die onsienlike waar te neem. Andersyds staan hierdie derde oog in verhouding met die twee ander oë en suggereer dit die maatskaplike, psigologiese en mitologiese dimensies van die verhaal. Kaptein Demosthenes H. de Goede is die belangrikste skakel met die vorige twee boeke in die siklus, maar daar is ook verwysings na Welgevonden en die karakters van die vorige twee romans. Die handeling verskuif egter nou na die stad, met die geheime agent-verhaal (met [[James Bond]] die voorbeeld) as die genre wat getransformeer word. De Goede moet die magnaat Boris Gudenov vastrek in sy vesting, die inkopiesentrum met sy sirkelgang van verdiepings. Hierdie soektog word dan ’n afdaal in die soeke na die self wat ook Dante se afdaal in die Inferno as verwysingsraamwerk het, sodat De Goede se afdaal ’n soort hellevaart verteenwoordig. Die Herakles-taak (veral die laaste taak wat Herakles in die mite moes vervul, naamlik die gevange neem van die helhond Kerberos uit Hades en die uitbring van Kerberos na die lig), vind sy teenpool in die roman in die soeke na Boris Gudenov. As basis vir Leroux se hantering van die [[Herakles]]-taak in hierdie roman is twee aspekte van die Herakles-mite, soos beskryf deur [[Sophokles]] in ''Trachiniai'' en [[Euripides]] in ''Die kinders van Herakles''. In ''Die kinders van Herakles'' verskyn Herakles as die feilbare held wat in ’n oomblik van waansin sy vrou en kinders vermoor, wat in hierdie roman die basis vorm vir die verhaal van De Goede, sy vrou Hope en hulle kinders. In die ''Trachiniai'' is Herakles die held wat onoorwonne van sy twaalf take terugkeer. Van die sterwende Nessos het Deianeira, vrou van Herakles, die advies ontvang om van sy bloed aan ’n kleed van haar man te smeer sodat hy haar altyd getrou sal wees. As Deianeira hoor dat Herakles ná sy laaste taak die jong prinses Iole met hom saamgebring het, stuur sy vir hom die kleed wat, as hy dit aantrek, begin te brand. Hierdie gegewe lê ten grondslag van die verhouding tussen Gudenov, Katy en Iole in die roman. Hier tree Gudenov (let op die verwantskap tussen sy naam en De Goede) as alter ego van De Goede op. Ook ingebed in die verhaal is die misterieë van Demeter (die D-diens waaraan De Goede behoort) wat vrugbaarheid en groei bewerkstellig. Die verhaal word ’n satire op die wyse waarop geestelike inhoude in die moderne samelewing vervlak word deur ’n valse orde, waar die verbruikersgemeenskap en allesoorheersende fokus op geld geestelike waardes as riglyn vir die lewe vervang. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die Silberstein-trilogie''.<ref>Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 1, Maart 1983</ref><ref>Malan, Charles. Beeld, 18 September 2006</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 20 Desember 1984</ref> <ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 25 November 1982</ref>In Leroux se derde trilogie speel die ek-verteller wat na homself as ’n knolskrywer verwys die belangrikste bindende element. Hierdie klaarblyklike verwysing na homself en ook die verwysings na sy oeuvre en die herverskyning van verskeie van sy karakters uit vorige boeke beteken dat hierdie trilogie ook gelees moet word as besinning oor die skryfkuns in die algemeen en sy eie skryfkuns in die besonder. In<ref>Van der Walt, P.D. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967</ref> ''18-44'' is dit die genre van die briefroman of belydenisroman wat aan die beurt kom, waar ’n 18-jarige meisie, mej. X, ’n brief skryf aan die 44-jarige skrywer mnr. Y en so ’n briefwisseling begin wat ’n jaar lank duur, waarna mej. X 19 (volwasse) word en mnr. Y 45 (middeljarig) elkeen dan ’n nuwe lewensperiode betree. Haar briewe bestaan slegs by wyse van aanhalings en verwysings, terwyl mnr. Y in sy briewe belydenis doen van sy lewe en hom so algaande meer bekendstel en sodoende ook tot groter selfkennis en bewustheid van eie identiteit vorder. Dit geskied teen die agtergrond van vier vroue wat ’n groot invloed op sy lewe uitoefen en tegelykertyd simbole is van vier tydperke in die geskiedenis van die twintigste eeu en fases in die groeiproses van sy eie persoonlikheid en sy skrywerskap. Die teringmaer tante is verpersoonliking van die twintigerjare se soeke na plesier, die geliefde Rus verpersoonlik die vergoddelikte totalitêre staat van Rusland, die manies-depressiewe vrou is ook die Walkure, waarmee die Germaanse goderyk van Valhalla en die Götterdämmerung geïmpliseer word, asook die Ariese ideaal van Duitsland se Nasionaal-Sosialisme en die verwoesting van Europa in die Tweede Wêreldoorlog, terwyl mej. X die jeugdige en die jeugkultus van die sestigerjare verteenwoordig. Die jeug is egter ook simbool van snelle veranderings en hierdie gedurige ommekeer van toestande waaraan mens en samelewing onderworpe is, speel ’n belangrike strukturele rol in die roman. Die verhaalelement is basies en word vervat in die briewe van mnr. Y en aanhalings uit die briewe van mej. X. Die lewensloop van mnr. Y word gaandeweg meegedeel, met sy jeugjare deurgebring by sy “teringmaer tante” en “estetiese oom”, sy universiteitsopleiding, eerste romanses en huwelik met die dogter van ’n “Swartlandse slagter” en sy verhouding met die Rus vir wie hy gereeld in ’n parkie in die stad ontmoet en wat aan hom ’n sekere afwisseling gee van sy saai huwelik met sy “dowe, mank, manies-depressiewe vrou”. Uiteindelik pleeg sy vrou selfmoord as sy ontdek dat die liefdesbriewe van haar “minnaar” deur mnr. Y self geskryf is; word die Rus versoen met haar man nadat hy en sy kamerade mnr. Y in die parkie aangeval het; raak die briewe van mej. X al hoe minder terwyl sy die volwasse lewe tegemoet gaan; en bly mnr. Y eindelik alleen en eensaam agter. Aan die einde verdoop hy sy huisie by die see tot “Breidablick”, die woning van die Germaanse god Balder, wat in ’n nuwe wêreld verrys en begin hy om as ernstige skrywer die roman te skryf wat sy tante al die jare van hom verwag het. Die titel vind nie net weerklank in die ouderdomme van mej. X en mnr. Y nie, maar ook in die ander verhoudings van mnr. Y: met sy 44-jarige tante toe hy self agtien was en met sy eie vrou en die Rus, wat albei vier en veertig is. Sodoende betrek ''18-44'' dus verskillende generasies met hulle lewensuitkyk en -ideale en verskillende tydperke in die gang van die mens se geskiedenis.<ref>Fourie, Paula LitNet: http://www.litnet.co.za/wagneriaanse-vergestaltings-in-etienne-leroux-se-18-44/</ref> In ''IsisIsisIsis''<ref>Botha, Elize. Standpunte. Nuwe reeks 88, April 1970</ref> gaan die knolskrywer op reis en dit is duidelik dat die reisverhaal hier as genre aan die beurt kom, wat hier deur die beskrywing van oppervlakkige toeriste-attraksies en die talle besoeke aan restaurante geparodieer word. In die antieke mitologie deurreis Isis die wêreld om Osiris, wat deur sy broer Set vermoor en later in veertien stukke gesny is, heel te maak. Die knolskrywer verklaar dat hy reis om homself heel te maak en soek dus as hedendaagse Osiris na ’n Isis om hom bymekaar te bring. Sy poging is om deur middel van ’n Europese reis en kennismaking met dertien vroue (waar hy in elkeen aspekte van Isis terugvind) die veertien stukke van die verminkte Osiris tot ’n nuwe geheel gevoeg te kry. Hierdie herskepping van die Isis-Osiris mite geskied teen die agtergrond van die Tarotkaarte, wat tot fortuinvertellery gebanaliseer word maar in werklikheid ’n pelgrimsreis tot sieleheil van die pelgrim is. Die knolskrywer se reis is dus ’n poging om tot rus te kom, homself te begryp en te aanvaar en homself so heel te maak, as individuasieproses in die Jung-filosofie, waardeur hy ook ontwikkel van knolskrywer tot volwaardige kunstenaarskap. ''Na’va''<ref>Na’va Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> is ’n parodie op die elegie of dodedans en die titel is ontleen aan die vers uit die Hooglied van Salomo wat ook as motto vir die roman dien: “Sjichorani ve na’va, I am black but comely, ek is bruin gebrand maar lieflik”. ''Na’va'' kan dus na aanduiding van die Engelse vertaling as “swart” gelees word, wat weer assosiasie met die dood en rou oproep. Die knolskrywer se neef Georgie, enigste kind van sy oom, die patriargale grootboer Oom George, het selfmoord gepleeg. Op die begrafnis wat op ’n soort karnavalfees uitloop, gesels die knolskrywer en sy oom oor die gestorwene en die redes vir sy selfmoord, met verwysing na die vier vroue in Georgie se lewe. Die vraagstelling oor Georgie se selfmoord is terselfdertyd ’n soeke na die sin van lewe en dood, terwyl die verhaal bewustelik handel oor die poging van die knolskrywer om deur middel van sy kunstenaarskap ’n onverganklike werk te lewer, al is hierdie strewe na singewing ook by voorbaat tot mislukking gedoem. Naas uiteenlopende aanwesiges soos ’n adjunk-minister en ’n sigeuner is daar ook ’n aantal karakters uit Leroux se vorige romans teenwoordig, insluitende Juliana Doepels, Jock Silberstein, Demosthenes H. de Goede en Brigadier Ornassis E. Die fees word gekenmerk deur groteske gebeure soos tante Sofia wat die mees bisarre vuurwerke laat afskiet, Juliana Doepels wat die een bom na die ander laat ontplof en die lede van die D-diens wat vir arrestasies sorg en alles dra so by tot ’n groteske fantasie. Oom George se plaas ontwikkel algaande in ’n hele klein mikrokosmos. Die sewedaagse rou (Jesjiva) wat met ’n begrafnis gepaardgaan, word hier gekoppel met die donker god Sjiva uit die Hindoe-goderyk (sowel god van vernietiging as vrugbaarheid) en die kadawer (nulpunt of kollektiewe niks) van die Joodse staat Sjava. Die vraag na die sin van Georgie se lewe word teen hierdie agtergrond beredeneer, terwyl die fees plaasvind en vernietiging dreig. Met die koms van die daeraad is daar egter herlewing en kan die swart van die nulpunt weer met ’n dans begin. Hierdie dodedans het soos in die klassieke klaagsang ’n troostende werking. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die 18-44 trilogie''. ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref>Le Roux, André. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref> is ’n parodie op die<ref>Brink, André P. Rapport, 21 November 1976</ref> historiese roman en waarskynlik hoofsaaklik gebaseer op die mite van die<ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> Germaanse godeskemering, waar die gode by <ref>De Vries, Abraham. Beeld, 15 November 1976</ref>[[Valhalla]] verslaan word en die wêreld deur die Ryn<ref>Huisamen, Tim. Standpunte, Nuwe reeks 132, Desember 1977</ref> oorstroom word. In die besonder werk Leroux egter met die historiese gegewens rondom die [[Slag van Magersfontein]]<ref>Koen, Renske. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977</ref> waartydens generaal-majoor Wauchope, “liefling van Skotland”,<ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> sy lewe verloor het en die Skotse Hoogland-Brigade van vierduisend manskappe met die nagtelike opmars van [[11 Desember]] [[1899]] verslaan is deur die Boere wat vanuit gunstige verdedigingsposisies in die loopgrawe kon vuur. ’n Hedendaagse televisiespan het ten doel om die gebeure van die Slag van Magersfontein tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] te rekonstrueer en te verfilm, terwyl die geskiedkundige gebeure uit verskeie invalshoeke deur die vertolkende verteller en verskeie lede van die geselskap verhaal word. Die projek stuur egter, net soos die krygers van weleer, op ’n ramp af omdat hulle deur oorstromings getref word, wat ook as die sondvloed gesien kan word. Weens die diversiteit van die geselskap kan hulle gesien word as ’n verteenwoordiging van die deursnee samelewing en hulle avonture weerspieël feitlik al die doodsondes. Hierdie roman verskil in baie opsigte van die voorafgaande drie trilogieë, in so ’n mate dat dit as ’n vernuwing in Leroux se oeuvre beskou kan word. Daar word by geleentheid gepraat van Jung en die Kollektiewe Onbewuste en daar is verwysings na die Germaanse godeskemering, die Hebreeuse Armageddon en die Keltiese mites, terwyl die slot as geheel as ’n tweede sondvloed gesien kan word. Desnieteenstaande is die mitologiese verwysings in hierdie roman veel geringer en kan die stuk Suid-Afrikaanse geskiedenis beskou word as die vernaamste mitiese onderlaag. Telkens, terwyl die verfilmingsprojek aan die gang is, word die aanwesiges deur karakters soos Amicus Achtung, Hans Winterbach, dr. Fyella Amakaia-Laird, Aristophanes Pompidous, lord Sudden en lord Seldom toegespreek, wat bepaalde aspekte van die historiese gebeure belig. Mites uit die Afrikanergeskiedenis word ook as verwysing gebruik, sodat die roman verder gesien kan word as ’n satire op die Afrikanergemeenskap. Deurentyd word die verlede teen die hede afgespeel en word daar gesoek na die sin van beide. ''Magersfontein'', ''O Magersfontein!'' word verdeel in drie fases, gevolg deur ’n epiloog. Die eerste fase, ''Verkenningstog'', bring die leser op hoogte van die belangrikste karakters en lig hom kortliks in oor die historiese agtergrond van die slagveld. Die tweede fase, ''Vooraand en bliksem'', konsentreer op die optog na Headquarters Hill terwyl die reën geleidelik toeneem. Die derde fase, ''Die slagting'', gee ’n herhaling van die historiese gebeure terwyl die Verkeerspolisie, die Weermag en die Departement van Waterwese die deelnemers aan die projek in die vloed behulpsaam is. In die epiloog sluit die woorde van die Minister aan by die konvensie van die moraliserende slot waarin ’n les vir die lesers geleer word, maar hier kan die Minister met sy retoriese woordgebruik vir die aanwesiges geen sinvolle boodskap oordra nie en verstaan hulle nie wat sy boodskap, indien enige, was nie. Hierdeur word die boodskap van die futiliteit van oorlog versterk, terwyl die gebrek aan meelewing van die gehoor ’n aanklag is teen die daadloosheid van teenswoordige landsburgers. Hierdie roman is ’n vernuftige en komplekse satire op die Suid-Afrikaanse samelewing.<ref>Viljoen, Louise LitNet: http://www.litnet.co.za/etienne-leroux-se-die-18-44-trilogie-bied-veelvlakkige-waarde/</ref> ''Magersfontein, O Magersfontein!'' word in 1976 met die C.N.A.-prys en terwyl die boek verbied is, in 1979 met die Hertzogprys bekroon.<ref>Penfold, Greg en De Kock, Leon Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808193759/http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf |date= 8 Augustus 2017 }}</ref><ref>Prins, M.J. Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/561/731</ref> ''Onse Hymie''<ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 1, Maart 1983</ref> is Leroux se toeganklikste werk.<ref>Brink, André P. Rapport, 14 November 1982</ref> Dit word in drie dele afgebaken en vertel van die Joodse smous Hymie<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 18 November 1982</ref> (parodie van die [[wandelende Jood]]) en sy metgesel Johannes Garries,<ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref>’n bruinman en handlanger van ’n beroemde teler van Brahmaanbulle.<ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref> In die eerste deel ontmoet hulle mekaar na ’n partytjie om die oorwinning van ’n Brahmaan-bul op die Noord-Vrystaatse skou te vier en hulle besluit om saam verder deur die Karoo te reis. Onderweg doen hulle in die tweede deel aan by ’n spa (die Vleispaleis) en beleef verskeie fantastiese avonture. Die Vleispaleis of spa vir oorgewig mense, waarin die grootste deel van die gebeure afspeel, word gaandeweg ’n mikrokosmos van die moderne en spesifiek Suid-Afrikaanse samelewing. Hier word uiteenlopende groepe bymekaar gevoeg en ’n besondere geestigheid word bereik met die jukstaponering van uiteenlopende groepe wat strek vanaf die Hell's Angels, Swart Skrywers van Soweto en Black Sash tot die Wit Kappiekommando, Aksie Morele Standaarde en telers van Brahmaanbulle. Hierdie groepe word almal blootgestel aan uitbuiting binne die kommersiële opset waar bedrog, pretensie en rykdom heers. Die diversiteit van die aanwesiges het tot gevolg dat die apartheidswetgewing wat vir “vreedsame naasbestaan” moet sorg, totaal ontoereikend blyk te wees. Daar is telkens met die aankoms van ’n verdere groep ’n geskarrel in verband met hulle toelaatbaarheid, sodat die rekenaar van die Ontvangdame uiteindelik as gevolg van die teenstrydighede die gees gee. Die aankoms van hierdie uiteenlopende skare besoekers word deur ’n aardbewing gevolg en die verslankingsoord verval tot ’n moderne House of Usher (na aanleiding van ’n kortverhaal van Edgar Allan Poe, waar die ineenstorting van die kasteel simbolies is van die verval van die mens). Die roman eindig met die aankoms van ’n groep oorlewendes in BFW (Beaufort-Wes?), hoofstad van die Karoo, en Hymie se dood in ’n swart woonbuurt, waar hy as sondebok slagoffer is van irrasionele geweld. Die aard van die reis en die karakters roep Cervantes se roman oor Don Quijote en sy metgesel Sancho Panza op, wat reeds ’n parodie op die ridderroman was. Die roman word afgesluit met die ''Post mortem en voorlopige ondersoek'', waarin foutiewe inligting oor Hymie se persoon en die redes vir sy dood aangeteken word, wat die leser dwing om self te besin oor die ware redes. Die soektog na die self en selfkennis is ’n integrale deel van die roman, met Hymie wat gedurig van identiteit verwissel. Op hulle reis ondervind hulle die verval van talle apartheidstrukture en die toename van anargie en swart woede, wat ’n gevoel van naderende onheil skep oor die heersende toestande in die land. In hierdie roman is die mitologiese onderbou afwesig, hoewel dit gesien kan word as ’n parodie op die sogenaamde betrokke roman. ''Onse Hymie'' word in [[1983]] derde geplaas tydens toekenning van die Louis Luyt-prys. Na die trauma rondom die verbod op ''Magersfontein, O Magersfontein!'' en die lou ontvangs wat ''Onse Hymie'' ontvang, vind Leroux dit moeilik om te skryf. ’n Beplande fotoboek van ’n tipiese Vrystaatse dorpie, met foto’s van Paul Alberts en byskrifte van Leroux, word deur die uitgewers afgewys omdat die byskrifte nie pittig genoeg is nie en hierdie manier van skryf nie by Leroux se styl pas nie. In 1984 gee ’n literêre komitee aan hom die opdrag om ’n roman te skryf met die oog op die komende Hugenote-gedenkfees. Leroux dring aan op totale vryheid sonder enige inmenging en doen uitvoerige navorsing en skryf meer as sestig bladsye van die manuskrip, wat hy voorlopig ''Die kaping'' noem. Wanneer die komitee egter later wel voorskriftelik raak, sien hy af van die voorneme om die roman klaar te skryf. Na sy dood word die onvoltooide manuskrip en bykans vyftig getikte bladsye aantekeninge in ’n faksimilee-uitgawe uitgegee as <ref>Kannemeyer, J.C. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref>''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman''. Dit is uiteraard onmoontlik om kommentaar te lewer oor die verdienste van hierdie onvoltooide roman, maar sy woordvaardigheid is reeds duidelik waarneembaar. Die roman sou klaarblyklik met drie gebeurtenisse werk, naamlik die koms van die [[Hugenoot|Hugenote]] in [[1688]], die herdenkingsfees van 1988 en die kaping van ’n plesierboot wat raakpunte met die Achille Lauro van die tagtigerjare het. ''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' is in [[1990]] op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys en word in dieselfde jaar genomineer vir die Rapportprys. === Ander prosa<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 27 Oktober 1983</ref><ref>Botha, Johann. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980</ref><ref>Brink, André P. Standpunte. Nuwe reeks 144, Desember 1979</ref><ref>Smuts, J.P. Beeld, 4 Junie 1979</ref><ref>Van Coller, H.P. Die Transvaler, 21 Julie 1979</ref> === Sy kortverhaal, ''Die erdestukkies'', wat hy voorheen sonder sukses aan Afrikaanse tydskrifte voorgelê het, verskyn in [[1957]] deur bemiddeling van Jan Rabie in die Nederlandse ''Schrijversalmanak''. ''Die man van Nizjni-Nowgorod'' word op [[23 Mei]] [[1958]] deur ''Die Huisgenoot'' gepubliseer en in 1973 deur Hennie Aucamp opgeneem in die versamelbundel ''Bolder''. Hierdie verhaal kontrasteer die lewe en drome van die Rus Vladimir Alexei Mutsjnik, wat ’n kafee-eienaar in Springs aan die Oos-Rand is, met sy meer deftige afkoms en omstandighede in Rusland. Mutsjnik droom van ’n uitbreiding aan sy viswinkel, maar moet sy digter aan mans beskikbaar stel om die fondse te verkry. Die reeks kontraste tussen Suid-Afrika en Rusland, hede en verlede, en werklikheid en fantasie gee dan ’n beeld van ’n immigrant en sy dogter se bestaan in ’n wêreld waarin hulle wesentlik ontuis is. In die eerste nommer van die tydskrif ''Sestiger'' in [[1963]] verskyn ''Rustendal 17'' (’n fragment uit ’n onvoltooide roman), terwyl sy radiopraatjie oor vernuwing in die prosa in die laaste nommer in 1965 gepubliseer word. In die Mei 1976 uitgawe van ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn ’n vroeë ongepubliseerde werk van hom onder die titel ''Kroegtoneel'', terwyl die kortverhaal ''Die Afrikaner as verkoopsman en smous op die platteland'' in ''The bloody horse'' van September-Oktober [[1980]] opgeneem word. Die artikel ''BFX'' in sy kenmerkende ironiese styl oor die stad Bloemfontein verskyn in ''Standpunte'' van Augustus 1978. In ''Windroos'' word opgeneem ''’n Dag in Berg-en-Dal'', wat in die eerste uitgawe van die tydskrif ''Contrast'' verskyn het. [[Abraham H. de Vries]] neem dit ook op in ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en [[Merwe Scholtz]] neem dit op in ''Vertellers 2''. Hierdie verhaal neem die uiterlike vorm van ’n draaiboek aan, waar die veelvuldige oorgange na ander milieus en mense telkens die fokuspunt van die verhaal verander. Deur hierdie flitse word die dorp uitgebeeld en die keuse van die dorpenaars en hulle bedrywighede kondig verskillende temas aan. Reeds die titel van die verhaal suggereer ’n mikrokosmos. Al hierdie stukke word later saamgebundel in ''Tussenspel'', die bundel wat sy verspreide tekste saambundel. [[Koos Human]] neem ''’n Trougeskenk van Giepie Ollenwaar'' (’n fragment uit ''Sewe dae by die Silbersteins'') op in die bloemlesing ''Willekeur'', terwyl Merwe Scholtz ''Die ballonvaart'' (’n fragment uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') opneem in ''Vertellers''. ’n Beskrywing van sy geboortedorp ''Oudtshoorn'' verskyn in ''Vertellers'' van Merwe Scholtz, terwyl ''Vormloos soos die landskap'', ’n beskrywing van Suidwes-Vrystaat, in ''Son op die land'' opgeneem word. Sy verspreide korter tekste word deur [[J.C. Kannemeyer]] in twee bundels versamel.<ref>Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussenspel'' bevat sy kreatiewe skryfwerk, soos die kortverhale <ref>Malan, Charles “Die Transvaler” 18 Mei 1981</ref>''Die man van Nizjni-Nowgorod'', ''Die rooi ster'' (met sy wisseling van perspektief),<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en ''Kaartjie vir oortreding''. In laasgenoemde verhaal maak hy oorwegend gebruik van dialoog tussen drie karaktertipes in ’n kroeg om die situasie en verhaal uit te beeld. Daar is Johnie (die rokjagter wat slegs in seks belangstel, al is hy getroud), Jackie (ook getroud, wat voorgee dat hy ’n haan onder die henne is maar in werklikheid maar min sukses op buite-egtelike seksuele gebied het) en die ek (’n vaal en saai mannetjie). Hierin is dit duidelik dat hy selfs in sy vroegste skryfwerk nie gehou het aan die beperkinge van die tradisionele gemoedelik-lokaal realisme nie en reeds vroeg “gewaagde” onderwerpe soos drank en sekspraatjies uitgebeeld het. Die vroeë ''Kroegtoneel'' en ''Die bul wat nie wou sterf nie'' toon woordelikse ooreenkomste met tonele in ''Die mugu'' en ''IsisIsisIsis'' onderskeidelik, terwyl stukke soos ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en die [[1972]]-voordrag oor Koffiefontein die wêreld van sy onmiddellike omgewing oproep. Hierdie bundel bevat ook die korter prosatekste wat opgeneem is in bundels soos ''Windroos'', ''Herinnering se wei'', ''Son op die land'' en ''Wynland''.<ref>Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussengebied'' bevat<ref>Malan, Charles. Die Transvaler, 30 Maart 1981</ref> sy lesings en artikels oor die literatuur en die taak van die skrywer en hierdie bundel word in 1981 bekroon met die Perskorprys.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> == Eerbewyse en toekennings == === Toekennings === Leroux ontvang die volgende toekennings:<ref name=":1" /> * [[Hertzogprys]] vir Prosa vir ''Sewe dae by die Silbersteins'', 1964 * Hertzogprys vir Prosa vir ''Magersfontein, O Magersfontein!'', 1979 en CNA Literêre Toekenning * CNA Literêre Toekenning vir ''Een vir Azazel'' * Perskor-prys vir ''Tussengebied,'' 1981 === Eerbewyse === Hy ontvang eredoktorsgrade van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] (D.Litt. honoris causa) op [[6 Mei]] [[1978]], die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in [[1985]] en die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] in [[1987]]. Op [[13 Oktober]] [[1980]] ontvang hy tydens die viering van Grey-Kollege se 125e herdenking ’n eretoekenning van hierdie skool. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag in [[1982]] word twee huldigingsbundels aan hom oorhandig, ''Beeld van waarheid onder'' redaksie van A.P. Grové (waarin verskeie literators artikels skryf) en ''Die oog van die son''<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 25 November 1982</ref> onder redaksie van Charles Malan (waarin resensies en artikels oor Leroux se romans en aspekte daarvan gebundel word)''.'' Charles Malan en [[H.P. van Coller]] stel in 1983 die ''Bronnegids: Etienne Leroux'' saam om studie en navorsing oor sy werk te vergemaklik. In 1983 word erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring aan hom toegeken. Met sy 65ste verjaarsdag in 1987 word ’n seminaardag deur die departemente van Afrikaans en Nederlands van die Vrystaatse en Potchefstroomse Universiteite in samewerking met die Etienne Leroux-navorsingsprojek van die Universiteit van die Vrystaat aangebied. In hierdie jaar versorg Charles Malan en H.P. van Coller ook die huldigingsbundel ''Vanweë die onbewuste'', waartoe literatore essays oor sy werk lewer. Sy werke word in onder andere [[Engels]], [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Noors]] vertaal. Van die jare sewentig af word verskeie M.A.-verhandelings en doktorale proefskrifte aan Leroux se werk gewy. H.P. van Coller behaal sy doktorsgraad aan die Randse Afrikaanse Universiteit met ''Etienne Leroux as siklusbouer'', terwyl Charles Malan ook oor sy werk promoveer en met ''Misterie van die alchemis'' die mees omvangryke werk oor Leroux se [[oeuvre]] publiseer. Selfs kreatiewe werke word aan hom en sy boeke gewy, soos [[Pieter Fourie]] se drama ''Gert Garries – ’n Baaisiekel babelas'' (na aanleiding van die karakter uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') en die drama ''Slaghuis'' van Willem Anker, wat gebaseer is op motiewe en karakters uit Leroux se werk. Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie maak ’n dokumentêre program oor sy lewe wat in 1990 onder die titel ''’n Man soos Stephen'' op televisie gebeeldsaai word. ''Tydskrif vir Letterkunde'' wy hulle November 1990-uitgawe aan sy werk. Digters soos [[Johann de Lange]] (''Etienne Leroux 1922–1989'') en Phil du Plessis (''Brief in rook'') bring in gedigte hulde aan hom en Ingrid Winterbach beskryf in hoofstuk 17 van ''Die boek van toeval en toeverlaat'' die optog van die stakende munisipale werkers wat terugslaan op sy werk in tonele soos die optog aan die slot van ''Hilaria'' en die boek ''Na’va''. In Julie [[2003]] reël die Departement Afrikaans-Nederlands van die Universiteit van die Vrystaat ’n Leroux-dag as deel van die ''Volksblad''-Kunstefees, waar Pieter Fourie die hoofspreker is en Elize Botha, [[Hein Viljoen]], Jaco Fouché, Ingrid Winterbach en sy dogter Cherié ook referate lewer. Hierdie referate word later uitgegee deur ''Stilet''. Sy werk word ook in die buiteland hoog aangeslaan en Penguin bundel in 1972 die drie romans in die Silberstein-trilogie onder die titel ''To a dubious salvation'' in hulle ''Modern Classics'' reeks. Hy ontvang in [[2009]] [[postuum]] ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. == Publikasies == Werke uit sy pen sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/zuidafrika/auteur.php?id=lero007</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ALeroux%2C+Etienne%2C&qt=hot_author</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1955 |''Die eerste lewe van Colet'' |- |1957 |''Hilaria'' |- |1959 |''Die mugu'' |- |1962 |''[[Sewe Dae by die Silbersteins|Sewe dae by die Silbersteins]]'' |- |1964 |''[[Een vir Azazel]]'' |- |1966 |''[[Die derde oog]]'' |- |1967 |''18-44'' |- |1969 |''IsisIsisIsis'' |- |1972 |''Na'va'' |- |1976 |''[[Magersfontein, O Magersfontein!]]'' |- | |Tussenspel |- | |Tussengebied |- |1982 |''Onse Hymie'' |- |1984 |''Die Silberstein-trilogie (Sewe dae by die Silbersteins; Een vir Azazel; Die derde oog)'' |- |1986 |''Die eerste siklus (Die eerste lewe van Colet; Hilaria; Die mugu)'' |- |1990 |''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' |- |2008 |''Die 18-44 trilogie (18-44; IsisIsisIsis; Na’va)'' |} == Bronne == === Verhandelings en proefskrifte === * Barendse, J.M. (2007) ʼn Vergelykende studie van Die eerste siklus deur Etienne Leroux en Die avonture van Pieter Francken deur Jaco Fouché. Universiteit Stellenbosch. * Bornman, M. (1990) Die alter ego in die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. * Botha, W. (1987) Die pikareske grondpatroon in enkele werke van Etienne Leroux. Universiteit van die Vrystaat. * Brümmer, A. (2013) Die rol van die demoniese in Den spieghel der salicheit van Elckerlijc, Mariken van Nieumeghen en Sewe dae by die Silbersteins (Etienne Leroux)-'n vergelykende studie. Universiteit van die Vrystaat. * Coetser, A. (1983) Die implisiete leser in Etienne Leroux se Magersfontein, O Magersfontein!. UNISA. * Corb, J. (2013) Magersfontein, o Magersfontein! as 'n wending tot die realisme in die werk van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria. * De Bruto, A. (1980) 'n Interpretasie van die Derde oog van Etienne Leroux. UNISA. * De Vries, M.N. (1987) Die fantastiese as literêre soort, met spesifieke verwysing na die oeuvre's van Etienne Leroux en Willem Brakman. Universiteit van Johannesburg. * Du Plooy, H. (1981) Die verhaal in Laat vrugte (CM van den Heever) en 18-44 (Etienne Leroux). Universiteit van Pretoria. * Goosen, I. (1980) Ontleding van Die Derde Oog van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Grobler, D. (1977) Colet van Velden as buitestaanderfiguur by Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Hauptfleisch, H. (1980) Enkele terugkerende motiewe in die romankuns van Etienne Leroux. UNISA. * Heydenrych, T. (1975) Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in die moderne roman met spesiale verwysing na Isis Isis Isis van Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal. * Jacobs, J. (1985) Die begrip Satire in die Etienne Leroux-kritiek. RAU. * Jacobs, J.F. (1992) Die karikatuur in die romankuns van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria. * Koen, R. (1972) Die verteller in Etienne Leroux se 18-44 en Isis Isis Isis .... Universiteit van Pretoria. * Lindenberg, A. (1975) ‘n Kentering in die Afrikaanse prosa rondom 1960-mite-ontginning en vertelpatrone by Etienne Leroux en Dolf van Niekerk. Universiteit van die Wes-Kaap. * Lucia, C. (2006) Reading Etienne Leroux- a Libretto based on Seven Days at the Silbersteins and a Preface. Universiteit van die Witwatersrand. * Mouton, M. (1976) Enkele sikliese aspekte in die Welgevonden-trilogie deur Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal. * Penfold, G. (2013) Welgevonden revisited. A new translation of Sewe Dae by die Silbersteins (Etienne Leroux), and its literary-critical rationale. Universiteit Stellenbosch. * Pottas, C. (1984) Destruksie in die romans van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Steyn, I. (1980) Visioenere perspektiefverruiming in Etienne Leroux se tweede trilogie. Universiteit van die Vrystaat. * Steyn, R. (1992) Humor in die algemeen en met spesifieke verwysing na die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. * Stroebel, M. (1978) Tyd as struktuurelement in Na'va van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Swanepoel, P.H. (1974) Ruimtelike plasing as struktuurmoment in die romankuns van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Teise, V. (1996) Tekswysigings in "die eerste siklus" (Leroux) - 'n evaluerende ondersoek in die lig van die Afrikaanse edisietegniek. Universiteit van die Vrystaat. * Teise, V. (2002) 'n Edisietegniese voorstel vir die samestelling van 'n histories-kritiese uitgawe van Die eerste lewe van Colet (Etienne Leroux). Universiteit van die Vrystaat. * Van Coller, H. (1980) Etienne Leroux as siklusbouer. Universiteit van die Vrystaat. * Van de Rotte, C. (1996) Osiris' Heling. De mythe van dood en wederopstanding in Etienne Lerouxs derde cyclus. Universiteit van Leiden. * Van den Berg, L.D. (1988) Omskrywingskontruksies in die oeuvre van Etienne Leroux. RAU. * Venter, L. (1973) Satire en verskyningsvorme daarvan in die verhaalkuns van C.J. Langenhoven en Etienne Leroux. Noordwes Universiteit. * Viljoen, L. (1979) Die verwysingstegniek in Etienne Leroux se derde trilogie- 18-44, Isis Isis Isis… en Na’va. Universiteit Stellenbosch. * Wessels, H. (1998) Aspekte van die verhouding tussen primordialiteit en simbolisering met spesiale verwysing na werke van DJ Opperman en Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad. === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene  uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979 * Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980 * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha Elize. ''Etienne Leroux as sosiale kommentator''. in Afrikaanse Skrywerskring. Die skrywer en die gemeenskap. Referate gelewer tydens die sesde vyfjaarlikse landswye skrywerskongres gehou te  Pretoria op 25 en 26 Maart 1976 * Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Botha, Elize. ''Etienne Leroux (1922–1989).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972 * Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Britz, E.C.; Kannemeyer, J.C. en Pheiffer, R.H. (reds.) ''Skanse teen de tyd.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad 1978 * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * De Wilde, Talitta. ''Die mugu.'' Academica. Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Du Plessis, P.G. ''Etienne Leroux''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Grobler, Hilda. ''Bolder''. Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988 * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Johl, Johann. ''Leroux-ABC''. Sikelela-Uitgewers Krugersdorp Tweede uitgawe 1988 * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en  Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Leroux, Etienne. ''Jeugmomente''. in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977 * Lindenberg, E. ''Onsydige toets''. Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965 * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde  uitgawe Eerste druk 1973 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985 * Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij  Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1975 * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. ''Tussenkoms''. HAUM Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1990 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem. ''Dood van Leroux ‘slag vir letterkunde’''. Die Burger, 3 Januarie 1990 * Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’'' Standpunte. Nuwe reeks 148, Augustus 1980 * Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ II''. Standpunte. Nuwe reeks 149, Oktober 1980 * Barnard, Chris. ''’n Kraai vlieg laggend met lang hale die aand in''… Insig, Februarie 1990 * Botha, Elize. ''Het literatore nie te veel lesers vervreem nie?'' Insig, Februarie 1990 * Botha, Elize. ''Moraliteit en die roman of: weer eens na Welgevonden.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, no. 4, November 1990 * Botha, Elize. ''Die man met duisend gesigte: Woorde vir 25 Julie 1990''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Botha, Elize en Human, Koos. ''’n Man genoem Stephen''. Insig, Desember 1999 * Botha, M.C. I''n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984 * Brink, André P. ''Rooistefaans: Gremlin en Guru''. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Brink, André P. ''En waar staan sy boeke in 1987?'' Rapport, 21 Junie 1987 * Buning, Tj. ''Die Derde Oog: ’n Poging tot insig en begrip.'' Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967 * Cloete, Henry. ''Leroux se plaas onder die hamer.'' Rapport, 6 Desember 2009 * Cloete, T.T. ''Die hipertrofie van die ego in Leroux se ‘Isis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Departement van Inligting. ''Die beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!'' Standpunte. Nuwe reeks 133, Februarie 1978 * Du Plessis, P.G. ''Die Derde Oog: Tot sover Jung''. Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967 * Du Plooy, Heilna. ''Die narratologiese struktuur van ’18-44’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Engelbrecht, Theunis. ''Gedagtig aan pa Stephen''. Plus, 13 Junie 2002 * Engelbrecht, Theunis. ''O, Magersfontein – gaan hy wéér verbied word?'' Rapport, 19 Oktober 2003 * Engelbrecht, Theunis. ''’n (im)morele boek?'' Plus, 19 Junie 2002 * Ester, Hans. ''Die groteske wêreld van ‘Een vir Azazel’.'' Standpunte. Nuwe reeks 109, Oktober 1973 * Ester, H. Stephanus Petrus Daniel le Roux. ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 1990–1991''. Leiden 1992 * Fourie, Pieter. ''Die Leroux van Koffiefontein''. Insig, Mei 2002 * Hough, Barrie. ''Silbersteins word ’n musical!'' Rapport, 23 Augustus 1987 * Human, Koos. ''Greene en Leroux''. Insig, Mei 1991 * Jackson, C.J. ''Juliana Doepels – profetes of terroris?'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988 * Jacobs, Frances. ''Die ridder word ’n mugu''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Johl, Johann. ''Die rol van die dialektiek in Etienne Leroux se ’18-44’ of Deur die oog van die Kosak.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 20 no. 1, Maart 1980 * Johl, Johann. ''Tentatiewe omtrekke van ’n teks-ideologie: ‘Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Kannemeyer, J.C. ''Leroux se ‘duiwels op straat’ had die teoloë toe só verniet op hol''… Insig, Desember 1992 / Januarie 1993 * Kannemeyer, J.C. ''Op spoor van die jong Etienne Leroux''. By, 12 Mei 2007 * Kannemeyer, J.C. ''Etienne Leroux en Graham Greene: ’n eerste ontmoeting''. By, 26 April 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Graham Greene besoek Suid-Afrika''. By, 3 Mei 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Stephen word toe oornag ‘Die Skrywer''’. Beeld, 5 Mei 2008 * Kannemeyer, J.C. ''Die professor en die snoeiskêr.'' By, 17 September 2011 * Koen, Renske. ''Die ek-verteller in Etienne Leroux se ’18-44’ en 'IsisIsisIsis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Kotzee, André ''Sestig jare vir ’n Sestiger.'' Rapport, 13 Junie 1982 * Kruger, Joan. ''Terg en verneuk, sê Leroux.'' Die Transvaler, 18 Mei 1981 * Kühn, Willie. ''Jy moenie speel nie, maar bedoel om dood te maak''. Insig, Februarie 1990 * Leroux, Etienne. ''Die gevaarlike inhoud van die woord.'' Rapport, 6 November 1977 * Leroux, Etienne. ''Hoekom skryf ’n skrywer oor Magersfontein en hoekom Magersfontein, O Magersfontein?'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Leroux, Etienne. ''My dans met God''. Insig, Augustus 1987 * Leroux, Etienne. ''Ons is die Ape van God''…Rapport, 9 Oktober 1988 * Malan, Charles. ''Die interaksie van enkele dieptestrukture in ‘Sewe dae by die Silbersteins''’. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Malan, Charles. ''Rede by die oorhandiging van die Perskorprys aan Etienne Leroux vir ‘Tussengebied’ op 16 Mei 1981''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981 * Malan, Charles. ''Vir ’n nawekie beskikbaar: Etienne Leroux / Stephen le Roux, op Janee, Koffiefontein, Vrystaat.'' Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Malan, Charles. ''Die self en sy maskers – Etienne Leroux se ‘Tussengebied’ en ‘Tussenspel''’. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982 * Malan, Charles. ''Wankelende Walkures en Flankerende Fiskale: die kreatiewe gebruik van eiename deur Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Malan, Charles en Van Coller, H.P. (Reds.) ''Bronnegids: Etienne Leroux.'' Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983 * Malan, Charles. ''Bebaarde eendstert en die spoke, mites en moegoes''. Insig, Februarie 1990 * Malan, Charles. ''’Terwyl transformasie plaasvind, gaan ek gatskeer’ – ’n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Meij, Koos. ''Die tema van ‘Die mugu’''. Klasgids. Jaargang 1 no. 4, Mei 1966 * Muller, Piet. ''So het die Afrikaner sy grootste skrywer verguis''. Insig, Februarie 1990 * Penfold, Grg en De Kock, Leon. ''To a dubious critical salvation: Etienne Leroux and the canons of South African English criticism.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015 * Potgieter, André. ''Dankie vir persprys en R3 000.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981 * Potgieter, André. ''Leroux: ’n Sestiger word sestig.'' Die Transvaler, 14 Junie 1982 * Roos, Henriette. ''Etienne Leroux (S.P.D. le Roux – 13 Junie 1922) – Bestekopname, 1977''. Tydskrif vir  Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Sampson, Lin. ''’n Waarskynlike vriendskap''. By, 23 Februarie 2013 * Slabber, Coenie. ''’n Profeet is dood''. Rapport, 7 Januarie 1990 * Smith, Francois. ‘''Sewe dae’ word ’n opera''. Beeld, 4 Februarie 2005 * Smuts, J.P. ''Die verwysingsveld in ‘Die derde oog’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde.  Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976 * Smuts, J.P. H''eildronk ingestel op Etienne Leroux by die toekenning van ’n eredoktorsgraad aan hom deur die Universiteit van Stellenbosch op 10 Desember 1987''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26  no. 2, Mei 1988 * Smuts, J.P. ''Etienne Leroux – die pad na die onsienlike''. Die Burger, 3 Januarie 1990 * Smuts, J.P. ''Die enkeling is deel van die groep.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Snyman, N.J. ''Die polemiek rondom ‘Sewe dae by die Silbersteins‘''. Tydskrif vir Letterkunde.  Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Steenberg, D.H. ''Rondom die verteller in ‘Magersfontein, O Magersfontein’''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980 * Theron, Anita. ''Die derde siklus van Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Van Coller, H.P. ''’n Jaar om Etienne Leroux opnuut te ontdek.'' Rapport, 13 Junie 1982 * Van Coller, H.P. ''Die sikliese bouprinsipe in die werk van Etienne Leroux – ’n Evaluering''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982 * Van Coller, H.P. ''Op soek na die verlore tyd''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Van Coller, H.P. ''Magersfontein: die dokumente''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990 * Van Coller, H.P. ''Om Leroux werklik te ken.'' By, 20 September 2008 * Van der Merwe, Kirby. ''Meneer Malan, ek is nié my pa nie''. By, 14 April 2012 * Van der Walt, P.D. ''Etienne Leroux se belangrikste prestasie?'' Standpunte. Nuwe reeks 78, Augustus  1968 * Van Deventer, Susanne. ''Aantekeninge oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ as satire op  filmvervaardigers en ’n parodie op die film- en TV Draaiboek''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977 * Van Rensburg, F.I.J. ''Etienne Leroux as siklusbouer.'' Standpunte. Nuwe reeks 102, Augustus 1972 * Van Rooyen, Kobus. ''Die verbod op ‘Magersfontein’ en die regsgevolge.'' Insig, Februarie 1990 * Venter, Joe en Olivier, Fanie. ''Afrikaanse skrywers word vereer.'' Rapport, 8 September 1985 * Venter, L.S. ''Die religieuse motief in ‘Die derde oog''. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973 * Weideman, George. ''Leroux se Boereverneukery – Enkele gedagtes oor ‘Onse Hymie’ as parodie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983 === Internet === * Kannemeyer, J.C. Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/07/07/RY/2/PDNews002-StoryB.html * Smuts, J.P. Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1990/01/03/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://leroux.afrikaans.be/index.php?title=Tuisblad DELPhi – Die Digitale Etienne le Roux Projek] * [http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm Librairie Compagnie Artikel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907171632/http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm |date= 7 September 2005 }} (In Frans) * [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_klmno/leroux_etienne.html Boekwurm artikel oor Etienne Leroux] * M.A. Tesis oor Leroux: Barendse, Joan-Mari Universiteit van Stellenbosch: https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/1878 == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Leroux, Etienne}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1922]] [[Kategorie:Sterftes in 1989]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] t3n8nb1ozqlxrk7ye73ooeeu6f6bujt 4 8525 2914177 1263082 2026-06-27T10:15:14Z SpesBona 2720 + Onafhanklikheidsdag in Djiboeti (1977). 2914177 wikitext text/x-wiki '''[[27 Junie]]''': [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Djiboeti]] ([[1977]]). [[Lêer:Luxkathedral1.jpg|regs|150px|Kathedral Notre-Dame]] * [[1574]] – Oorlede: [[Giorgio Vasari]], Italiaanse skilder, argitek en een van die eerste kunsgeskiedkundiges. * [[1709]] – [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] verslaan [[Karel XII van Swede]] in die Slag van Poltawa. * [[1870]] – Nadat [[Luxemburg]] deur [[pous Pius IX]] tot 'n outonome bisdom verhef is, word die Notre-Dame-kerk in [[Luxemburg (stad)|Luxemburg-stad]] die '''[[Katedraal van Luxemburg|Kathedral Notre-Dame]]'''. * [[1951]] – Gebore: [[David Kramer]], [[Suid-Afrika]]anse musikant. * [[1964]] – [[Etienne Leroux]] ontvang die [[Hertzogprys]] vir ''Sewe Dae by die Silbersteins''.<!-- wat na vertaling in verskeie Europese tale die eerste [[Sestiger]]-werk word wat internasionaal uitgegee word.--> * [[1977]] – [[Djiboeti]] word onafhanklik van [[Frankryk]]. * [[1979]] – [[Muhammad Ali]] kondig sy uittrede aan. <!-- * [[1969]] – Die [[Stonewall riots]] begin in [[New York]], waarmee die moderne [[gayregte]]beweging begin. * [[1846]] – [[Ierse Aartappelhongersnood]]: 'n [[Ierland|Ierse]] koerant publiseer 'n berig oor 'n nuwe [[aartappel]]plaag. * [[1967]] – Die eerste [[kitsbank]] word in die [[London Borough van Enfield]] installeer. * [[1986]] – Die [[Internasionale Geregshof]] beslis teen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in ''[[Nicaragua v. United States]]''. * [[1869]] – Gebore: Die Amerikaanse anargis en vredesaktivis [[Emma Goldman]] in [[Kaunas]], [[Litaue]]. * [[1954]] – In Obninsk by [[Moskou]] wird das [[Kernkraftwerk|erste Kernkraftwerk]] der Welt erfolgreich in Betrieb genommen. --> lit24x5s7nrzznwfvaq3f0s3lqtl8ea 5 9605 2914091 2913711 2026-06-26T18:03:10Z BurgertB 2401 /* Verdeling van die nominasieproses, en die voorblad-vertoningswaglys */ 2914091 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} ==Argivering van nominasies== Ek wag met die argivering van die nominasies tot nader aan die week waarin die artikel op die voorblad sal verskyn. Dis moontlik dat iemand in die weke tussenin nog kommentaar wil lewer, ens. Sodra die nominasie geargiveer word, word die status van die artikel dan ook gewysig van voorbladkandidaat na voorbladartikel en word [[Wikipedia:Voorbladartikel]] opgedateer. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] ([[Gebruikerbespreking:Anrie|kontak]]) 10:29, 16 Januarie 2009 (UTC) ==Herhaling van artikels== Oor die algemeen gebruik ek elke derde week 'n "goue oue", maar op die oomblik is die aanbod van nuwe artikels aan die min kant. In plaas daarvan om 'n minder goeie artikel in aller haas as voorbladartikel te kies, gebruik ek dus liewer nog twee oues, sodat daar nog twee weke is waarin [[Skaak]] en [[Geskiedenis van Afrikaans]] gepoets kan word. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] ([[Gebruikerbespreking:Anrie|kontak]]) 09:43, 9 September 2009 (UTC) == Rugby en krieket == Die 11de rugby/krieket-artikel in 20 weke – ek hoop dit is sommer die laaste een ook. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 21:27, 4 Februarie 2020 (UTC) == ondersteun nuwe nominasies == Hallo mede-wikipediane, sal julle so gaaf wees om gou-gou nuwe nominasies hier en ook op [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023]], te ondersteun, veral SpesBona se sportspanne. Ek wil hulle graag "aanmaak" vir die komende weke. Dankie, --[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:52, 6 Julie 2023 (UTC) :Dankie aan diegene wat gestem het! Mag julle kinders ryk ouers hê!! [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:53, 16 Julie 2023 (UTC) == Argivering van ou kommentaar == * {{kommentaar}} –– As ons so aanhou, gaan ons tjop-tjop 2026 ook volmaak! Ek is nie juis geneë oor "reekse" van dieselfde onderwerp nie... [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:30, 16 Augustus 2024 (UTC) * {{kommentaar}} – Ek vind dit makliker om soortgelyke artikels naas mekaar uit te brei, maar ek beperk myself tot slegs drie artikels van dieselfde onderwerp. Dit is hoekom ek drie soortgelyke artikels op een slag nomineer, maar hulle sal natuurlik op die vervoerband gemeng word. Die lande, stede en vlae sal beslis nie naas mekaar op ons voorblad verskyn nie. Aangesien daar slegs drie artikels vir 2024 van my kant oor is, sal ons vervoerband vir 2025 ook nie binnekort vol wees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 31 Augustus 2024 (UTC) * {{kommentaar}} – Weereens stel ek voor dat ons daagliks, eerder as weekliks, 'n nuwe voorbladartikel wys. Ons het meer as genoeg artikels met voorbladstatus. Verder wys dit vir die wêreld ons het ook 'n goeie kwantiteit van kwaliteit. – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:15, 2 Oktober 2024 (UTC) * {{kommentaar}} – Gelukkig is ek nou klaar met my sportreeks in beide krieket en rugby, sien [[Gebruiker:SpesBona/Werksbank]]. Die volgende toernooi wat ek kan nomineer word eers in 2026 beslis en die naaste nasionale span wat op ons voorblad kan verskyn moet eers vir 'n vername internasionale toernooi kwalifiseer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 7 Desember 2024 (UTC) == Verdeling van die nominasieproses, en die voorblad-vertoningswaglys == Hierdie bladsy se doel is veronderstel om 'n bespreking te wees oor of 'n genomineerde artikel aan die vereistes vir voorbladstatus voldoen of nie. Dit word juis gedoen op die bladsy, maar die besprekings word dikwels afgetrek deur debatte oor die skedulering van die vertoon van hierdie bladsye op die voorblad, wat eintlik niks met die voorbladstatus van 'n bladsy te doen het nie. Om die boonste probleem op te los stel ek voor ons verdeel die twee take. Ons hou die "Kandidaatartikels vir voorblad" net vir die bespreking oor die voorbladstatus van bladsye. En ons skep 'n nuwe bladsy vir die koördinering van die "pyplyn". Ek het meer as een keer in die verlede voorgestel dat ons 'n nuwe voorbladartikel per dag wys, maar julle wil dit weekliks hou. Dit is reg so. Op enwiki het hulle : [[:en:Wikipedia:Today's_featured_article/June_2026]] en [[:en:Wikipedia talk:Today's featured article/June 2026]] Ek stel voor ons skep 'n soortgelyke bladsy/besprekingsbladsy vir die doel. Ons kan dit iets noem soos: [[Wikipedia:Vanweek se voorbladartikel/YYYY MM]] en [[Wikipediabespreking:Vanweek se voorbladartikel/YYYY MM]] as julle dit 'n weeklikse ding wil hou, of ons kan enwiki se formaat gebruik vir 'n daaglikse pyplyn. Julle menings asb. @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:34, 8 Junie 2026 (UTC) : Ek ondersteun dit. Bv. met iets soos die maand van die Vrou (Augustus) kan ons 'n laat artikel kry van 'n vrou wat ons dan op 'n georganiseerde manier kan hanteer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} myns insiens werk die stelsel goed soos dit nou is. Dit is ons stelsel sedert die begin af, ek het dit in 2010 oorgeneem sedert [[Gebruiker:Anrie]] nie meer op ons Afrikaanse Wikipedia betrokke is nie. Elke voorbladartikel se bespreking is met een klik op sy besprekingsblad beskikbaar in die betrokke jaar, wanneer dit benoem is (sien [[Bespreking:Nelson Piquet]]: "Hierdie artikel is deur die gemeenskap '''geïdentifiseer''' as een van Wikipedia se spogartikels en het vir die eerste keer tydens week 24 van 2026 op ons voorblad gepryk. Dit beteken egter nie dat die artikel nie verder gewysig kan word nie: voel vry om dit te verbeter of by te werk.". "geïdentifiseer" bevat die skakel: {{Sl|voorbladartikel}} skakel direk na die artikel se bespreking, myns insiens hoef ons niks te verander nie. Die stelsel is maklik, die betrokkenes weet hoe dit werk. Ons hoef niks aan al die ou nominasies te verander nie, aangesien dit dieselfde bly (ook vir die toekoms). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 8 Junie 2026 (UTC) ::Met argumente volgens [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]]. Die "vol"-bewering is reeds in die verlede gemaak en dit het nie geslaag nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:02, 8 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|Oesjaar}} ons kan ook met ons huidige stelsel 'n vroue-artikel vir Augustus daarstel. Ons het dit nog altyd dadelik gedoen indien nodig. Daar is reeds suksesvolle benoemings soos [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] en [[T20I-wêreldbeker 2024]] wat reeds 'n rukkie wag vir hul prestasie (hulle word oud en koud in 2027). Wat dink jy? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:05, 8 Junie 2026 (UTC) :::En hoe spreek die huidige stelsel die probleem aan van mense wat 'n geldige voorbladstatus verwerp omdat die pyplyn vol is? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:59, 8 Junie 2026 (UTC) :::Ek vind nie enigiets oor 'n "vol"-bewering op daai bladsy nie. Kan jy dit asseblief aanhaal? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:35, 9 Junie 2026 (UTC) ::::Ek wil net graag iets hier byvoeg. Die uitdrukking "die pyplyn is vol" is die eerste keer deur my gebruik in 2024 (en ek wil sommer kopiereg op dit eis!) ::::Ek het dit só gemeld omrede die nominasies vir voorblaaie destyds so vinnig uitgebrei het, dat plasings op die voorblad nie meer genoeg plek (of weke in die jaar) sou oorhê vir al die ywerige skrywers se nominasies nie. ::::Dit was nooit bedoel om enige kandidaatartikels af te keur of negatief te beïnvloed nie, bloot as 'n aanduiding dat die plasingsperke op die wiki oorskry gaan word. ::::Kan ek beleefd versoek dat julle (RR en SB) die uitdrukking "pyplyn is vol" nie verder as 'n "politieke speelbal" gebruik nie, dis eintlik 'n mors van jul kosbare tyd om daaroor te redekawel! ::::Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:08, 9 Junie 2026 (UTC) :::::Dankie vir jou kommentaar Aliwal. Ek gebruik te uitdrukking "pyplyn is vol" om die probleem te verduidelik, nie as 'n "politieke speelbal" nie. :::::Soos jy nou gesê het, die is 'n nuwe (en goeie) probleem wat ons het. Ek probeer om dit op te los. Ons kan nie net aangaan soos ons nog altyd in die verlede gedoen het nie. Ons moet aanpas by die werklikheid van waar ons wiki nou is. :::::So @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] ek wil nie met jou stry nie, ek wil saam met julle werk sodat ons die nuwe probleem kan oplos. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 9 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek sien nie nodigheid van so 'n onderskeid nie. Dit sal sake net ingewikkelder maak. Ek stel voor ons hou dit soos dit is. Ek dink nie opmerkings oor die "vol pyplyn" doen afbreuk aan die benoemde artikels nie, en dit word min genoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:18, 12 Junie 2026 (UTC) :::::::My probleem is nie met "opmerkings" oor 'n "vol pyplyn" nie. My probleem is mense stem teen die nominasie al voldoen dit aan al die voorvereistes van 'n voorbladartikel. :::::::So kan ons dus ten minste ooreenkom om sulke stemme as ongeldig te beskou? @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:18, 25 Junie 2026 (UTC) {{Uitkeep}}Ek dink so, ja. Sulke stemme klink vir my in elk geval belaglik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 26 Junie 2026 (UTC) 07vkuxsm3k1gwqaygicp8emtd9yizy2 0 16501 2914047 2857267 2026-06-26T14:39:48Z JMK 649 +prent 2914047 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VFPt_charges_plus_minus_thumb.svg|duimnael|regs|300px|[[Skematiese voorstelling]] van die elektriese veld om twee puntladings, een positief en die ander negatief.]] '''Elektriese lading''' is 'n fundamentele, behoue eienskap van sommige [[subatomies]]e deeltjies wat hul [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] interaksies bepaal. Elektronies gelaaide materie word beïnvloed deur- en wek [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] velde op. Die interaksie tussen bewegende lading en 'n elektromagnetiese veld veroorsaak die [[elektromagnetiese krag]] wat een van die vier [[fundamentele kragte]] is. Elektriese lading is 'n eienskap van sommige subatomiese deeltjies, en word gediskretiseer wanneer uitgedruk word as 'n veelvoud van die sogenaamde [[elementêre lading]] ''e''. [[Elektron]]e het volgens konvensie 'n lading van -1, terwyl [[proton]]e die teenoorgestelde lading van +1 het. [[Kwark]]e het 'n breukdeel lading van -1/3 of +2/3. Die ekwivalente [[antideeltjie]]s het teenoorgestelde ladings. Daar is ook ander [[gelaaide deeltjie]]s. In die algemeen stoot gelaaide deeltjies met dieselfde-teken lading mekaar af, terwyl deeltjies met teenoorgestelde-teken ladings mekaar aantrek. Hierdie effek word kwantitatief deur [[Coulomb se wet]] uitgedruk, wat sê dat die grootte van die afstootkrag is eweredig aan die produk van die twee ladings, en verswak eweredig tot die kwadraat van die afstand tussen die ladings. Die elektriese lading van 'n [[makroskopies]]e voorwerp is die som van die elektriese ladings van die voorwerp se saamgestelde dele. Die netto elektriese lading is gewoonlik nul, aangesien die natuurlike getal elektrone in elke [[atoom]] gelyk is aan die getal protone, en die ladings dus uitkanselleer. Die gevalle waar die netto lading nie nul is nie word gereeld na verwys as [[statiese elektrisiteit]]. Verder, selfs al is die netto lading nul, kan dit nie-uniform versprei wees (bv. a.g.v. 'n eksterne [[elektriese veld]]), en die materiaal is dan [[Polarisasie|gepolariseer]], met die lading verwant aan die polarisasie staan bekend as [[gebinde lading]] (terwyl die oortollige lading van buite die materiaal bekend staan as ''vrye lading''). 'n Ge-ordende beweging van gelaaide deeltjies in 'n spesifieke rigting (in metale is dit elektrone) staan bekend as [[elektriese stroom]]. Die diskrete natuur van elektriese lading was deur [[Michael Faraday]] voorgestel in sy elektroliese eksperimente, en direk gedemonstreer deur [[Robert Andrews Millikan|Robert Millikan]] in sy [[oliedruppel eksperiment]]. Die [[SI]] eenheid vir [[elektrisiteit kwantiteit]] of elektriese lading is die [[coulomb]], wat benaderd 6.24 × 10¹⁸ [[elementêre lading]]s is(die lading is 'n enkele elektron of proton). Die coulomb word gedefinieer as die hoeveelheid lading wat in een sekonde deur die deursnit van 'n [[elektriese geleier]], wat een [[ampere]] dra, vloei. Die simbool ''Q'' word gereeld gebruik om die hoeveelheid elektrisiteit of lading aan te toon. Die hoeveelheid elektriese lading kan direk gemeet word met 'n [[elektrometer]], of indirek gemeet met 'n [[galvanometer|ballistiese galvanometer]]. In formele terme moet die hoeveelheid lading as 'n veelvoud van die elementêre lading ''e'' (lading is [[diskreet]], maar dit is 'n gemiddelde , macroskopiese waarde, vele grotte ordes meer as 'n enkele elementêre lading, kan dit effektiewelik enige [[reële getal|reële waarde]] aanneem. Verder, in sommige gevalle is dit meer betekenisvol om van breukdele van 'n lading te praat; bv. tydens die laai van 'n [[kapasitor]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Bcoulomb.png|duimnael|Coulomb's torsion balance]] Soos gerapporteer deur die Antieke Griekse Filosoof [[Thales van Miletus]] in ca 600vC, kan lading (of ''elektrisiteit'' bymekaar gemaak word deur ''pels'' teen verskeie materiale te vryf, soos [[amber]]. Die Grieke het gemerk dat die gelaaide amber knopies ligte voorwerpe soos [[hare]] kon aantrek. Hulle het ook gemerk dat as hulle die amber vir lank genoeg vryf kon hulle 'n vonk laat spring. Hierdie eienskap lei vanaf die [[:en:triboelectric effect]]. In [[1600]] het die Engelse wetenskaplike [[William Gilbert]] teruggekeer na die onderwerp in ''De Magnete'', en het die [[Nieu-Latyn]] woord ''electricus'' geskep van ''ηλεκτρον'' , die Griekse woord vir "amber", wat gelei het tot die Engelse woorde "electric" en "electricity". Hy is in [[1660]] deur [[Otto von Guericke]] gevolg, wat, moontlik die eerste, elektrostatiese [[generator]] uitgevind het. Ander Europese pioniers was [[Robert Boyle]], wat in [[1675]] verklaar het dat elektriese aantrekking en afstoting oor 'n vakuum uitgeoefen kan word; [[Stephen Gray]], wat in [[1729]] materiale as [[Geleier|geleiers]] en [[Isolator|isolators]] geklassifiseer het; en [[C.F. du Fay]], wat in [[1733]] [http://www.sparkmuseum.com/BOOK_DUFAY.HTM] voorgestel het dat elektrisiteit in twee tipes voorkom wat mekaar uitkanselleer, en het dit uitgedruk in terme van 'n twee-vloeistof teorie. Wanneer glas met sy gevryf is , het du Fay gesê dat die glas met ''vitreous'' elektrisiteit gelaai is, en wanneer amber met pels gevryf was, dat die amber gelaai is met ''resinous'' elektrisiteit. In [[1839]] het Michael Faraday gewys dat die skynbare skeiding tussen statiese elektrisiteit, stroom elektrisiteit en bioelektrisiteit verkeerd was, en dat almal die gevolg was van die optrede van 'n enkele tipe elektrisiteit wat in teenoorgestelde polariteite te voorskyn kom. Dit is arbitrêr watter polariteit positief genoem word. Positiewe lading kan gedefinieer word as die oorblywende lading op 'n glas staaf nadat dit met sy gevryf is.<ref>Electromagnetic Fields (2nd Edition), Roald K. Wangsness, Wiley, 1986. {{ISBN|0-471-81186-6}} (intermediêre vlak handboek)</ref> <!-- Een van die vernaamste kenners van elektrisiteit in die [[18de eeu]] was [[Benjamin Franklin]], wat geredeneer het ten gunste van 'n vloeistof teorie van elektrisiteit. Franklin het elektrisiteit voorgestel as 'n soort van onsigbare vloeistof teenwoordig in alle materie; for example he believed that it was the [[glass]] in a [[Leyden jar]] that held the accumulated charge. He posited that rubbing insulating surfaces together caused this fluid to change location, and that a flow of this fluid constitutes an electric current. He also posited that when matter contained too little of the fluid it was "negatively" charged, and when it had an excess it was "positively" charged. Arbitrarily (or for a reason that was not recorded) he identified the term "positive" with vitreous electricity and "negative" with resinous electricity. [[William Watson (scientist)|William Watson]] arrived at the same explanation at about the same time. We now know that the Franklin/Watson model was fundamentally correct. There is only one kind of electrical charge, and only one variable is required to keep track of the amount of charge.<ref name="one-kind">One Kind of Charge [http://www.av8n.com/physics/one-kind-of-charge.htm]</ref> On the other hand, just knowing the charge is not a complete description of the situation. Matter is composed of several kinds of electrically charged particles, and these particles have many properties, not just charge. The most common charge carriers are the positively charged [[proton]] and the negatively charged [[electron]]. The movement of any of these charged particles constitutes an electric current. In many situations, it suffices to speak of the ''[[conventional current]]'' without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current and/or by negative charges moving in the opposite direction. This macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations. At the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an [[electric current]], including: a flow of electrons; a flow of electron "holes" which act like positive particles; and both negative and positive particles ([[ion]]s or other charged particles) flowing in opposite directions in an [[electrolyte|electrolytic]] [[solution]] or a [[Plasma (physics)|plasma]]). Beware that in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers, i.e. the electrons. This is a source of confusion for beginners. --> == Eienskappe == Benewens die eienskappe beskryf in artikels oor [[elektromagnetisme]], is lading 'n [[algemene relatiwiteitsteorie|relatiwistiese]] [[:en:invariant (physics)|''invariant'']]. Dit beteken dat wanneer 'n partikel 'n lading ''q'' het, ongeag van die snelheid waarteen dit beweeg, behou dit die lading ''q''. Hierdie eienskap is eksperimenteel bevestig deur te bewys dat ''een'' [[helium]] [[atoom|kern]] (twee [[proton]]e en twee [[neutron]]e saamgebind in 'n kern en beweeg rond teen hoë spoed) is dieselfde as ''twee'' [[deuterium]] kerne (een proton en een neutron saamgebind, maar wat baie stadiger beweeg as wanneer hulle in 'n helium kern sou wees). == Behoud van Lading ==<!-- This section is linked from [[Conservation law]] --> '''Die totale elektriese lading van 'n [[geïsoleerde stelsel]] bly konstant ongeag van veranderings binne die stelsel'''. Hierdie wet is inherent deel van alle prosesse bekend in die fisika en kan afgelei word in 'n lokale vorm vanaf die [[:en:guage invariance|''guage invariance'']] van die [[golfvergelyking]]. Die behoud van lading veroorsaak die lading-stroom kontinuïteitsvergelyking. Meer algemeen, die netto verandering in [[lading digtheid]] <math>\rho</math> binne 'n volume van integrasie <math>V</math> is gelyk aan die area-integraal oor die [[stroom digtheid]] <math>J</math> op die oppervlak van die area <math>S</math>, wat op sy beurt weer gelyk is aan die netto [[Elektriese stroom|stroom]] <math>I</math>: :<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho\, \mathrm{d}V = \int_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \int J S \cos\theta = I.</math> Dus, die omskakeling van elektreise lading, soos deur die kontinuïteitsvergelyking, gee die resultaat: :<math>I = -\frac{dQ}{dt}</math> waar '''I''' die netto uitwaartse stroom deur 'n geslote opppervlak is, en '''Q''' die elektriese lading is binne die volume gedefinieer deur die oppervlak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Fisiese groothede]] 0nlnihc35mj6gu7vwx22k31hykv1aq7 2914058 2914047 2026-06-26T14:54:01Z JMK 649 tekssorg 2914058 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VFPt_charges_plus_minus_thumb.svg|duimnael|regs|300px|[[Skematiese voorstelling]] van die elektriese veld om twee puntladings, een positief en die ander negatief.]] '''Elektriese lading''' is 'n fundamentele, behoue eienskap van sommige [[subatomies]]e deeltjies wat hul [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] interaksies bepaal. Elektronies gelaaide materie word beïnvloed deur, en wek [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] velde op. Die interaksie tussen bewegende lading en 'n elektromagnetiese veld veroorsaak die [[elektromagnetiese krag]] wat een van die vier [[fundamentele kragte]] is. Elektriese lading is 'n eienskap van sommige subatomiese deeltjies, en word gediskretiseer wanneer dit as 'n veelvoud van die sogenaamde [[elementêre lading]] ''e'' uitgedruk word. [[Elektron]]e het volgens konvensie 'n lading van -1, terwyl [[proton]]e die teenoorgestelde lading van +1 het. [[Kwark]]e het 'n breukdeel-lading van -1/3 of +2/3. Die ekwivalente [[antideeltjie]]s het teenoorgestelde ladings. Daar is ook ander [[gelaaide deeltjie]]s. Oor die algemeen stoot gelaaide deeltjies met dieselfde-teken lading mekaar af, terwyl deeltjies met teenoorgestelde-teken ladings mekaar aantrek. Hierdie effek word kwantitatief deur [[Coulomb se wet]] uitgedruk, wat sê dat die grootte van die afstootkrag eweredig is aan die produk van die twee ladings, en verswak eweredig tot die kwadraat van die afstand tussen die ladings. Die elektriese lading van 'n [[makroskopies]]e voorwerp is die som van die elektriese ladings van die voorwerp se saamgestelde dele. Die netto elektriese lading is gewoonlik nul, aangesien die natuurlike getal elektrone in elke [[atoom]] gelyk is aan die getal protone, en die ladings dus uitkanselleer. Die gevalle waar die netto lading nié nul is nie word gereeld na verwys as [[statiese elektrisiteit]]. Verder, selfs al is die netto lading nul, kan dit nie-uniform versprei wees (bv. a.g.v. 'n eksterne [[elektriese veld]]), en die materiaal is dan [[Polarisasie|gepolariseer]], met die lading verwant aan die polarisasie staan as [[gebinde lading]] bekend (terwyl die oortollige lading van buite die materiaal as ''vrye lading'' bekend staan). 'n Ge-ordende beweging van gelaaide deeltjies in 'n spesifieke rigting (in metale is dit elektrone) staan as [[elektriese stroom]] bekend. Die diskrete natuur van elektriese lading is deur [[Michael Faraday]] in sy elektroliese eksperimente voorgestel, en is direk deur [[Robert Andrews Millikan|Robert Millikan]] in sy [[oliedruppel eksperiment]] gedemonstreer. Die [[SI]] eenheid vir [[elektrisiteit kwantiteit]] of elektriese lading is die [[coulomb]], wat benaderd 6,24 × 10¹⁸ [[elementêre lading]]s is (die lading is 'n enkele elektron of proton). Die coulomb word gedefinieer as die hoeveelheid lading wat in een sekonde deur die deursnit van 'n [[elektriese geleier]], wat een [[ampere]] dra, vloei. Die simbool ''Q'' word gereeld gebruik om die hoeveelheid elektrisiteit of lading aan te toon. Die hoeveelheid elektriese lading kan direk met 'n [[elektrometer]] gemeet word, of indirek met 'n [[galvanometer|ballistiese galvanometer]]. Strenggesproke moet die hoeveelheid lading as 'n veelvoud van die elementêre lading ''e'' uitgedruk word, aangesien lading [[diskreet]] is. Die gemiddelde, makroskopiese waarde, sal egter etlike grootte-ordes meer as 'n enkele elementêre lading wees, en kan dus effektief enige [[reële getal|reële waarde]] aanneem. Verder is dit in sommige gevalle meer betekenisvol om van breukdele van 'n lading te praat; bv. tydens die laai van 'n [[kapasitor]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Bcoulomb.png|duimnael|Coulomb se torsieskaal]] Soos gerapporteer deur die Antieke Griekse filosoof [[Thales van Miletus]] in om en by 600vC, kan lading (of ''elektrisiteit'' bymekaar gemaak word deur ''pels'' teen verskeie materiale, soos [[amber]], te vryf. Die Grieke het gemerk dat die gelaaide amberknopies ligte voorwerpe soos [[hare]] kon aantrek. Hulle het ook gemerk dat as hulle die amber vir lank genoeg vryf, hulle 'n vonk kon laat spring. Hierdie eienskap word deur die [[:en:triboelectric effect|triboelektriese effek]] (en) veroorsaak. In [[1600]] het die Engelse wetenskaplike [[William Gilbert]] teruggekeer na die onderwerp in ''De Magnete'', en het die [[Nieu-Latyn]] woord ''electricus'' geskep van ''ηλεκτρον'' , die Griekse woord vir "amber", wat gelei het tot die Engelse woorde "electric" en "electricity". Hy is in [[1660]] deur [[Otto von Guericke]] gevolg, wat, moontlik die eerste, elektrostatiese [[generator]] uitgevind het. Ander Europese pioniers was [[Robert Boyle]], wat in [[1675]] verklaar het dat elektriese aantrekking en afstoting oor 'n vakuum uitgeoefen kan word; [[Stephen Gray]], wat in [[1729]] materiale as [[Geleier|geleiers]] en [[Isolator|isolators]] geklassifiseer het; en [[C.F. du Fay]], wat in [[1733]] [http://www.sparkmuseum.com/BOOK_DUFAY.HTM] voorgestel het dat elektrisiteit in twee tipes voorkom wat mekaar uitkanselleer, en het dit uitgedruk in terme van 'n twee-vloeistof teorie. Wanneer glas met sy gevryf is , het du Fay gesê dat die glas met ''vitreous'' elektrisiteit gelaai is, en wanneer amber met pels gevryf was, dat die amber gelaai is met ''resinous'' elektrisiteit. In [[1839]] het Michael Faraday gewys dat die skynbare skeiding tussen statiese elektrisiteit, stroom elektrisiteit en bioelektrisiteit verkeerd was, en dat almal die gevolg was van die optrede van 'n enkele tipe elektrisiteit wat in teenoorgestelde polariteite te voorskyn kom. Dit is arbitrêr watter polariteit positief genoem word. Positiewe lading kan gedefinieer word as die oorblywende lading op 'n glas staaf nadat dit met sy gevryf is.<ref>Electromagnetic Fields (2nd Edition), Roald K. Wangsness, Wiley, 1986. {{ISBN|0-471-81186-6}} (intermediêre vlak handboek)</ref> <!-- Een van die vernaamste kenners van elektrisiteit in die [[18de eeu]] was [[Benjamin Franklin]], wat geredeneer het ten gunste van 'n vloeistof teorie van elektrisiteit. Franklin het elektrisiteit voorgestel as 'n soort van onsigbare vloeistof teenwoordig in alle materie; for example he believed that it was the [[glass]] in a [[Leyden jar]] that held the accumulated charge. He posited that rubbing insulating surfaces together caused this fluid to change location, and that a flow of this fluid constitutes an electric current. He also posited that when matter contained too little of the fluid it was "negatively" charged, and when it had an excess it was "positively" charged. Arbitrarily (or for a reason that was not recorded) he identified the term "positive" with vitreous electricity and "negative" with resinous electricity. [[William Watson (scientist)|William Watson]] arrived at the same explanation at about the same time. We now know that the Franklin/Watson model was fundamentally correct. There is only one kind of electrical charge, and only one variable is required to keep track of the amount of charge.<ref name="one-kind">One Kind of Charge [http://www.av8n.com/physics/one-kind-of-charge.htm]</ref> On the other hand, just knowing the charge is not a complete description of the situation. Matter is composed of several kinds of electrically charged particles, and these particles have many properties, not just charge. The most common charge carriers are the positively charged [[proton]] and the negatively charged [[electron]]. The movement of any of these charged particles constitutes an electric current. In many situations, it suffices to speak of the ''[[conventional current]]'' without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current and/or by negative charges moving in the opposite direction. This macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations. At the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an [[electric current]], including: a flow of electrons; a flow of electron "holes" which act like positive particles; and both negative and positive particles ([[ion]]s or other charged particles) flowing in opposite directions in an [[electrolyte|electrolytic]] [[solution]] or a [[Plasma (physics)|plasma]]). Beware that in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers, i.e. the electrons. This is a source of confusion for beginners. --> == Eienskappe == Benewens die eienskappe beskryf in artikels oor [[elektromagnetisme]], is lading 'n [[algemene relatiwiteitsteorie|relatiwistiese]] [[:en:invariant (physics)|''invariant'']]. Dit beteken dat wanneer 'n partikel 'n lading ''q'' het, ongeag van die snelheid waarteen dit beweeg, behou dit die lading ''q''. Hierdie eienskap is eksperimenteel bevestig deur te bewys dat ''een'' [[helium]] [[atoom|kern]] (twee [[proton]]e en twee [[neutron]]e saamgebind in 'n kern en beweeg rond teen hoë spoed) is dieselfde as ''twee'' [[deuterium]] kerne (een proton en een neutron saamgebind, maar wat baie stadiger beweeg as wanneer hulle in 'n helium kern sou wees). == Behoud van Lading ==<!-- This section is linked from [[Conservation law]] --> '''Die totale elektriese lading van 'n [[geïsoleerde stelsel]] bly konstant ongeag van veranderings binne die stelsel'''. Hierdie wet is inherent deel van alle prosesse bekend in die fisika en kan afgelei word in 'n lokale vorm vanaf die [[:en:guage invariance|''guage invariance'']] van die [[golfvergelyking]]. Die behoud van lading veroorsaak die lading-stroom kontinuïteitsvergelyking. Meer algemeen, die netto verandering in [[lading digtheid]] <math>\rho</math> binne 'n volume van integrasie <math>V</math> is gelyk aan die area-integraal oor die [[stroom digtheid]] <math>J</math> op die oppervlak van die area <math>S</math>, wat op sy beurt weer gelyk is aan die netto [[Elektriese stroom|stroom]] <math>I</math>: :<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho\, \mathrm{d}V = \int_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \int J S \cos\theta = I.</math> Dus, die omskakeling van elektreise lading, soos deur die kontinuïteitsvergelyking, gee die resultaat: :<math>I = -\frac{dQ}{dt}</math> waar '''I''' die netto uitwaartse stroom deur 'n geslote opppervlak is, en '''Q''' die elektriese lading is binne die volume gedefinieer deur die oppervlak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Fisiese groothede]] nkycb2hutmhtesgi5wq99dpnxmhc74y 2914061 2914058 2026-06-26T15:00:02Z JMK 649 2914061 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VFPt_charges_plus_minus_thumb.svg|duimnael|regs|300px|[[Skematiese voorstelling]] van die elektriese veld om twee puntladings, een positief en die ander negatief.]] '''Elektriese lading''' is 'n fundamentele, behoue eienskap van sommige [[subatomies]]e deeltjies wat hul [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] interaksies bepaal. Elektronies gelaaide materie word beïnvloed deur, en wek [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] velde op. Die interaksie tussen bewegende lading en 'n elektromagnetiese veld veroorsaak die [[elektromagnetiese krag]] wat een van die vier [[fundamentele kragte]] is. Elektriese lading is 'n eienskap van sommige subatomiese deeltjies, en word gediskretiseer wanneer dit as 'n veelvoud van die sogenaamde [[elementêre lading]] ''e'' uitgedruk word. [[Elektron]]e het volgens konvensie 'n lading van -1, terwyl [[proton]]e die teenoorgestelde lading van +1 het. [[Kwark]]e het 'n breukdeel-lading van -1/3 of +2/3. Die ekwivalente [[antideeltjie]]s het teenoorgestelde ladings. Daar is ook ander [[gelaaide deeltjie]]s. Oor die algemeen stoot gelaaide deeltjies met dieselfde-teken lading mekaar af, terwyl deeltjies met teenoorgestelde-teken ladings mekaar aantrek. Hierdie effek word kwantitatief deur [[Coulomb se wet]] uitgedruk, wat sê dat die grootte van die afstootkrag eweredig is aan die produk van die twee ladings, en verswak eweredig tot die kwadraat van die afstand tussen die ladings. ==Kwantiteit== Die elektriese lading van 'n [[makroskopies]]e voorwerp is die som van die elektriese ladings van die voorwerp se saamgestelde dele. Die netto elektriese lading is gewoonlik nul, aangesien die natuurlike getal elektrone in elke [[atoom]] gelyk is aan die getal protone, en die ladings dus uitkanselleer. Die gevalle waar die netto lading nié nul is nie word gereeld na verwys as [[statiese elektrisiteit]]. Verder, selfs al is die netto lading nul, kan dit nie-uniform versprei wees (bv. a.g.v. 'n eksterne [[elektriese veld]]), en die materiaal is dan [[Polarisasie|gepolariseer]], met die lading verwant aan die polarisasie staan as [[gebinde lading]] bekend (terwyl die oortollige lading van buite die materiaal as ''vrye lading'' bekend staan). 'n Ge-ordende beweging van gelaaide deeltjies in 'n spesifieke rigting (in metale is dit elektrone) staan as [[elektriese stroom]] bekend. Die diskrete natuur van elektriese lading is deur [[Michael Faraday]] in sy elektroliese eksperimente voorgestel, en is direk deur [[Robert Andrews Millikan|Robert Millikan]] in sy [[oliedruppel-eksperiment]] gedemonstreer. Die [[SI]] eenheid vir [[elektrisiteit kwantiteit]] of elektriese lading is die [[coulomb]], wat benaderd 6,24 × 10¹⁸ [[elementêre lading]]s is (die lading is 'n enkele elektron of proton). Die coulomb word gedefinieer as die hoeveelheid lading wat in een sekonde deur die deursnit van 'n [[elektriese geleier]], wat een [[ampere]] dra, vloei. Die simbool ''Q'' word gereeld gebruik om die hoeveelheid elektrisiteit of lading aan te toon. Die hoeveelheid elektriese lading kan direk met 'n [[elektrometer]] gemeet word, of indirek met 'n [[galvanometer|ballistiese galvanometer]]. Strenggesproke moet die hoeveelheid lading as 'n veelvoud van die elementêre lading ''e'' uitgedruk word, aangesien lading [[diskreet]] is. Die gemiddelde, makroskopiese waarde, sal egter etlike grootte-ordes meer as 'n enkele elementêre lading wees, en kan dus effektief enige [[reële getal|reële waarde]] aanneem. Verder is dit in sommige gevalle meer betekenisvol om van breukdele van 'n lading te praat; bv. tydens die laai van 'n [[kapasitor]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Bcoulomb.png|duimnael|Coulomb se torsieskaal]] Soos gerapporteer deur die Antieke Griekse filosoof [[Thales van Miletus]] in om en by 600vC, kan lading (of ''elektrisiteit'' bymekaar gemaak word deur ''pels'' teen verskeie materiale, soos [[amber]], te vryf. Die Grieke het gemerk dat die gelaaide amberknopies ligte voorwerpe soos [[hare]] kon aantrek. Hulle het ook gemerk dat as hulle die amber vir lank genoeg vryf, hulle 'n vonk kon laat spring. Hierdie eienskap word deur die [[:en:triboelectric effect|triboelektriese effek]] (en) veroorsaak. In [[1600]] het die Engelse wetenskaplike [[William Gilbert]] teruggekeer na die onderwerp in ''De Magnete'', en het die [[Nieu-Latyn]] woord ''electricus'' geskep van ''ηλεκτρον'' , die Griekse woord vir "amber", wat gelei het tot die Engelse woorde "electric" en "electricity". Hy is in [[1660]] deur [[Otto von Guericke]] gevolg, wat, moontlik die eerste, elektrostatiese [[generator]] uitgevind het. Ander Europese pioniers was [[Robert Boyle]], wat in [[1675]] verklaar het dat elektriese aantrekking en afstoting oor 'n vakuum uitgeoefen kan word; [[Stephen Gray]], wat in [[1729]] materiale as [[Geleier|geleiers]] en [[Isolator|isolators]] geklassifiseer het; en [[C.F. du Fay]], wat in [[1733]] [http://www.sparkmuseum.com/BOOK_DUFAY.HTM] voorgestel het dat elektrisiteit in twee tipes voorkom wat mekaar uitkanselleer, en het dit uitgedruk in terme van 'n tweevloeistof-teorie. Wanneer glas met sy gevryf is, het du Fay gesê dat die glas met ''vitreous'' elektrisiteit gelaai is, en wanneer amber met pels gevryf was, dat die amber met ''resinous'' elektrisiteit gelaai is. In [[1839]] het Michael Faraday gewys dat die skynbare skeiding tussen statiese elektrisiteit, stroom elektrisiteit en bioelektrisiteit verkeerd was, en dat almal die gevolg was van die optrede van 'n enkele tipe elektrisiteit wat in teenoorgestelde polariteite te voorskyn kom. Dit is arbitrêr watter polariteit positief genoem word. Positiewe lading kan gedefinieer word as die oorblywende lading op 'n glasstaaf nadat dit met sy gevryf is.<ref>Electromagnetic Fields (2de Uitgawe), Roald K. Wangsness, Wiley, 1986. {{ISBN|0-471-81186-6}} (intermediêre vlak handboek)</ref> <!-- Een van die vernaamste kenners van elektrisiteit in die [[18de eeu]] was [[Benjamin Franklin]], wat geredeneer het ten gunste van 'n vloeistof teorie van elektrisiteit. Franklin het elektrisiteit voorgestel as 'n soort van onsigbare vloeistof teenwoordig in alle materie; for example he believed that it was the [[glass]] in a [[Leyden jar]] that held the accumulated charge. He posited that rubbing insulating surfaces together caused this fluid to change location, and that a flow of this fluid constitutes an electric current. He also posited that when matter contained too little of the fluid it was "negatively" charged, and when it had an excess it was "positively" charged. Arbitrarily (or for a reason that was not recorded) he identified the term "positive" with vitreous electricity and "negative" with resinous electricity. [[William Watson (scientist)|William Watson]] arrived at the same explanation at about the same time. We now know that the Franklin/Watson model was fundamentally correct. There is only one kind of electrical charge, and only one variable is required to keep track of the amount of charge.<ref name="one-kind">One Kind of Charge [http://www.av8n.com/physics/one-kind-of-charge.htm]</ref> On the other hand, just knowing the charge is not a complete description of the situation. Matter is composed of several kinds of electrically charged particles, and these particles have many properties, not just charge. The most common charge carriers are the positively charged [[proton]] and the negatively charged [[electron]]. The movement of any of these charged particles constitutes an electric current. In many situations, it suffices to speak of the ''[[conventional current]]'' without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current and/or by negative charges moving in the opposite direction. This macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations. At the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an [[electric current]], including: a flow of electrons; a flow of electron "holes" which act like positive particles; and both negative and positive particles ([[ion]]s or other charged particles) flowing in opposite directions in an [[electrolyte|electrolytic]] [[solution]] or a [[Plasma (physics)|plasma]]). Beware that in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers, i.e. the electrons. This is a source of confusion for beginners. --> == Eienskappe == Benewens die eienskappe beskryf in artikels oor [[elektromagnetisme]], is lading 'n [[algemene relatiwiteitsteorie|relatiwistiese]] [[:en:invariant (physics)|''invariant'']]. Dit beteken dat wanneer 'n partikel 'n lading ''q'' het, ongeag van die snelheid waarteen dit beweeg, behou dit die lading ''q''. Hierdie eienskap is eksperimenteel bevestig deur te bewys dat ''een'' [[helium]] [[atoom|kern]] (twee [[proton]]e en twee [[neutron]]e saamgebind in 'n kern en beweeg rond teen hoë spoed) is dieselfde as ''twee'' [[deuterium]] kerne (een proton en een neutron saamgebind, maar wat baie stadiger beweeg as wanneer hulle in 'n helium kern sou wees). == Behoud van Lading ==<!-- This section is linked from [[Conservation law]] --> '''Die totale elektriese lading van 'n [[geïsoleerde stelsel]] bly konstant ongeag van veranderings binne die stelsel'''. Hierdie wet is inherent deel van alle prosesse bekend in die fisika en kan afgelei word in 'n lokale vorm vanaf die [[:en:guage invariance|''guage invariance'']] van die [[golfvergelyking]]. Die behoud van lading veroorsaak die lading-stroom kontinuïteitsvergelyking. Meer algemeen, die netto verandering in [[ladingdigtheid]] <math>\rho</math> binne 'n volume van integrasie <math>V</math> is gelyk aan die area-integraal oor die [[stroomdigtheid]] <math>J</math> op die oppervlak van die area <math>S</math>, wat op sy beurt weer gelyk is aan die netto [[Elektriese stroom|stroom]] <math>I</math>: :<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho\, \mathrm{d}V = \int_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \int J S \cos\theta = I.</math> Dus, die omskakeling van elektriese lading, soos deur die kontinuïteitsvergelyking, gee die resultaat: :<math>I = -\frac{dQ}{dt}</math> waar '''I''' die netto uitwaartse stroom deur 'n geslote oppervlak is, en '''Q''' die elektriese lading is binne die volume gedefinieer deur die oppervlak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Fisiese groothede]] amh9jphdpd1rl8j56kjgc5rfk86ds8g 2914062 2914061 2026-06-26T15:10:06Z JMK 649 skakel, tekssorg 2914062 wikitext text/x-wiki [[Lêer:VFPt_charges_plus_minus_thumb.svg|duimnael|regs|300px|[[Skematiese voorstelling]] van die elektriese veld om twee puntladings, een positief en die ander negatief.]] '''Elektriese lading''' is 'n fundamentele, behoue eienskap van sommige [[subatomies]]e deeltjies wat hul [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] interaksies bepaal. Elektronies gelaaide materie word beïnvloed deur, en wek [[elektromagnetisme|elektromagnetiese]] velde op. Die interaksie tussen bewegende lading en 'n elektromagnetiese veld veroorsaak die [[elektromagnetiese krag]] wat een van die vier [[fundamentele kragte]] is. Elektriese lading is 'n eienskap van sommige subatomiese deeltjies, en word gediskretiseer wanneer dit as 'n veelvoud van die sogenaamde [[elementêre lading]] ''e'' uitgedruk word. [[Elektron]]e het volgens konvensie 'n lading van -1, terwyl [[proton]]e die teenoorgestelde lading van +1 het. [[Kwark]]e het 'n breukdeel-lading van -1/3 of +2/3. Die ekwivalente [[antideeltjie]]s het teenoorgestelde ladings. Daar is ook ander [[gelaaide deeltjie]]s. Oor die algemeen stoot gelaaide deeltjies met dieselfde-teken lading mekaar af, terwyl deeltjies met teenoorgestelde-teken ladings mekaar aantrek. Hierdie effek word kwantitatief deur [[Coulomb se wet]] uitgedruk, wat sê dat die grootte van die afstootkrag eweredig is aan die produk van die twee ladings, en verswak eweredig tot die kwadraat van die afstand tussen die ladings. ==Kwantiteit== Die elektriese lading van 'n [[makroskopies]]e voorwerp is die som van die elektriese ladings van die voorwerp se saamgestelde dele. Die netto elektriese lading is gewoonlik nul, aangesien die natuurlike getal elektrone in elke [[atoom]] gelyk is aan die getal protone, en die ladings dus uitkanselleer. Die gevalle waar die netto lading nié nul is nie word gereeld na verwys as [[statiese elektrisiteit]]. Verder, selfs al is die netto lading nul, kan dit nie-uniform versprei wees (bv. a.g.v. 'n eksterne [[elektriese veld]]), en die materiaal is dan [[Polarisasie|gepolariseer]], met die lading verwant aan die polarisasie staan as [[gebinde lading]] bekend (terwyl die oortollige lading van buite die materiaal as ''vrye lading'' bekend staan). 'n Ge-ordende beweging van gelaaide deeltjies in 'n spesifieke rigting (in metale is dit elektrone) staan as [[elektriese stroom]] bekend. Die diskrete natuur van elektriese lading is deur [[Michael Faraday]] in sy elektroliese eksperimente voorgestel, en is direk deur [[Robert Andrews Millikan|Robert Millikan]] in sy [[oliedruppel-eksperiment]] gedemonstreer. Die [[SI]] eenheid vir [[elektrisiteit kwantiteit]] of elektriese lading is die [[coulomb]], wat benaderd 6,24 × 10¹⁸ [[elementêre lading]]s is (die lading is 'n enkele elektron of proton). Die coulomb word gedefinieer as die hoeveelheid lading wat in een sekonde deur die deursnit van 'n [[elektriese geleier]], wat een [[ampere]] dra, vloei. Die simbool ''Q'' word gereeld gebruik om die hoeveelheid elektrisiteit of lading aan te toon. Die hoeveelheid elektriese lading kan direk met 'n [[elektrometer]] gemeet word, of indirek met 'n [[galvanometer|ballistiese galvanometer]]. Strenggesproke moet die hoeveelheid lading as 'n veelvoud van die elementêre lading ''e'' uitgedruk word, aangesien lading [[diskreet]] is. Die gemiddelde, makroskopiese waarde, sal egter etlike grootte-ordes meer as 'n enkele elementêre lading wees, en kan dus effektief enige [[reële getal|reële waarde]] aanneem. Verder is dit in sommige gevalle meer betekenisvol om van breukdele van 'n lading te praat; bv. tydens die laai van 'n [[kapasitor]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Bcoulomb.png|duimnael|Coulomb se torsieskaal]] Soos gerapporteer deur die Antieke Griekse filosoof [[Thales van Miletus]] in om en by 600vC, kan lading (of ''elektrisiteit'' bymekaar gemaak word deur ''pels'' teen verskeie materiale, soos [[amber]], te vryf. Die Grieke het gemerk dat die gelaaide amberknopies ligte voorwerpe soos [[hare]] kon aantrek. Hulle het ook gemerk dat as hulle die amber vir lank genoeg vryf, hulle 'n vonk kon laat spring. Hierdie eienskap word deur die [[:en:triboelectric effect|triboelektriese effek]] (en) veroorsaak. In [[1600]] het die Engelse wetenskaplike [[William Gilbert]] teruggekeer na die onderwerp in ''De Magnete'', en het die [[Nieu-Latyn]] woord ''electricus'' geskep van ''ηλεκτρον'' , die Griekse woord vir "amber", wat gelei het tot die Engelse woorde "electric" en "electricity". Hy is in [[1660]] deur [[Otto von Guericke]] gevolg, wat, moontlik die eerste, elektrostatiese [[generator]] uitgevind het. Ander Europese pioniers was [[Robert Boyle]], wat in [[1675]] verklaar het dat elektriese aantrekking en afstoting oor 'n vakuum uitgeoefen kan word; [[Stephen Gray]], wat in [[1729]] materiale as [[Geleier|geleiers]] en [[Isolator|isolators]] geklassifiseer het; en [[C.F. du Fay]], wat in [[1733]] [http://www.sparkmuseum.com/BOOK_DUFAY.HTM] voorgestel het dat elektrisiteit in twee tipes voorkom wat mekaar uitkanselleer, en het dit uitgedruk in terme van 'n tweevloeistof-teorie. Wanneer glas met sy gevryf is, het du Fay gesê dat die glas met ''vitreous'' elektrisiteit gelaai is, en wanneer amber met pels gevryf was, dat die amber met ''resinous'' elektrisiteit gelaai is. In [[1839]] het Michael Faraday gewys dat die skynbare skeiding tussen statiese elektrisiteit, stroom elektrisiteit en bioelektrisiteit verkeerd was, en dat almal die gevolg was van die optrede van 'n enkele tipe elektrisiteit wat in teenoorgestelde polariteite te voorskyn kom. Dit is arbitrêr watter polariteit positief genoem word. Positiewe lading kan gedefinieer word as die oorblywende lading op 'n glasstaaf nadat dit met sy gevryf is.<ref>Electromagnetic Fields (2de Uitgawe), Roald K. Wangsness, Wiley, 1986. {{ISBN|0-471-81186-6}} (intermediêre vlak handboek)</ref> <!-- Een van die vernaamste kenners van elektrisiteit in die [[18de eeu]] was [[Benjamin Franklin]], wat geredeneer het ten gunste van 'n vloeistof teorie van elektrisiteit. Franklin het elektrisiteit voorgestel as 'n soort van onsigbare vloeistof teenwoordig in alle materie; for example he believed that it was the [[glass]] in a [[Leyden jar]] that held the accumulated charge. He posited that rubbing insulating surfaces together caused this fluid to change location, and that a flow of this fluid constitutes an electric current. He also posited that when matter contained too little of the fluid it was "negatively" charged, and when it had an excess it was "positively" charged. Arbitrarily (or for a reason that was not recorded) he identified the term "positive" with vitreous electricity and "negative" with resinous electricity. [[William Watson (scientist)|William Watson]] arrived at the same explanation at about the same time. We now know that the Franklin/Watson model was fundamentally correct. There is only one kind of electrical charge, and only one variable is required to keep track of the amount of charge.<ref name="one-kind">One Kind of Charge [http://www.av8n.com/physics/one-kind-of-charge.htm]</ref> On the other hand, just knowing the charge is not a complete description of the situation. Matter is composed of several kinds of electrically charged particles, and these particles have many properties, not just charge. The most common charge carriers are the positively charged [[proton]] and the negatively charged [[electron]]. The movement of any of these charged particles constitutes an electric current. In many situations, it suffices to speak of the ''[[conventional current]]'' without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current and/or by negative charges moving in the opposite direction. This macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations. At the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an [[electric current]], including: a flow of electrons; a flow of electron "holes" which act like positive particles; and both negative and positive particles ([[ion]]s or other charged particles) flowing in opposite directions in an [[electrolyte|electrolytic]] [[solution]] or a [[Plasma (physics)|plasma]]). Beware that in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers, i.e. the electrons. This is a source of confusion for beginners. --> == Eienskappe == Benewens die eienskappe beskryf in artikels oor [[elektromagnetisme]], is lading 'n [[algemene relatiwiteitsteorie|relatiwistiese]] [[:en:invariant (physics)|''invariant'']] (en). Dit beteken dat wanneer 'n partikel 'n lading ''q'' het, ongeag van die snelheid waarteen dit beweeg, dit die lading ''q'' behou. Hierdie eienskap is eksperimenteel bevestig deur te bewys dat ''een'' [[helium]] [[atoom|kern]] (twee [[proton]]e en twee [[neutron]]e in 'n kern saamgebonde, en rondbewegend teen hoë spoed) dieselfde is as ''twee'' [[deuterium]]-kerne (een proton en een neutron saamgebonde, maar wat baie stadiger beweeg as wanneer hulle in 'n heliumkern sou wees). == Behoud van lading ==<!-- This section is linked from [[Conservation law]] --> '''Die totale elektriese lading van 'n [[geïsoleerde stelsel]] bly konstant ongeag van veranderings binne die stelsel'''. Hierdie wet is inherent deel van alle prosesse bekend in die fisika en kan afgelei word in 'n lokale vorm vanaf die [[:en:guage invariance|''guage invariance'']] van die [[golfvergelyking]]. Die behoud van lading veroorsaak die ladingstroom-kontinuïteitsvergelyking. Meer algemeen is die netto verandering in [[ladingdigtheid]] <math>\rho</math> binne 'n volume van [[Integraalrekening|integrasie]] <math>V</math> gelyk aan die area-integraal oor die [[stroomdigtheid]] <math>J</math> op die [[oppervlak]] van die area <math>S</math>, wat op sy beurt weer gelyk is aan die netto [[Elektriese stroom|stroom]] <math>I</math>: :<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho\, \mathrm{d}V = \int_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S} = \int J S \cos\theta = I.</math> Sodoende lewer die omskakeling van elektriese lading, by wyse van die kontinuïteitsvergelyking, die volgende resultaat: :<math>I = -\frac{dQ}{dt}</math> waar '''I''' die netto uitwaartse stroom deur 'n geslote oppervlak is, en '''Q''' die elektriese lading is binne die volume wat deur die oppervlak gedefinieer word. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisika]] [[Kategorie:Chemiese eienskappe]] [[Kategorie:Elektrisiteit]] [[Kategorie:Elektromagnetisme]] [[Kategorie:Fisiese groothede]] rmow3mi9ilsykcfo8oyoknib5xnk3bx 0 24914 2914080 2826572 2026-06-26T17:01:33Z BurgertB 2401 Versmelt, besig 2914080 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Miriam Makeba | beeld = Miriam Makeba 2011.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Miriam Makeba tydens 'n optrede | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Zenzile Miriam Makeba | alias = Mama Afrika | geboortedatum = 4 Maart 1932 | geboorteplek = Prospect Township, [[Johannesburg]] ([[Suid-Afrika]]) | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar --> | sterfdatum = {{SDEO|1932|3|4|2008|11|10}} | sterfplek = [[Castel Volturno]] ([[Italië]]) | genre = | beroep = Sangeres | instrument = | jare_aktief = 1954–2008 | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Miriam Makeba''' [[Orde van Ikhamanga|OIG]], of '''Mama Afrika''' soos sy deur miljoene bewonderaars genoem word (* [[4 Maart]] [[1932]] in Prospect Township, [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; † [[10 November]] [[2008]] in [[Castel Volturno]], naby [[Napels]], [[Italië]]), was een van die prominentste swart uitvoerende kunstenaars van die [[20ste eeu]] en is een van [[Suid-Afrika]] se bekendste vroue. Sangeres en liedjieskryfster, sterk politieke aktivis, skryfster, aktrise en VN-afgevaardigde: Makeba het haar politieke en kultuurinvloed internasionaal gevestig. Sy was die eerste Suid-Afrikaner wat 'n [[Grammy]] gewen het en het voor gehore dwarsoor die wêreld opgetree. Die vrou wat, volgens 'n artikel in ''[[Newsweek]]'', sing "met die smeulende klank en delikate bewoording van [[Ella Fitzgerald]] … die astrante vertoon van Ethel Merman en die intiemheid van [[Frank Sinatra]]"<ref>Oorspronklike Engels: "with the smoky tones and delicate phrasing of Ella Fitzgerald … the brassy showmanship of Ethel Merman and the intimate warmth of Frank Sinatra"</ref> en wie Westerse aanhangers verlei het met die klanke van haar [[Xhosa]] (en Zulu) liedjies, is oorlaai met internasionale toekennings. Sy het vir staatsmanne soos [[John F. Kennedy]], [[François Mitterrand]], [[Fidel Castro]], [[Nelson Mandela]] en [[Haile Selassie]] opgetree en het drie oudiënsies met die Pous gehad. Sy is in 1960 deur die apartheidsregering tot ballingskap gedwing en het 'n onvermoeibare stem van protes teen die verdrukking van die apartheidstaat en 'n kampvegter vir haar mense geword. Haar onverskrokke bepleiting van [[menseregte]] het haar die Dag Hammarskjöld-Vredesprys in 1986 besorg. == Lewensgeskiedenis == [[Lêer:Miriam Makeba10.JPG|duimnael|links|200px|Miriam Makeba op konsert saam met [[Dizzy Gillespie]] in Frankryk, 1991]] Miriam Makeba is in 1932 in [[Johannesburg]] gebore. Haar pa was 'n Swazi en haar ma 'n Xhosa-sangoma. Sy het haar debuut in 1952 as 'n sangeres vir The Manhattan Brothers gemaak. In 1959 het sy 'n sensasie veroorsaak as die hoofsanger in die swart jazzopera, ''King Kong'', wat deur Suid-Afrika getoer het. Met haar optrede in die dokumentêr ''Come Back Africa'' in 1958 het sy internasionale erkenning verkry en is sy na Europa genooi. Hier is sy deur die internasionale ster, [[Harry Belafonte]], raakgesien wat haar genooi het om in Amerika op te tree. Sy het "An Evening with Harry Belafonte and Miriam Makeba" opgeneem waarmee sy 'n Grammy-toekenning gewen het en in Amerika 'n ster geword het. In 1960, toe sy probeer het om na Suid-Afrika terug te keer, is sy toegang tot haar geboorteland geweier en moes sy die volgende dertig jaar in ballingskap deurbring. Amerika het haar met ope arms aangeneem en sy het 'n beroemde geword wat met sterre soos [[Elizabeth Taylor]] en [[Bing Crosby]] omgegaan het. In 1962 word sy genooi om by [[John F. Kennedy]] se verjaardag te sing op dieselfde nag wat [[Marilyn Monroe]] haar bekende verjaardaglied gesing het. In 1967 het haar lied ''Pata Pata'', wat tien jaar vroeër in Suid-Afrika geskryf is, 'n treffer geword. In 1968 het die gasvrye welkom wat Amerika haar gegee het egter begin verflou as gevolg van haar vierde huwelik met die radikale swart aktivis [[Stokely Carmichael]]. Haar toere is gekanselleer en 'n opneemkontrak is geskend. President Sekou Toure van Guinee het haar genooi om na sy land te verhuis waar sy 'n dol opneemskedule volgehou het en as Guinese afgevaardigde tot die VN gedien het. Met Nelson Mandela se vrylating in 1990 het die verandering in die politieke klimaat Miriam Makeba in staat gestel om na dertig jaar terug te keer na Suid-Afrika. Haar reünietoer in 1991 was 'n triomftog. In 1992 het sy in die rolprent [[Sarafina! (1992 film)|Sarafinaǃ]] opgetree. Sedert 1991 het Makeba 'n dol optreeskedule onderhou, 'n outobiografie geskryf, in verskeie plaaslike en internasionale tydskrifte verskyn en 'n onwrikbare voorstander van menseregte, veral vroueregte, gebly. Lande dwarsoor die wêreld het op verskillende wyses aan haar eer betoon: van 'n straatnaam in haar eer tot die toekenning van 'n orde van verdienstelikheid. Sy besit eredoktorate van Spellman Kollege (Atlanta, Georgia) en die [[Universiteit van Kaapstad]]. Ná 'n konsert in Italië op 10 November 2008, sterf sy aan 'n hartaanval op 76-jarige ouderdom. ==Invloed op SA kuns== Makeba het 'n monumentale plek in [[Suid-Afrika]]<nowiki/>anse [[musiek]] en wêreld[[kultuur]]. As 'n baanbreker [[swart mense|swart vrou]] in 'n veld wat deur [[Rassediskriminasie|rasse]]- en geslagsvooroordeel oorheers word, was haar invloed transformerend. Makeba se musiek, gekenmerk deur die integrasie van tradisionele Suid-Afrikaanse klanke met [[jazz]] en pop, het 'n deurslaggewende rol gespeel om die sigbaarheid van Afrika-musiek op die wêreldverhoog uit te lig. Haar trefferliedjies, soos "[[Pata Pata]]" en "[[The Click Song]]", het simbole van Afrika-trots en weerstand geword, wat diep aanklank gevind het by gehore in sowel Suid-Afrika as in die buiteland.<ref>Letts, W. (2007) Miriam Makeba: The Definitive Biography. HarperCollins.</ref> Haar impak het verder as musiek gestrek; Makeba was 'n vokale voorstander van sosiale geregtigheid en anti-[[apartheid]]<nowiki/>saktivisme. Haar internasionale roem het haar 'n platform gebied om die stryd wat swart Suid-Afrikaners onder apartheid in die gesig gestaar het, uit te lig. Deur haar optredes en openbare verklarings het Makeba wêreldwye aandag gevestig op die ongeregtighede in haar vaderland, wat die stemme versterk van diegene wat veg vir gelykheid en vryheid. Haar rol as 'n kulturele ambassadeur het gehelp om die gaping tussen Afrika- en Westerse gehore te oorbrug, wat groter begrip en solidariteit bevorder het. <ref>Makgoba, M.W. (1999). Miriam Makeba: Mama Africa. Random House.</ref> In die musiekbedryf het Makeba se sukses gehelp om die weg te baan vir toekomstige generasies van [[Afrika-kunstenaars]]. Haar vermoë om tradisionele Afrikaritmes met [[Kontemporêre kuns|kontemporêre]] style te meng, het die potensiaal vir kruiskulturele samewerking getoon en 'n presedent vir Afrika-musikante in die globale mark geskep. Haar nalatenskap duur voort in die voortgesette waardering en invloed van [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante|Suid-Afrikaanse musiek]] wêreldwyd, asook die voortdurende stryd om rasse- en kulturele verteenwoordiging in die kunste.<ref>Nkrumah, K. (2016). The New African Revolution. Penguin Books.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{cite book|last1=Barlow|first1=Sean|last2=Eyre|first2=Banning|last3=Vartoogian|first3=Jack|title=Afropop!: An Illustrated Guide to Contemporary African Music|year=1995|publisher=Chartwell Books|location=Edison, New Jersey|isbn=0-7858-0443-9|oclc=34018600 }} * {{cite book|last1=Lucia|first1=Christine|title=The World of South African Music: A Reader|publisher=Cambridge Scholars Press |location=Newcastle upon Tyne|year=2005|isbn=1-904303-36-6|oclc=62531717}} * {{cite book |last1=Makeba |first1=Miriam|last2=Hall |first2=James |title=Makeba: My Story |url=https://archive.org/details/makeba00miri |url-access=registration |year=1988 |orig-year=1987 |publisher=New American Library |location=New York City, New York |isbn=0-453-00561-6 |oclc=16131137}} * {{cite book |last1=Makeba |first1=Miriam |author-link1=Miriam Makeba |last2=Mwamuka |first2=Nomsa |title=Makeba: The Miriam Makeba Story |year=2004 |publisher=STE |location=Johannesburg |isbn=1-919855-39-4 |oclc=57637539}} * {{cite journal|first=Jon|last=Pareles|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE1DA143CF93BA35750C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Books of the Times; South African Singer's Life: Trials and Triumphs|journal=The New York Times|date=8 March 1988|access-date=8 November 2010}} * {{cite book|author1=Simone Schwarz-Bart|author2=André Schwarz-Bart|title=In Praise of Black Women: Modern African Women|url=https://books.google.com/books?id=HD7U2a1Sp-0C|year=2003|location=Madison, Wisconsin|publisher=University of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-17270-1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2008]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici|Makeba, Miriam]] [[Kategorie:Xhosas]] sbemnhw7sydihwte2h0hbwww0n8wi8a 2914087 2914080 2026-06-26T17:35:07Z BurgertB 2401 Klaar 2914087 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Miriam Makeba | beeld = Miriam Makeba 2011.jpg | beeldgrootte = 280 | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Miriam Makeba tydens 'n optrede. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Zenzile Miriam Makeba | alias = Mama Afrika | geboortedatum = 4 Maart 1932 | geboorteplek = Prospect Township, [[Johannesburg]] ([[Suid-Afrika]]) | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar --> | sterfdatum = {{SDEO|1932|3|4|2008|11|10}} | sterfplek = [[Castel Volturno]] ([[Italië]]) | genre = | beroep = Sangeres | instrument = | jare_aktief = 1954–2008 | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Miriam Makeba''' [[Orde van Ikhamanga|OIG]], of '''Mama Afrika''' soos sy deur miljoene bewonderaars genoem is ([[4 Maart]] [[1932]] in Prospect Township, [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] - [[10 November]] [[2008]] in Castel Volturno, naby [[Napels]], [[Italië]]), was een van die prominentste swart uitvoerende kunstenaars van die 20ste eeu en een van [[Suid-Afrika]] se bekendste vroue. Makeba was 'n sangeres, sterk politieke aktivis, skryfster, aktrise en [[VN]]-afgevaardigde; sy het haar politieke en kultuurinvloed internasionaal gevestig. Sy was die eerste Suid-Afrikaner wat 'n [[Grammy]] gewen het en het voor gehore oor die wêreld heen opgetree. Die vrou wat, volgens 'n artikel in ''[[Newsweek]]'', sing "met die smeulende klank en delikate bewoording van [[Ella Fitzgerald]] … die astrante vertoon van Ethel Merman en die intiemheid van [[Frank Sinatra]]"<ref>Oorspronklike Engels: "with the smoky tones and delicate phrasing of Ella Fitzgerald … the brassy showmanship of Ethel Merman and the intimate warmth of Frank Sinatra"</ref> en wat Westerse aanhangers verlei het met die klanke van haar [[Xhosa]]- (en [[Zoeloe]]-)liedjies, is oorlaai met internasionale toekennings. Sy het vir staatsmanne soos [[John F. Kennedy]], [[François Mitterrand]], [[Fidel Castro]], [[Nelson Mandela]] en [[Haile Selassie]] opgetree en het drie oudiënsies met die pous gehad. Sy is in 1960 deur die apartheidsregering tot ballingskap gedwing en het 'n onvermoeibare stem van protes teen die verdrukking van die apartheidstaat en 'n kampvegter vir haar mense geword. Haar onverskrokke bepleiting van [[menseregte]] het haar in 1986 die Dag Hammarskjöld-vredesprys besorg. == Lewensgeskiedenis == [[Lêer:Miriam Makeba10.JPG|duimnael|links|280px|Makeba op 'n konsert saam met [[Dizzy Gillespie]] in Frankryk, 1991.]] Miriam Makeba is in 1932 in [[Johannesburg]] gebore. Haar pa was 'n [[Swazi's|Swazi]] en haar ma 'n [[Xhosas|Xhosa]]-sangoma. Sy het haar debuut in 1952 as 'n sangeres vir The Manhattan Brothers gemaak. In 1959 het sy 'n sensasie veroorsaak as die hoofsanger in die swart jazzopera ''King Kong'', wat deur Suid-Afrika getoer het. Met haar optrede in die dokumentêr ''Come Back Africa'' in 1958 het sy internasionale erkenning verkry en is sy na Europa genooi. Hier is sy deur die internasionale ster [[Harry Belafonte]] raakgesien en hy het haar genooi om in Amerika op te tree. Sy het "An Evening with Harry Belafonte and Miriam Makeba" opgeneem, waarmee sy 'n Grammy-toekenning gewen het en in Amerika 'n ster geword het. In 1960, toe sy probeer het om na Suid-Afrika terug te keer, is sy toegang tot haar geboorteland geweier en sy moes die volgende 30 jaar in ballingskap deurbring. Amerika het haar met ope arms aangeneem en sy het 'n beroemde ster geword wat met glansmense soos [[Elizabeth Taylor]] en [[Bing Crosby]] omgegaan het. In 1962 is sy genooi om op [[John F. Kennedy]] se verjaardag te sing op dieselfde nag wat [[Marilyn Monroe]] haar bekende verjaardaglied gesing het. In 1967 het haar lied "Pata Pata", wat tien jaar vroeër in Suid-Afrika geskryf is, 'n treffer geword. In 1968 het die gasvrye welkom wat Amerika haar gegee het egter begin verflou as gevolg van haar vierde huwelik met die radikale swart aktivis [[Stokely Carmichael]]. Haar toere is gekanselleer en 'n opneemkontrak is gekanselleer. President Sekou Toure van [[Guinee]] het haar genooi om na sy land te verhuis waar sy 'n dol opneemskedule volgehou het en as Guinese afgevaardigde tot die VN gedien het. Met Nelson Mandela se vrylating in 1990 het die verandering in die politieke klimaat Miriam Makeba in staat gestel om ná 30 jaar terug te keer na Suid-Afrika. Haar reünietoer in 1991 was 'n triomftog. In 1992 het sy in die rolprent [[Sarafina! (1992 film)|Sarafinaǃ]] opgetree. Sedert 1991 het Makeba 'n dol optreeskedule onderhou, 'n outobiografie geskryf, in verskeie plaaslike en internasionale tydskrifte verskyn en 'n onwrikbare voorstander van menseregte, veral vroueregte, gebly. Lande dwarsoor die wêreld het op verskillende wyses aan haar eer betoon: van 'n straatnaam in haar eer tot die toekenning van 'n orde van verdienstelikheid. Sy besit eredoktorsgrade van Spellman Kollege (Atlanta, Georgia) en die [[Universiteit van Kaapstad]]. Ná 'n konsert in Italië op 10 November 2008 het sy op 76-jarige ouderdom aan 'n hartaanval gesterf. ==Invloed op SA kuns== Makeba het 'n monumentale plek in [[Suid-Afrika]]anse [[musiek]] en die [[Kultuur|wêreldkultuur]]. As 'n baanbreker- [[swart mense|swart vrou]] in 'n veld wat soms deur vooroordeel oorheers word, was haar invloed transformerend. Makeba se musiek, gekenmerk deur die integrasie van tradisionele Suid-Afrikaanse klanke met [[jazz]] en pop, het 'n deurslaggewende rol gespeel om die sigbaarheid van Afrikamusiek op die wêreldverhoog uit te lig. Haar trefferliedjies, soos "Pata Pata" en "The Click Song", het simbole van Afrikatrots en weerstand geword, wat diep aanklank gevind het by gehore in sowel Suid-Afrika as in die buiteland.<ref>Letts, W. (2007) Miriam Makeba: The Definitive Biography. HarperCollins.</ref> Haar impak het verder as musiek gestrek; Makeba was 'n uitgesproke voorstander van sosiale geregtigheid en antiapartheidsaktivisme. Haar internasionale roem het haar 'n platform gebied om die stryd wat swart Suid-Afrikaners onder apartheid in die gesig gestaar het, uit te lig. Deur haar optredes en openbare verklarings het Makeba wêreldwye aandag gevestig op die ongeregtighede in haar vaderland, wat die stemme versterk het van diegene wat geveg het vir gelykheid en vryheid. Haar rol as 'n kulturele ambassadeur het gehelp om die gaping tussen Afrika- en Westerse gehore te oorbrug, wat groter begrip en solidariteit bevorder het. <ref>Makgoba, M.W. (1999). Miriam Makeba: Mama Africa. Random House.</ref> In die musiekbedryf het Makeba se sukses gehelp om die weg te baan vir toekomstige generasies van Afrikakunstenaars. Haar vermoë om tradisionele Afrikaritmes met [[Kontemporêre kuns|kontemporêre]] style te meng, het die potensiaal vir kruiskulturele samewerking getoon en 'n presedent vir Afrikamusikante in die globale mark geskep. Haar nalatenskap duur voort in die voortgesette waardering en invloed van [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante|Suid-Afrikaanse musiek]] wêreldwyd, asook die voortdurende stryd om rasse- en kulturele verteenwoordiging in die kunste.<ref>Nkrumah, K. (2016). The New African Revolution. Penguin Books.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{cite book|last1=Barlow|first1=Sean|last2=Eyre|first2=Banning|last3=Vartoogian|first3=Jack|title=Afropop!: An Illustrated Guide to Contemporary African Music|year=1995|publisher=Chartwell Books|location=Edison, New Jersey|isbn=0-7858-0443-9|oclc=34018600 }} * {{cite book|last1=Lucia|first1=Christine|title=The World of South African Music: A Reader|publisher=Cambridge Scholars Press |location=Newcastle upon Tyne|year=2005|isbn=1-904303-36-6|oclc=62531717}} * {{cite book |last1=Makeba |first1=Miriam|last2=Hall |first2=James |title=Makeba: My Story |url=https://archive.org/details/makeba00miri |url-access=registration |year=1988 |orig-year=1987 |publisher=New American Library |location=New York City, New York |isbn=0-453-00561-6 |oclc=16131137}} * {{cite book |last1=Makeba |first1=Miriam |author-link1=Miriam Makeba |last2=Mwamuka |first2=Nomsa |title=Makeba: The Miriam Makeba Story |year=2004 |publisher=STE |location=Johannesburg |isbn=1-919855-39-4 |oclc=57637539}} * {{cite journal|first=Jon|last=Pareles|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE1DA143CF93BA35750C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Books of the Times; South African Singer's Life: Trials and Triumphs|journal=The New York Times|date=8 March 1988|access-date=8 November 2010}} * {{cite book|author1=Simone Schwarz-Bart|author2=André Schwarz-Bart|title=In Praise of Black Women: Modern African Women|url=https://books.google.com/books?id=HD7U2a1Sp-0C|year=2003|location=Madison, Wisconsin|publisher=University of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-17270-1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2008]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici|Makeba, Miriam]] [[Kategorie:Xhosas]] c3g1jvuo8p0y3ceac3bm4qrzyy6clos 0 29709 2914037 2884822 2026-06-26T14:05:50Z JMK 649 2914037 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Solar sys.jpg|duimnael|regs|300px|Swaartekrag hou die planete in hul wentelbane om die son (nie volgens skaal).]] '''Swaartekrag''' of '''gravitasie''' is 'n [[krag|aantrekkingskrag]] wat twee [[massa]]s op mekaar uitoefen. Swaartekrag is die oorsaak van die afwaartse krag wat alle liggame op aarde ondervind. Swaartekrag kan egter ook oor 'n groot afstand uitgeoefen word soos byvoorbeeld tussen die [[aarde]] en die [[maan]] en selfs tussen [[sterrestelsel]]s. Dieselfde swaartekrag wat daarvoor verantwoordelik is dat 'n [[appel]] op die grond val, sorg ook daarvoor dat die maan of 'n [[satelliet]] in sy wentelbaan om die aarde bly en dat die aarde in sy baan om die son bly. Swaartekrag is 'n krag wat 'n liggaam byvoorbeeld ten opsigte van die aarde ondervind. Die swaartekragwette is in die [[17de eeu]] deur Isaac Newton opgestel en later deur [[Albert Einstein|Einstein]] aangevul en ook verbeter. Die talryke probleme wat egter nog met die toepassing van al die teorieë ondervind word, het die vermoede laat ontstaan dat die swaartekragteorie nog nie volledig afgerond is nie. Swaartekrag (g) is 'n krag wat verskillende liggame (byvoorbeeld hemelliggame) op mekaar uitoefen. Die krag is klaarblyklik altyd in werking, ongeag die vorm, samestelling en [[Magnetiese dipool|magnetiese]] of [[elektriese lading]] van die materie. Swaartekrag is egter slegs by liggame met groot massas van belang. Die krag wat byvoorbeeld tussen twee persone (naby mekaar) bestaan, is maar enkele miljoenstes van 1&nbsp;N. Die krag waarmee die aarde 'n persoon met 'n [[massa]] van 70&nbsp;kg aantrek, is ongeveer 700&nbsp;N. Die swaartekrag is voldoende om groot planete in 'n baan om die son te hou of om materie te laat saambol tot 'n hemelliggaam. == Klassieke opvatting == Deur die eeue heen het die mens 'n begrip probeer vorm van die krag waarmee die aarde 'n voorwerp aantrek. Dit is gedoen deur byvoorbeeld voorwerpe wat vry val, te bestudeer. [[Aristoteles]] (384-322 v.C.) het die opvatting gehad dat "swaar" liggame vinniger as "ligte" liggame val en die gedagte is eeue lank aangehang. [[Galileo Galilei]] (1564-1642) het egter eksperimente met staalballe van verskillende massas uitgevoer en vasgestel dat die valtye weinig verskil. Swaartekrag is vir die eerste keer deur [[Isaac Newton]] (1642-1727) as ʼn omvattende wisselwerking van kragte beskryf. Hy het dit kwantitatief omskryf as 'n krag tussen een liggaam (met massa M₁) en 'n ander liggaam (M₂) wat eweredig aan die massas van die liggame is en omgekeerd eweredig aan die [[kwadraat]] van die afstand tussen die liggame. Newton kon egter geen verklaring vir die oorsaak van swaartekragwerking gee nie. Daar is beweer dat hy nie op feite gesteun het nie en ter verdediging het hy aangevoer dat die wet uit noukeurige waarneming afgelei is, en dat swaartekrag nie bloot 'n versinsel is nie. Teenswoordig sou Newton se aanvaarding van swaartekrag as 'n krag 'n hipotese genoem word. == Moderne opvatting == Na aanleiding van die wenteling van die maan om die aarde het [[Albert Einstein|Einstein]] gevind dat dit moeilik is om 'n onderskeid tussen swaartekrag en beweging te maak. Hy het dit geïllustreer aan die hand van die vrye val van 'n voorwerp (byvoorbeeld 'n [[satelliet]]), waarby die voorwerp aan sowel versnelling as swaartekrag onderworpe is. Indien twee bewegende liggame 'n [[krag]] op mekaar uitoefen, is dit volgens Einstein dus onmoontlik om vas te stel of die krag aan swaartekrag of aan versnelling toegeskryf kan word. Dit is selfs onmoontlik om vas te stel of 'n liggaam beweeg (of stilstaan), want die beweging vind altyd relatief tot ander liggame plaas. Hieruit is die beroemde relatiwiteitsteorie geformuleer. In die algemene relatiwiteitsteorie word die konvensionele swaartekragstelsel beskou as 'n stelsel sonder swaartekrag wat aan 'n versnelling onderhewig is. Hierdie teorie het ook die bestaan van [[swaartegolf|swaartegolwe]] voorspel wat in 2017 bevestig is. Die swaartekrag- of gravitasieveld wat wel met 'n hemelliggaam geassosieer word, word dikwels met 'n fyn net vergelyk waarin 'n bal lê. As die bal stil lê, vorm dit 'n holte in die net waarin dit as 't ware vasgevang word. As die bal egter in 'n sirkelbaan aan die rol gesit word, beweeg dit al hoe verder van die middelpunt (die oorspronklike holte of posisie) af weg en kan selfs van die net afbeweeg. Die bal kan byvoorbeeld met 'n satelliet of met die [[aarde]] (in sy baan om die [[son]]) vergelyk word. Hierdie analogie word dikwels in die kosmologie gebruik in die soeke na verklarings vir die verskillende verskynsels in die heelal ([[Gravitasiekolk|gravitasiekolke]], ensovoorts) en ook in 'n poging om 'n beter begrip van die [[hemelmeganika]] te vorm.<br /> == Swaartekrag op aarde == Die swaartekrag ''F'' tussen twee liggame kan beskryf word deur [[Newton se Swaartekragwet]], :<math>F = -G\frac{m_1 m_2}{r^2}.</math> waar :''G'' = gravitasiekonstante. :''m₁'', ''m₂'' = die massa van die twee liggame :''r'' = afstand tussen die massamiddelpunte van die twee liggame Veronderstel dat die eerste liggaam die son (massa ''m_s'') is en dat die twee liggaam 'n klein proefligaam (massa ''m₀'') is. Volgens die [[Newton se bewegingswette|tweede wet van Newton]] is die verwantskap tussen die versnelling van die proefliggaam en die swaartekrag: :<math>F = m_0 g</math> waar :''g'' = [[Swaartekragversnelling]] Vanaf hierdie twee vergelykings kry ons 'n teoretiese vergelyking vir die waarde van die [[swaartekragversnelling]] :<math>g = -G\frac{m_s}{r^2}.</math> Die swaartekragwette van Newton is op sy eenvoudigste vir puntmassas maar is deur Newton geformuleer om voorsiening te maak vir bolvormige liggame. Op aarde moet daarmee rekening gehou word dat die aardbol nie homogeen is nie (die massa is nie oral gelykmatig versprei nie). Daarom is die swaartekrag op sommige plekke op aarde ietwat groter as op ander plekke. Die vermindering in die swaartekragversnelling met hoogte bo die [[seevlak]] is: :<math>\Delta g = -2 g \frac{\Delta r}{r}.</math> waar :Δg = vermindering van die swaarteversnelling :Δr = hoogte bo die seevlak :r = radius van die aarde Die waarde van hierdie vermindering is ongeveer 0,00288&nbsp;m/s² vir elke [[kilometer]] bo die seevlak. Verder sorg die rotasie van die aarde om sy as daarvoor dat alle voorwerpe op aarde ook 'n [[middelpuntvliedende krag]] het wat op hulle inwerk. Hoe verder 'n voorwerp van die as af is, hoe groter is hierdie middelpuntvliedende krag. Op die [[ewenaar]] is hierdie krag op sy grootste en by die pole is dit nul. Die netto krag wat 'n voorwerp dus weens swaartekrag ondervind sal dus groter wees hoe nader die voorwerp aan die pole is (m.a.w. hoe groter die [[breedtegraad]]). Laastens is die vorm van die aarde effens afgeplat by die pole. Dit beteken dat die pole nader aan die middelpunt van die aarde is en daarom is die swaartekrag daar ook effens groter. Die waarde van die swaarteversnelling op verskeie plekke is:<ref>{{en}}{{cite book |title =Physical and Mathematical Tables |first=John B |last = Clark |publisher = Oliver and Boyd |year = 1957 |page = 71 |location = Londen |language = Engels}}</ref> * 9.78030&nbsp;m/s² ([[ewenaar]]) * 9.7966&nbsp;m/s² ([[Kaapstad]] – 33°&nbsp;56′&nbsp;S) * 9.81189&nbsp;m/s² ([[Greenwich]] – 51°&nbsp;28′&nbsp;N) * 9.8322&nbsp;m/s² ( [[Noordpool]]) In 1901 is 'n standaardwaarde van 9.80665&nbsp;m/s² vir die [[swaartekragversnelling]] (g) deur die [[CGPM|Algemene Konferensie vir Mate en Gewigte]] aangeneem.<ref>{{cite web |url=https://www.bipm.org/en/CGPM/db/3/2/ |title=Resolution of the 3rd CGPM (1901) |publisher=Bureau international des poids et mesures |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125210045/https://www1.bipm.org/en/CGPM/db/3/2/ |archive-date=25 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Spoed van 'n planeet om 'n ster == [[Lêer:Son aarde wentelbaan.jpg|duimnael|regs|400px|Swaartekrag hou die planete in hul wentelbane om die son.]] Verwys na figuur aan die regterkant, waar (SI eenhede of waarde in hakkies): * v = Spoed van aarde om son (m/s) * r = Afstand tussen son en aarde (m) * M_s = Massa van son (kg) * m_a = Massa van aarde (kg) * a = Versnelling (m/s²) * G = Universele gravitasiekonstante (6.67x10-11 Nm²/kg²) <math>a = \frac{v^2}{r}</math> {{spaces|38}} (1) <math>F_G = m_a a = m_a\frac{v^2}{r}</math> {{spaces|10}} (2) <math>F_G = G\frac{M_sm_a}{r^2}</math> {{spaces|21}} (3) Stel (2) = (3): (Let wel: Hierdie vergelyking is [[Kepler se wette|waar]] '''slegs''' wanneer die [[wentelbaan]] van 'n planeet 'n sirkel is). <math>G\frac{M_sm_a}{r^2} = m_a\frac{v^2}{r}</math> <math>M = \frac{v^2r}{G}</math> == Geskiedenis van die studie van swaartekrag == Daar is min bekend oor die ondersoek na swaartekrag in die antieke tyd; die [[filosofie|Griekse filosowe]] het egter soms daaroor gepraat. [[Aristoteles]] het byvoorbeeld gemeen dat alles na onder val omdat daar in die middel van die aarde die "natuurlike plek" van materie is in die sogenaamde leer van die natuur. Tydens die wetenskaplike omwenteling was [[Galileo Galilei]] die eerste om swaartekrag te ondersoek deur middel van waarnemings van die bane van [[hemelliggame]] en eksperimente op aarde. [[Isaac Newton]] het die belangrikheid van swaartekrag in die [[sterrekunde]] raakgesien. Hy het met sy [[Newton se Swaartekragwet|swaartekragwet]] die bane van die planete verklaar wat [[Nicolaas Copernicus]], [[Johannes Kepler]] en [[Tycho Brahe]] vroeër reeds beskryf het maar nie kon verklaar nie. Daar bestaan 'n welbekende storie dat Newton sy inspirasie gekry het toe 'n appel op sy kop geval het toe hy in 'n vrugteboord onder 'n boom 'n uiltjie geknip het, dit is egter onseker of die gebeurtenis wel plaasgevind het. Hy het ook besef dat die maan inderwaarheid voortdurend na die aarde val, maar deur sy hoë snelheid nooit die aarde tref nie maar voortdurend om hom wentel. Newton het daarom ook vermoed dat dit moontlik behoort te wees om 'n kanonkoeël in 'n wentelbaan te plaas as 'n mens dit teen 'n voldoende hoë snelheid (sien ontsnappingssnelheid) kon skiet. Tegnies gesproke sou dit meer akkuraat wees om te sê dat die maan en aarde beide rondom een gemeenskaplike punt wentel. Die uitwerking van die [[maan]] se swaartekrag op die aarde kan duidelik gesien word aan die oseaan[[gety]]e. == Sien ook == * [[Anti-swaartekrag]] * [[Newton se Swaartekragwet]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409680}}, volume 27, bl. 41 - 42 == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|swaartekrag}} {{Normdata}} [[Kategorie:Swaartekrag| ]] 8ih6zwl6wxrrhk04lin64nbckp6iy7m 0 40403 2914086 2865867 2026-06-26T17:27:44Z Niegodzisie 109234 /* Diskografie */ 2914086 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Madonna | beeld = Madonna by David Shankbone.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Madonna in 2008 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Madonna Louise Veronica Ciccone | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1958|8|16}} | geboorteplek = | oorsprong = [[Bay City, Michigan|Bay City]], [[Michigan]], [[VSA]] | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Pop, dans, rock, elektronies | beroep = Sangeres | instrument = Stem, [[kitaar]] | jare_aktief = | etiket = Warner Bros./Live Nation | assosiasies = {{Plainlist| * {{marriage|[[Sean Penn]]|1985|1989|end=divorced}} * {{marriage|Guy Ritchie|2000|2008|end=divorced}} }} | webwerf = [http://www.madonna.com] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Madonna Louise Veronica Ciccone''' (gebore [[16 Augustus]] [[1958]]), beter bekend onder haar verhoognaam '''Madonna''', is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[sangeres]], liedjieskrywer en musikant. In die najaar van 2017 het Madonna haar voorneme bekend gemaak om haar oorsee te vestig. In 2018 het sy 'n 18de eeuse luukse huis in die Moorse Herlewingstyl net buite die [[Portugal|Portugese]] hoofstad [[Lissabon]] vir $8,9 miljoen gekoop waar sy met haar ses kinders bly. Haar vroeëre huis in [[Beverly Hills, Kalifornië]] is in dieselfde jaar vir $35 miljoen te koop aangebied.<ref>[https://www.architecturaldigest.com/story/madonnas-former-sunset-boulevard-mansion-can-be-yours-for-dollar35-million?mbid=nl_06172018AM_Weekly&CNDID=53675024&spMailingID=13703374&spUserID=MjY5Njc3MDg5NDA3S0&spJobID=1421460720&spReportId=MTQyMTQ2MDcyMAS2 ''Architectural Digest, 12 Junie 2018: Madonna's Former Sunset Boulevard Mansion Can Be Yours For $35 Million. Besoek op 17 Junie 2018'']</ref> == Vroeë lewe == Met die ontvangs van haar [[vormsel]], 'n Katolieke sakrament, het Madonna die naam Veronica gekies as haar tweede doopnaam. Haar pa, Sylvio (of Tony) Ciccone, is van [[Italiaanse]] afkoms. Haar ma, Madonna Ciccone-Fortin, is van Frans-Kanadese afkoms. Benewens hul dogter Madonna, het hulle nog drie seuns en twee dogters gehad. Madonna het grootgeword in Rochester Hills en Pontiac, albei naby [[Detroit]], [[Michigan]]. Op vyfjarige ouderdom in 1963 verloor sy haar ma (30), wat aan kanker oorlede is. Sylvio Ciccone trou later weer met die gesin se huishoudster, Joan Gustafson. By haar het Sylvio nog 'n dogter en seun gehad. As kind het Madonna [[klavier]]- en [[ballet]]<nowiki/>lesse geneem. Op skool het sy aktief deelgeneem aan artistieke aktiwiteite. Dit het gou geblyk dat sy 'n talentvolle [[Dans|danseres]] was, die beste danseres op skool. == Dansloopbaan == Madonna het klasse by die Christopher Flynn Dance School in [[Rochester, New York|Rochester]] geneem. Christopher Flynn was Madonna se mentor in die beginjare van haar loopbaan. Hy sterf in die 1990's aan die gevolge van vigs. Madonna betaal vir sy mediese rekeninge en sorg vir hom terwyl hy in New York was vir alternatiewe behandeling, waarvoor sy ook betaal het. Na hoërskool ontvang sy 'n beurs aan die Universiteit van Michigan. Hier het sy in 1977 moderne dans studeer. Dit was 'n vierjarige kursus. In Julie 1978 neem sy as student deel aan die American Dance Festival by die Duke Universiteit in [[Durham]]. Sy begin dink dat vier jaar op kollege te lank vir haar is en onderbreek haar opleiding en vertrek na [[New York]]. == Diskografie == {{div col}} * ''Madonna'' (1983) * ''Like a Virgin'' (1984) * ''True Blue'' (1986) * ''Like a Prayer'' (1989) * ''Erotica'' (1992) * ''Bedtime Stories'' (1994) * ''Ray of Light'' (1998) * ''Music'' (2000) * ''American Life'' (2003) * ''Confessions on a Dance Floor'' (2005) * ''Hard Candy'' (2008) * ''MDNA'' (2012) * ''Rebel Heart'' (2015) * ''Madame X'' (2019) * ''Confessions II'' (2026) {{div col end}} == Toere == * The Virgin Tour (1985) * Who's That Girl World Tour (1987) * Blond Ambition World Tour (1990) * The Girlie Show World Tour (1993) * Drowned World Tour (2001) * Re-Invention World Tour (2004) * Confessions Tour (2006) * Sticky & Sweet Tour (2008–09) * MDNA Tour (2012-13) * Rebel Heart Tour (2015) == Bronne == * Matthew Rettenmund: Encyclopedia Madonnica. St. Martin’s Press, 1995, {{ISBN|0-312-11782-5}}. * Mick St. Michael: Madonna, In eie Woorde. Palmyra, 2001, {{ISBN|3-930378-37-X}}. * Michael Craig: Who’s That Girl: The Ultimate Madonna Trivia Book. Writers Club Press, 2001. * Nicole Claro: Madonna. Chelsea House Publishing, 1994, {{ISBN|0-7910-2355-9}}. * Norman King: Madonna: The Book. Morrow, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] [[Kategorie:Amerikaanse filantrope]] jg2urmirfu8b721c4t4fqjxllo7fz2k 0 42154 2914090 2913869 2026-06-26T18:00:22Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2914090 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Haïti |volle_naam = ''République d'Haïti'' <small>([[Frans]])</small><br />''Repiblik Ayiti'' <small>([[Haïtiaanse kreools]])</small> |algemene_naam = Haïti |beeld_vlag = Flag of Haiti.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Haiti.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Haiti (orthographic projection).svg |leuse = ''[[Liberté, égalité, fraternité]]''<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.haiti-reference.com/pages/plan/histoire-et-societe/documents-historiques/constitutions/1987-texte/ |title=Artikel 4 van die Haïtiaanse Grondwet |publisher=Haiti-reference.com |accessdate=13 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210313031357/https://www.haiti-reference.com/pages/plan/histoire-et-societe/documents-historiques/constitutions/1987-texte/ |archive-date=13 Maart 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <small>{{fr}}</small><br />''Libète, Egalite, Fratènite'' <small>(Haïtiaanse kreools)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Vryheid, Gelykheid, Broederskap")''</small><br />Tradisionele leuse op die wapen:<br />''L'union fait la force'' <small>{{fr}}</small><br />''Inite se fòs''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.haitiobserver.com/blog/tag/election/after-the-group-of-g8-now-come-g30-headed-by-louko-desir.html |title=After The Group Of G8, Now Come G30 Headed By Louko Desir |website=Haiti Observer |accessdate=30 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902041131/http://www.haitiobserver.com/blog/tag/election/after-the-group-of-g8-now-come-g30-headed-by-louko-desir.html |archive-date=2 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <small>(Haïtiaanse kreools)</small><br /><small>''(Afrikaans: "Eenheid is krag")''</small> |volkslied = ''[[La Dessalinienne]]'' <small>{{fr}}</small><br />''Desalinyèn'' <small>(Haïtiaanse kreools)</small><br /><small>''(Afrikaans: "Die Dessalinienne-lied")''</small><br /><center>[[Lêer:Haiti National Anthem.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Frans]] en [[Haïtiaanse kreools]] |hoofstad = [[Port-au-Prince]] {{Koördinate|18|32|N|72|20|W}} |latd = 18 |latm = 32 |latNS = N |longd = 72 |longm = 20 |longEW = W |grootste_stad = [[Port-au-Prince]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Edgard Leblanc Fils]] (waarnemend)<br />[[Fritz Belizaire]] (waarnemend) |oppervlak_rang = 147^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 27&nbsp;750<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/|title=Haiti|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=25 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260125014846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/|archive-date=25 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 10&nbsp;714 |persent_water = 0,7 |bevolking_skatting = 11&nbsp;753&nbsp;943<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 83^ste |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 424 |bevolkingsdigtheidmi² = 1097 |bevolkingsdigtheidrang = 32^ste |BBP_PPP = $39,424&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=263&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Haiti |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 144^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $3&nbsp;098<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 169^ste |BBP = $37,476&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 107^de |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $2&nbsp;945<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 141^ste |onafhanklikheidstipe = • Verklaar<br />• Erken<br />• Eerste Keiserryk<br />• Suidelike Republiek<br />• Noordelike Staat<br />• Koninkryk<br />• Unifikasie van Hispaniola<br />• Tweede Keiserryk<br />• Republiek<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = van [[Frankryk]]<br />[[1 Januarie]] [[1804]]<br />[[17 April]] [[1825]]<br />[[22 September]] [[1804]]<br />[[9 Maart]] [[1806]]<br />[[17 Oktober]] [[1806]]<br />[[28 Maart]] [[1811]]<br />1822–1844<br />[[26 Augustus]] [[1849]]<br />[[15 Januarie]] [[1859]]<br />[[29 Maart]] [[1987]] |MOI = {{wins}} 0,554<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> |MOI_rang = 166^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#FF0000|laag}} |Gini = 41,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=HT |title=Gini Index – Haiti |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2012 |Gini_kategorie = {{kleur|#FF0000|baie hoog}} |geldeenheid = [[Haïtiaanse gourde|Gourde]] |geldeenheid_kode = HTG |land_kode = HT |tydsone = OTS |utc_afwyking = [[UTC-05:00|-5]] |tydsone_somer = ODT |utc_afwyking_DST = [[UTC-04:00|-4]] |internet_domein = [[.ht]] |skakelkode = 509 |voetskrif = }} '''Haïti''' ([[Frans]]: ''Haïti'', [a.iti]; [[Haïtiaanse kreools]]: ''Ayiti'', [ajiti]), amptelik die '''Republiek Haïti''' (Frans: ''République d'Haïti''; Haïtiaanse kreools: ''Repiblik Ayiti''),<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://ufdc.ufl.edu/AA00000626/00001/5j |title=Konstitisyon Repiblik Ayiti 1987 |publisher=Ufdc.ufl.edu |accessdate=30 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627002125/https://ufdc.ufl.edu/AA00000626/00001/5j |archive-date=27 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is 'n [[eilandstaat]] met 'n oppervlakte van 27&nbsp;750 vierkante kilometer en 'n bevolking van 11&nbsp;753&nbsp;943 (in 2024) wat die westelike gedeelte van [[Hispaniola]], een van die eilande van die [[Groot Antille]] in die [[Karibiese See]], beslaan. Dit grens in die ooste aan die [[Dominikaanse Republiek]].<ref name="CIA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Hispaniola |title=Hispaniola |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:Haiti OnEarth WMS.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Haïti]] Die landsnaam het sy oorsprong in die taal van die Taíno, die [[Indiane|inheemse]] bevolking van Hispaniola, en beteken "bergagtige land". Die huidige bevolking is merendeels nakomelinge van swart [[Afrika]]ne. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Port-au-Prince]]. Haïti is die tweede mees bevolkte land van die Karibiese gebied, net ná [[Kuba]] en nog voor die buurland Dominikaanse Republiek. Haïti is die enigste staat in [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]] wat by die minste [[ontwikkelde land]]e (LDC) gereken word. Naas sy onderontwikkelde ekonomie word Haïti se onstabiele politieke klimaat en veiligheidssituasie as sorgwekkend beskou. Daar het onder meer voorvalle van onluste oor hoë voedselpryse voorgekom – die plaaslike [[landbou]]sektor kan nie in die land se basiese voedselbehoeftes voorsien nie sodat groot bedrae aan buitelandse valuta aan agrariese invoere bestee moet word (waaronder jaarliks sowat 800 miljoen VSA-$ vir [[rys]]).<ref name="alm211">{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 211</ref> Sowat drie miljoen Haïtiane was reeds genoodsaak om 'n heenkome in die buiteland te vind. Op 12 Januarie 2010 om 4:53 nm plaaslike tyd het 'n sterk [[aardbewing]] Haïti getref en die land se infrastruktuur grotendeels vernietig. Die episentrum was naby Port-au-Prince. == Geografie en klimaat == [[Lêer:Haiti map.png|duimnael|links|'n Kaart van Haïti]] [[Lêer:Haiti topographic map-fr.svg|duimnael|links|'n Topografiese kaart van Haïti]] Die Republiek Haïti beslaan die westelike derde van die [[Wes-Indië|Karibiese eiland]] Hispaniola asook 'n aantal eilande langs sy kuslyn soos die Île de la Tortue en die Île de la Gonâve. Die land bestaan hoofsaaklik uit twee lang gestrekte [[skiereiland]]e wat deur die Golf van Gonâve van mekaar geskei word. Die twee skiereilande word deur 'n aantal bergreekse en valleie oorheers. Die Morne de la Selle (2&nbsp;680 meter) is die hoogste bergpiek in Haïti en die vierde hoogste in die Karibiese eilandgroep. Dit is in die bergreeks Sierra de Bahoruco in die suidooste van die land geleë, naby die grens met die Dominikaanse Republiek waar die landskap al hoe meer bergagtig word. In die sentrale dele van Haïti bereik die bergpieke maksimale hoogtes van tussen 1&nbsp;500 en 1&nbsp;800 meter bo seevlak, terwyl hulle in die Massif du Sud op die Tiburon-skiereiland tot by hoogtes van sowat 2&nbsp;400 meter verrys. Die natuurlike [[flora]] is lankal as gevolg van grootskaalse ontbossing vernietig sodat bosgebiede tans nog slegs sowat een persent van die totale oppervlakte beslaan en groot dele van die land deur erosie bedreig word. Daarnaas vorm sterk tektoniese aktiwiteit met die gepaardgaande [[aardbewing]]s asook oorstromings en werwelstorms 'n konstante bedreiging vir die bewoners. Haïti is in 'n oorgangsgebied tussen die subtropiese en tropiese sone geleë en word deur 'n wisselvogtige (matig droë) klimaat met 'n droë seisoen tussen Desember en Maart gekenmerk. Die boslose berggebiede aan die lykant kry jaarliks tot by 2&nbsp;400 millimeter reën, terwyl in die vlaktes en valleie net omstreeks 300 millimeter neerslae aangeteken word. == Geskiedenis == === Die pad na onafhanklikheid === [[Lêer:Copia de Cacicazgos de la Hispaniola.png|duimnael|links|Die vyf caciquedoms van Hispaniola ten tyde van die aankoms van [[Christophorus Columbus]]]] Die eiland Hispaniola is in 1492 deur [[Christophorus Columbus]] namens die [[Spaanse Ryk|Spaanse Kroon]] in besit geneem. In 1697 is die [[Spanjaarde]] gedwing om die westelike gedeelte van die eiland (sowat 'n derde van die totale oppervlakte) aan [[Frankryk]] af te staan. Die grondgebruik het oorwegend uit suikerrietplantasies bestaan. Terwyl [[Slawerny|slawe]] uit Afrika vir die harde werk op die plantasies ingespan is, het die eienaars groot rykdomme verwerf. As gevolg van die [[Franse Rewolusie]] en die slawebevryding het die swart en kleurlingbevolking van Haïti in 1791 in opstand teen die [[Franse koloniale ryk|Franse koloniale bewind]] gekom. In 1804 het Jean-Jacques Dessalines homself tot [[keiser]] van Haïti laat uitroep. Toe hy later vermoor is, het [[Spanje]] sy kans gegryp om sy vroeëre besitting te herower. In die suide van die land het 'n kleurlingrepubliek tot stand gekom, terwyl die swart bevolking in die noorde 'n eie staat gestig het. Die twee landsdele is in 1820 in 'n gemeenskaplike staat verenig en het in 1822 ook die Spaanse gebiede in die ooste van Hispaniola ingeneem. Hierdie gebiede het nogtans in 1844 as Dominikaanse Republiek weer hul onafhanklikheid van Haïti verklaar. Haïti het tussen 1849 en 1859 weer na 'n monargiese stelsel met 'n keiser as staatshoof teruggekeer. Daarna is die land deur [[Burgeroorlog|burgeroorloë]] ontwrig. === Diktatuur en korrupsie === [[Lêer:Duvalier crop2.jpg|duimnael|links|upright|François Duvalier in 1968]] Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het Haïti vanweë sy politieke onstabiliteit in die tydperk tussen 1915 en 1934 beset. Tussen 1957 en 1986 het [[François Duvalier]] (wat in die volksmond "Papa Doc" genoem is, 1907–1971) en sy seun Jean-Claude ("Baby Doc", * 1951) die land as diktatore oorheers. Hul bewind het Haïti se ekonomie in chaos gedompel. Die opposisieleier [[Jean-Bertrand Aristide]], 'n [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] priester, is in 1990 as nuwe staatshoof verkies, maar reeds een jaar later in 'n [[Militêre diktatuur|militêre staatsgreep]] ontmagtig. Danksy Amerikaanse steun het hy die presidentsamp vanaf 1994 weer beklee. In 1995 is Réné Préval as sy opvolger verkies, tog het Aristide die volgende verkiesing in 2000 weer gewen. Sy bewind was deur sistemiese korrupsie gekenmerk, en vanaf 2003 was Haïti die skouplek van massabetogings en gewelddadige onluste wat tot 'n ope rebellie teen die regering gegroei het. In 2004 het Aristide as staatshoof bedank en na die buiteland gevlug. Die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] het 'n vredesmag in die land ontplooi om die oorgangsregering se stappe om demokrasie te konsolideer te steun. Réné Préval het die presidentsverkiesing van 2006 gewen en op 14 Mei 2011 word die sanger Michel Martelly president. Hy is op 7 Februarie 2017 deur die sakeman Jovenel Moïse opgevolg. == Demografie == [[Lêer:Bas-Ravine.jpg|duimnael|Die nedersetting Cap Haïtien]] Die huidige Haïtiaanse bevolking is oorwegend nakomelinge van slawe wat deur die koloniale Franse bewindhebbers as plantasiewerkers vanuit Afrika na die Karibiese land gebring is. Ook die plaaslike [[Voedoeïsme|Vodou-godsdiens]] het sy oorsprong in [[Wes-Afrika]]. Sowat 'n derde van die bevolking (35 persent) is kleurlinge, terwyl blankes 'n klein minderheid vorm.<ref name="alm211" /> Ander statistieke toon afwykende proporsies met tot 95 persent swartes en vyf persent kleurlinge en blankes.<ref name="CIA" /> Byna veertig persent van die Haïtiaanse bevolking is verstedelik, terwyl vier vyfdes van die landelike bevolking onder die broodlyn leef. Die bevolkingsgroeikoers is die hoogste in [[Latyns-Amerika]] en word net deur 'n eweneens hoë babasterftekoers verminder. Met ruim 53 jaar het Haïtiane die laagste lewensverwagting van alle Karibiese lande. Meer as die helfte van die bevolking is [[Geletterdheid|ongeletterd]]. == Ekonomie == === Algemene situasie === [[Lêer:Cite Soleil Haiti.jpg|duimnael|'n Kind op 'n vullishoop in die krotbuurte van Cité Soleil]] Haiti word as die armste land in die [[Westelike Halfrond]] beskou – die jaarlikse per capita-inkomste het in 2007 sowat 600 VSA-$ beloop. Sowat tagtig persent van die bevolking moet met minder as 2 VSA-$ per dag oorleef, die helfte van alle Haïtiane het selfs minder as 1 VSA-$ per dag.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Haiti/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Haïti – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116050654/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Haiti/Wirtschaft.html |date=16 Januarie 2010 }}</ref> Op die Verenigde Nasies se [[Menslike-ontwikkelingsindeks|Menslike-ontwikkelingsindeks (MOI)]] word Haïti as die 146ste van 177 lande geranglys. Die land is tot 'n groot mate afhanklik van finansiële en tegniese steun uit die buiteland. Sowat tagtig persent van alle staatsbeleggings en veertig persent van die nasionale begroting word tans uit buitelandse bronne gefinansieer. Haïti se infrastruktuur, openbare dienste, onderwys- en gesondheidsstelsel is nog onderontwikkeld. Daarnaas het ook natuurrampe soos oorstromings en siklone, wat die land in 2008 getref het, en die sterk aardbewing van Januarie 2010 daartoe bygedra dat Haïti se ekonomiese situasie nie verbeter het nie. === Geldeenheid en bruto binnelandse produk === [[Lêer:HTI003.JPG|duimnael|10 Gourdes vanaf 1949]] Die nasionale geldeenheid, die Gourde, fluktueer sterk teenoor ander geldeenhede. Die inflasiekoers het in laat 2007 sowat tien persent beloop. Die [[bruto binnelandse produk]] (BBP) het in 2008 tot 6,7 miljard VSA-$ gestyg (in vergelyking met 6,1 miljard VSA-$ in 2007, 5,0 miljard VSA-$ in 2006 en 4,2 miljard VSA-$ in 2005). Sowat 'n vyfde van Haïti se BBP (meer as 1 miljard VSA-$) is afkomstig van geld wat Haïtiaanse burgers uit die buiteland huis toe stuur. In 2004 het die landbousektor (waarin sestig persent van die ekonomies aktiewe bevolking werksaam is) 27 persent tot die BBP bygedra, die nywerheidsektor 17 persent en die dienstesektor 55 persent.<ref name="alm211" /> In Junie 2009 is danksy die HIPC-inisiatief 1,2 miljard VSA-$ van Haïti se buitelandse skuldlas gekanselleer. Die amptelike skuldlas beloop tans nog 700 miljoen VSA-$. Daarnaas het die land se tekstielbedryf volgens die HOPE II-program (''Haitian Hemispheric Opportunity through Partnership Encouragement'') bevoorregte toegang tot die Amerikaanse mark. === Buitelandse handel === [[Lêer:Labadee.jpg|duimnael|Die Labadee]] Haïti se handelsbalans word deur 'n konstante tekort gekenmerk – in 2007 is goedere ter waarde van 1,837 miljard VSA-$ ingevoer, terwyl uitvoere slegs 558,9 miljoen VSA-$ beloop het. Belangrike invoergoedere sluit voedsel, verwerkte goedere en masjiene asook brandstowwe en onverwerkte hulpbronne in. Haïti se uitvoere bestaan hoofsaaklik uit tekstiele en landbouprodukte soos olies, [[Kakaoboon|kakao]], [[veselperske]]s en [[koffie]]. Die Verenigde State is steeds die beduidendste handelsvennoot – sowat die helfte van die Haïtiaanse invoere kom uit die VSA, en sowat tagtig persent van alle uitvoere is vir die Amerikaanse mark bestem. Ander beduidende handelsvennote ten opsigte van invoere is die [[Nederlandse Antille]] (15 persent), [[Colombia]] en [[Maleisië]] (vyf persent). Die belangrikste buitelandse markte vir Haïtiaanse uitvoere is die Dominikaanse Republiek (tien persent van alle uitvoere), [[Kanada]] (drie persent) en [[Meksiko]] (1,5 persent). == Sport == [[Sokker]] is Haïti se gewildste [[sport]]soort, hoewel [[atletiek]], [[basketbal]] en [[boks]] ook groot steun geniet. Die [[Haïtiaanse nasionale sokkerspan]] het reeds twee keer vir 'n [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle eerste verskyning was tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974-toernooi]] in [[Wes-Duitsland]], waar die land sy debuut op die wêreld se grootste sokkerverhoog gemaak het. Haïti het 52 jaar later na die toernooi teruggekeer deur vir die uitgebreide [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-toernooi]] te kwalifiseer, waar hulle in 'n groep teen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]], [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] en [[Skotse nasionale sokkerspan|Skotland]] meegeding het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/6/25/haitians-reflect-on-first-world-cup-experience-in-52-years |title=Haitians reflect on first World Cup experience in 52 years |publisher=[[Al Jazeera]] |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Haiti|title=Haiti|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=26 Junie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/|title=Haiti|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=26 Junie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Haiti|Haïti}} * {{en}} {{Wikivoyage|Haiti|Haïti}} {{Lande van Noord-Amerika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Haiti}} [[Kategorie:Haïti| ]] [[Kategorie:Voormalige Franse kolonies]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] 3jtgb0ani19gxmtg4mmb0uzi042ad49 0 43519 2914119 2673088 2026-06-26T20:25:21Z Oesjaar 7467 Skakel 2914119 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=South Australia | Afrikaanse naam=Suid-Australië| beeld_vlag=Flag of South Australia.svg | beeld_wapen=South Australian Coat of Arms.svg | bynaam=Festival State | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location South Australia.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|34|55|S|138|36|O}} | grootste stad=[[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]] | goewerneur=[[Kevin Scarce]] | Premier=[[Mike Rann]] | Party_van_die_Premier=[[Australiese Arbeidersparty|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 043 514 | oppervlakte_land=983 482 | oppervlakte_water=60 032 | persentasie_water=5,75 | bevolking_jaar=2009 | bevolking_totaal=1 622 700 | digtheid=1,65 | posafkorting=SA | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.sa.gov.au www.sa.gov.au] | notes= }} '''Suid-Australië''' is 'n [[deelstaat]] van [[Australië]] en is geleë aan die suidelike kus van Australië. Met 'n oppervlakte van 983&nbsp;482 km² is dit die derde grootste deelstaat van die land. Die inwoners aantal bedra ongeveer 1&nbsp;575&nbsp;700.<ref>{{Cite web |url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0/ |title=argiefkopie |access-date=15 November 2009 |archive-date=25 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225064055/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0/ |url-status=dead }}</ref> Suid-Australië word begrens aan [[Victoria (Australië)‎‎|Victoria]] en [[Nieu-Suid-Wallis]], in die noordooste aan [[Queensland]], in die noorde aan die [[Noordelike Gebied]] en in die weste aan [[Wes-Australië]]. Dit is die enigste deelstaat wat aan al die ander deelstate op die Australiese vasteland grens. == Geografie == Die hoofstad [[Adelaide, Suid-Australië|Adelaide]] lê in die suidooste aan die Golf St Vincent. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Australië| ]] bcat8gh33nbtj813ok0rgqa5cl3wezw 0 44713 2914169 2830657 2026-06-27T09:05:28Z BT1121 109898 2914169 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Persefone |kleur = #FFCC99 |titel = ''Griekse godin'' |beeld = Persephone Kruse1.JPG |beeld_wydte = 150px |beeld_onderskrif = ''Persefone'', deur Carl Max Kruse. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Naam |1 = Persefone |opskrif2 = Godin van |2 = Die lente |opskrif3 = Blyplek |3 = Griekse onderwêreld |opskrif4 = |4 = |opskrif5 = Man |5 = [[Hades]] |opskrif6 = Ouers |6 = [[Zeus]] en [[Demeter]] |opskrif7 = |7 = |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = Romeinse eweknie |9 = [[Proserpina]] |opskrif10 = |10 = }} '''Persefone''', '''Persephonê''' of''' Proserpina''' was in die [[Griekse mitologie]] die verpersoonliking van die Aarde se vrugbaarheid en ook die godin van die onderwêreld. Sy was die dogter van [[Demeter]] alleen, of later van Demeter en [[Zeus]]. In die Olimpiese weergawe word sy die vrou van [[Hades]] (die onderwêreld). Persefone is vandag ’n bekende figuur en haar verhaal is vol [[emosie]]: ’n onskuldige meisie, ’n moeder se hartseer oor haar [[ontvoering]], en groot vreugde wanneer die dogter terugkeer. Dit verduidelik ook die kom en gaan van die [[seisoen]]e. == Persefone en Demeter == [[Hades]] (die god van die onderwêreld) ontvoer Persefone terwyl sy saam met haar ma, [[Demeter]], blomme pluk en neem haar as vrou. Demeter mis haar baie en vervloek die land, wat ’n groot droogte tot gevolg het. Daarna pleit sy by Zeus om haar dogter terug te bring. Zeus stuur [[Hermes]] om haar terug te bring, maar Hades gee vir Persefone ses granaatpitte om te eet en daarom moet sy ses maande van die jaar in die land van die afgestorwenes bly. Die ander ses maande kan sy op [[Olimpus]] woon saam met haar familie. Terwyl sy in die onderwêreld is, mag sy niks anders eet nie, anders sal sy dit nie weer kan verlaat nie. Vir die ses maande van haar afwesigheid, terwyl Demeter treur, keer die droogte (herfs en winter) terug. === Persefone en Adonis === [[Afrodite]] was [[Adonis]] se minnares en surrogaatma. Sy het [[Mirra]] gevra om [[bloedskande]] te pleeg met haar pa, [[Teias]], die koning van [[Smirna]] of [[Sirië]]. Mirra het in die donker by haar pa geslaap en toe Teias eindelik die bedrog ontdek, jaag hy sy dogter met ’n mes. Mirra vlug en Afrodite verander haar in ’n [[mirreboom]]. Nadat Teias ’n pyl in die boom in geskiet het (of ’n beer die boombas met sy tande geskeur het), is Adonis uit die boom gebore. Afrodite sit Adonis toe in ’n boks en neem hom na Hades sodat Persefone vir hom kan sorg. Adonis word ’n uiters aantreklike man en Afrodite gaan hom eindelik haal. Persefone wil hom egter nie teruggee nie en die twee godinne begin so baklei dat Zeus tussenbeide moet tree. Hy verklaar dat Adonis ’n derde van die jaar by Afrodite sal bly, ’n derde van die jaar by Persefone en die ander derde by wie hy wil. Natuurlik kies hy vir Afrodite. Toe Adonis tydens ’n jagtog sterf, gaan hy terug na die onderwêreld, waar Persefone verheug is om hom te sien. Eindelik besef Afrodite waar hy is en haas haar na die onderwêreld om Adonis te gaan haal. Die twee godinne stry weer so erg dat Zeus tussenbeide moet tree. Dié keer gee hy Adonis vir ses maande van die jaar aan Afrodite en die ander ses maande van die jaar aan Persefone. ==Sien ook== *[[Eleusiniese misterieë]] == Verwysings == * Burkert, Walter, ''Greek Religion'' 1985 * Kerenyi, Karl, ''Eleusis: Archetypal Image of Mother and Daughter'', 1960 * Zuntz, Günther, ''Persephone: Three Essays on Religion and Thought in Magna Graecia'', 1973 *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Persephone|Engelse Wikipedia]] {{Griekse mitologie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse gode]] e1fvy2v2b5wtcik0r15cx97ecc8wl6d 0 47428 2914143 2913787 2026-06-27T06:57:24Z Oesjaar 7467 /* Sterftes */ Verbeter 2914143 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – 'n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] word in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[25 April]] – 'n [[Withuis Korrespondente aandete-skietery in 2026|Aanvaller trek skote af naby die hoofsekuriteitsondersoekarea]] tydens die jaarlikse ete vir [[Withuis]]korrespondente by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]], wat deur president [[Donald Trump]], [[Eerste Dame]] [[Melania Trump]], Visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet bygewoon is. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[16 Mei]] – Die [[Kakkerlak Volksparty]], word in [[Indië]] gestig na 'n uitlating van die hoofregter van Indië, Surya Kant waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het. Binne dae het die beweging honderduisende ondersteuners gekry en aanlyn en vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer (* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[3 April]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). * [[7 April]] – [[J.C.M.D. du Plessis]], Suid-Afrikaanse leksikograaf en akademikus (* 1940). * 7 April – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[sokker]]speler en afrigter (* [[1945]]). * [[19 April]] – [[Jan Wilkens]], Suid-Afrikaanse professionele stoeier (* [[1942]]). * [[27 April]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan (* [[1932]]). * [[29 April]] – [[Craig Venter]], Amerikaanse molekulêre bioloog en sakeman (* [[1946]]). * [[8 Mei]] – [[Festus Mogae]], [[Botswana]]-politikus en derde president van Botswana (1998–2008) (* [[1939]]). * [[2 Junie]] – Peabo Bryson, Amerikaanse Sanger (* [[1951]]). * [[12 Junie]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur (* [[1963]]). * [[15 Junie]] – [[Abdullah Ibrahim]], Suid-Afrikaanse pianis en komponis (* [[1934]]). * [[22 Junie]] – [[Alan Greenspan]], Amerikaanse ekonoom (* [[1926]]). * [[24 Junie]] – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktris en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]] pryswenner (* [[1928]]). [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] kt1ir7of1yi6xhyivr28hl147uk5sgi 0 50679 2914158 2491028 2026-06-27T07:54:55Z Aliwal2012 39067 2914158 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Tijuana'''</span><br /> [[Lêer:Zona Rio Tijuana.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Locatie Tijuana.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Escudo de Tijuana, Baja California.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Meksiko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Baja California.svg|23px|raam]] [[Baja California]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|32|32|N|117|03|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[11 Julie]] [[1889]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 637 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 31&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;820&nbsp;645 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;212/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;157 853 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) |- |&nbsp;'''Somertyd''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17,8&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13,6 / 22,2&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 230,9&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ismael Burgueño |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.tijuana.gob.mx/ ''tijuana.gob.mx''] |} '''Tijuana''' ([[Spaans]]: [tiˈxwana]) is die grootste stad van die [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstaat]] [[Baja California]] en is op 11 Julie 1889 deur Santiago Argüello gestig. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;810&nbsp;645 en 2&nbsp;157&nbsp;853 in die metropolitaanse gebied San Diego/Tijuana in 2020 gehad met 'n oppervlakte van 637&nbsp;km². [[Lêer:San Diego-Tijuana Metro 3D Map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van San Diego (bokant) en Tijuana (onderkant)]] [[Lêer:Border USA Mexico.jpg|duimnael|links|Die grens tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en Tijuana, [[Meksiko]] (regs)]] Tijuana is geleë naby die [[skiereiland]] [[Neder-Kalifornië]] aan die grens tot die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Kalifornië]] suid van die susterstad [[San Diego]] en aan die [[Stille Oseaan]]. Die stad is 'n belangrike plek vir [[Amerikaanse Vloot]]matrose en [[Toerisme|toeriste]] uit San Diego weens sy historiese plekke en strande. Tijuana is dan ook berug vir onwettige [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] en [[prostitusie]]. Die stad word ook deur die [[Dwelmoorlog in Meksiko]] geteister. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{es}} [http://www.tijuana.gob.mx/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Meksiko]] jiovhbp3i3n8kr7b5uwuwfkm1t5ol9h 2914164 2914158 2026-06-27T08:04:59Z Aliwal2012 39067 verbeter inlingtingskassie 2914164 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Tijuana'''</span><br /> [[Lêer:Zona Rio Tijuana.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Locatie Tijuana.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Escudo de Tijuana, Baja California.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Meksiko}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Baja California.svg|23px|raam]] [[Baja California]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|32|32|N|117|03|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[11 Julie]] [[1889]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 637 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 31&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;810&nbsp;645 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;832,5/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;157&nbsp;853 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC-8]]) |- |&nbsp;'''Somertyd''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17,8&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13,6 / 22,2&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 230,9&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ismael Burgueño |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.tijuana.gob.mx/ ''tijuana.gob.mx''] |} '''Tijuana''' ([[Spaans]]: [tiˈxwana]) is die grootste stad van die [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstaat]] [[Baja California]] en is op 11 Julie 1889 deur Santiago Argüello gestig. Die stad het 'n bevolking van 1&nbsp;810&nbsp;645 en van 2&nbsp;157&nbsp;853 in die metropolitaanse gebied San Diego/Tijuana in 2020 gehad met 'n oppervlakte van 637&nbsp;km². [[Lêer:San Diego-Tijuana Metro 3D Map.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van San Diego (bokant) en Tijuana (onderkant)]] [[Lêer:Border USA Mexico.jpg|duimnael|links|Die grens tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en Tijuana, [[Meksiko]] (regs)]] Tijuana is geleë naby die [[skiereiland]] [[Neder-Kalifornië]] aan die grens met die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Kalifornië]] suid van die susterstad [[San Diego]] en aan die [[Stille Oseaan]] in di weste. Die stad is 'n belangrike plek vir [[Amerikaanse Vloot]]matrose en [[Toerisme|toeriste]] uit San Diego weens sy historiese plekke en strande. Tijuana is dan ook berug vir onwettige [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] en [[prostitusie]]. Die stad word ook deur die [[dwelmoorlog in Meksiko]] geteister. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{es}} [http://www.tijuana.gob.mx/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Meksiko]] h8n1yu1x6lsdcte4w1in8n30u64yjgh 0 50882 2914079 2626225 2026-06-26T16:55:29Z BurgertB 2401 Aangepas 2914079 wikitext text/x-wiki '''Kosmos''' ([[Russies]]: Космос; "buiteruim") is ’n naam wat gegee is aan talle [[satelliet]]e wat deur die [[Sowjetunie]] en daarna [[Rusland]] bedryf is. Kosmos 1, die eerste ruimtetuig met die naam, is op 16 Maart 1962 gelanseer. ==Geskiedenis== [[Beeld:Stamp of Ukraine s650.jpg|thumb|200px|'n Oekraïnse seël van 2005 wat Kosmos 1 uitbeeld.]] Die eerste Sowjetsatelliete wat om die Aarde gewentel het, is Spoetnik, Poljot (van 1963 af), Elektron (in 1964), Proton (in 1965) en Molnija (in 1965) genoem, maar die meeste het sedert Maart 1962 die naam Kosmos gekry. Die program het onbemande toetse van bemande ruimtetuie en satelliete vir wetenskaplike navorsing en militêre doeleindes ingesluit.<ref name="ley196712">{{cite magazine|last=Ley|first=Willy|date=December 1967|title=Astronautics International|department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v26n02_1967-12_modified#page/n37/mode/2up|magazine=Galaxy Science Fiction|pages=110–120}}</ref> Teen 2021 is 2&nbsp;548 Kosmossatelliete gelanseer. Die ruimtetuie vorm nie ’n enkele program nie, maar bestaan eerder uit bykans alle Sowjet- en Russiese militêre satelliete, asook ’n aantal wetenskaplike satelliete en ruimtetuie wat tydens of onmiddellik ná lansering misluk het, maar steeds ’n wentelbaan bereik het.<ref>{{cite web |url=https://www.thespacereview.com/article/648/1 | title= Cosmos unmasked: studying Soviet and Russian space history in the 21st century |date=June 26, 2006 |last=Day |first=Dwayne A. |website=The Space Review |accessdate=April 30, 2025}}</ref> Die naam is net aan satelliete gegee wat in ’n wentelbaan om die Aarde is. Gewoonlik is [[Natuurlike satelliet|maan]]- en [[planeet]]sendings aanvanklik in ’n [[Lae aardwentelbaan|lae aardparkeerbaan]] geplaas saam met ’n vuurpyl wat later sowat vier minute lank sou brand om die ruimtetuig in ’n buiteruim- of [[heliosentriese wentelbaan]] te plaas. Indien die enjin nie ontsteek het nie of die verbranding nie voltooi is nie, sou die deel wat in ’n aardwentelbaan agtergebly het, ’n Kosmos-benaming kry. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = XXX}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rusland]] [[Kategorie:Sowjet-ruimteprogram]] 7226p7oikyqelapfde6j41wdt3a19em 2914092 2914079 2026-06-26T18:12:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914092 wikitext text/x-wiki '''Kosmos''' ([[Russies]]: Космос; "buiteruim") is ’n naam wat gegee is aan talle [[satelliet]]e wat deur die [[Sowjetunie]] en daarna [[Rusland]] bedryf is. Kosmos 1, die eerste ruimtetuig met die naam, is op 16 Maart 1962 gelanseer. ==Geskiedenis== [[Beeld:Stamp of Ukraine s650.jpg|thumb|200px|'n Oekraïnse seël van 2005 wat Kosmos 1 uitbeeld.]] Die eerste Sowjetsatelliete wat om die Aarde gewentel het, is Spoetnik, Poljot (van 1963 af), Elektron (in 1964), Proton (in 1965) en Molnija (in 1965) genoem, maar die meeste het sedert Maart 1962 die naam Kosmos gekry. Die program het onbemande toetse van bemande ruimtetuie en satelliete vir wetenskaplike navorsing en militêre doeleindes ingesluit.<ref name="ley196712">{{cite magazine|last=Ley|first=Willy|date=December 1967|title=Astronautics International|department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v26n02_1967-12_modified#page/n37/mode/2up|magazine=Galaxy Science Fiction|pages=110–120}}</ref> Teen 2021 is 2&nbsp;548 Kosmossatelliete gelanseer. Die ruimtetuie vorm nie ’n enkele program nie, maar bestaan eerder uit bykans alle Sowjet- en Russiese militêre satelliete, asook ’n aantal wetenskaplike satelliete en ruimtetuie wat tydens of onmiddellik ná lansering misluk het, maar steeds ’n [[wentelbaan]] bereik het.<ref>{{cite web |url=https://www.thespacereview.com/article/648/1 | title= Cosmos unmasked: studying Soviet and Russian space history in the 21st century |date=June 26, 2006 |last=Day |first=Dwayne A. |website=The Space Review |accessdate=April 30, 2025}}</ref> Die naam is net aan satelliete gegee wat in ’n wentelbaan om die Aarde is. Gewoonlik is [[Natuurlike satelliet|maan]]- en [[planeet]]sendings aanvanklik in ’n [[Lae aardwentelbaan|lae aardparkeerbaan]] geplaas saam met ’n vuurpyl wat later sowat vier minute lank sou brand om die ruimtetuig in ’n buiteruim- of [[heliosentriese wentelbaan]] te plaas. Indien die enjin nie ontsteek het nie of die verbranding nie voltooi is nie, sou die deel wat in ’n aardwentelbaan agtergebly het, ’n Kosmos-benaming kry. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = XXX}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rusland]] [[Kategorie:Sowjet-ruimteprogram]] n1o2j1n9krloe7ul84f5819qmxikc46 2914093 2914092 2026-06-26T18:14:09Z Oesjaar 7467 /* Skakels */ Verbeter 2914093 wikitext text/x-wiki '''Kosmos''' ([[Russies]]: Космос; "buiteruim") is ’n naam wat gegee is aan talle [[satelliet]]e wat deur die [[Sowjetunie]] en daarna [[Rusland]] bedryf is. Kosmos 1, die eerste ruimtetuig met die naam, is op 16 Maart 1962 gelanseer. ==Geskiedenis== [[Beeld:Stamp of Ukraine s650.jpg|thumb|200px|'n Oekraïnse seël van 2005 wat Kosmos 1 uitbeeld.]] Die eerste Sowjetsatelliete wat om die Aarde gewentel het, is Spoetnik, Poljot (van 1963 af), Elektron (in 1964), Proton (in 1965) en Molnija (in 1965) genoem, maar die meeste het sedert Maart 1962 die naam Kosmos gekry. Die program het onbemande toetse van bemande ruimtetuie en satelliete vir wetenskaplike navorsing en militêre doeleindes ingesluit.<ref name="ley196712">{{cite magazine|last=Ley|first=Willy|date=December 1967|title=Astronautics International|department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v26n02_1967-12_modified#page/n37/mode/2up|magazine=Galaxy Science Fiction|pages=110–120}}</ref> Teen 2021 is 2&nbsp;548 Kosmossatelliete gelanseer. Die ruimtetuie vorm nie ’n enkele program nie, maar bestaan eerder uit bykans alle Sowjet- en Russiese militêre satelliete, asook ’n aantal wetenskaplike satelliete en ruimtetuie wat tydens of onmiddellik ná lansering misluk het, maar steeds ’n [[wentelbaan]] bereik het.<ref>{{cite web |url=https://www.thespacereview.com/article/648/1 | title= Cosmos unmasked: studying Soviet and Russian space history in the 21st century |date=June 26, 2006 |last=Day |first=Dwayne A. |website=The Space Review |accessdate=April 30, 2025}}</ref> Die naam is net aan satelliete gegee wat in ’n wentelbaan om die Aarde is. Gewoonlik is [[Natuurlike satelliet|maan]]- en [[planeet]]sendings aanvanklik in ’n [[Lae aardwentelbaan|lae aardparkeerbaan]] geplaas saam met ’n vuurpyl wat later sowat vier minute lank sou brand om die ruimtetuig in ’n buiteruim- of [[heliosentriese wentelbaan]] te plaas. Indien die enjin nie ontsteek het nie of die verbranding nie voltooi is nie, sou die deel wat in ’n aardwentelbaan agtergebly het, ’n Kosmos-benaming kry. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = XXX}} {{Sowjet-ruimtesendings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rusland]] [[Kategorie:Sowjet-ruimteprogram]] rehnuh2w76shvsip40ngicnk2z3g2lc 0 54568 2913996 2913979 2026-06-26T12:47:59Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2913996 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = [[Australian Bureau of Statistics]]| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Significant Urban Areas are defined to represent significant towns and cities, or agglomerations of smaller towns, that have at least 10,000 total population. Significant Urban Areas may contain more than one distinct Urban Centre. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 6sqh4jddctle85v5p118itwp8il6b4n 2913997 2913996 2026-06-26T12:48:51Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2913997 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = [[Australian Bureau of Statistics]]| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Significant Urban Areas may contain more than one distinct Urban Centre. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] dtpqou9jcnxi0y3i5rnwehfai1rujms 2913998 2913997 2026-06-26T12:50:00Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2913998 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = [[Australian Bureau of Statistics]]| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] s8dyn7ddq88o90lpjjkfi7joza0owva 2914000 2913998 2026-06-26T12:50:52Z Oesjaar 7467 /* Demografie */ Verbeter 2914000 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = [[Australian Bureau of Statistics]]| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 4hehyz9fbb6wc8y2olqeqg3rq7iey88 2914001 2914000 2026-06-26T12:51:43Z Oesjaar 7467 /* Demografie */ Verbeter 2914001 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=[[Museum of Australian Democracy]]|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] k2t32fbhcymr2en7437ndodat7a4w0i 2914002 2914001 2026-06-26T12:53:06Z Oesjaar 7467 /* Na die Tweede Wêreldoorlog */ Verbeter 2914002 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 17p7wtt80wyzvcfu6cquybgwyiaqhsq 2914003 2914002 2026-06-26T12:53:50Z Oesjaar 7467 /* Federale gebied */ Verbeter 2914003 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 4md5a64xlmd1rpaksyh27tlklvg6bbm 2914004 2914003 2026-06-26T12:54:35Z Oesjaar 7467 /* Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië */ Verbeter 2914004 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |jan1={{{Jan_48.3_°C|{{#if:{{{Jan_REC_Hi_°F|}}}|{{#expr:({{{Jan_REC_Hi_°F|}}}-32)/1.8 round 0}}}}}}} |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 2whxj05ml9mg4wpsizfmbk0a2w6ov9u 2914006 2914004 2026-06-26T12:59:18Z Oesjaar 7467 /* Klimaat */ En... 2914006 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 6kh4ha44n574dncqjdvujpklhcoyboi 2914008 2914006 2026-06-26T13:00:52Z Oesjaar 7467 /* Klimaat */ En... 2914008 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 4hgm9hdq6q8knpyn55vrk9zx14mt160 2914009 2914008 2026-06-26T13:01:17Z Oesjaar 7467 /* Klimaat */ Ai! 2914009 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. There are urban areas of greater than 10,000 people that the ABS does not currently classify as Significant Urban Areas.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 6kh4ha44n574dncqjdvujpklhcoyboi 2914011 2914009 2026-06-26T13:07:33Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914011 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] aixzfdphirncmbwxt4yctlwd106nxkn 2914013 2914011 2026-06-26T13:10:42Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Kom ons kyk... 2914013 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums{{refn|group="N"|According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more. }}{{refn|group="N"|Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]}} |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin, Northern Territory|Darwin]] |align="right" | 122,207 |{{Census 2021 AUS|id=UCL703001|link=yes}} |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |{{Census 2021 AUS|id=UCL712001|link=yes}} |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |{{Census 2021 AUS|id=UCL714001|link=yes}} |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] sl4mppvqkxbiyx1qv92gdu3vu2eeyoo 2914015 2914013 2026-06-26T13:11:24Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914015 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums{{refn|group="N"|According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more. }}{{refn|group="N"|Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]}} |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin, Northern Territory|Darwin]] |align="right" | 122,207 |{{Census 2021 AUS|id=UCL703001|link=yes}} |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |{{Census 2021 AUS|id=UCL712001|link=yes}} |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |{{Census 2021 AUS|id=UCL714001|link=yes}} |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] per6dlqm0hyuhluverf5hd20v19s30h 2914018 2914015 2026-06-26T13:12:28Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914018 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin, Northern Territory|Darwin]] |align="right" | 122,207 |{{Census 2021 AUS|id=UCL703001|link=yes}} |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |{{Census 2021 AUS|id=UCL712001|link=yes}} |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |{{Census 2021 AUS|id=UCL714001|link=yes}} |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] kxujmxi854xexlz1c7p6bqar3s6x77i 2914019 2914018 2026-06-26T13:13:40Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914019 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)]] |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |{{Census 2021 AUS|id=UCL712001|link=yes}} |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |{{Census 2021 AUS|id=UCL714001|link=yes}} |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] j1di0cpq7def7dh2pucx467jefzebrj 2914020 2914019 2026-06-26T13:16:15Z Oesjaar 7467 /* Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië */ Verbeter 2914020 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |{{Census 2021 AUS|id=UCL712001|link=yes}} |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |{{Census 2021 AUS|id=UCL714001|link=yes}} |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] ami4mtpn8l2f868d2w5guut15w7pw3y 2914021 2914020 2026-06-26T13:17:28Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914021 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |{{Census 2021 AUS|id=UCL714001|link=yes}} |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] fba5ke4qzx2qejisiq07k09h805byj1 2914022 2914021 2026-06-26T13:20:24Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914022 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715006|link=yes}} |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715007|link=yes}} |- |6 |[[Elcho Island|Elcho Island / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715001|link=yes}} |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715008|link=yes}} |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715009|link=yes}} |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715002|link=yes}} |- |10 |[[Milingimbi Island|Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |{{Census 2021 AUS|id=UCL715004|link=yes}} |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] f70az8f060vnpeb7l29mp1lo489lp9s 2914023 2914022 2026-06-26T13:24:16Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914023 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">According to the [[Australian Bureau of Statistics]], Urban Centres represent areas of concentrated urban development with populations of 1,000 people or more.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 6sgjnsry450ar96k0ek36hc1ya9tmls 2914024 2914023 2026-06-26T13:25:24Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914024 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Only the 10 most populus Urban Centres are shown. For a complete list see: [[List of places in the Northern Territory by population]]</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] s3cldgb27tfyge0apo1l9fx1y9t14ds 2914025 2914024 2026-06-26T13:26:10Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914025 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] jv1tnnvvqd0x38xax70pjbd3ez69ee0 2914026 2914025 2026-06-26T13:28:39Z Oesjaar 7467 /* Demografie */ Verbeter 2914026 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] fffz8nj3t1ahceqfo8vtxeo3zvux25i 2914029 2914026 2026-06-26T13:43:47Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Kom ons kyk... 2914029 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Population |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] ohdzvuelrtdvk1t538j4i2m1qqgase8 2914030 2914029 2026-06-26T13:44:28Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914030 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] cwx60jadzgne1yxy5vqj7yuc7r9nq40 2914031 2914030 2026-06-26T13:46:58Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914031 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Weerkas |metric first = y |single line = y |location = die Noordelike Gebied. |Jan record high C = 48.3 |Feb record high C = 46.4 |Mar record high C = 45.0 |Apr record high C = 41.5 |May record high C = 40.2 |Jun record high C = 37.9 |Jul record high C = 37.5 |Aug record high C = 39.7 |Sep record high C = 42.0 |Oct record high C = 45.0 |Nov record high C = 46.1 |Dec record high C = 47.2 |Jan record low C = 6.7 |Feb record low C = 8.5 |Mar record low C = 4.7 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = -4.2 |Jun record low C = -6.0 |Jul record low C = -7.5 |Aug record low C = -5.4 |Sep record low C = -2.8 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = 3.5 |Dec record low C = 7.5 |source=[[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] kqbd99bn5f4847phbxh5dlp7gtq5izw 2914051 2914031 2026-06-26T14:45:48Z SpesBona 2720 /* Klimaat */ Help met weerkas 2914051 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond']] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe Inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] nrudgi4scpkgkxyn5crk502abs28x2u 2914088 2914051 2026-06-26T17:40:22Z Sobaka 328 /* Inheemse Australiërs */ 2914088 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 848dodf7s9lmkd7v1bsw8fm6kkqxc58 2914096 2914088 2026-06-26T18:22:15Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ Kom ons kyk... 2914096 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:{{refn|group="N"|As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.}}<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%){{refn|group="N"|Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.}} * Australiërs (28.1%){{refn|group="N"|The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref>}} * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duitse (4.4%) * Filipynse (3.5%) * Chinese (3.1%) * Indiers (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] fokdb7c9c72s3e7kanrikyzrwqd5ut8 2914097 2914096 2026-06-26T18:24:22Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914097 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:{{refn|group="N"|As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.}}<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%){{refn|group="N"|Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.}} * Australiërs (28.1%){{refn|group="N"|The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref>}} * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 3qnvyjucxfs0zsp25b1g6ajgbu3jwdu 2914098 2914097 2026-06-26T18:26:13Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914098 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek{{refn|group="N"|In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately}} !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 3l85ayrasvm6dkgdgx1b09qts0rt7mj 2914099 2914098 2026-06-26T18:27:21Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914099 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] asinzaen68wt89xumoaqezc6v4pmgdd 2914100 2914099 2026-06-26T18:30:01Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914100 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] dkkuzz3dccn5cp5f90nn1fi3de5d1nk 2914101 2914100 2026-06-26T18:31:21Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914101 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} == Afkoms en immigrasie == {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 91tle2rgn0iy84lkpcvpisword1d1lu 2914102 2914101 2026-06-26T18:32:07Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914102 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In accordance with the Australian Bureau of Statistics source, [[England]], [[Scotland]], [[Mainland China]] and the Special Administrative Regions of [[Hong Kong]] and [[Macau]] are listed separately</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] qpau5st48neo36io0dk425polcu4y93 2914103 2914102 2026-06-26T18:34:12Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914103 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van Hongkong en Macau afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] am82703dscgnhwdca1pfk4gr6f1ed4y 2914104 2914103 2026-06-26T18:36:05Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ verbeter 2914104 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] h2xobn98ixvlv9w6zvbksyr1frfdyu4 2914105 2914104 2026-06-26T18:45:47Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Kom ons kyk... 2914105 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Only the 10 most populus Local Government Areas are shown.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref></ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] nfdy53kat7grsxutr0ras05em9ozlsm 2914106 2914105 2026-06-26T18:55:36Z Oesjaar 7467 /* Afkoms en immigrasie */ En... 2914106 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rank ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Only the 10 most populus Local Government Areas are shown.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 40aoha7ip0i2w90px717m6ell9ep9vf 2914107 2914106 2026-06-26T18:57:12Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verbeter 2914107 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Only the 10 most populus Local Government Areas are shown.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] bb6nj3ivngi9r0g2bb7zzte0lp4ohba 2914108 2914107 2026-06-26T19:02:07Z Oesjaar 7467 /* Tale */ Verbeter 2914108 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Only the 10 most populus Local Government Areas are shown.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs voorkom. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 1xxc0d88j42y6ili4qcf4m0k3kuqbde 2914109 2914108 2026-06-26T19:15:15Z Oesjaar 7467 /* Tale */ Verbeter 2914109 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Only the 10 most populus Local Government Areas are shown.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] h872r3rjy62ii0fg45s52ui74r4x1so 2914110 2914109 2026-06-26T19:16:53Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Verwyder die taal van die vyand... 2914110 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] rt2yaj0tjx6zulbpcj6i8fdjg3y409f 2914111 2914110 2026-06-26T19:29:36Z Oesjaar 7467 /* Tale */ Verbeter, blikskottels die taal name! 2914111 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n lingua franca beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] feh8orfo5fgo168zwncyapzghgfwcol 2914112 2914111 2026-06-26T19:30:46Z Oesjaar 7467 /* Tale */ Verbeter 2914112 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] kk9c26r73qpzdzrxx2w97ivdx5vcbhp 2914113 2914112 2026-06-26T19:33:23Z Oesjaar 7467 /* Tale */ Verbeter 2914113 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] e5l8y2opvrllg58oguxlia3ymzxbvzk 2914114 2914113 2026-06-26T19:37:00Z Oesjaar 7467 /* Tale */ Verbeter 2914114 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 2td6obio1tnp56wjqvmcwwwkfq3p5r9 2914115 2914114 2026-06-26T19:43:27Z Oesjaar 7467 /* Godsdiens */ Verbeter 2914115 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Opvoeding == === Primêre en sekondêre opvoeding === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 4n2d65i0xgk2lnmv7c3g2gmjxy07lrz 2914116 2914115 2026-06-26T19:45:27Z Oesjaar 7467 /* Primêre en sekondêre opvoeding */ Verbeter 2914116 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Opvoeding == === Primêre en sekondêre opvoeding === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 87tzo42wxdoc7p8luac1az51pxyrjpb 2914153 2914116 2026-06-27T07:43:23Z Oesjaar 7467 /* Primêre en sekondêre opvoeding */ Verbeter 2914153 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Opvoeding == === Primêre en sekondêre opvoeding === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] ns9pypt5m3ccudew4yfiawj8pm1djl3 2914155 2914153 2026-06-27T07:50:42Z Oesjaar 7467 /* Primêre en sekondêre opvoeding */ Verbeter 2914155 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Opvoeding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. == Tersiêre onderrig == == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] m7jk468rsybsihelzgzecmp37rtycvg 2914159 2914155 2026-06-27T07:55:25Z Oesjaar 7467 /* Tersiêre onderrig */ Verbeter 2914159 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Opvoeding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. == Tersiêre onderrig == Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 97pw4zp1ub8qb9njdm4uqmjbq7kyxa4 2914160 2914159 2026-06-27T07:55:45Z Oesjaar 7467 /* Tersiêre onderrig */ Ai! 2914160 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Opvoeding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 1jk3s5hdr8qhctz45fyhbeq6tqcvh9b 2914161 2914160 2026-06-27T07:56:18Z Oesjaar 7467 /* Opvoeding */ Dankie Sobaka! 2914161 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] i3lrhf803jenwm9k9uok7ay8ur425sa 2914162 2914161 2026-06-27T07:58:59Z Oesjaar 7467 /* Tersiêre onderrig */ Verbeter 2914162 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 73itlhb2et19a60aicz2ji4rtyv1dsz 2914163 2914162 2026-06-27T08:04:30Z Oesjaar 7467 /* Tersiêre onderrig */ Verbeter 2914163 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] s3ebta5awwsaibjriimatwl524exuzo 2914165 2914163 2026-06-27T08:07:45Z Oesjaar 7467 /* Tersiêre onderrig */ Verbeter 2914165 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === Library & Archives NT is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] dymrho789ujtlorkat5524vnn5qxmlq 2914166 2914165 2026-06-27T08:08:13Z Oesjaar 7467 /* Biblioteke en argiewe */ Verbeter 2914166 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] pt1ybeay5wgeh5cn4y85cfysbf58857 2914167 2914166 2026-06-27T08:10:00Z Oesjaar 7467 /* Biblioteke en argiewe */ Verbeter 2914167 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] pgninkxu05637evcboi903gjld2relk 2914168 2914167 2026-06-27T09:01:50Z Oesjaar 7467 /* Biblioteke en argiewe */ Verbeter 2914168 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur mynbou, wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] i82qx3dnc1i8d9zt7mfb5k6yz33vf95 2914170 2914168 2026-06-27T09:06:45Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Verbeter 2914170 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BBP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale bruto binnelandse produk (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] ibw7j3va17aw0qa0s99m8bebjqm85q9 2914171 2914170 2026-06-27T09:13:32Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Verbeter 2914171 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale bruto binnelandse produk (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 91kvznnzmrxoeoq2ogid3i5ald3q4yj 2914172 2914171 2026-06-27T09:14:53Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Skakel 2914172 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] mgf7vq1nfneqastvonuerbpx83xdi5u 2914173 2914172 2026-06-27T10:01:04Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Verbeter 2914173 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] kkclp44sgf4qnc4h080mgsl8ea3y44q 2914175 2914173 2026-06-27T10:07:10Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Verbeter 2914175 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik LNG), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] gc8njy8z0wc19ytpp18hz4dnmwcedyf 2914176 2914175 2026-06-27T10:10:19Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Verbeter met skakel 2914176 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] rprqh3llxog4eya9b7o6716ek1btmlw 2914199 2914176 2026-06-27T11:27:19Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Verbeter 2914199 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek]] |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, mangaan by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, goud wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en uraan by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] tqm8fhchhmyexxf48avtrz12eky9ruy 2914200 2914199 2026-06-27T11:27:42Z Oesjaar 7467 /* Stede en dorpe */ Ai! 2914200 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, mangaan by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, goud wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en uraan by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] cy27i6ihcp4epj6x4xkh2rqxzn33u6h 2914202 2914200 2026-06-27T11:29:58Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Skakels 2914202 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP). <ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] i935r6095svv02oznmlgdh2jbp9rgur 2914203 2914202 2026-06-27T11:30:58Z Oesjaar 7467 /* Mynbou */ Spasie... 2914203 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die NT beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] b8s8nkdzae5x6iixgfcgu2ebxhzuhux 2914204 2914203 2026-06-27T11:32:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914204 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede. == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] dcdlyeftziwreb5hgir7f20u1cj1k0o 2914208 2914204 2026-06-27T11:49:02Z Oesjaar 7467 /* Toerisme */ Verbeter 2914208 wikitext text/x-wiki {{Deelstaat of gebied van Australië | Plaaslike naam=Northern Territory| Afrikaanse naam=Noordelike Gebied| beeld_vlag=Flag of the Northern Territory.svg | beeld_wapen=Northern Territory Coat of Arms.svg| bynaam=The Territory, The NT, The Top End | leuse= | beeld=Beeld:Tigris-Australia location Northern Territory.svg{{!}}300px| hoofstad=[[Darwin]] | koördinate van hoofstad= {{Koördinate|12|27|00|S|130|50|00|O}} | grootste stad=[[Darwin]] | goewerneur=[[Tom Pauling]] | Premier=[[Paul Henderson]] | Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] | oppervlakte_totaal=1 420 970 | oppervlakte_land=1 349 129 | oppervlakte_water=71 839 | persentasie_water=5,06 | bevolking_jaar=2010 | bevolking_totaal=229 675<ref name=ABSPop>{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|title=National, state and territory population – December 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=28 June 2022|access-date=1 July 2022|archive-date=29 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629022248/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/dec-2021|url-status=live}}</ref> | digtheid=0,17 | posafkorting=NT | tydsone= +9:30 | webwerf= [http://www.nt.gov.au/ www.nt.gov.au] | notes= }} Die '''Noordelike Gebied''' ([[Engels]]: ''Northern Territory'', afgekort as NT); amptelik bekend as die '''Noordelike Gebied van Australië'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://australiasnorthernterritory.com.au |title=Australia's Northern Territory is Powering What's Next |publisher=Noordelike Gebied |accessdate=17 Mei 2026}}</ref> en in [[Australië]] nie-amptelik '''die Gebied''' genoem)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theterritory.com.au/ |title=The Territory, Australia |accessdate=25 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825031743/https://theterritory.com.au/ |archive-date=25 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> is 'n [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese interne gebied]] in die sentrale en sentraal-noordelike streke van Australië. Die Noordelike Gebied grens in die weste aan [[Wes-Australië]] (129ste [[lengtegraad]] oos), in die suide aan [[Suid-Australië]] (26ste [[breedtegraad]] suid) en in die ooste aan [[Queensland]] (138ste lengtegraad oos). In die noorde word die Noordelike Gebied begrens deur die [[Timorsee]], die [[Arafurasee]] en die [[Golf van Carpentaria]], met Wes-[[Nieu-Guinee]] en verskeie ander eilande van [[Indonesië]] wat oorkant geleë is. Die Noordelike Gebied beslaan 1&nbsp;420&nbsp;970&nbsp;km²,<ref>{{cite web | url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | title=Area of Australia – States and Territories | date=27 June 2014 | access-date=18 February 2024 | archive-date=18 January 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories | url-status=live }}</ref> wat dit die derde grootste Australiese federale divisie en die 11de grootste landelike onderafdeling ter wêreld maak. Dit is yl bevolk, met 'n bevolking van slegs 260&nbsp;400<ref name="ABSPop" /> vanaf Maart 2025 – minder as die helfte van die bevolking van [[Tasmanië]].<ref name="ABSPop" /> Die grootste bevolkingsentrum is die hoofstad [[Darwin]], met ongeveer 52,6% van die gebied se bevolking. Die grootste binnelandse nedersetting is [[Alice Springs]] met 'n bevolking van ongeveer 25&nbsp;000 mense. Die argeologiese geskiedenis van die Noordelike Gebied het moontlik meer as 60&nbsp;000 jaar gelede begin toe mense hulle vir die eerste keer in hierdie streek van die Sahul-kontinent gevestig het. Van ten minste die 18de eeu af het Makassan-handelaars 'n verhouding met die [[inheems]]e bevolking van die Noordelike Gebied begin rondom die handel in [[seekomkommer]]s. Die kus van die Noordelike Gebied is die eerste keer in die 17de eeu deur Europeërs gesien.<ref>{{Cite web|title=Did the Spanish land in Australia before James Cook? {{!}} National Library of Australia|url=https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|access-date=2020-08-14|via=National Library of Australia|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127134353/https://www.nla.gov.au/faq/did-the-spanish-land-in-australia-before-james-cook|url-status=live}}</ref> Die Britte was die eerste Europeërs wat probeer het om hulle in die kusstreke te vestig. Na drie mislukte pogings om 'n nedersetting te stig (1824–1828, 1838–1849 en 1864–1866), is sukses in 1869 behaal met die stigting van 'n nedersetting by die hawe van Darwin. Die ekonomie is grootliks gebaseer op [[mynbou]] en [[petroleum]], wat gedurende 2018–2019 23% van die bruto staatsproduk, of $5,68 miljard, bygedra het, wat 92,4% van uitvoere uitmaak.<ref>{{cite web |title=Industries |url=https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419164342/https://nteconomy.nt.gov.au/industry-analysis/mining-and-manufacturing |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=International trade |url=https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |website=Northern Territory Economy |publisher=Department of Treasury and Finance, Northern Territory Government |access-date=31 August 2020 |date=2019 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418210853/https://nteconomy.nt.gov.au/international-trade#exports |url-status=live }}</ref> Die bevolking van die Gebied is gekonsentreer in kusstreke en langs die Stuart-snelweg. Behalwe die hoofstad Darwin, is die belangrikste nedersettings (in volgorde van grootte) [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]], [[Alice Springs]], Katherine, Nhulunbuy en Tennant Creek. Inwoners van die Noordelike Gebied staan ​​dikwels bekend as "Territorians".<ref>{{Cite web |title=Definition of Territorian |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |access-date=2024-09-17 |website=www.merriam-webster.com |language=en |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917224456/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Territorian |url-status=live }}</ref> == Geskiedenis == === Voor koloniale tydperk === Mense het sedert ten minste 48 400 tot 68 700 jaar gelede in die huidige gebied van die Noordelike Gebied gewoon.<ref name="Clarkson Jacobs Marwick Fullagar 2017 pp. 306–310">{{cite journal | last1=Clarkson | first1=Chris | last2=Jacobs | first2=Zenobia | last3=Marwick | first3=Ben | last4=Fullagar | first4=Richard | last5=Wallis | first5=Lynley | last6=Smith | first6=Mike | last7=Roberts | first7=Richard G. | last8=Hayes | first8=Elspeth | last9=Lowe | first9=Kelsey | last10=Carah | first10=Xavier | last11=Florin | first11=S. Anna | last12=McNeil | first12=Jessica | last13=Cox | first13=Delyth | last14=Arnold | first14=Lee J. | last15=Hua | first15=Quan | last16=Huntley | first16=Jillian | last17=Brand | first17=Helen E. A. | last18=Manne | first18=Tiina | last19=Fairbairn | first19=Andrew | last20=Shulmeister | first20=James | last21=Lyle | first21=Lindsey | last22=Salinas | first22=Makiah | last23=Page | first23=Mara | last24=Connell | first24=Kate | last25=Park | first25=Gayoung | last26=Norman | first26=Kasih | last27=Murphy | first27=Tessa | last28=Pardoe | first28=Colin | title=Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago | journal=Nature | publisher=Springer Nature | volume=547 | issue=7663 | year=2017 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature22968 | pmid=28726833 | pages=306–310 | bibcode=2017Natur.547..306C | url=https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | hdl=2440/107043 | s2cid=205257212 | hdl-access=free | access-date=24 September 2019 | archive-date=25 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025030937/https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/107043/2/hdl_107043.pdf | url-status=live }}</ref> Vanaf die 17de of 18de eeu n.C. het handelaars van Sulawesi stewige seisoenale handelsbande met die inheemse volke van die Kimberley-streek, die hedendaagse Noordelike Gebied en Arnhemland gesmee.<ref name="Macknight-2011">{{cite journal | title = The view from Marege': Australian knowledge of Makassar and the impact of the trepangindustry across two centuries | last = Macknight | first = Charles Campbell | journal = Aboriginal History | year = 2011 | volume = 35 | pages = 121–143 | jstor = 24046930 | doi = 10.22459/AH.35.2011.06 | doi-access = free}}</ref> Hulle het seekomkommers vir Chinese markte versamel en verskeie goedere en tegnologieë aan die inheemse volke bekendgestel. Daar is beduidende bewyse van kontak met Makassan-vissers in voorbeelde van inheemse Australiese rotskuns en basskilderkuns van Noord-Australië, met die Makassan-prou 'n prominente kenmerk.{{sfn|Taçon|May|Fallon|Travers|2010}}<ref>{{cite news |last=Woodford |first=J. |work=The Sydney Morning Herald |date=20 September 2008 |title=The Rock Art That Redraws Our History |url=http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |access-date=6 April 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920040854/http://www.smh.com.au/news/national/the-rock-art-that-redraws-our-history/2008/09/19/1221331206960.html |archive-date=20 September 2008}}</ref> [[Lêer:Northern Territory (MODIS 2018-07-30).jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die Noordelike Gebied]] === Koloniale administrasie === Met die koms van die Britte was daar vier vroeë pogings aangewend om in die strawwe omgewing van die noordelike kus nedersettings te vestig, waarvan drie weens hongersnood en wanhoop misluk het. Die gebied wat nou deur die Noordelike Gebied beset word, was van 1825 tot 1863 deel van koloniale [[Nieu-Suid-Wallis]], behalwe vir 'n kort tydjie van Februarie tot Desember 1846, toe dit deel van die kortstondige kolonie Noord-Australië was. Die Noordelike Gebied was deel van [[Suid-Australië]] van 1863 tot 1911, en onder sy administrasie is die ''Overland Telegraph Line'' tussen 1870 en 1872 gebou.<ref>{{cite web |author=National Museum of Australia |author-link=National Museum of Australia |date=2022-09-28 |title=National Museum of Australia – Overland telegraph |publisher=National Museum of Australia |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330000552/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/overland-telegraph |archive-date=30 March 2020 |access-date=2025-04-28 }}</ref> Vanaf sy stigting in 1869 was die Port Darwin vir baie dekades die belangrikste voorsieningspunt vir die gebied. 'n Spoorweg is tussen 1883 en 1889 tussen Palmerston en Pine Creek gebou as deel van die Noord-Australiese Spoorweg. Die ekonomiese patroon van veeteelt en mynbou is so gevestig dat daar teen 1911 513 000 beeste was. Victoria River Downs-stasie, 686 kilometer wes van Darwin,<ref>{{Cite web |title=Distance from Darwin to Victoria River Downs (DRW – VCD) |url=https://www.airmilescalculator.com/distance/drw-to-vcd/ |access-date=2024-09-17 |website=Air Miles Calculator |language=en}}</ref> was eens die grootste veeplaas ter wêreld. [[Goud]] is in 1872 by Grove Hill en in 1871 by Pine Creek, Brocks Creek, Burundi ontdek en [[koper]] is by Dalyrivier ontdek.<ref>{{Cite report|last=Otterman|first=D.|date=2004|title=Daly River Project, Annual report for EL 22495, EL 22496, EL 22498 and EL 23595, for the period 6 September 2003 to 5 September 2004|url=https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|access-date=21 July 2021|archive-date=21 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210721183556/https://geoscience.nt.gov.au/gemis/ntgsjspui/handle/1/83631|url-status=live}}</ref> === Federale gebied === Op 1 Januarie 1911, 'n dekade na Federasie, is die Noordelike Gebied van Suid-Australië geskei, saam met die Australiese Hoofstadgebied van NSW en aan federale beheer oorgedra. Alfred Deakin het destyds gemeen: “[V]ir my was die vraag nie soseer kommersieel van aard nie, maar nasionaal — eerstens, tweedens, derdens en laastens. Óf ons moes daarin slaag om die noordelike gebied te bevolk, óf ons moes ons onderwerp aan die oordrag daarvan aan ’n ander nasie.”<ref>{{cite book|last=Walker|first=David|title=Anxious Nation: Australia and the Rise of Asia, 1850–1939|year=1999|publisher=University of Queensland Press|isbn=978-0702231315|page=122|url=https://books.google.com/books?id=spS6AAAAIAAJ}}</ref> Teen die einde van 1912 was daar 'n groeiende gevoel dat die naam "Noordelike Gebied" onbevredigend was.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5351157|title=The Territory: Federal Policy Criticised|newspaper=The Advertiser|location=Adelaide|date=14 November 1912}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article15375411|title=House of Representatives|newspaper=The Sydney Morning Herald|date=14 November 1912}}</ref> Die name "Kingsland" (na Koning George V en om met Queensland ooreen te stem), "Centralia" en "Territoria" is voorgestel, met Kingsland wat in 1913 die voorkeurkeuse geword het. Die naamsverandering is egter nooit deurgevoer nie.<ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article59253861|title=Territoria or Kingsland!|newspaper=[[The Register (Adelaide)|The Register]]|date=16 April 1914}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|title=Kingsland: New name for the Northern Territory|newspaper=[[The Advertiser (Adelaide)|The Advertiser]]|date=22 April 1913|access-date=1 May 2017|archive-date=10 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210053040/http://nla.gov.au/nla.news-article5396815|url-status=live}}</ref> ==== Verdeling in Noord-Australië en Sentraal-Australië ==== Vir 'n kort tydjie, tussen 1927 en 1931, was die Noordelike Gebied verdeel in Noord-Australië en Sentraal-Australië met die 20ste breedtegraad suid as grens. Kort na hierdie tyd is dele van die Noordelike Gebied in die Kimberley-plan oorweeg as 'n moontlike terrein vir die vestiging van 'n Joodse Tuisland, wat verstaanbaar as die "Onbeloofde Land" beskou word.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18097828 |title=Wasted Years |newspaper=The Sydney Morning Herald |issue=34,577 |location=New South Wales, Australia |date=16 October 1948 |access-date=20 July 2019 |page=6 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43802260 |title=Immigration Scheme That Failed |newspaper=The Advertiser (Adelaide) |volume=91 |issue=28178 |location=South Australia |date=29 January 1949 |access-date=20 July 2019 |page=8 |via=National Library of Australia}}</ref> Gedurende die vroeë 20ste eeu is die suidelike deel van die gebied as die "laaste grens" van Australiese nedersetting beskou, waar 'simpatieke blankes' gehoop het dat Aboriginale tradisies steeds beoefen sou word.<ref name="O'Brien">{{cite journal |date=2015 |title=Hunger and the humanitarian frontier |last=O'Brien |first=Anne |url=http://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |journal=Aboriginal History |publisher=Aboriginal History Inc. ANU Press |volume=39 |access-date=30 May 2023 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604131320/https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/p332783/html/article05.xhtml?referer=1790&page=11 |url-status=live }}</ref> Konflikte het ontstaan ​​as gevolg van die hulpbronskaarste en die broosheid van die veebedryf, en die gebied was vol inheemse 'bosbandiete' wat beeste vir voedsel gejaag het weens werkskaarste by veeboere. Dit is vererger deur 'n droogte tussen 1925 en 1929 wat gelei het tot die dood van 85 persent van die kinders by die Hermannsburg-sendingstasie in Sentraal-Australië. Intussen was wit houdings teenoor Aboriginale mense paternalisties, verskeur tussen die begeerte om hulle in tye van honger te help en die vrees om hulle te "verarm" en hul aansporings om te werk te verminder. In die Coniston-slagting van 1928 is strafekspedisies deur wit koloniste onder leiding van die Noordelike Gebiedspolisiekonstabel William George Murray uitgevoer in reaksie op die moord op 'n dingojagter, wat gelei het tot die dood van dosyne tot honderde mense van die Warlpiri-, Anmatyerre- en Kaytetye-groepe.<ref name="Bradley">{{cite book |last1=Bradley |first1=Michael |title=Coniston |date=2019 |publisher=UWA Press |location=Perth|isbn=9781760801045}}</ref> Dit was een van vele slagtings van Aboriginale mense in die streek.<ref>{{Cite web |last= |title=Some Known Frontier Conflicts in the Northern Territory |url=https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |access-date=2024-09-17 |website=Australian Frontier Conflicts |language=en-AU |archive-date=17 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917230217/https://australianfrontierconflicts.com.au/timelines/some-known-frontier-conflicts-in-the-northern-territory/ |url-status=live }}</ref> ==== Na die Tweede Wêreldoorlog ==== Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die grootste deel van die Noordelike Helfte onder militêre regering geplaas. Dit is die enigste keer sedert die Federasie dat 'n deel van 'n Australiese staat of gebied onder militêre beheer was. Na die oorlog is beheer oor die hele gebied teruggegee aan die Statebond. Die bombardement van Darwin het op 19 Februarie 1942 plaasgevind. Dit was die grootste enkele aanval ooit deur 'n buitelandse moondheid op Australië uitgevoer. Bewyse van Darwin se Tweede Wêreldoorlog-geskiedenis word gevind by 'n verskeidenheid bewaarde terreine in en om die stad, insluitend ammunisiebunkers, landingsbane, olietonnels en museums. Die hawe is beskadig in die Japannese lugaanvalle van 1942. Dit is daarna herstel.<ref>{{cite web |last1=Thiem |first1=David |title=Semaphore: 75 Years After the Bombing of Darwin a Story of Reconciliation Hope and Peace |url=https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |website=Semaphore |publisher=Royal Australian Navy |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614125410/https://seapower.navy.gov.au/media-room/publications/semaphore-04-17 |url-status=live }}</ref> In die laat 1960's het verbeterde paaie in aangrensende state wat met die gebied verbind het, hawevertragings en vinnige ekonomiese ontwikkeling tot onsekerheid in hawe- en streeksinfrastruktuurontwikkeling gelei. As gevolg van die Kommissie van Ondersoek, wat deur die Administrateur<ref>[http://catalogue.nla.gov.au/Records/a590549]{{Dead link|date=July 2012}}</ref> ingestel is, is hawewerkreëlings verander, vasmeer belegging uitgestel en 'n hawemeesterplan opgestel.<ref>{{cite book|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|title=Darwin and Northern Territory freight transport study|editor-last=Australia|date=30 April 1977|publisher=Australian Government Publishing Service|isbn=9780642033512|access-date=30 April 2019|via=National Library of Australia (new catalog)|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430152242/https://catalogue.nla.gov.au/Record/2794315|url-status=live}}</ref> Uitbreiding van spoorvervoer was toe nie oorweeg nie weens lae vragvolumes. [[Aborigines]] in die gebied het gesukkel vir regte op grond en billike lone. In 1963 het die Yolngu-mense van Arnhemland twee petisies, bekend as die Yirrkala-baspetisies, by die Australiese Parlement ingedien om te protesteer teen die feit dat hul grond sonder voorafgaande konsultasie vir die ontginning van [[bauxiet]] oorgeneem is.<ref name=founding>{{cite web| url=https://www.foundingdocs.gov.au/item-did-104.html|title= Yirrkala bark petitions 1963 (Cth)|website= Documenting A Democracy|publisher=Museum of Australian Democracy|access-date = 8 January 2026}}</ref><ref>{{cite book | last=Wright | first=Clare|author-link = Clare Wright | title=Näku Dhäruk: The Bark Petitions: How the People of Yirrkala Changed the course of Australian democracy | publisher=Text Publishing Company | date=1 October 2024 | isbn=978-1-922330-86-4 | url=https://books.google.com/books?id=jRG00AEACAAJ}}</ref> Nog 'n belangrike gebeurtenis in hierdie stryd was die staking en wegstap deur die Gurindji-mense by Wave Hill-veestasie in 1966. Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' (NTCAR) het die stakers ondersteun en publisiteit verskaf.<ref name=ntcar>{{cite web | title=Northern Territory Council for Aboriginal Rights | publisher=National Museum of Australia | date=26 November 2018 | url=https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | access-date=30 November 2020 | archive-date=14 May 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210514125342/https://www.nma.gov.au/explore/features/indigenous-rights/organisations/expansion-folder/northern-territory-council-aboriginal-rights#! | url-status=dead }}</ref> Die federale regering van Gough Whitlam het die ''Woodward Royal Commission'' in Februarie 1973 op die been gebring om ondersoek in te stel na hoe grondregte in die Noordelike Gebied bereik kan word. Regter Woodward se eerste verslag in Julie 1973 het aanbeveel dat 'n Sentrale Landraad en 'n Noordelike Landraad op die been gebring word om die sienings van die inheemse bevolking aan hom voor te lê. 'n Wetsontwerp op Grondregte is opgestel, en die Wet op Aboriginale Grondregte (Noordelike Gebied) van 1976 is op 16 Desember 1976 deur die Fraser-regering aangeneem en het op 26 Januarie 1977 in werking getree.<ref>{{Cite web |title=Aboriginal Land Rights (Northern Territory) Act 1976 |url=http://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |access-date=2022-03-01 |website=legislation.gov.au|archive-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074252/https://www.legislation.gov.au/Details/C2016C00111/Html/Text |url-status=live }}</ref> Die ''Northern Territory Council for Aboriginal Rights'' is in 1976 ontbind.<ref name="ntcar" /> In 1974, van Kersaand tot Kersdag, is Darwin deur die tropiese [[sikloon]] Tracy verwoes. Ses-en sestig mense sterf tydens Sikloon Tracy, skade van A$837 miljoen word veroorsaak (ongeveer A$8,38 miljard vanaf 2024 {{As of|2024|lc=on}}<ref>{{cite web|url=https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|title=Inflation Calculator|access-date=19 July 2019|author=Reserve Bank of Australia|date=30 October 2015|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625131710/https://www.rba.gov.au/calculator/annualDecimal.html|url-status=live}}</ref>)<ref>{{Cite web |title=Severe Tropical Cyclone Tracy |url=https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119220943/https://www.bom.gov.au/cyclone/history/tracy.shtml |archive-date=19 November 2025 |access-date=2026-01-22 |website=www.bom.gov.au |language=en |url-status=live }}</ref> en vernietig ongeveer 70% van Darwin se geboue, waarvan 80% huise is. Die sikloon het meer as 41&nbsp;000 van die 47&nbsp;000 inwoners van die stad dakloos gelaat. Die stad is herbou met baie verbeterde konstruksiekodes en is vandag 'n moderne, aangelegde metropool.<ref>{{Cite web |title=2016-2017 Annual Report |url=https://www.darwin.nt.gov.au/council/about-council/publications-and-forms/2016-2017-annual-report |access-date=2026-01-22 |website=City of Darwin {{!}} Darwin Council, Northern Territory |language=en}}</ref> === Selfregering === In 1978 is selfregering aan die Gebied verleen deur die Wet op die Noordelike Gebied (Selfregering) van 1978, met 'n Wetgewende Vergadering onder leiding van 'n Hoofminister.<ref>{{Cite web |date=2024-09-17 |title=Northern Territory - Indigenous, Autonomy, Self-Government {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |access-date=2024-09-18 |website=www.britannica.com |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022125/https://www.britannica.com/place/Northern-Territory/Government-and-society |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-05-13 |title=History of Self Government |url=https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |access-date=2024-09-18 |website=Territory Day |language=en-AU |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909023053/https://territoryday.nt.gov.au/history-of-self-government/ |url-status=live }}</ref> Die Administrateur van die Noordelike Gebied is nog 'n belangrike posisie in die regering en hulle tree op as die Koning se verteenwoordiger in die Gebied en 'n deel van hul rol is die aanstelling van die Hoofminister.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2023-09-22 |title=Role of the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/role-of-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en}}</ref> Die Gebied publiseer ook amptelike kennisgewings in sy eie Staatskoerant.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-07-18 |title=Government Gazettes |url=https://nt.gov.au/about-government/gazettes |access-date=2024-09-18 |website=nt.gov.au |language=en |archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930205148/https://nt.gov.au/about-government/gazettes |url-status=live }}</ref> In die 1980's is bewaringsgerigte gebiede in die Noordelike Gebied soos die Kakadu Nasionale Park en die Uluru-Kata Tjuta Nasionale Park op die UNESCO-wêrelderfenislys opgeneem vir hul mengsel van natuurlike erfenis en Aboriginale kultuur. Gedurende 1995–96 was die Noordelike Gebied kortliks een van die min plekke in die wêreld met wettige vrywillige genadedood, totdat die Federale Parlement die wetgewing omvergewerp het.<ref>{{cite web|url=http://www.nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|title=Select Committee on Euthanasia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110302220134/http://nt.gov.au/lant/parliament/committees/rotti/parldebate.shtml|archive-date=2 March 2011|date=13 September 2007|publisher=Legislative Assembly of the Northern Territory}}</ref> Voordat die oorheersende wetgewing uitgevaardig is, het vier mense die wet, ondersteun deur dr. Philip Nitschke, gebruik.<ref>{{Cite web |last=Fedele |first=Robert |date=2024-02-11 |title=How the Northern Territory trailblazed Australia's voluntary assisted dying laws |url=https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |access-date=2024-09-18 |website=Australian Nursing & Midwifery Journal |language=en-AU |archive-date=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121453/https://anmj.org.au/how-the-northern-territory-trailblazed-australias-voluntary-assisted-dying-laws/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Maitland-Newcastle |first=Catholic Diocese of |title=Philip Nitschke and 'rational suicide' {{!}} Catholic Diocese of Maitland-Newcastle |url=https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |access-date=2024-09-18 |website=www.mn.catholic.org.au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002224/https://www.mn.catholic.org.au/news-events/news/philip-nitschke-and-rational-suicide/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Davey |first=Melissa |date=2016-04-22 |title=Philip Nitschke, the man who thinks we should all choose when to die |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |access-date=2024-09-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008060404/https://www.theguardian.com/australia-news/2016/apr/22/philip-nitschke-choose-when-to-die-euthanasia-advocate |url-status=live }}</ref> == Geografie == Daar is baie klein nedersettings versprei oor die gebied, maar die groter bevolkingsentrums is geleë op die enkele geplaveide pad wat Darwin met Suid-Australië verbind, die Stuart-snelweg, wat aan die plaaslike bevolking eenvoudig as "die spoor" bekend staan. Die Noordelike Gebied is die tuiste van baie skouspelagtige natuurlike rotsformasies, insluitend [[Uluru|Uluru/Ayers Rock]] en Kata Tjuta/The Olgas in die Sentraal-Australiese streek en Kakadu Nasionale Park in die noorde. Elke een van hierdie terreine word as heilig geag deur die plaaslike Aboriginale bevolking en het belangrike internasionale toeriste-aantreklikhede en erkende UNESCO- [[wêrelderfenisgebied]]e geword.<ref>{{Cite web |title=World Heritage: Uluru-Kata Tjuta National Park |url=https://parksaustralia.gov.au/uluru/discover/highlights/world-heritage/#:~:text=Uluru-Kata%20Tjuta%20National%20Park%20is%20included%20on%20the%20UNESCO,animals,%20and%20outstanding%20natural%20beauty. |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Heritage: Kakadu |url=https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |access-date=2024-09-18 |website=parksaustralia.gov.au |language=en-au |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918022631/https://parksaustralia.gov.au/kakadu/discover/world-heritage/ |url-status=live }}</ref> Die noordelike gedeelte van die gebied bestaan ​​hoofsaaklik uit tropiese [[savanne]]s, wat uit verskeie afsonderlike [[Ekostreek|ekostreke]] bestaan ​​– Arnhem Land tropiese savanne, Carpentaria tropiese savanne, Kimberley tropiese savanne, Victoria Plains tropiese savanne en Mitchell Grass Downs. Die suidelike gedeelte van die gebied is bedek met [[woestyn]] en [[Xerofiet|xerofitiese]] struikgewasse, insluitend die Groot Sandy-Tanami-woestyn, Simpson-woestyn en die xerofitiese struikgewasse van die Sentrale Reekse. Daar is ook 'n uitgebreide reeks rivierstelsels in die gebied. Hierdie riviere sluit in: die Alligatorriviere, Dalyrivier, Finkerivier, McArthurrivier, Roperrivier, Toddrivier en Victoriarivier. Die Hayrivier is 'n rivier suidwes van [[Alice Springs]], met die Marshallrivier, Arthur Creek, Camel Creek en Bore Creek wat daarin vloei.<ref>{{cite web|url=http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|title=Hay River|website=Bonzle.com|access-date=10 June 2019|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726193944/http://www.bonzle.com/c/a?a=p&p=212462&cmd=sp|url-status=live}}</ref> === Nasionale parke === {{div col|colwidth=20em}} * Barranyi (North Island) Nasionale Park * Casuarina Kus Reserwe * Daly Rivier Natuur Park * Djukbinj Nasionale Park * Dulcie Reeks Nasionale Park * Elsey Nasionale Park * Finke Gorge Nasionale Park * Garig Gunak Barlu Nasionale Park * Howard Springs Nasionale Park * Iytwelepenty / Davenport Reekse Nasionale Park * Judbarra / Gregory Nasionale Park * Kakadu Nasionale Park * Karlu Karlu / Devils Marbles Bewarings Reserwe * Keep River Nasionale Park * Litchfield Nasionale Park * Mary River Nasionale Park * Nitmiluk Nasionale Park * Tjoritja / West MacDonnell Nasionale Park * Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park * Watarrka Nasionale Park {{div col end}} <gallery> Lêer:Mount Sonder.JPG|Mount Sonder, die vierde hoogste berg in die Noordelike Gebied na die naby geleë Berg Zeil, in die West MacDonnell Nasionale Park Lêer:Kakadu 2488.jpg|Nourlangie Rock in Kakadu Nasionale Park Lêer:Jim jim falls.jpg|Jim Jim Waterval, Kakadu Nasionale Park Lêer:Uluru NT Australia.JPG|[[Uluru|Uluru / Ayers Rock]], een van die bekendste bakens van die Noordelike Gebied Lêer:Uluru, helicopter view, cropped.jpg|Uluru / Ayers Rock uit die lug gesien </gallery> [[Lêer:Kata Tjuta pan.jpg|duimnael|upright=3.75|center|Uluṟu-Kata Tjuṯa Nasionale Park]] === Klimaat === Die Noordelike Gebied het twee kenmerkende klimaatsones. Die noordelike punt, insluitend Darwin, het 'n tropiese klimaat met hoë humiditeit en twee seisoene, die nat (Oktober tot April) en droë seisoen (Mei tot September). Gedurende die droë seisoen is byna elke dag warm en sonnig, en die humiditeit in die middag is gemiddeld ongeveer 30%. Daar is baie min reënval tussen Mei en September. In die koelste maande van Junie en Julie kan die daaglikse minimum [[temperatuur]] so laag as 14&nbsp;°C daal, maar baie selde laer, en [[ryp]] is nog nooit aangeteken nie. Die nat seisoen word geassosieer met tropiese siklone en moessonreën. Die meeste reënval vind plaas tussen Desember en Maart (die [[Suidelike halfrond]] somer), wanneer [[donderstorm]]s algemeen voorkom en die middag se relatiewe humiditeit gemiddeld meer as 70% gedurende die natste maande is. Gemiddeld val meer as 1&nbsp;570 mm&nbsp;reën in die noorde. Reënval is die hoogste in noordwestelike kusgebiede, waar reënval gemiddeld van 1&nbsp;800 tot 2&nbsp;100&nbsp;mm is. Die sentrale streek is die woestynsentrum van die land, wat Alice Springs en Uluru (Ayers Rock) insluit, en is semi-droog met min reën wat gewoonlik gedurende die warmste maande van, Oktober tot Maart, val. Seisoene is meer duidelik in sentraal-Australië, met baie warm somers en koel winters. Ryp word 'n paar keer per jaar aangeteken. Die streek ontvang minder as 250&nbsp;mm reën per jaar. Die hoogste temperatuur wat in die gebied aangeteken is, is 48,3 °C (118,9 °F) by Finke op 1 en 2 Januarie 1960. Die laagste temperatuur is −7,5 °C (18,5 °F) by Alice Springs op 17 Julie 1976. {{Tabel weergemiddelden | locatie = die Noordelike Gebied. |jan_a_max= 48.3 |feb_a_max= 46.4 |mrt_a_max= 45.0 |apr_a_max= 41.5 |mei_a_max= 40.2 |jun_a_max= 37.9 |jul_a_max= 37.5 |aug_a_max= 39.7 |sep_a_max= 42.0 |okt_a_max= 45.0 |nov_a_max= 46.1 |dec_a_max= 47.2 |jan_a_min= 6.7 |feb_a_min= 8.5 |mrt_a_min= 4.7 |apr_a_min= 1.0 |mei_a_min= -4.2 |jun_a_min= -6.0 |jul_a_min= -7.5 |aug_a_min= -5.4 |sep_a_min= -2.8 |okt_a_min= 0.0 |nov_a_min= 3.5 |dec_a_min= 7.5 |bron = Bureau of Meteorology (Australië)<ref>{{cite web |title=Daily Extremes |url=http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |website=Bureau of Meteorology |access-date=5 December 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408191051/http://www.bom.gov.au/cgi-bin/climate/extremes/monthly_extremes.cgi?area=nt |url-status=live }}</ref> |date=November 2019}} == Staatsbestuur == === Parlement === [[Lêer:Darwin (AU), Parliament House -- 2019 -- 4336-8.jpg|duimnael|Die Parlementsgebou in Darwin.]] Die parlement van die Noordelike Gebied is een van die drie eenkamerparlemente in die land. Gebaseer op die [[Westminster-stelsel]], bestaan ​​dit uit die Northern Territory Wetgewende Vergadering wat in 1974 geskep is en die Northern Territory Wetgewende Raad vervang het. Dit produseer ook die ''Northern Territory of Australia'' Staatskoerant. Die Wetgewende Raad van die Noordelike Gebied was die gedeeltelik verkose regerende liggaam van 1947 tot die vervanging daarvan deur die volledig verkose Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied in 1974. Die totale inskrywing vir die 1947-verkiesing was 4 443. Die Noordelike Gebied is in vyf kiesafdelings verdeel: Darwin, Alice Springs, Tennant Creek, Batchelor en Stuart. Alhoewel hierdie vergadering bevoegdhede uitoefen soortgelyk aan dié van die parlemente van die state van Australië, doen dit dit deur wetgewende devolusie van bevoegdhede van die Statebondsregering, eerder as deur enige grondwetlike reg. As sodanig behou die Statebondsregering die reg om wetgewing vir die gebied te maak, insluitend die mag om wetgewing wat deur die Wetgewende Vergadering aangeneem is, te tersyde te stel. Vyf-en-twintig lede van die Wetgewende Vergadering word verkies vir vierjaartermyne uit enkellid-kiesers.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2017-06-16 |title=Members |url=https://parliament.nt.gov.au/members |access-date=2024-09-18 |website=parliament.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023750/https://parliament.nt.gov.au/members |url-status=live }}</ref> Verskeie kere sedert selfregering toegestaan is, was daar agitasie vir volle staatskap binne die streek.<ref>{{Cite news |date=2022-08-13 |title=The Northern Territory worked for decades to become a state. Could it ever happen? |url=https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023749/https://www.abc.net.au/news/2022-08-14/northern-territory-statehood-future/101292860 |url-status=live }}</ref> 'n Referendum van kiesers in die Noordelike Gebied is in 1998 oor die kwessie gehou, wat gelei het tot 'n 'nee'-stem.<ref>{{Cite web |last=House of Representatives Standing Committee on Legal and Constitutional Affairs |date=2007-05-01 |title=The long road to statehood: Report of the inquiry into the federal implications of statehood for the Northern Territory |url=https://www.aph.gov.au/binaries/house/committee/laca/ntstatehood/report/fullreport.pdf |access-date=2024-09-18 |website=Parliament of Australia}}</ref> Dit was 'n skok vir beide die Noordelike Gebied en die Statebondsregerings, aangesien meningspeilings getoon het dat die meeste Territoriane staatskap ondersteun het. Maar onder die Australiese Grondwet kan die federale regering die voorwaardes vir toetrede tot volle staatskap bepaal. Die Noordelike Gebied is drie senatore aangebied, eerder as die twaalf wat aan oorspronklike state gewaarborg is (as gevolg van die verskil in bevolkings, sou gelyke getalle Senaatsetels beteken dat 'n Territoriaan se stem vir 'n senator meer werd sou gewees het as 30 sulke stemme in Nieu-Suid-Wallis of Victoria). Behalwe vir wat as 'n arrogante benadering deur die destydse hoofminister Shane Stone aangehaal is, word geglo dat die meeste Territoriane, ongeag hul algemene sienings oor staatskap, huiwerig was om die spesifieke aanbod wat gemaak is, te aanvaar.<ref>{{cite video |title=ABC Lateline Discussion |url=http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |url-status=dead |medium=Current Affairs |publisher=Australian Broadcasting Corporation |location=Australia |date=15 Oktober 1998 |access-date=10 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519013129/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s13445.htm |archive-date=19 Mei 2006}}</ref> ===Hoofminister en kabinet=== Die hoofminister is die regeringshoof van die selfregerende Noordelike Gebied (die ekwivalent van 'n premier in 'n Australiese deelstaat). Die hoofminister word deur die administrateur aangestel, wat volgens grondwetlike gebruik die leier aanstel van die party of koalisie wat die meerderheid setels in die Wetgewende Vergadering van die Noordelike Gebied het. Die huidige hoofminister is Lia Finocchiaro van die Country Liberal Party (CLP). Die CLP het die Australiese Arbeidersparty tydens die algemene verkiesing van 24 Augustus 2024 verslaan en Finocchiaro het daarna die eerste vroulike CLP-hoofminister van die Noordelike Gebied geword.<ref>{{Cite news |date=2024-08-26 |title='The important work has begun': NT chief minister-elect outlines new government's first steps |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-26/lia-finocchiaro-outlines-new-nt-governments-first-steps/104254328 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-24 |title=Who is Lia Finocchiaro, the woman who will become the NT's next chief minister? |url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |access-date=2024-09-18 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://www.abc.net.au/news/2024-08-25/lia-finocchiaro-clp-leader-chief-minister-nt-election/104266424 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Boecker |first=Brianna |date=2024-08-26 |title=First female Country Liberal Party chief minister of the Northern Territory. Who is Lia Finocchiaro? |url=https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |access-date=2024-09-18 |website=Women's Agenda |language=en-AU |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918023929/https://womensagenda.com.au/politics/local/first-female-country-liberal-party-chief-minister-of-the-northern-territory-who-is-lia-finocchiaro/ |url-status=live }}</ref> ===Administrateur=== Die Noordelike Gebied het op 1 Julie 1978 selfregering verkry onder 'n administrateur wat deur die Goewerneur-generaal van Australië aangestel word. Die federale regering, en nie die regering van die Noordelike Gebied nie, adviseer die goewerneur-generaal oor die aanstelling van die administrateur, hoewel die regering van die Noordelike Gebied volgens konvensie vooraf geraadpleeg word. Die huidige administrateur is David Connolly, wat sy amp op 27 Februarie 2026 aanvaar het.<ref>{{Cite web |last=Government |first=Northern Territory |date=2024-02-05 |title=About the Administrator |url=https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |access-date=2024-09-18 |website=govhouse.nt.gov.au |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024550/https://govhouse.nt.gov.au/the-administrator/about-the-administrator |url-status=live }}</ref> ===Federale regering=== [[Lêer:Children wave Australian flags during an Anzac Day parade in Palmerston, Australia, April 25, 2013, as U.S. Marines with the 1st Platoon, Lima Company, 3rd Battalion, 3rd Marine Regiment, Marine Rotational 130425-M-AL626-014.jpg|duimnael|Kinders swaai Australiese vlae tydens 'n Anzac-dagparade in [[Palmerston, Noordelike Gebied|Palmerston]].]] Die Noordelike Gebied word in die federale parlement verteenwoordig deur twee lede in die Huis van Verteenwoordigers en twee senatore. Ná die federale verkiesing van 2025 dien Marion Scrymgour van die Australiese Arbeidersparty (ALP) as lid vir Lingiari en Luke Gosling van die ALP as lid vir Solomon in die Huis van Verteenwoordigers. Die Noordelike Gebied se twee senatore is Malarndirri McCarthy (ALP) en Jacinta Nampijinpa Price van die Country Liberal Party (CLP). ===Plaaslike regering=== Die Noordelike Gebied is verdeel in 18 plaaslike regeringsgebiede, bestaande uit vier munisipaliteite (''municipal councils''), drie shires en elf streeksrade (''regional councils''). Hierdie rade is verantwoordelik vir plaaslike funksies wat deur die parlement van die Noordelike Gebied gedelegeer word, waaronder padinstandhouding, afvalbestuur, gemeenskapsfasiliteite en plaaslike beplanning. Hul inkomste is hoofsaaklik afkomstig van eiendomsbelasting, diensgelde en regeringstoelaes.<ref>LGANT, 2026. Local Government in the NT. https://lgant.asn.au/about-lg/local-government-in-the-nt/?utm Besoek 26 Junie 2026</ref> === Inheemse Australiërs === [[Lêer:Australia Aboriginal Culture 011.jpg|duimnael|[[Aborigines|Inheemse Australiërs]] besit ongeveer 49% van die Noordelike Gebied se grond.]] Inheemse grondrade in die Noordelike Gebied is groepe inheemse grondeienaars, gestig kragtens die Wet op Inheemse Grondregte van 1976.<ref>{{Cite web |title=The Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.clc.org.au/the-alra/#:~:text=The%20Land%20Rights%20Act%20mandated,form%20a%20new%20land%20council. |access-date=2024-09-18 |website=Central Land Council |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Aboriginal Land Rights Act |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |access-date=2024-09-18 |website=National Museum of Australia |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918024900/https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/aboriginal-land-rights-act |url-status=live }}</ref> ===Politieke partye=== Die twee histories dominante politieke partye in die Noordelike Gebied is die konserwatiewe Country Liberal Party wat die Gebied van 1974 tot 2001, van 2012 tot 2016 en sedert 2024 regeer het, en die sosiaal-demokratiese Australiese Arbeidersparty wat die Gebied van 2001 tot 2012 en van 2016 tot 2024 regeer het. Kleiner partye wat ook aktief is in die Noordelike Gebied sluit in die Northern Territory Greens, die Shooters and Fishers Party en verskeie ander. Dit is algemeen dat onafhanklike politici verkiesings wen. Die CLP se bewind was eens so streng dat 'n voormalige minister eens gesê het die CLP het 'n "'regmatige erfenis om die party te wees wat hierdie plek bestuur'".<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | title=After eight years in the political wilderness, the CLP hopes it can return to power in the NT | newspaper=ABC News | date=8 Augustus 2024 | archive-date=26 August 2024 | access-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826124139/https://www.abc.net.au/news/2024-08-09/nt-election-clp-seeking-return-after-two-terms-in-opposition/104185102 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | title=Arcadian populism. The Country Liberal Party and Self-Government in the Northern Territory | access-date=27 Augustus 2024 | archive-date=27 Augustus 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240827092455/https://territorystories.nt.gov.au/10070/462324/0/89 | url-status=live }}</ref> Die algemene verkiesing van die Noordelike Gebied in 2024 het die NT Greens hul eerste setel ooit in die Wetgewende Vergadering besorg toe Kat McNamara die voormalige hoofminister Natasha Fyles in die kiesafdeling Nightcliff verslaan het. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat die Groenes 'n setel in die parlement van die Noordelike Gebied gewen het. Ná McNamara se bedanking in Februarie 2026 het Arbeid egter die setel tydens 'n tussenverkiesing herower.<ref>{{cite web|url=https://www.tallyroom.com.au/56505|title=Greens win Nightcliff from third place|author=Ben Raue|work=The Tally Room|date=4 September 2024 }}</ref> Aangesien minder partye en kandidate aan die algemene verkiesings van die Noordelike Gebied deelneem as aan die Australiese federale verkiesings in die Noordelike Gebied, het die CLP, Arbeid en onafhanklikes gewoonlik 'n hoër stemaandeel by gebiedsverkiesings as by federale verkiesings in die Noordelike Gebied as gevolg van die afwesigheid van regse kleiner partye soos Pauline Hanson se One Nation en die feit dat die Groenes nie in elke setel by gebiedsverkiesings staan nie. == Demografie == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:.5em; font-size:90%;" |+ Beraamde populasie<br />vir die Noordelike Gebied ! Jaar !! Populasie |- | style="text-align:right;"| 1901 || style="text-align:center;"| 4,765 |- | style="text-align:right;"| 1956 || style="text-align:center;"| 19,556 |- | style="text-align:right;"| 1961 || style="text-align:center;"| 44,481 |- | style="text-align:right;"| 1974 || style="text-align:center;"| 102,924 |- | style="text-align:right;"| 1976 || style="text-align:center;"| 97,090 |- | style="text-align:right;"| 1981 || style="text-align:center;"| 122,616 |- | style="text-align:right;"| 1991 || style="text-align:center;"| 165,493 |- | style="text-align:right;"| 1996 || style="text-align:center;"| 181,843 |- | style="text-align:right;"| 2001 || style="text-align:center;"| 200,019 |- | style="text-align:right;"| 2006 || style="text-align:center;"| 192,900 |- | style="text-align:right;"| 2011 || style="text-align:center;"| 211,945 |- | style="text-align:right;"| 2016 || style="text-align:center;"| 228,833 |- | style="text-align:right;"| 2021 || style="text-align:center;"| 232,605 |- | colspan="2" style="font-size:80%; text-align:center;"| Bron: Australiese Buro vir Statistiek<br />(Est Resident Pop) |} Die bevolking van die Noordelike Gebied tydens die Australiese sensus van 2011 was 211 945,<ref name=2011census>[http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 2011 Census QuickStats: Northern Territory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313015221/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/7?opendocument&navpos=220 |date=13 March 2018 }}, Australian Bureau of Statistics, 9 August 2011.</ref> 'n toename van 10 persent vanaf die sensus van 2006. Die Australiese Buro vir Statistiek het 'n inwonersbevolking van 244 300 in Junie 2015 geraam, met inagneming van inwoners oorsee of tussen state. Die gebied se bevolking verteenwoordig 1% van die totale bevolking van Australië.<ref name=abs>{{cite web| url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3101.0| title = 3101.0 – Australian Demographic Statistics, Mar 2016| access-date = 1 November 2016| publisher = Australian Bureau of Statistics| date = 22 September 2016| archive-date = 11 January 2018| archive-url = https://web.archive.org/web/20180111105412/http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/mf/3101.0| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2014-15, Northern Territory|date=29 March 2016|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=29 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310034527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features502014-15|archive-date=10 March 2017|url-status=dead}}</ref><ref name=ads>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|title=3101.0 – Australian Demographic Statistics, Dec 2011|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829122148/http://abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/Latestproducts/3101.0Main%20Features1Dec%202011?opendocument&tabname=Summary&prodno=3101.0&issue=Dec%202011&num=&view=|archive-date=29 August 2012|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Darwin homebanner.jpg|alt=|duimnael|Darwin is die hoofstad en grootste stad in die Noordelike Gebied]] Die Noordelike Gebied se bevolking is die jongste in Australië en het die grootste proporsie (23,2%) onder 15 jaar en die kleinste proporsie (5,7%) van 65 jaar en ouer. Die [[Mediaan|mediaanouderdom]] van inwoners van die Noordelike Gebied is 31 jaar, ses jaar jonger as die nasionale mediaanouderdom.<ref name=2011census /> [[Lêer:Alice Springs (2049606825).jpg|alt=|duimnael|[[Alice Springs]]]] Inheemse Australiërs maak 30,3% van die bevolking uit<ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians, 30 June 2021 {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |access-date=2024-08-27 |website=www.abs.gov.au |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227124201/https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/estimates-aboriginal-and-torres-strait-islander-australians/latest-release |url-status=live }}</ref> en besit sowat 49% van die grond. Die lewensverwagting van inheemse Australiërs is heelwat laer as dié van nie-inheemse Australiërs in die Noordelike Gebied, 'n feit wat elders in Australië weerspieël word. ABS-statistieke dui daarop dat inheemse Australiërs ongeveer 11 jaar vroeër sterf as die gemiddelde nie-inheemse Australiër. Daar is inheemse gemeenskappe in baie dele van die gebied, waarvan die grootste die Pitjantjatjara naby Uluru/Ayers Rock, die Arrernte naby Alice Springs, die Luritja tussen daardie twee, die Warlpiri verder noord, en die Yolngu in oostelike Arnhem Land is. In 2019 het 147 255<ref>{{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |title=Regional population, 2018-19 financial year |website=abs.gov.au |date=25 March 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=3 February 2021 |archive-date=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408103747/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2018-19 |url-status=live }}</ref> mense in Darwin gewoon, 'n oorweldigende meerderheid van die Gebied se bevolking. Ten spyte hiervan is die Noordelike Gebied die mins verstedelikte jurisdiksie in die Statebond (gevolg deur Tasmanië). === Stede en dorpe === {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Beduidende Stedelike Gebiede<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek word Beduidende Stedelike Gebiede gedefinieer as beduidende dorpe en stede, of agglomerasies van kleiner dorpe, met 'n totale bevolking van ten minste 10 000. Beduidende Stedelike Gebiede kan meer as een afsonderlike stedelike sentrum bevat. Daar is stedelike gebiede met meer as 10 000 mense wat die ABS tans nie as Beduidende Stedelike Gebiede klassifiseer nie.</ref> <ref group=nota>Die ABS definieer tans slegs twee Beduidende Stedelike Gebiede binne die Noordelike Gebied.</ref> |- ! Rang ! Beduidende Stedelike Gebiede ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 127,215 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7002 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 25,912 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/7001 Sensus 2021] |- |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking van Stedelike Sentrums<ref group="nota">Volgens die Australiese Buro vir Statistiek verteenwoordig Stedelike Sentrums gebiede van gekonsentreerde stedelike ontwikkeling met bevolkings van 1 000 mense of meer.</ref> <ref group="nota">Slegs die 10 gewildste stedelike sentrums word getoon.</ref> |- ! Rang ! Stedelike Sentrum ! Populasie (2021 Sensus) ! Verwysing |- | 1 |[[Darwin]] |align="right" | 122,207 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL703001 Sensus 2021] |- | 2 |[[Alice Springs]] |align="right" | 24,855 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL712001 Sensus 2021] |- | 3 |[[Katherine, Northern Territory|Katherine]] |align="right" | 5,980 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL714001 Sensus 2021] |- |4 |[[Nhulunbuy]] |align="right" | 3,267 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715006 Sensus 2021] |- |5 |[[Tennant Creek]] |align="right" | 2,949 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715007 Sensus 2021] |- |6 |[[Elcho-eiland / Galiwinku]] |align="right" | 2,199 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715001 Sensus 2021] |- |7 |[[Wadeye]] |align="right" | 1,924 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715008 Sensus 2021] |- |8 |[[Wurrumiyanga|Wurrumiyanga (Nguiu)]] |align="right" | 1,421 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715009 Sensus 2021] |- |9 |[[Gunbalanya|Gunbalanya (Oenpelli)]] |align="right" | 1,153 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715002 Sensus 2021] |- |10 |[[Milingimbi]] |align="right" | 1,097 |[https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/UCL715004 Sensus 2021] |} {| class="wikitable sortable" |+ Bevolking volgens plaaslike regeringsgebied<ref group="nota">Slegs die 10 mees gewilde Plaaslike Regeringsgebiede word getoon.</ref> |- ! Rang ! Plaaslike Regeringsgebiede ! Populasie (30 Junie 2023 skatting)<ref>{{cite web |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |website=Population estimates and components by LGA |date=26 March 2024 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=11 September 2024 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live }}</ref> |- | 1 |Stad van Darwin |align="right" | 85,465 |- | 2 |Stad van Palmerston |align="right" | 41,113 |- | 3 |Alice Springs-dorp |align="right" | 29,213 |- |4 |Litchfield |align="right" | 23,415 |- |5 |Dorp van Katherine |align="right" | 10,829 |- |6 |Oostelike Arnhem Streek |align="right" | 10,011 |- |7 |Roper Golfstreek |align="right" | 7,491 |- |8 |Barkly gebied |align="right" | 7,239 |- |9 |MacDonnell gebied |align="right" | 6,706 |- |10 |Sentrale Woestyn Streek |align="right" | 4,126 |} === Afkoms en immigrasie === {| class="wikitable" style="float:right;" |+Geboorteland (2016)<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au">{{Cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Northern Territory|website=quickstats.censusdata.abs.gov.au|access-date=23 June 2019|archive-date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623005030/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/7%3Fopendocument|url-status=dead}}</ref><ref name="censusdata.abs.gov.au">{{Cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |title=GCP 7 |access-date=23 June 2019 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602225625/https://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub2016.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2016~Community%20Profile~7/$File/GCP_7.zip?OpenElement |url-status=dead }}</ref> ! Geboorteplek<ref group="nota">In ooreenstemming met die Australiese Buro vir Statistiek-bron word Engeland, Skotland, die vasteland van China en die Spesiale Administratiewe Streke van [[Hongkong]] en [[Macau]] afsonderlik gelys.</ref> !! Populasie |- |[[Australië]]|| 157,531 |- |[[Filippyne]]|| 5,914 |- |[[Engeland]]|| 5,583<!-- England and Scotland are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nieu-Seeland]]|| 4,636 |- |[[Indië]]|| 3,598 |- |[[Griekeland]]|| 1,268 |- |[[Amerika]]|| 1,211 |- |[[China]]|| 1,192<!-- Mainland China, Taiwan, Hong Kong and Macau SARs are listed separately as per the source. Do not combine --> |- |[[Nepal]]|| 1,126 |- |[[Indonesië]]|| 1,117 |- |[[Ierland]]|| 1,026 |- |[[Oos-Timor]]||1,024 |} By die 2016-sensus was die mees genomineerde voorouers:<ref group="nota">As a percentage of 199,426 persons who nominated their ancestry at the 2016 census.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> {{columns-list|colwidth=13em| * Inheems (30.3%)<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref> * Australiërs (28.1%)<ref group="nota">The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry are part of the [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] group.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article)|website=abs.gov.au|date=January 1995|access-date=23 June 2019|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420205113/http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182%21OpenDocument|url-status=live}}</ref> * Engels (27.5%) * Iers (9.3%) * Skots (7.5%) * Duits (4.4%) * Filippyns (3.5%) * Chinees (3.1%) * Indies (2.3%) * Italiaans (2.1%) * Grieks (2%) * Nederlands (1.3%) }} 31,2% van die bevolking is in die buiteland gebore met die 2016-sensus. Die vyf grootste groepe oorsese geborenes was van die Filippyne (2,6%), Engeland (2,4%), Nieu-Seeland (2%), Indië (1,6%) en Griekeland (0,6%).<ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> 25,5% van die bevolking, of 58 248 mense, het in 2016 as Inheemse Australiërs (Aborigine Australiërs en Torres Strait Islanders) geïdentifiseer.<ref group="nota">Of any ancestry. Includes those identifying as [[Aboriginal Australians]] or [[Torres Strait Islanders]]. Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au" /><ref name="censusdata.abs.gov.au" /> === Tale === By die 2021-sensus het 57,3% van die bevolking slegs Engels tuis gepraat. Die ander tale wat die meeste tuis gepraat is, was Kriol (2.2%), Djambarrpuyngu (1.7%), Grieks (1.4%) en Nepalees (1.3%).<ref name="census2021">{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|title=Snapshot Northern Territory, Housing and Population Census 2021|date=28 June 2022|access-date=10 July 2022|archive-date=21 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721094557/https://www.abs.gov.au/articles/snapshot-nt-2021#:~:text=Housing-,Population,the%20Census%20counted%2072%2C000%20people|url-status=live}}</ref><ref name="quickstats.censusdata.abs.gov.au"/><ref name="censusdata.abs.gov.au"/> Daar word meer as 100 Inheemse tale en dialekte in die Noordelike Gebied gepraat<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |title=Department of Local Government and Community Services – Aboriginal Languages in the NT |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130114822/http://www.dlgcs.nt.gov.au/interpreting/aboriginal_interpreter_service/aboriginal_languages_in_the_NT |archive-date=30 January 2016 }}</ref> benewens Engels wat die algemeenste in stede soos Darwin of Alice Springs gepraat word. Belangrike inheemse tale wat in die Noordelike Gebied gepraat word, sluit in Murrinh-patha en Ngangikurungurr in die noordweste rondom Wadeye, Warlpiri en Warumungu in die middel rondom Tennant Creek, Arrernte rondom Alice Springs, Pintupi-Luritja in die suidooste, Pitjantjatjara in die suide naby Uluru / Ayers Rock, Yolngu Matha in die verre noorde in Arnhem Land (waar die dialek Djambarrpuyngu van Dhuwal as 'n [[lingua franca]] beskou word), en Burarra, Maung, Iwaidja en Kunwinjku in die middel-noorde en op Croker-eiland en die Goulburn-eilande. Tiwi word op Melville-eiland en Bathurst-eiland gepraat.<ref>{{cite web |url=http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |title=Major Aboriginal languages of the Northern Territory |access-date=23 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130110726/http://www.dlgcs.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0015/6540/AIS_map_language.pdf |archive-date=30 January 2016 |website=dlgcs.nt.gov.au }}</ref> Literatuur in baie van hierdie tale is beskikbaar in die Lewende Argief van Inheemse Tale. === Godsdiens === In die 2021-sensus is die Christendom die belangrikste godsdienstige affiliasie in die Noordelike Gebied, gevolg deur 40,5% van sy bevolking. In 1971 is die Christendom deur 70,2% van die bevolking gevolg en dit het sedertdien afgeneem, terwyl die persentasie mense wat hulle geïdentifiseer het as geen godsdienstige verbintenis nie, toegeneem het van 17,9% in 1971 tot 38,5% in 2021.<ref name="census2021"/> Hindoeïsme is die gebied se grootste nie-Christelike godsdiens (2,7%), gevolg deur Boeddhisme (2,1%) en Islam (1,4%).<ref name="census2021"/><ref>{{Cite web|url=https://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709223800/http://profile.id.com.au/australia/religion?WebID=160|url-status=dead|archive-date=9 July 2015|title=Profile .id, Community Profile – Regional NT|website=Profile.id.com.au|access-date=21 June 2018}}</ref> == Onderwys en opleiding == === Primêre en sekondêre onderrig === Skoolonderwys in die Noordelike Gebied bestaan ​​uit ses jaar laerskoolonderrig, insluitend een oorgangsjaar, drie jaar middelbare skoolonderrig en drie jaar hoërskoolonderrig. Aan die begin van 2007 het die Noordelike Gebied Middelskool vir Jare 7–9 en Hoërskool vir Jare 10–12 ingestel, maar vanaf 2026 is die gebied besig om middelskole na hoërskole te omskep om by die res van die land aan te sluit. Kinders in die Noordelike Gebied begin gewoonlik skool op die ouderdom van vyf. Na voltooiing van hoërskool verwerf studente die ''Northern Territory Certificate of Education and Training'' (NTCET). Studente wat hul sekondêre opleiding suksesvol voltooi, ontvang ook 'n tersiêre toelatingsranglys, of ATAR-telling, om toelating tot die universiteit te bepaal. Skole in die Noordelike Gebied word óf publiek óf privaat befonds. Openbare skole, ook bekend as staats- of regeringskole, word direk deur die Departement van Onderwys befonds en bestuur.<ref>{{cite web|url=http://www.education.nt.gov.au/about-us|title=About us|date=22 December 2023|website=Department of Education|publisher=Northern Territory Government|access-date=23 March 2015|archive-date=27 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227161242/http://www.education.nt.gov.au/about-us|url-status=live}}</ref> Privaat skole wat skoolgeld betaal, sluit skole in wat deur die Katolieke Kerk bestuur word en onafhanklike skole, sommige eliteskole soortgelyk aan Engelse openbare skole. Sommige onafhanklike skole in die Noordelike Gebied is geaffilieer met [[Protestants]]e, [[Lutherse]], [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse]], [[Grieks-Ortodokse Kerk|Grieks-Ortodokse]] of [[Sewendedag-Adventiste]] Kerke, maar sluit nie-kerkskole en 'n inheemse skool in. Teen 2009 het die Noordelike Gebied 151 openbare skole, 15 Katolieke skole en 21 onafhanklike skole gehad. Daar was 39 492 studente ingeskryf in skole regoor die gebied, met 29 175 in openbare skole en 9 882 in onafhanklike skole. Die Noordelike Gebied het ongeveer 4 000 voltydse onderwysers. === Tersiêre onderrig === Die Noordelike Gebied het een universiteit wat in 1989 onder die naam die ''Northern Territory University'' geopen het.<ref>{{cite web|url=https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|title=Celebrating 25 Years of University Education in the Northern Territory|access-date=24 March 2015|archive-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717122525/https://www.cdu.edu.au/25th-anniversary|url-status=live}}</ref> Nou herdoop as die Charles Darwin Universiteit, het dit ongeveer 19 000 studente ingeskryf gehad: ongeveer 5 500 hoëronderwysstudente en ongeveer 13 500 studente op beroepsonderwys en -opleiding kursusse. Die eerste tersiêre instelling in die gebied was die ''Batchelor Institute of Indigenous Tertiary Education '' wat in die middel-1960's gestig is. === Biblioteke en argiewe === ''Library & Archives NT'' is die Noordelike Gebied se openbare navorsingsbiblioteek en argieforganisasie en ondersteun die ontwikkeling van biblioteekdienste regoor die Gebied deur openbare biblioteke te ondersteun.<ref>{{Cite web |title=Visit Us {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/visit-us |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/visit-us |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Services to Public Libraries {{!}} Library & Archives NT |url=https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |access-date=2024-03-14 |website=lant.nt.gov.au |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://lant.nt.gov.au/services-public-libraries |url-status=live }}</ref> Biblioteek en Argiewe NT is in 2019 gestig na die samesmelting van die Noordelike Gebiedsargiefdiens en die Noordelike Gebiedsbiblioteek.<ref>{{Cite web |last=Find & Connect Web Resource Project |first=The University of Melbourne and Australian Catholic University |title=Library & Archives NT – Organisation – Find & Connect – Northern Territory |url=https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |access-date=2024-03-14 |website=findandconnect.gov.au|archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002259/https://www.findandconnect.gov.au/ref/nt/biogs/ENT0112b.htm |url-status=live }}</ref> Die Nasionale Argief van Australië het ook 'n bewaarplek in Darwin, dit is saam met die Biblioteek en Argief NT-bewaarplek by die Noordelike Territorium Argiefsentrum geleë.<ref>{{Cite web |title=Northern Territory |url=https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |access-date=2024-03-14 |website=National Archives of Australia |archive-date=14 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314002300/https://www.naa.gov.au/visit-us/northern-territory |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == === Mynbou === Die Noordelike Gebied se ekonomie word grootliks gedryf deur [[mynbou]], wat gekonsentreer is op energieproduserende minerale, petroleum en energie en ongeveer $2,5 miljard tot die bruto staatsproduk bydra en meer as 4 600 mense in diens het. Mynbou is verantwoordelik vir 14,9% van die bruto staatsproduk in 2014–15, vergeleke met slegs 7% nasionaal.<ref>{{cite web |url=http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |title=About Minerals and Energy Department of Regional Development, Primary Industry, Fisheries and Resources |website=Nt.gov.au |date=16 September 2011 |access-date=23 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523211519/http://www.nt.gov.au/d/Minerals_Energy/index.cfm?header=About%20Minerals%20and%20Energy |archive-date=23 May 2013 |url-status=dead }}</ref> In onlangse jare, hoofsaaklik as gevolg van die effek van groot infrastruktuurprojekte en mynuitbreidings, het konstruksie mynbou verbygesteek as die grootste enkele bedryf in die gebied. Konstruksie, mynbou en vervaardiging, en regerings- en gemeenskapsdienste, maak saam ongeveer die helfte van die gebied se bruto staatsproduk (BSP) uit, in vergelyking met ongeveer 'n derde van die nasionale [[bruto binnelandse produk]] (BBP).<ref name="Economy-Overview">{{cite web|url=https://www.budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|title=Budget 2016-17 Northern Territory Economy Overview|access-date=16 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224040656/https://budget.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/277602/2016-17-Economy-Overview.pdf|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}</ref> Die ekonomie het die afgelope dekade aansienlik gegroei, van 'n waarde van $15 miljard in 2004–05 tot meer as $22 miljard in 2014–15. In 2012–13 het die gebiedsekonomie met 5,6% uitgebrei, meer as twee keer die vlak van nasionale groei, en in 2014–15 het dit met 10,5% gegroei, vier keer die nasionale groeikoers.<ref name="Economy-Overview"/> Tussen 2003 en 2006 het die bruto staatsproduk gestyg van $8,67 miljard tot $11,476 miljard, 'n toename van 32,4%. Gedurende die drie jaar tot 2006–2007 het die bruto staatsproduk van die Noordelike Gebied met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 5,5% gegroei. Die bruto staatsproduk per capita in die Noordelike Gebied ($72 496) is hoër as enige Australiese staat of gebied en is ook hoër as die bruto binnelandse produk per capita vir Australië ($54 606). Die Noordelike Gebied se uitvoere het met 12,9% of $681 miljoen in 2012–13 gestyg. Die grootste bydraer tot die gebied se uitvoere was: minerale brandstowwe (hoofsaaklik [[vloeibare aardgas]]), ru-materiale (hoofsaaklik minerale ertse) en voedsel en lewende diere (hoofsaaklik lewende beeste). Die belangrikste internasionale markte vir gebiedsuitvoere is Japan, China, Indonesië, die Verenigde State en Korea.<ref>{{cite web |title=Northern Territory Economy Overview |year=2014 |url=http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=/PMS/Publications/BudgetFinance/BudgetPapers/I-BP07-1415.docx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321135743/http://www.treasury.nt.gov.au/_layouts/download.aspx?SourceUrl=%2FPMS%2FPublications%2FBudgetFinance%2FBudgetPapers%2FI-BP07-1415.docx |archive-date=2017-03-21 |access-date=2025-04-28 }}</ref>{{page needed |date=April 2025}} Invoere na die Noordelike Gebied het altesaam $2 887,8 miljoen beloop, wat hoofsaaklik uit masjinerie- en toerustingvervaardiging (58,4%) en petroleum-, steenkool-, chemiese en verwante produkvervaardiging (17,0%) bestaan ​​het.<ref name="ABS Economics">{{cite web | title = Northern Territory Economics | publisher = Australian Bureau of Statistics | url = http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | date = 31 October 2007 | access-date = 27 July 2008 | archive-date = 10 August 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080810023527/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/9ee724f9094de980ca257384000dbaa1!OpenDocument | url-status = live }}</ref> Die vernaamste mynboubedrywighede is bauxiet by die Gove-skiereiland waar die produksie na raming met 52,1% tot $254 miljoen in 2007–08 sal toeneem, [[mangaan]] by Groote Eylandt, waar die produksie na raming met 10,5% tot $1,1 miljard sal toeneem, wat gehelp sal word deur die nuut ontwikkelde myne, insluitend Bootu Creek en Frances Creek, [[goud]] wat na raming met 21,7 persent tot $672 miljoen by die Union Reefs-aanleg sal toeneem, en [[uraan]] by die Ranger Uraanmyn.<ref>{{cite web |url=http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |title=Northern Territory Budget Mining and energy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720225746/http://www.budget.nt.gov.au/papers/econ/8_mining_energy.pdf |archive-date=20 July 2008 |access-date=29 January 2017 }}</ref> === Toerisme === Toerisme is 'n belangrike ekonomiese dryfveer vir die gebied en 'n beduidende bedryf in streeksgebiede.<ref name="economicprofile.com.au">{{cite web|url=https://www.economyprofile.com.au/|title=Australian Economy Profiles – by REMPLAN|website=Economyprofile.com.au|access-date=30 April 2019|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155811/https://www.economyprofile.com.au/|url-status=live}}</ref> Ikoniese bestemmings soos Uluru/Ayers Rock en Kakadu maak die Noordelike Gebied 'n gewilde bestemming vir binnelandse en internasionale reisigers. Diverse landskappe, watervalle, wye oop ruimtes, inheemse kultuur en wilde en ongetemde wildlewe bied die geleentheid vir besoekers om hulself te verdiep in die natuurlike wonder wat die Noordelike Gebied bied. In 2015 het die gebied altesaam ongeveer 1,6 miljoen binnelandse en internasionale besoekers ontvang wat na raming $2,0 miljard tot die plaaslike ekonomie bygedra het. Vakansiebesoekers het die meerderheid van die totale besoeke uitgemaak (ongeveer 792 000 besoekers). == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Northern Territory|Noordelike Gebied}} * {{Wikivoyage-inlyn|Northern_Territory|Noordelike Gebied}} * {{en}} [https://nt.gov.au/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Territory|title=Northern Territory|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Mei 2026}} {{State van Australië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Noordelike Gebied| ]] 3znmemlflz44414la9mbme3s9i533vs 2 63815 2914085 2913079 2026-06-26T17:23:58Z Aliwal2012 39067 eie stats 2914085 wikitext text/x-wiki <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">Aliwal2012</div> <div style="font-size: 180%; padding-top: 16px; font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; line-height:30px;">Grootmeester-redakteur en bydraemoderator</div> <div style="padding-top: 16px; font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;"></div> [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeester-redakteur op af:wiki<br />14&nbsp;jaar, 149&nbsp;000+]] {{Userboxtop|Aliwal2012}} {{Gebruiker Suid-Afrika}} {{Gebruiker administrateur}} {{Tienjaargemeenskap}} {{Gebruikersbydraes|8644|lang=Afrikaanse}} {{Sjabloon:Gebruikersnederigheid|8644}} {{Vertaler en}} {{Gebruikerskas|Grey|white|[[Image:Animated-Flag-United-Kingdom.gif|center|40px]]|Hierdie gebruiker verwyder '''[[Anglisisme]]s'''.}} {{Userboxbottom}} {{Babel|af|en-5|nl-2|nso-2}} [[Welkom]] op my gebruikersblad! Die [[Afrikaanse Wikipedia]] het tans [[Spesiaal:Statistiek|{{NUMBEROFARTICLES}}]] artikels. ;Persoonlike [[inligting]] en [[statistiek]] Ek is Gert, 'n afgetrede [[apteker]], wat tans in [[Modjadjiskloof]], [[Limpopo]] woon. * My bydraestatistiek: [https://xtools.wmflabs.org/ec/af.wikipedia.org/Aliwal2012 '''149 875''']<!-- 210 935 op alle taalwiki's & projekte --> wysigings op hierdie wiki sedert 31 Maart 2012. * Nuwe Afrikaanse artikels geskep/vertaal: [https://xtools.wmflabs.org/pages/af.wikipedia.org/Aliwal2012/all '''8644'''] tot op 22 Junie 2026. * Hierdie gebruiker is 'n [[:en:Wikipedia:Service_awards#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grootmeester-redakteur]]. * [[Gebruiker:Aliwal2012/Nog Doen Lys|My nog doen lys]] * [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:ContentTranslation#suggestions ContentTranslator] [[Lêer:Middelburg visit 001.jpg|duimnael|links|180px|My [[van]] op 'n straatbord in my geboortedorp, [[Middelburg, Mpumalanga]]. (Dit is nou helaas verwyder!)]] == Motors == • [[Alfa Romeo]] • [[Audi]] • [[Citroën]] • [[Ford]] • [[General Motors|GM]] • [[Honda]] • [[Hyundai Automotive Suid-Afrika|Hyundai]] • [[Mercedes-Benz]] • [[Nissan]] • [[Peugeot]] ;[[Porsche]] • [[Porsche Boxster]] • [[Porsche Cayenne]] • [[Porsche Cayman]] • [[Porsche Panamera]] • [[Porsche 911]] • [[Porsche 928]] • [[Renault]] • [[Suzuki]] • [[Toyota]] • [[Volkswagen]] • [[Alfa Romeo Alfasud|Alfasud]] • [[Alfa Romeo Alfetta|Alfetta]] • [[Alfa Romeo Spider|Spider]] • [[Alfa Romeo Sprint|Sprint]] • [[Alfa Romeo Alfa 6|Alfa 6]] • [[Alfa Romeo 33|33]] • [[Alfa Romeo 147|147]] • [[Alfa Romeo 159|159]] • [[Alfa Romeo Brera|Brera]] • [[Alfa Romeo MiTo|MiTo]] • [[Alfa Romeo Giulietta|Giulietta]] • [[Alfa Romeo Giulietta (750/101)|Giulietta (750/101)]] • [[Alfa Romeo Giulietta (116)|Giulietta (116)]] • [[Alfa Romeo Giulietta (940)|Giulietta (940)]] • [[Alfa Romeo GTV|GTV]] • [[Audi 100|100]] • [[Audi A1|A1]] • [[Audi A2|A2]] • [[Audi A3|A3]] • [[Audi A4|A4]] • [[Audi A6|A6]] • [[Audi Le Mans quattro|Le Mans quattro]] • [[Audi Nuvolari quattro|Nuvolari quattro]] • [[Audi Pikes Peak quattro|Pikes Peak quattro]] • [[Audi Q3|Q3]] • [[Audi Q5|Q5]] • [[Audi Q7|Q7]] • [[Audi TT|TT]] • [[Auto Union 1000]] • [[Citroën 2CV|2CV]] • [[Citroën Berlingo|Berlingo]] • [[Citroën C1|C1]] • [[Citroën C3|C3]] • [[Citroën C4|C4]] • [[Citroën C4 Cactus|C4 Cactus]] • [[Citroën C5|C5]] • [[Citroën DS3|DS3]] • [[Citroën DS4|DS4]] • [[Citroën DS 6|DS 6]] • [[Citroën Xsara|Xsara]] • [[Ford EcoSport|EcoSport]] • [[Ford Edge|Edge]] • [[Ford Expedition|Expedition]] • [[Ford Explorer|Explorer]] • [[Ford Everest|Everest/Endeavour]] • [[Ford Fiesta|Fiesta]] • [[Ford Figo|Figo]] • [[Ford Flex|Flex]] • [[Ford Focus|Focus]] • [[Ford Galaxy|Galaxy]] • [[Ford Ikon|Ikon]] • [[Ford Ka|Ka]] • [[Ford Kuga|Kuga]] • [[Ford Mondeo|Mondeo]] • [[Ford Ranger|Ranger]] • [[Ford Territory|Territory]] • [[Ford Transit Custom|Transit Custom]] ;;Vorige • [[Ford Model T|Model T]] • [[Ford Anglia|Anglia]] • [[Ford Bantam|Bantam]] • [[Ford Bronco|Bronco]] • [[Ford Capri|Capri]] • [[Ford Corsair|Corsair]] • [[Ford Cortina|Cortina]] • [[Ford Courier|Courier]] • [[Ford Escort|Escort]] • [[Ford Fairlane|Fairlane]] • [[Ford Galaxie|Galaxie]] • [[Ford Husky|Husky]] • [[Ford Laser|Laser]] • [[Ford Prefect|Prefect]] • [[Ford Ranchero|Ranchero]] • [[Ford Sierra|Sierra]] • [[Ford Taunus|Taunus]] • [[Ford Telstar|Telstar]] ;;[[Chevrolet]] • [[Chevrolet Aveo|Aveo]] • [[Chevrolet Captiva|Captiva]] • [[Chevrolet Commodore|Commodore]] • [[Chevrolet Cruze|Cruze]] • [[Chevrolet El Camino|El Camino]] • [[Chevrolet Impala|Impala]] • [[Daewoo Lanos|Lanos]] • [[Chevrolet Lumina|Lumina]] • [[Chevrolet Malibu|Malibu]] • [[Chevrolet Optra|Optra]] • [[Chevrolet Spark|Spark]] • [[Chevrolet TrailBlazer|TrailBlazer]] ;;[[Opel]] • [[Opel Adam|Adam]] • [[Opel Ascona|Ascona]] • [[Opel Astra|Astra]] • [[Opel Corsa|Corsa]] • [[Opel Kadett|Kadett]] • [[Opel Insignia|Insignia]] • [[Opel Kapitän|Kapitän]] • [[Opel Manta|Manta]] • [[Opel Olympia|Olympia]] • [[Opel Rekord|Rekord]] • [[Opel Senator|Senator]] • [[Opel Tigra|Tigra]] • [[Opel Vectra|Vectra]] ;;[[Holden]] • [[Holden Kingswood|Kingswood]] • [[Holden Monaro|Monaro]] • [[Holden Premier|Premier]] ;[[Honda]] • [[Honda Ballade|Ballade]] • [[Honda Jazz|Jazz]] • [[Honda Prelude|Prelude]] • [[Honda CR-V|CV-R]] ;[[Hyundai Automotive Suid-Afrika|Hyundai]] • [[Hyundai Accent|Accent]] • [[Hyundai Atos|Atos]] • [[Hyundai Elantra|Elantra]] • [[Hyundai Getz|Getz]] • [[Hyundai H-100|H-100]] • [[Hyundai i10|i10]] • [[Hyundai i20|i20]] • [[Hyundai ix35|ix35]] • [[Hyundai Matrix|Matrix]] • [[Hyundai Santa Fe|Santa Fe]] • [[Hyundai Sonata|Sonata]] • [[Hyundai Terracan|Terracan]] • [[Hyundai Tiburon|Tiburon]] • [[Hyundai Tucson|Tucson]] ;;Enjins • [[Hyundai U-enjin|U]] • [[Hyundai Delta-enjin|Delta]] • [[Hyundai Epsilon-enjin|Epsilon]] • [[Hyundai Kappa-enjin|Kappa]] • [[Hyundai Alpha-enjin|Alpha]] • [[Hyundai Gamma-enjin|Gamma]] • [[Hyundai Beta-enjin|Beta]] • [[Hyundai Lambda-enjin|Lambda]] • [[Hyundai Mu-enjin|Mu]] • [[Hyundai Nu-enjin|Nu]] • [[Mitsubishi Sirius-enjin|Sirius]] • [[Hyundai Theta-enjin|Theta]] ;[[Kia Motors]] • [[Kia Carens|Carens]] • [[Kia Cee'd|Cee'd]] • [[Kia Cerato|Cerato]] • [[Kia Forte|Forte]] • [[Kia Mohave|Mohave]] • [[Kia Picanto|Picanto]] • [[Kia Ray|Ray]] • [[Kia Rio|Rio]] • [[Kia Sorento|Sorento]] • [[Kia Soul|Soul]] • [[Kia Sportage|Sportage]] ;[[Mercedes-Benz]] • [[Mercedes-Benz A-klas|A-klas]] • [[Mercedes-Benz B-klas|B-klas]] • [[Mercedes-Benz C-klas|C-klas]] • [[Mercedes-Benz E-klas|E-klas]] • [[Mercedes-Benz G-klas|G-klas]] • [[Mercedes-Benz M-klas|M-klas]] • [[Mercedes-Benz R-klas|R-klas]] • [[Mercedes-Benz S-klas|S-klas]] • [[Mercedes-Benz Vito|Vito]] ;[[Nissan]] • [[Nissan Almera|Almera]] • [[Nissan Bluebird|Bluebird]] • [[Nissan Caravan (E20)|Caravan (E20)]] • [[Nissan Cube|Cube]] • [[Nissan EXA|EXA]] • [[Nissan Hardbody|Hardbody]] • [[Nissan Juke|Juke]] • [[Nissan Laurel|Laurel]] • [[Nissan Leaf|Leaf]] • [[Nissan Maxima|Maxima]] • [[Nissan Micra|Micra]] • [[Nissan Murano|Murano]] • [[Nissan Navara|Navara]] • [[Nissan Note|Note]] • [[Nissan NV200|NV200]] • [[Nissan Pathfinder|Pathfinder]] • [[Nissan Patrol|Patrol]] • [[Nissan Primera|Primera]] • [[Nissan Pulsar|Pulsar]] • [[Nissan Qashqai|Qashqai]] • [[Nissan Rogue|Rogue]] • [[Nissan Sentra|Sentra]] • [[Nissan Skyline|Skyline]] • [[Nissan Skyline C210|Skyline C210]] • [[Nissan Stanza|Stanza]] • [[Nissan Tiida|Tiida]] • [[Nissan Vanette|Vanette]] • [[Nissan Xterra|Xterra]] • [[Nissan X-Trail|X-Trail]] • [[Nissan 300ZX|300ZX]] • [[Datsun 120Y]] • [[Datsun 510]] • [[Datsun Go]] ;[[Peugeot]] • [[Peugeot 208]] • [[Peugeot 307]] • [[Peugeot 607]] ;[[Porsche]] • [[Porsche Boxster]] • [[Porsche Cayenne]] • [[Porsche Cayman]] • [[Porsche Panamera]] • [[Porsche 911]] • [[Porsche 928]] ;[[Renault]] • [[Renault Clio]] • [[Renault Mégane]] • [[Renault Zoe]] ;Rover Motors • [[Range Rover]] • [[Land Rover Defender]] • [[Land Rover Discovery]] • [[Land Rover Freelander]] ;[[Suzuki]] • [[Suzuki Alto|Alto]] • [[Suzuki Grand Vitara|Grand Vitara]] • [[Suzuki Swift|Swift]] ;[[Toyota]] • [[Toyota Auris|Auris]] • [[Toyota Avanza|Avanza]] • [[Toyota Belta|Belta]] • [[Toyota Corolla|Corolla]] • [[Toyota Corolla Verso|Corolla Verso]] • [[Toyota Cressida|Cressida]] • [[Toyota Etios|Etios]] • [[Toyota Fortuner|Fortuner]] • [[Toyota HiAce|HiAce]] • [[Toyota Hilux|Hilux]] • [[Toyota ist|ist]] • [[Toyota Isis|Isis]] • [[Toyota Land Cruiser|Land Cruiser]] • [[Toyota Land Cruiser Prado|Prado]] • [[Toyota Prius|Prius]] • [[Toyota Quantum|Quantum]] • [[Toyota RAV4|RAV4]] • [[Toyota Yaris|Yaris]] ;;Toyota-enjins • [[Toyota A-enjin|A]] • [[Toyota AD-enjin|AD]] • [[Toyota AZ-enjin|AZ]] • [[Toyota E-enjin|E]] • [[Toyota F-enjin|F]] • [[Toyota G-enjin|G]] • [[Toyota K-enjin|K]] • [[Toyota M-enjin|M]] • [[Toyota NZ-enjin|NZ]] • [[Toyota R-enjin|R]] • [[Toyota S-enjin|S]] • [[Toyota T-enjin|T]] • [[Toyota V-enjin|V]] • [[Toyota W-enjin|W]] • [[Toyota ZZ-enjin|ZZ]] ;[[Volkswagen]] • [[Volkswagen Amarok|Amarok]] • [[Volkswagen Beetle|Beetle]] • [[Volkswagen Caddy|Caddy]] • [[Volkswagen CC|CC]] • [[Volkswagen Eos|Eos]] • [[Volkswagen Fox|Fox]] • [[Volkswagen Golf|Golf]] • [[Volkswagen Jetta|Jetta]] • [[Volkswagen Mikrobus|Mikrobus]] • [[Volkswagen New Beetle|New Beetle]] • [[Volkswagen Passat|Passat]] • [[Volkswagen Polo|Polo]] • [[Volkswagen Scirocco|Scirocco]] • [[Volkswagen Tiguan|Tiguan]] • [[Volkswagen Touran|Touran]] • [[Volkswagen Touareg|Touareg]] • [[Volkswagen up!|VW up!]] ;Ander • [[Dacia Sandero]] • [[DKW Munga]] • [[Fiat Punto]] • [[Goggomobil]] • [[Great Wall Florid]] • [[Mazda2]] • [[Mazda3]] • [[Mini (BMW)]] • [[Mitsubishi Lancer]] • [[Mitsubishi L300]] • [[Mitsubishi Space Star]] • [[Seat Ibiza]] • [[Samcor]] • [[Zündapp]] ===Motortegnologie=== • [[Dubbelkoppelaarratkas]] • [[Inlyntweesilinder]]enjin • [[Inlyndriesilinder]]enjin • [[Inlynviersilinder]]enjin • [[Inlynsessilinder]]enjin • [[Kronkelveer]] • [[Luikrug]] • [[MacPhersonstut]] • [[Motordryfuitleg]] • [[Platvierenjin]] • [[Sedan]] • [[Skokbreker]] • [[Skyfremme]] • [[Stasiewa]] • [[Stop-aansittegnologie]] • [[Superminimotor]] • [[VR6-enjin]] == [[Motorsport]] == • [[Alexander Albon]] • [[Rubens Barrichello]] • [[Valtteri Bottas]] • [[Sébastien Buemi]] • [[Jenson Button]] • [[David Coulthard]] • [[Marcus Ericsson]] • [[Giancarlo Fisichella]] • [[Pierre Gasly]] • [[Antonio Giovinazzi]] • [[Timo Glock]] • [[Esteban Gutiérrez]] • [[Romain Grosjean]] • [[Mika Häkkinen]] • [[Lewis Hamilton]] • [[Brendon Hartley]] • [[Damon Hill]] • [[Nico Hülkenberg]] • [[Daniil Kvyat]] • [[Vitantonio Liuzzi]] • [[Pastor Maldonado]] • [[Nigel Mansell]] • [[Felipe Massa]] • [[Roberto Merhi]] • [[Felipe Nasr]] • [[Vitaly Petrov]] • [[Sergio Pérez]] • [[Nelson Piquet]] • [[Alain Prost]] • [[Daniel Ricciardo]] • [[Walter Röhrl]] • [[Nico Rosberg]] • [[Carlos Sainz jr.]] • [[Mick Schumacher]] • [[Sergej Sirotkin]] • [[Will Stevens]] • [[Max Verstappen]] • [[Sebastian Vettel]] • [[Mark Webber]] ===[[Tydren]]motors=== • [[Citroën C4 WRC]] • [[Citroën DS3 WRC]] • [[Citroën Xsara WRC]] • [[Ford Escort RS Cosworth|Escort RS Cosworth]] • [[Ford Fiesta RS WRC|Fiesta RS WRC]] • [[Ford Fiesta S2000|Fiesta S2000]] • [[Ford Focus RS WRC|Focus RS WRC]] • [[Hyundai i20 WRC]] • [[Mini John Cooper Works WRC‎]] • [[Peugeot 206 WRC‎]] • [[Volkswagen Polo R WRC]] ===[[Lys van Formule Een-bane|F1-renbane]]=== • [[Adelaide Straatbaan]] • [[Aintree-motorrenbaan]] • [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] • [[Bahrein Internasionale Renbaan]] • [[Bakoe-straatrenbaan]] • [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] • [[Brands Hatch-renbaan]] • [[Circuit de Spa-Francorchamps]] • [[Estoril-renbaan]] • [[Hockenheimring]] • [[Hungaroring]] • [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] • [[Marinabaai Straatbaan]] • [[Melbourne Grand Prix Renbaan]] • [[Monaco-renbaan]] • [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan]] • [[Paul Ricard-renbaan]] • [[Phoenix straatrenbaan]] • [[Prins George-renbaan]] • [[Red Bull Ring]] • [[Reims-Gueux|Reims-renbaan]] • [[Shanghai Internasionale Renbaan]] • [[Silverstone-renbaan]] • [[Skandinawiese Renbaan]] • [[Sochi Autodrom]] • [[Suzuka Internasionale Renbaan]] • [[Valencia Straatbaan]] • [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] • [[Yas Marina-renbaan]] • [[Zandvoort-renbaan]] • [[Zolder-renbaan]] <!-- == Vliegtuie == ;Siviel • [[Airbus A318]] • [[Airbus A320]] • [[Airbus A330]] • [[Airbus A340]] • [[Airbus A350 XWB]] • [[Airbus A380]] • [[Airbus Beluga]] • [[Boeing 247]] • [[Boeing 727]] • [[Boeing 767]] • [[Boeing 777]] • [[Boeing 787 Dreamliner]] • [[Boeing 747 Dreamlifter]] • [[Boeing 747-8]] • [[Dassault Falcon 7X]] • [[Dassault Falcon 8X]] • [[Douglas DC-3]] • [[Lockheed L-1011 TriStar]] ;Militêr • [[Aermacchi MB-326]] • [[AHRLAC Holdings Ahrlac]] • [[Atlas Cheetah]] • [[Atlas Impala]] • [[Avro Shackleton]] • [[BAE Systems Hawk]] • [[Blackburn Buccaneer]] • [[Boeing B-29 Superfortress]] • [[Boeing B-50 Superfortress]] • [[Boeing B-52 Stratofortress]] • [[Boeing KC-135 Stratotenker]] • [[C-130 Hercules]] • [[Dassault Mirage III]] • [[Dassault Mirage F1]] • [[Dassault Mirage 2000]] • [[Dassault Rafale]] • [[Dassault Super Étendard]] • [[Eurofighter Typhoon]] • [[F-15 Eagle]] • [[F-15E Strike Eagle]] • [[F-86 Sabre]] <br /> • [[Grumman C-2 Greyhound]] • [[Grumman F-14 Tomcat]] (Oesjaar) • [[Junkers Ju 87]] • [[Lockheed P-38 Lightning]] • [[Lockheed P-80 Shooting Star]] • [[Lockheed Martin F-22 Raptor]] • [[Lockheed Martin F-35 Lightning II]] • [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]] • [[Messerschmitt Me 262]] • [[MiG-15]] • [[MiG-21]] • [[MiG-23]] • [[Nanchang Q-5]] • [[North American P-51 Mustang]] • [[North American T-6 Texan]] = (Harvard) • [[Panavia Tornado]] • [[Pilatus PC-7]] • [[Saab JAS 39 Gripen]] • [[SR-71 Blackbird]] • [[Sukhoi Su-27]] • [[Supermarine Spitfire]] • [[Transall C-160]] • [[Tupolev Tu-95]] ;Helikopters • [[Aérospatiale Alouette III]] • [[Aérospatiale SA 330 Puma]] • [[AgustaWestland AW101]] • [[Denel Rooivalk]] (bydrae) • [[Sikorsky HH-60 Pave Hawk]] === Vliegtuigenjins === • [[Pratt & Whitney JT8D]] • [[Pratt & Whitney JT9D]] • [[Pratt & Whitney PW4000]] • [[Pratt & Whitney PW6000]] • [[Rolls-Royce RB211]] • [[Rolls-Royce Trent]] == Lugrederye == [[Air China]] • [[Air Hong Kong]] • [[Air India]] • [[Air Madagascar]] • [[Air Mauritius]] • [[Air Namibia]] • [[Air New Zealand]] • [[Air Seychelles]] • [[Air Uganda]] • [[Airlink]] • [[Alitalia]] • [[All Nippon Airways]] • [[American Airlines]] • [[Cathay Pacific]] • [[China Airlines]] • [[China Eastern Airlines]] • [[China Southern Airlines]] • [[Delta Air Lines]] • [[Dragonair]] • [[EasyJet]] • [[Edelweiss Air]] • [[EgyptAir]] • [[El Al Israel Airlines]] • [[Emirates Airline]] • [[Ethiopian Airlines]] • [[Etihad Airways]] • [[Hong Kong Airlines]] • [[Hong Kong Express Airways]] • [[IBERIA]] • [[ILFC]] • [[Japan Airlines]] • [[Kenya Airways]] • [[Korean Air]] • [[Kuwait Airways]] • [[Malaysia Airlines]] • [[Monarch Airlines]] • [[Qantas]] • [[Qatar Airways]] • [[Ryanair]] • [[Safair]] • [[Scoot]] • [[SilkAir]] • [[Singapore Airlines]] • [[South African Express]] • [[Swiss International Air Lines]] • [[TAP Portugal]] • [[Thai Airways]] • [[Tigerair]] • [[Turkish Airlines]] • [[United Airlines]] • [[UPS Airlines]] • [[US Airways]] • [[Valuair]] • [[Virgin Atlantic]] == Lughawens == ;Internasionaal • [[Aboe Dhabi Internasionale Lughawe]] • [[Addis Abeba Bole Internasionale Lughawe]] • [[Adolfo Suárez Madrid–Barajas Lughawe]] • [[Barcelona–El Prat-lughawe]] • [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]] • [[Ben Gurion Internasionale Lughawe]] • [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe]] • [[Darwin Internasionale Lughawe]] • [[Denver Internasionale Lughawe]] • [[Doebai Internasionale Lughawe]] • [[Don Mueang Internasionale Lughawe]] • [[Eurolughawe Basel-Mulhouse-Freiburg]] • [[Hamad Internasionale Lughawe]] • [[Hong Kong Internasionale Lughawe]] • [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]], Windhoek • [[Incheon Internasionale Lughawe]] • [[Istanbul Atatürk Internasionale Lughawe]] • [[Louisville Internasionale Lughawe]] • [[London City-lughawe]] • [[Lughawe Londen-Gatwick]] • [[Lughawe Leonardo da Vinci–Fiumicino]] • [[Lughawe Singapoer Changi]] • [[Midway Internasionale Lughawe]] • [[München Internasionale Lughawe]] • [[Narita Internasionale Lughawe]], Tokio • [[N'djili-lughawe]] • [[O'Hare Internasionale Lughawe]] • [[Phuket Internasionale Lughawe]] • [[Roland Garros-lughawe]], [[Réunion]] • [[Sabiha Gökçen Internasionale Lughawe]] • [[São Paulo Congonhas Internasionale Lughawe]] • [[São Paulo Guarulhos Internasionale Lughawe]] • [[Sir Seewoosagur Ramgoolam Internasionale Lughawe]] • [[Sir Seretse Khama Internasionale Lughawe]], Gaborone • [[Taiwan Taoyuan Internasionale Lughawe]] • [[Tokio-Haneda Internasionale Lughawe]] • [[Tulsa Internasionale Lughawe]] • [[Warskou Chopin-lughawe]] ;Plaaslik • [[Aliwal-Noord-lughawe]] • [[Alldays-lughawe]] • [[Bhisho-lughawe]] • [[Gateway Internasionale Lughawe]] • [[George-lughawe]] • [[Grootfonteinlughawe]] • [[Katima Mulilo-lughawe]] • [[Kimberley-lughawe]] • [[Kruger Mpumalanga Internasionale Lughawe]] • [[Margate-lughawe]] • [[Mthatha-lughawe]] • [[Oos-Londenlughawe]] • [[Phalaborwa-lughawe]] • [[Polokwane Internasionale Lughawe]] • [[Port Elizabeth-lughawe]] • [[Skukuza-lughawe]] • [[Upington-lughawe]] • [[Walvisbaai-lughawe]] • [[Windhoek Eros-lughawe]] • [[Serengeti Internasionale Lughawe]] (beplan) == S.A. Lugmagbasisse == • [[Lugmagbasis Bloemspruit]] • [[Lugmagbasis Durban]] • [[Lugmagbasis Hoedspruit]] • [[Lugmagbasis Langebaanweg]] • [[Lugmagbasis Makhado]] • [[Lugmagbasis Overberg]] • [[Lugmagbasis Swartkop]] • [[Lugmagbasis Waterkloof]] • [[Lugmagbasis Ysterplaat]] == Ruimtereise == • [[Apollo 11]] • [[Apollo 12]] • [[Apollo 13]] • [[Apollo 14]] • [[Apollo 15]] • [[Apollo 16]] • [[Apollo 17]] • [[Challenger-ramp]] • [[Ruimtependeltuig Enterprise]] == Skeepvaart == • [[HMS Ark Royal]] • [[HMS Ocean]] • [[HMS Invincible]] • [[HMS Invincible (R05)]] • [[Buiteboordmotor]] • [[Fabriekskip]] • [[Olietenkskip]] • [[Skeepsaandrywing]] --> <!-- == Weermagte == • [[Amerikaanse Gewapende Magte]] • [[Amerikaanse Lugmag]] • [[Amerikaanse Leër]] • [[Amerikaanse Vloot]] • [[Amerikaanse Marinierskorps]] • [[Chileense Lugmag]] • [[Franse Lugmag]] • [[Franse Vloot]] • [[Guantanamobaai-vlootbasis]] • [[Indiese Lugmag]] • [[Irakse Oorlog]] • [[Israeliese Lugmag]] • [[Koninklike Australiese Lugmag]] • [[Koninklike Maleisiese Lugmag]] • [[Koninklike Noorweegse Lugmag]] • [[Koninklike Saoediese Lugmag]] • [[Russiese Lugmag]] • [[Russiese Vloot]] • [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] • [[Suid-Afrikaanse Leër]] • [[Suid-Afrikaanse Vloot]] • [[Volksbevrydingsleër|Volksbevrydingsleër van China]] === Krygstuig === • [[Denel G5-kanon]] • [[Denel G6-kanon]] • [[Denel 35mm-dubbeldoelkanon]] • [[Galil-aanvalsgeweer]] • [[M1 Garand-geweer]] • [[Olifanttenk]] • [[R4-aanvalsgeweer]] • [[.30-06 Springfield]] • [[47-voet Motorreddingsboot]] • [[52-voet Motorreddingsboot]] --> == [[Farmasie]] == • [[Apteekoutomatisasie]] • [[Apteker]] • [[Baccalaureus Pharmaciae]] • [[Tablet (medisyne)]] === [[Teenretrovirale middel|ARVs]] === • [[Abakavir]] • [[Efavirens]] • [[Efavirens/emtrisitabien/tenofovir]] • [[Emtrisitabien]] • [[Lamivudien]] • [[Lopinavir/ritonavir]] • [[Nevirapien]] • [[Sidovudien]] • [[Tenofovir]] === Ander === • [[Adrenalien]] • [[Aminoglikosied]] • [[Amlodipien]] • [[Anti-inflammatoriese middel]] • [[Aspirien]] • [[Cholesterol]] • [[Deksametasoon]] • [[Diklofenak]] • [[Formaldehied]] • [[Flukonasool]] • [[Glibenklamied]] • [[Glimepiried]] • [[Ibuprofeen]] • [[Indapamied]] • [[Isoniasied]] • [[Loperamied]] • [[Meflokien]] • [[Metformien]] • [[Misoprostol]] • [[Oestradiol]] • [[Paromomisien]] • [[Perindopril]] • [[Prednisoon]] • [[Propranolol]] • [[RNS]] • [[Siklosporien]] • [[Simetikoon]] • [[Siprofloksasien]] • [[Steroïed]] • Al 12 vitamiene [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|regs|200px|Gebruiker verkies die Krugerwildtuin bo sy kantoor]] [[Lêer:Steak 03 bg 040306.jpg|duimnael|regs|200px|Gebruiker is gek oor '''T-been steak''']] == [[Dier]]e == • [[Alikreukel]] • [[Bosveldtjeriktik]] • [[Eier (biologie)]] • [[Emoe]] • [[Groot gordelakkedis]] • [[Grysskuimnesboompadda]] = ''[[Chiromantis xerampelina]]'' • [[Haaie (vis)]] • [[Indiese kroonmees]] • [[Kloofpadda]] = ''[[Natalobatrachus bonebergi]]'' • [[Saalbek-ooievaar]] <!-- ===[[Plant]]e=== [[Johannesbroodboom]] • [[Acacia erubescens]] • [[Acacia gerrardii]] • [[Acacia luederitzii]] • [[Acacia polyacantha]] • [[Bergmahonie]] • [[Grootblaarsekelbos]] • [[Koekemakrank]] • [[Laeveldnaboom]] • [[Rooiels (boom)]] (''[[Cunonia capensis]]'') • [[Rooihartboom]] (''[[Hymenocardia ulmoides]]'') • [[Sebrabaskanniedood]] • [[Sebrahout]] === Groente === • [[Aartappel]] • [[Aspersie]] • [[Beet]] • [[Boontjie]] • [[Brandrissie]] vertaal uit [[:en:Cayenne pepper]] • [[Broccoli]] • [[Brusselspruit]] • [[Kool (plant)]] • [[Pampoen]] • [[Patats]] • [[Raap]] • [[Sampioen]] • [[Soetrissie]] • [[Spinasie]] • [[Sprietui]] • [[Tamatie]] • [[Ui]] • [[Wortel (groente)]] === Vrugte === [[Appel]] • [[Appelkoos]] • [[Avokado]] • [[Druiwe]] • [[Kiwivrug]] • [[Koejawel]] • [[Lemmetjie]] • [[Lemoen]] • [[Lietsjie]] • [[Nartjie]] • [[Olyf]] • [[Papaja]] • [[Perske]] • [[Pruim]] • [[Pynappel]] • [[Rosyntjie]] • [[Suurlemoen]] === Vleis, vis ens. === • [[Beestong]] • [[Beesvleis]] • [[Beesvleis Stroganoff]] (Voyageur) • [[Beesvleis Wellington]] • [[Biefstuk]] • [[Eier (voedsel)]] • [[Frikkadel]] • [[Hoendervleis]] • [[Maalvleis]] • [[Ribbetjie]] • [[Seekos]] • [[Skaapvleis]] • [[Skilpadjies]] • [[Tjop (vleis)]] • [[Varkvleis]] • [[Vet]] • [[Vis (voedsel)]] • [[Wildsvleis]] === Smul === • [[KFC]] • [[Koffiewinkel]] • [[McDonald's]] • [[Melkskommel]] • [[Seekos]]--> == Reise gedurende my lewe == {|class="wikitable" |colspan="5" align="center"|'''Ek was nog nooit verder ...''' |- |rowspan="4"|[[File:As08-16-2593.jpg|80px]] |noord as||[[File:Flag of Namibia.svg|40px|Namibia]] [[Oshakati|Oshakati, Namibië]]|| {{coord|17|47|16|S|15|42|25|O}} |- |wes as||[[File:Flag of Namibia.svg|40px|Namibia]] [[Ruacana|Ruacana, Namibië]]|| {{coord|17|23|36.6|S|14|13|11.0|O}} |- |suid as||[[File:Flag of South Africa.svg|40px|Suid-Afrika]] [[Kaap Agulhas]]|| {{Koördinate|34|49|59|S|19|59|59.95|O}} |- |oos as||[[File:Flag of Mauritius.svg|40px|Mauritius]] [[Grand-Baie|Grand-Baie/Ile aux Cerfs]]|| {{coord|20.25711|S|57.808076|O}} |- |} [[en:User:Aliwal2012]] [[ceb:Gumagamit:Aliwal2012]] [[nso:User:Aliwal2012]] i013idolp7wpnoba01pemplb0r68osq 0 101494 2914065 2767002 2026-06-26T15:29:15Z Aliwal2012 39067 /* Voormalige wenners */ 2914065 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Circuit de Nevers Magny-Cours.svg|duimnael|220px|Die ''Circuit de Nevers Magny-Cours'']] [[Lêer:Boillot-ACF-GP1912.jpg|duimnael|Georges Boillot wen die Franse Grand Prix in 1912 in Dieppe, Frankryk]] Die '''Franse Grand Prix''' is die oudste [[Formule Een]] motorwedren wat sedert [[1906]] tot en met 2008 by 17 verskillende renbane in [[Frankryk]] gehou is. Die ren was [[2018 Formule Een-seisoen|2018]]-[[2022 Formule Een-seisoen|2022]] weer ingesluit op die F1-kalender, toe dit op die [[Paul Ricard-renbaan]] plaasgevind gehet. == Voormalige wenners == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- |colspan=4 align=center| ''In 2023 het die Franse Grand Prix nie plaasgevind nie.'' |- ! [[2022 Franse Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda-RBPT]] | rowspan="2" |[[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! [[2021 Franse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] |-bgcolor="#dddddd" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | colspan=3 align=center|''Nie gehou nie – afgelas weens die [[koronaviruspandemie van 2019-2020|koronaviruspandemie]]'' |- ! [[2019 Franse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan="2" |[[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! [[2018 Franse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |- |colspan=4 align=center| ''Tussen 2009 en 2017 het die Franse Grand Prix nie plaasgevind nie.'' |- ! [[2008 Franse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="18" |[[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny-Cours]] |- ! [[2007 Franse Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2006 Franse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2005 Franse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{Vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[2004 Franse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Franse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Ralf Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] |- ! [[2002 Franse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Franse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Franse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Franse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|GER}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | {{vlagikoon|IRE}} [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda|Honda-Mugen]] |- ! [[1998 Franse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1997 Franse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1996 Franse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1995 Franse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Benetton-Renault]] |- ! [[1994 Franse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Cosworth|Benetton-Ford]] |- ! [[1993 Franse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Franse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1991 Franse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Franse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="6" |[[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! [[1989 Franse Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Franse Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Franse Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1986 Franse Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Franse Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[BMW]] |- ! [[1984 Franse Grand Prix|1984]] | {{Vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG | Dijon |- ! [[1983 Franse Grand Prix|1983]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{Vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! [[1982 Franse Grand Prix|1982]] | {{vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{Vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! [[1981 Franse Grand Prix|1981]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{Vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | Dijon |- ! [[1980 Franse Grand Prix|1980]] | {{vlagikoon|AUS}} Alan Jones | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! 1979 | {{vlagikoon|FRA}} Jean-Pierre Jabouille | {{Vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | Dijon |- ! 1978 | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! 1977 | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | Dijon |- ! 1976 | {{vlagikoon|VK}} [[James Hunt]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! 1975 | {{Vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{Vlagikoon|ITA}} [[Ferrari]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! 1974 | {{vlagikoon|SWE}} Ronnie Peterson | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | Dijon |- ! 1973 | {{vlagikoon|SWE}} Ronnie Peterson | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! 1972 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Cosworth|Ford]] | Circuit de Charade |- ! 1971 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Cosworth|Ford]] | [[Paul Ricard-renbaan|Paul Ricard]] |- ! 1970 | {{vlagikoon|AUT}} Jochen Rindt | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | Circuit de Charade |- ! 1969 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} Matra-[[Cosworth|Ford]] | Circuit de Charade |- | colspan="2" |''en verder terug, tot by 1906'' |} [[Kategorie:Franse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] riof9ewkcq0hnucldwv1nmu6p59ul6v 0 102905 2914212 2763940 2026-06-27T11:58:11Z Aliwal2012 39067 /* Uitslae van 2002 tot 2020 */ 70ste Herdenking Grand Prix 2914212 wikitext text/x-wiki ''Vir die opvolger van hierdie span sedert 2021, sien [[Alpine F1-span]]'' [[Lêer:Renault RS01 Arnoux 2007.jpg|duimnael|Renault F1 RS01 van [[René Arnoux]].]] [[Lêer:Jarno Trulli 2003.jpg|duimnael|[[Jarno Trulli]] in die Renault F1 R203]] '''Renault''' se verwantskap in [[Formule Een]] [[motorsport]] is beide as vervaardiger en enjinverskaffer vir verskeie tydperke sedert 1977. In 1977 het die maatskappy by Formule Een aangesluit as 'n vervaardiger, met sy bekendstelling van 'n turbo-enjin in sy eerste motor, die Renault RS01. In 1983 het Renault ook begin om enjins aan ander spanne te verskaf. Hoewel die Renault-span heelwat renne gewen het en sterk meegeding het om die wêreldtitel, het hulle aan die einde van 1985 onttrek nadat die span se Formule Een-skandaal aan die lig gekom het. Renault het egter voortgegaan om enjins aan ander spanne te verskaf tot 1986, en weer van 1989 tot 1997. == Hertoetrede == '''Renault''' het teruggekeer tot Formule Een in 2000 toe dit die Enstone-gebaseerde [[Benetton Formula-span]] (voorheen Toleman Motorsport) verkry het, 'n span wat die bestuurderskampioenskap in 1994 gewen het en beide die bestuurders- en vervaardigerskampioenskappe in 1995. Vir die eerste twee seisoene onder Renault is die span steeds '''Benetton Formula''' genoem en "Benetton" gebruik as hul vervaardigersnaam. In 2002 het Renault die span na die '''Renault F1 Team''' herdoop en "Renault" begin gebruik as sy vervaardigersnaam. Hul het daarna beide die bestuurders- en vervaardigerskampioenskappe gewen, twee jaar na mekaar in 2005 en 2006. == Opsetlike botsingskandaal == By die [[2008 Singapoerse Grand Prix]] (die eerste Grand Prix ooit wat in die nag gehou is) het Nelson Piquet jnr beheer oor sy motor verloor aan die buitekant van draai 17, oor die pad gegly en teen 'n muur gebots. Baie rommel is hierdeur oor die pad gestrooi, wat beteken dat die veiligheidsmotor uitgeroep moes word om die motors stadig deur die baan te lei om die werkers wat die pad skoonmaak, te beskerm. Dit het die gaping tussen die motors toegemaak, wat beteken het dat hulle nou baie naby aan mekaar gejaag het. Dit het [[Fernando Alonso]], wat in die 15de plek was, toegelaat om die stadiger minder ervare jaers verby te steek. Alonso het voortgegaan om wedren te wen. Nadat Renault Piquet jnr in 2009 afgedank het vir sy swak bestuurswerk, het hy aan die FIA vertel dat Flavio Briatore, die baas van die Renault F1-span (wat al 20 jaar die spanhoof was, en al voorheen bedrieglik opgetree het), hom oor die radio aangesê om doelbewus met sy motor te bots, om die veiligheidsmotor uit te bring en Alonso 'n beter wenkans te gee. Alonso was toe nie, of selfs voor die ongeluk, daarvan bewus nie. == Naamsverandering == Die Renault F1-span is in 2012 hernoem na die [[Lotus F1-span]] en het in [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] [[Mercedes-Benz]] enjins in hul renmotors gebruik, nie meer dié van [[Renault]] nie. == Tweede hertoetrede == Renault het op 3 Desember 2015 aangekondig dat hulle vanaf die 2016-seisoen weer die span by Lotus oorgeneem het en dat hulle met 'n fabriekspan na Formule 1 terugkeer. Hiermee het Renault vir die eerste keer sedert 2011 'n fabriekspan in Grands Prix bestuur. Kevin Magnussen en Jolyon Palmer vorm die span se jaers. Die span het eintlik 'n onderstel gebruik wat grootliks onder die naam van Lotus gebou is, en daar was min geleentheid om die motor te ontwikkel weens 'n gebrek aan geld. As gevolg hiervan was die seisoen 'n teleurstelling: in net drie Grands Prix is punte aangeteken en die span eindig negende in die vervaardigerskampioenskap. == Uitslae van 2002 tot 2020 == {{Tabelverklaring vir F1-renjaeruitslag}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! Jaar ! Onderstel<br />en enjin ! Bande ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | rowspan="3"| R202<br />RS22 3.0 V10 | rowspan="3"| {{Michelin}} | | [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | |rowspan="3"| '''23''' |rowspan="3"| '''4e''' |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Jenson Button]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | rowspan="3"| R23<br />RS23 3.0 V10 | rowspan="3"| {{Michelin}} | | [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | | | |rowspan="3"| '''88''' |rowspan="3"| '''4e''' |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 | | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF | | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="4"| [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | rowspan="4"| R24<br />RS24 3.0 V10 | rowspan="4"| {{Michelin}} | | [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="4" bgcolor="#ffdf9f"| '''105''' |rowspan="4" bgcolor="#ffdf9f"| {{brons}} |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| '''9''' |bgcolor="#cfcfff"| 10 | | | | |- |align="left"| {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 10 | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4 | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | rowspan="3"| R25<br />RS25 3.0 V10 | rowspan="3"| {{Michelin}} | | [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"| '''191''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"| {{goud}} |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| '''3''' |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| ''5'' |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | rowspan="3"| R26<br />RS26 2.4 [[V8-enjin|V8]] | rowspan="3"| {{Michelin}} | | [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] <br /> {{vlagikoon|SMR}} | [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{EU-VLAG}} | [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{FR-VLAG}} | [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{TR-VLAG}} | [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"| '''206''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"| {{goud}} |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| ''2'' |bgcolor="#dfdfdf"| '''2''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#ffffbf"| '''''1''''' |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfdfdf"| '''''2''''' |bgcolor="#ffffbf"| ''1'' |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffffbf"| '''1''' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | rowspan="3"| Renault R27<br />RS27 2.4 [[V8-enjin|V8]] | rowspan="3"| {{Bridgestone}} | | [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] | [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] | [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] | [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] | [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"|'''51''' |rowspan="3" bgcolor="#ffdf9f"| {{brons}} |- |align="left"| {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#000000" style="color:white"| DSQ |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Heikki Kovalainen]] |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 9 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! rowspan="3"| [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | rowspan="3"| Renault R28<br />RS27 2.4 [[V8-enjin|V8]] | rowspan="3"| {{Bridgestone}} | | [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] | [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] | [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] | [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] | [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | |rowspan="3"| '''80''' |rowspan="3"| '''4de''' |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} Nelson Piquet jr. |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |rowspan="4"| Renault R29<br />RS27 2.4 [[V8-enjin|V8]] |rowspan="4"| {{Bridgestone}} | | [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] | [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]] | [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] | [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]] | [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] | [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] | [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] | [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | |rowspan="4"| '''26''' |rowspan="4"| '''8ste''' |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#efcfff"| '''DNF''' |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| ''3'' |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} Nelson Piquet jr. |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 | | | | | | | | | |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 18 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |rowspan="3"| Renault R30<br />RS27-2010 2.4 [[V8-enjin|V8]] |rowspan="3"| {{Bridgestone}} | | [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} |rowspan="3"| '''163''' |rowspan="3"| '''5de''' |- |align="left"| {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| ''7'' |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |- |align="left"| {{RU-VLAG}} [[Vitaly Petrov]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13† |bgcolor="#cfcfff"| ''15'' |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |rowspan="4"| Renault R31<br />RS27-2011 2.4 [[V8-enjin|V8]] |rowspan="4"| {{Pirelli}} | | [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} | [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |rowspan="4"| '''73''' |rowspan="4"| '''5de''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF | | | | | | | | |- |align="left"| {{BR-VLAG}} [[Bruno Senna]] | | | | | | | | | | | |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |- |align="left"| {{RU-VLAG}} [[Vitaly Petrov]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 17† |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |colspan="28" align=center| '''Tussen [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] en [[2010 Formule Een-seisoen|2015]] het Renault nie as 'n vervaardiger aan die kampioenskap deelgeneem nie.''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| Renault RS16<br />RE16 1.6 [[V6-enjin|V6]]-turbo |rowspan="3"| {{Pirelli}} | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} |rowspan="3"| '''6''' |rowspan="3"| '''9de''' |- |align="left"| {{vlagikoon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| DNF |- |align="left"| {{vlagikoon|GBR}} [[Jolyon Palmer]] |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#cfcfff"| 22 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 19 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 17 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="4"| Renault RS17<br />RE17 1.6 [[V6-enjin|V6]]-turbo |rowspan="4"| {{Pirelli}} | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} | |rowspan="4"|'''57''' |rowspan="4"|'''6de''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 16 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 6 | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Jolyon Palmer]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffffff"| DNS |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 | | | | | |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| DNF | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| Renault R.E.18<br />1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] |rowspan="3"| {{Pirelli}} | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} |rowspan="3"| '''122''' |rowspan="3"| '''4de''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#efcfff"| DNF |- |align="left"| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| Renault R.E.19<br />1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]] |rowspan="3"| {{Pirelli}} | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> {{vlagikoon|UAE}} |rowspan="3"| '''91''' |rowspan="3"| '''5de''' |- |align="left"| {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 18 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#000000" style="color:white"| DSQ |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |- |align="left"|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#cfcfff"| 17 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#000000" style="color:white"| DSQ |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="3"| [[Renault]] R.S.20<br />Renault E-Tech 20 |rowspan="3"| {{Pirelli}} | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{AT-VLAG}} | [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]<br />[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br />[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|28px]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br />[[Lêer:Flag of Tuscany.svg|20px]] | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br />{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br />{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />{{IT-VLAG}} | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />{{vlagikoon|UAE}} | | | | |rowspan="3"| '''180''' |rowspan="3"| '''5de''' |- |align="left"| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 9 | | | | |- |align="left"| {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor="#efcfff"| DNF |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| ''4'' |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 | | | | |- ! Jaar ! Onderstel<br />en enjin ! Bande ! Bestuurders ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} [[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]] [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] dinaxqmwkdy63sqxtbqkq23kwg6i4n0 0 110469 2914207 2041265 2026-06-27T11:44:01Z Jcb 223 2914207 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Nikolaus Pevsner | bynaam = | beeld = Nikolaus Pevsner (1929) von Genja Jonas (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Nikolaus Bernhard Leon Pevsner | geboortedatum = {{Geboortedatum|1902|1|30}} | geboorteplek = [[Leipzig]], [[Sakse]], [[Duitse Keiserryk]] | dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|1902|1|30|1983|8|18}} | sterfteplek = [[Londen]], [[Engeland]], [[Verenigde Koninkryk]] | ouers = Hugo en Anna Pevsner | titel = PhD (1924) | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = Kuns- en argitektuurhistorikus | ander = | bekend = ''The Buildings of England'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Albert-medalje (1975) | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Lola Kurlbaum (vanaf 1923) | kinders = Uta Pevsner, Tom Pevsner, Dieter Pevsner | webblad = [http://yalebooks.co.uk/pevsner.asp ''Pevsner Architectural Guides''] | handtekening = }} '''Sir Nikolaus Bernhard Leon Pevsner''' <small>[[Orde van die Britse Ryk|CBE]] [[Fellow of the British Academy|FBA]]</small> (* [[30 Januarie]] [[1902]] in [[Leipzig]], [[Duitsland]]; † [[18 Augustus]] [[1983]] in [[Londen]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] kunshistorikus wat hom in 1933 weens sy [[Jood]]se afkoms as politieke vlugteling in die [[Verenigde Koninkryk]] gevestig het. Hier het Pevsner, wat hom oorspronklik veral met barok-skilderkuns besig gehou het, begin om op kontemporêre boukuns te fokus. As 'n redakteur van die tydskrif ''Architectural Review'' en as akademikus is Pevsner veral verbind met sy rustelose pogings om die Britse publiek van die noodsaaklikheid van 'n besonder streng toepassing van modernistiese argitektuur te oortuig. Nogtans was hy een van die stigterslede van die ''Victorian Society'', 'n vereniging wat in 1957 in die lewe geroep is om sommige van Londen se ikoniese [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] geboue van sloping te red. Pevsner se belangrikste nalatenskap is egter sy omvattende reeks werke oor die boukuns van [[Engeland]], ''The Buildings of England'' - 'n projek waarby hy vanaf die begin in 1945 tot met sy afsterwe in 1983 betrokke was en waarvan hy 32 boekdele alleen en 'n verdere tien in samewerking met ander outeurs geskryf het.<ref>Deyan Sudjic: ''Design Museum - London in Fifty Design Icons''. London: Conran Octopus 2015, bl. 36</ref> Die boukuns van Londen is aanvanklik in twee boekdele behandel. Die eerste hiervan, getitel ''London'', is in 1952 gepubliseer en was aan argitektuur buite die ''[[City of London]]'' en die ''[[City of Westminster]]'' gewy. Pevsner se omvattende navorsing oor en gedetailleerde beskrywings van geboue in die Britse hoofstad het van die boek 'n standaardwerk oor Londense argitektuur gemaak. Net so baanbrekend was die werk se handige sakformaat. Voortgesette hersiening van die materiaal en die Britse hoofstad se onstuimige groei het die aantal boekdele oor Londen intussen tot ses laat groei. Ondanks Pevsner se reputasie as nugtere akademikus is sy werke vol van lewendige beskrywings soos ''the South Bank is brutalism at its most brutal''.<ref>Sudjic (2015), bl. 36</ref> Hierdie besondere skryfstyl het die pad gebaan vir een van sy mees uitgesproke medeskrywers, Ian Nairn, wie se gids oor Londen (''Nairn's London'', 1968) intussen kultstatus geniet. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pevsner, Nikolaus}} [[Kategorie:Britse akademici]] [[Kategorie:Duitse akademici]] [[Kategorie:Kunsgeskiedkundiges]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1983]] 9jxyfx6bskg4aknjjis2pmp3kn4z15m 0 113919 2914059 2913344 2026-06-26T14:54:08Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 /* Internasionale loopbaan */ 2914059 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cristiano Ronaldo | image = [[Lêer:Cristiano Ronaldo playing for Al Nassr FC against Persepolis, September 2023 (cropped).jpg|240px]] | caption = Cristiano Ronaldo speel vir Al Nassr in 2023 | full_name = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=16 December 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}} | birth_place = [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], Portugal | height = 1,85 m<ref>{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |title=Cristiano Ronaldo (CR7) |website=realmadrid.com |publisher=[[Real Madrid]] |access-date=17 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223044151/https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |archive-date=23 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = [[:en:CF Andorinha|Andorinha]] | youthyears2 = 1995–1997 | youthclubs2 = [[:en:C.D. Nacional|Nacional]] | youthyears3 = 1997–2002 | youthclubs3 = [[:en:Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]] | years1 = 2002–2003 | clubs1 = [[:en:Sporting CP B|Sporting CP B]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2003 | clubs2 = [[Sporting CP]] | caps2 = 25 | goals2 = 3 | years3 = 2003–2009 | clubs3 = [[Manchester United]] | caps3 = 196 | goals3 = 84 | years4 = 2009–2018 | clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps4 = 292 | goals4 = 311 | years5 = 2018–2021 | clubs5 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] | caps5 = 98 | goals5 = 81 | years6 = 2021–2022 | clubs6 = [[Manchester United]] | caps6 = 40 | goals6 = 19 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps7 = 107 | goals7 = 102<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-15 football team|Portugal o/15]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2003 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2002–2003 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2004 | nationalteam5 = [[:en:Portugal Olympic football team|Portugal o/23]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2003– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = [[:en:List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|230]] | nationalgoals6 = [[:en:List of international goals scored by Cristiano Ronaldo|145]] | club-update = 21 Mei 2026 | nationalteam-update = 23 Junie 2026 }} '''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' ([[Portugees]]: [kɾiʃ'tjɐnu ʁuˈnaɫdu]; gebore op [[5 Februarie]] [[1985]] in [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], [[Portugal]]) is 'n Portugese [[sokker]]speler wat vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] speel. Hy het vantevore vir [[Sporting Lissabon]], [[Manchester United]], [[Real Madrid]] en [[Juventus Football Club|Juventus]] gespeel. Hy verkies om as 'n linkervleuel te speel. Hy word beskou as een van die grootste spelers van alle tye. Hy het [[Juventus Football Club|Juventus]] in Augustus 2021 vir [[Manchester United]] verruil. Tot 2013 was hy die duurste sokkerspeler, in terme van oordragkoste, van alle tye. In 2015 het hy die topdoelskieter van alle tye van die [[UEFA Champions League]] geword, asook die [[Real Madrid]]-speler wat die meeste doele aangeteken het. In 2018 het hy hom by die tien spelers aangesluit wat die Europese UEFA Champions League minstens vyf keer gewen het, en die enigste speler wat dit met twee verskillende klubs bereik het. Sy prestasies as klubspeler sluit ook ses ligatitels, vyf nasionale bekers, ses nasionale superbekers, drie [[UEFA Superbeker|Europese superbekers]] en vier [[FIFA-Klubwêreldbeker|wêreldklubkampioenskappe]] in. Ronaldo het sy debuut in 2003 vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]] gemaak, waarvan hy in 2008 kaptein en topdoelskieter van alle tye geword het. Hy is in 2008, 2013, 2014, 2016 en 2017 as die beste sokkerspeler ter wêreld aangewys en hou die rekord vir internasionale doele. == Jeug == Ronaldo is die seun van Dinis Aveiro, 'n tuinier, en sy vrou Dolores dos Santos Aveiro, 'n kok. Ronaldo was 'n ongewenste kind en sy ma het aborsie oorweeg. In plaas daarvan is sy aangeraai om donker bier te drink en dan te hardloop totdat sy flouval, maar kon nie miskraam nie. Sy pa was 'n alkoholis en het saam met sy ander seun Hugo Ronaldo "Manchester United"-hemde verkoop om alkohol te kan koop. Hy het homself doodgedrink toe Ronaldo 19 jaar oud was. Ronaldo kom van die Portugese eiland [[Madeiraeilande|Madeira]]. As kind het hy begin sokker speel by die amateurklub CF Andorinha. Hierna het hy vir CD Nacional gespeel en op die ouderdom van twaalf na die vasteland van Portugal verhuis om by die jeugakademie van Sporting CP ingesluit te word. Vyf jaar later, in Oktober 2002, maak hy sy amptelike buiging vir die klub se eerste span; in 'n ligawedstryd tuis teen Moreirense (3-0) het hy twee doele aangeteken. Ronaldo het voortgegaan om 30 amptelike verskynings in sy eerste jaar as 'n professionele speler te maak, en drie doele by sy vyf-seisoen-telling gevoeg.<ref>Daniel Taylor, [http://www.theguardian.com/football/blog/2015/nov/05/cristiano-ronaldo-film-messi Cristiano Ronaldo film captures giant ego and strange, lonely world of being CR7], The Guardian,5 november 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160107100927/http://www.footballzz.com/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club "Cristiano Ronaldo".] footballzz.co.uk. Geraadpleegd op 4 mei 2016.</ref> == Senior loopbaan == ===Manchester United=== [[Lêer:Ronaldo - Manchester United vs Chelsea (cropped-3-4).jpg|duimnael|243x243px|Cristiano Ronaldo in 2006]] In die somer van 2003 het hy die aandag van [[Manchester United]] getrek. In 'n wedstryd tussen Sporting CP en Manchester United om die opening van die Estádio José Alvalade te vier, het Ronaldo sy span tot 'n oorwinning van 3-1 gelei. Die Manchester United-spelers het ná die wedstryd aangedui dat hulle nou eerder saam met Ronaldo wil speel as teen hom, waarmee die afrigter Alex Ferguson ten volle mee saamgestem het. Kort daarna is hy vir sowat £12 miljoen deur Manchester United van Sporting CP gekoop. By Manchester United word Ronaldo ingebring as die plaasvervanger vir [[David Beckham]], wat kort tevore na [[Real Madrid]] verhuis het. Ronaldo het sy Premierliga-buiging vir Manchester United op 16 Augustus 2003 in 'n tuiswedstryd teen Bolton Wanderers gemaak. Met 'n halfuur oor om te speel, het hy vir Nicky Butt ingevul. Op 21 September 2003 was Ronaldo een van die sleutelspelers in die berugte Slag van Old Trafford tuis teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]], waarin verskeie spelers se potte oorgekook het. Ronaldo het die FA Cup in sy eerste seisoen saam met Manchester United gewen deur die openingsdoel in die eindstryd teen Millwall (3-0), aan te teken. In die 2006/2007-seisoen ontwikkel hy tot een van die beste spelers ter wêreld. Hy is twee keer agtereenvolgens as speler van die maand aangewys, iets wat net [[Dennis Bergkamp]] en Robbie Fowler voorheen bereik het. Na belangstelling in hom van Real Madrid, het hy 'n nuwe kontrak in April 2007 onderteken wat hom vir vyf jaar aan United verbind het. Met 'n salaris van honderd-en-twintigduisend pond per week het hy die hoogs betaalde speler in die klub se geskiedenis geword. Op 22 April 2007 is Ronaldo deur die spelers in die Engelse Liga as Speler van die Jaar aangewys en tewens ook Talent van die Jaar in die Engelse Liga, wat niemand sedert 1977, Andy Gray, kon doen nie. 'n Jaar later was hy die wenner van die Premier League Golden Boot. Ronaldo het die voorste puntemaker van die 2007/08-seisoen geword met 31 doele uit 34 ligawedstryde. In 2008 het hy die [[Premier League|Premierliga]], [[FA Community Shield]], UEFA Champions League en die Klubwêreldbeker met Manchester United gewen. Hy is ook as die Europese en Wêreld-sokkerspeler van die jaar bekroon. Sy laaste wedstryd vir Manchester United was die 2–0-verloor van die Champions League-eindstryd teen [[FC Barcelona]] op 27 Mei 2009. ===Real Madrid=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo (35609138466).jpg|duimnael|Cristiano Ronaldo in die ikoniese nommer 7-hemp in Real Madrid (25 November 2015)]] Cristiano Ronaldo het in 2009 by Real Madrid aangesluit vanaf Manchester United vir 'n destydse wêreldrekordfooi van €94 miljoen. Hy het vinnig 'n sleutelspeler geword en is nou die klub se topskuts met 450 doele in 438 wedstryde. Gedurende sy nege jaar in Madrid het hy vier UEFA Champions League-titels gewen, insluitend drie agtereenvolgende oorwinnings van 2016 tot 2018. Hy het ook twee [[La Liga]]-titels, twee [[Copa del Rey]]-bekers en verskeie ander nasionale en internasionale trofeë verower. Tydens sy tyd by Real Madrid het hy vier [[Ballon d'Or]]-toekennings ontvang, wat sy status as een van die grootste sokkerspelers ooit bevestig het. Sy intense mededinging met [[Lionel Messi]] het 'n ikoniese era in sokker geskep. In 2018 het hy Real Madrid verlaat en by Juventus aangesluit. ===Juventus=== Cristiano Ronaldo het in Julie 2018 by Juventus aangesluit vir 'n oordragfooi van ongeveer €100 miljoen. Hy het vinnig 'n belangrike speler geword en het gehelp om Juventus se oorheersing in die [[Serie A]] voort te sit. Gedurende sy drie seisoene in [[Turyn]] het hy twee Serie A-titels (2018/19, 2019/20), een Coppa Italia en twee Supercoppa Italiana-trofeë gewen. Hy was die topskutter in die Serie A in die 2020/21-seisoen en het Juventus se doele in belangrike wedstryde verseker. Hoewel hy die klub gehelp het om internasionaal mee te ding, het Juventus nie die UEFA Champions League gewen tydens sy verblyf nie. In Augustus 2021 het Ronaldo na Manchester United teruggekeer, wat sy tyd in Italië beëindig het. ===Terug by Manchester United=== Cristiano Ronaldo het in Augustus 2021 na Manchester United teruggekeer ná 12 jaar weg van die klub. Hy het vinnig 'n impak gemaak deur twee doele in sy terugkeerdebuut teen [[Newcastle United FC|Newcastle United]] te skiet. Gedurende die 2021/22-seisoen was hy United se topskutter met 24 doele in alle kompetisies en het verskeie belangrike wedstryde beslis, insluitend in die UEFA Champions League. Sy tweede verblyf by United was egter gekenmerk deur onstabiliteit, insluitend 'n wisselvallige spanprestasie en die aanstelling van 'n nuwe bestuurder, Erik ten Hag. Sy verhouding met die klub het versleg, en ná 'n kontroversiële onderhoud met [[Piers Morgan]] waarin hy United se bestuur gekritiseer het, het sy kontrak in November 2022 in wedersydse ooreenkoms beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619074|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United forward says he feels 'betrayed' by club|date=2022-11-14|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Kort daarna het hy by Al-Nassr in Saoedi-Arabië aangesluit. ===Al Nassr=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo, Al-Nassr 19 Sep 2023 (cropped).jpg|duimnael|223x223px|Cristiano Ronaldo by Al Nassr in 2023]] Cristiano Ronaldo het in Januarie 2023 by Al Nassr aangesluit en onmiddellik 'n groot impak gemaak. Hy het talle belangrike doele aangeteken en sy span gehelp om mee te ding in die Saoedi-Pro-Liga en ander toernooie. Sy eerste drie jaar by die klub was ’n teleurstelling wat betref titels, maar op 21 Mei 2026 het hy uiteindelik daarin geslaag om die Saoedi-Pro-Liga te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c232g9lpdpgo|title=Cristiano Ronaldo wins first Saudi Pro League title for Al-Nassr|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-05-22}}</ref> ==Internasionale loopbaan== Cristiano Ronaldo het sy internasionale loopbaan op 20 Augustus 2003 begin toe hy op 18-jarige ouderdom sy debuut vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] gemaak het in 'n vriendskaplike wedstryd teen Kasakstan. Van daardie oomblik af het hy homself gevestig as een van die mees invloedryke spelers in die nasionale span se geskiedenis. Sy eerste groot toernooi was die [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskap]] in 2004, waar hy Portugal gehelp het om die eindstryd te haal, al het hulle uiteindelik teen Griekeland verloor. In die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Wêreldbeker van 2006]] het Ronaldo sy eerste Wêreldbeker-doel aangeteken en Portugal gehelp om die halfeindronde te bereik. Hy het daarna aan verskeie groot toernooie deelgeneem, maar sy grootste prestasie het in 2016 gekom toe hy Portugal na hul eerste groot internasionale titel gelei het tydens die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]]. Alhoewel hy in die eindstryd teen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] beseer is en nie die volle wedstryd kon speel nie, het sy spanmaats daarin geslaag om die trofee huis toe te bring.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36761007|title=Euro 2016: Cristiano Ronaldo becomes true great with Portugal win|date=2016-07-11|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> [[Lêer:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|duimnael|257x257px|Cristiano Ronaldo by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] in Rusland]] Drie jaar later, in 2019, het Ronaldo weer sy leierskap bewys deur Portugal na die eerste [[UEFA Nations League]]-titel te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48191922|title=Nations League final: Portugal 1-0 Netherlands|date=2019-06-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Hy het 'n sleutelrol in die toernooi gespeel, insluitend 'n indrukwekkende vertoning teen Switserland in die halfeindronde, waar hy 'n driekuns aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48514708|title=Portugal 3-1 Switzerland: 'Genius' Cristiano Ronaldo hat-trick seals Nations League final place|date=2019-06-06|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Sy loopbaan by die nasionale span het verder geklim in 2021 toe hy Iran se [[Ali Daei]] se rekord vir die meeste internasionale doele deur 'n manlike speler oortref het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58412201|title=Cristiano Ronaldo breaks men's international scoring record with 110th and 111th goals|date=2021-09-01|website=BBC Sport|access-date=2025-03-17}}</ref> Op 5 September 2024 het Ronaldo nog 'n historiese mylpaal bereik toe hy sy 900ste loopbaandoel aangeteken het in 'n UEFA Nations League-wedstryd teen Kroasië. Die doel het Portugal gehelp om 'n 2–1 oorwinning te behaal en het hom die eerste manlike speler gemaak om hierdie ongelooflike mylpaal te bereik.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg5j08n694o|title=Ronaldo reaches 900 career goals - the numbers behind the landmark|date=2024-09-05|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> In 2025 het Portugal die Nations League 'n tweede keer gewen, en Ronaldo het in die kwarteindronde teen Denemarke, in die halfeindronde teen Duitsland sowel as in die eindstryd teen Spanje 'n doel aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg5dp3vr01dt|title=Portugal 5-2 Denmark (agg: 5-3): Cristiano Ronaldo scores and misses penalty in thriller|date=2025-03-23|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cewdp10www5o|title=Ronaldo ends Germany duck - where next in his 1,000 goals pursuit?|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c787g3qx8z9o|title=Ronaldo tears & Yamal's nemesis - has Nations League saved Martinez?|date=2025-06-08|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref> Ronaldo was in die Portugese groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2026]] opgeneem. Sy doeltreffendheid as 'n 41-jarige doelskieter was wyd bevraagteken, maar op 23 Junie het hy geskiedenis gemaak toe hy die eerste speler geword het om in ses verskillende Wêreldbekertoernooie aan te teken.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2026/jun/22/cristiano-ronaldo-portugal-world-cup|title=Cristiano Ronaldo risks ruining his legacy if he continues to stymie Portugal by starting|last=Dantas|first=Miguel|date=2026-06-22|website=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/soccer/article/world-cup-2026-record-breaking-cristiano-ronaldo-leads-portugals-5-0-rout-of-uzbekistan-185936619.html|title=World Cup 2026: Record-breaking Cristiano Ronaldo leads Portugal's 5-0 rout of Uzbekistan|last=|first=|date=2026-06-23|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.cristianoronaldo.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] sg4jcd1rocduyr1kj9q2ridm9xhqvad 0 117880 2914181 2907312 2026-06-27T10:20:33Z SpesBona 2720 /* B-17's waarop die Sowjetunie beslag gelê het */ + skakel 2914181 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= B-17 Flying Fortress |subsjabloon= |beeld= File:Color Photographed B-17E in Flight.jpg |byskrif=<center> B-17E </center> |tipe= Strategiese bomwerper |vervaardiger= [[Boeing]] |ontwerper= |eerste vlug= 28 Julie 1935<ref name="alexander">Alexander 1994, pp. 257–78.</ref> |bekendstelling= April 1938 |vrygestel= |onttrek= 1968 |status= Uit diens gestel |hoofgebruiker=[[Amerikaanse Leërlugkorps]]<br />[[Amerikaanse Lugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= 1936–1945 |aantal gebou= 12&nbsp;731 |programkoste= |eenheidskoste= VS$238&nbsp;329 (1945) |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Boeing B-17 Flying Fortress''' is 'n viermotorige swaar[[bomwerper]] wat deur [[Boeing]] in [[VSA|Amerika]] ontwikkel en gebou is. Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 28 Julie 1935 onderneem. Die vliegtuig is in opdrag van die [[United States Army Air Forces|Amerikaanse Lugmag]] gebou, destyds bekend as die [[Amerikaanse Leërlugkorps]] (''United States Army Air Corps''). Boeing het teen Douglas en Martin meegeding vir 'n kontrak om 200 bomwerpers te lewer. Die Boeingprototipe het nie net sy twee kompeteerders uitgestof nie, maar ook die Lugmag se verwagtinge ver oortref. Tog het Boeing die kontrak verloor teen die [[Douglas B-18 Bolo]] omrede hulle prototipe verwoes is in 'n vliegongeluk. Die Leërlugkorps het egter dertien eenhede bestel vir evaluering. Vanaf sy bekendstelling in 1938 is die B-17 deurentyd en aansienlik verbeter<ref>Parker 2013, pp. 35, 40–48.</ref><ref>Herman 2012, pp. 292–299, 305, 333.</ref> om die vliegtuig te word waarvan die derde meeste ooit vervaardig is na die [[Consolidated B-24 Liberator]] en die multirol, tweemotorige Duitse [[Junkers Ju 88]]. Die B-17 se sukses het tot die ontwikkeling van die latere [[Boeing B-29 Superfortress]] gelei. Die B-17 was hoofsaaklik deur die ''[[United States Army Air Forces|USAAF]]'' gedurende die dag gebruik vir strategiese bombarderingaanvalle teen Duitse industriële en militêre teikens. Die Amerikaanse Agste Lugmag was gestasioneer op basisse in die suide en ooste van [[Engeland]] en die Vyftiende Lugmag in [[Italië]]. Hulle het die ''RAF Bomber Command'' se naglig-area bombarderingsaanvalle gekomplementeer om beheer van die lugruim oor stede, fabrieke en slagvelde van Westelike Europa te verseker ter voorbereiding van [[Operasie Overlord]] in 1944.<ref name="Carey Pointblank" /> Die B-17 is ook gebruik in die [[Stille Oseaan]]-gebied vroeg in die Tweede Wêreldoorlog waar dit aanvalle geloods het teen Japannese vliegvelde en skeepsvaart.<ref>Parker 2013, p. 41.</ref> Vanaf die vliegtuig se ontstaan het die Leërlugkorps (vanaf Junie 1941, die ''USAAF'') dit beskou as 'n strategiese wapen; dit was redelik vinnig, kon op hoë hoogtes vlieg, dit beskik oor 'n lang togafstand en dit was goed bewapen. Dit het 'n reputasie vir uithouvermoë opgebou; stories en foto's van B-17's wat eintlik nie meer in die lug moes bly nie en tog hul bemannings veilig teruggebring het, is legio. Die B-17 het die meeste bomme losgelaat van al die bomwerpers gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Van die ongeveer 1,5 miljoen ton bomme oor [[Nazi-Duitsland]] en sy omringende gebiede, het die B-17 ongeveer 640&nbsp;000 ton losgelaat.<ref name="Yenne.p46" /> Dit was ook gebruik vir vervoer, teenduikbootoperasies, as 'n [[hommeltuig]] beheervliegtuig en ook as soek-en-redvliegtuig. In Oktober 2019 was daar nog nege lugwaardige B-17's in die wêreld, alhoewel sommige van hulle nooit in oorlogsituasies gebruik was nie. Daar is dosyne ander wat vertoon word in museums en vliegvelde. Die oudste is ''The Swoose'' wat in aksie was in die [[Stille Oseaan]] en die [[Karibiese Eilande|Karibiese gebiede]]. == Ontwikkeling == {{multiple image | direction = vertical | width = 220 | image1 =Boeing XB-17 (Model 299).jpg | caption1 = Model 299 ''NX13372'' | image2 =Boeing XB-17 (Model 299) nose turret with gun.jpg | caption2 = Masjiengeweer bo-op Model 299 se neus | image3 =Boeing Model 299 crash.jpg | caption3 = Model 299 wat geval het | image4 =Boeing Y1B-17 in flight.jpg | caption4 = Boeing Y1B-17 in vlug }} Op 8 Augustus 1934 het die Amerikaanse Leërlugkorps 'n tender uitgereik wat 'n multimotorige bomwerpervoorstel om die Martin B-10 te vervang. Die Leërlugkorps se visie was 'n bomwerper wat die lugmag in [[Hawaii]], [[Panama]] en [[Alaska]] kon versterk.<ref name="Tate.p164" /> Die minimumvereistes vir die voorgestelde bomwerper was dat dit 'n bruikbare bomvrag moes kon dra op 'n hoogte van 10&nbsp;000 voet bo seevlak, vir 10 ure in die lug kon bly en oor 'n topsnelheid van meer as 200&nbsp;m.p.u. (320&nbsp;km/h) beskik.<ref name="Swan Mil p74" /> Hulle het ook gehoop dat die bomwerper (dit was nie 'n vereiste nie) 'n togafstand van 2&nbsp;000 myl (3&nbsp;200&nbsp;km) sou hê en oor 'n topsnelheid van 250&nbsp;m.p.u. (400&nbsp;km/h) beskik. Die tender sou toegeken word aan die wenner van 'n vliegkompetisie tussen die ontwerpe van Boeing, die Douglas DB-1 en die Martin Model 146 by Wright Field-lughawe te Dayton, [[Ohio]]. Die Leërlugkorps het die prototipe die B-17 genoem en die Boeingfabriek het hul prototipe Model 299 genoem. Die ontwikkeling van die prototipe is deur 'n span ingenieurs onder leiding van E. Gifford Emery en Edward Curtis Wells onderneem. Boeing het self die koste van die ontwikkeling van die prototipe gedra.<ref name="WoF p41" /> Die ontwikkelingspan het kenmerke van die eksperimentele Boeing XB-15 bomwerper en die Boeing 247 vragvliegtuig gekombineer. Die B-17 was toegerus met twee bomrakke wat 4 800 pond (2&nbsp;200&nbsp;kg) se bomme kon dra, in twee rye agter die stuurkajuit. Dit was aanvanklik met vyf .30 kaliber (7,62&nbsp;mm) masjiengewere toegerus. Die prototipe is aangedryf deur vier [[Pratt & Whitney R-1690 Hornet]] radiale enjins wat elk 750 perdekrag (600&nbsp;kW) op 'n hoogte van 7&nbsp;000 voet (2&nbsp;100&nbsp;m) kon lewer.<ref name="Bowers Boeing p291-2" /> === Evaluasie === Model 299 se eerste vlug het op 28 Julie 1935 plaasgevind met Boeing se hooftoetsvlieënier Leslie Tower aan die stuur.<ref name="first flight" /><ref name="Sal.p46" /> 'n Verslaggewer van die ''Seattle Times'', Richard Williams, het tydens die prototipe se uitrol met al die masjiengewere sigbaar, verbaas uitgeroep: ''"Why, it's a flying fortress!"'' Hy het daarna na die vliegtuig as die ''"Flying Fortress"'' verwys in sy berig.<ref>Freeman 1993, p. 8.</ref> Die masjiengeweer in die neus van die vliegtuig was ongewoon, maar dit kon in bykans enige voorwaartse rigting vuur.<ref>[https://books.google.com/books?id=WSgDAAAAMBAJ&pg=PA24 "Army's Biggest Bomber Has Rotating Nose."] ''Popular Science Monthly,'' Augustus 1937.</ref> Boeing het dadelik die waarde van die naam ''Flying Fortress'' raakgesien<ref group="N">Die ''Air Corps News Letter'' het egter berig in sy 1 Januarie 1938 uitgawe ([http://newpreview.afnews.af.mil/shared/media/document/AFD-110421-039.pdf ACNL Vol. XXI, No. 1, p. 7] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213218/http://newpreview.afnews.af.mil/shared/media/document/AFD-110421-039.pdf |date=3 September 2015 }}) dat 'n korrespondent van Langley Field gepoog het om die vliegtuig "Jeep" te noem, waarteen egter beswaar geopper is omdat die naam nie van pas is nie en ook bygevoeg "Hoekom is die naam 'Flying Fortress' nie goed genoeg nie?"</ref> en het dit daarna as 'n handelsmerk gebruik. Hulle het ook in een van die eerste persverklarings daarop gewys dat dit die eerste vliegtuig was wat kon aanhou vlieg indien een van die enjins sou faal.<ref>[https://books.google.com/books?id=wN8DAAAAMBAJ&pg=PA519 "Giant Bomber Flies Four Miles Per Minute."] ''Popular Mechanics'', Oktober 1935.</ref> Op 20 Augustus 1935 het die prototipe vanaf [[Seattle]] na Wright Field gevlieg in nege uur en drie minute teen 'n gemiddelde snelheid van 252&nbsp;m.p.u. (406&nbsp;km/h), baie vinniger as sy mededingers.<ref name="NYTimes.299Record" /> Tydens die vliegkompetisie was die vierenjin-Boeing se prestasies baie beter as die tweemotorige DB-1 en Model 146 s'n. Majoorgeneraal Frank Maxwell Andrews van Leërlugkorps het geglo dat die langafstandvermoë van 'n viermotorige vliegtuig meer effektief is as die vermoë van die kortafstand, tweemotorige vliegtuie en ook dat die B-17 beter sou inpas by die nuwe oogmerke van die Leërlugkorps.<ref name="Zamzow.33" /> Sy standpunt is ondersteun deur die aankoopbeamptes en nog voordat die kompetisie verby is, het hulle reeds ingestem dat 65 B-17's aangekoop kon word.<ref name="Tate 165" /><ref name="Zamzow.34" /> Ontwikkeling van Model 299 het voortgegaan en op 30 Oktober 1935 het die Leërlugkorps se toetsvlieënier, majoor Ployer Peter Hill, en Boeing se Les Tower, Model 299 vir 'n tweede toetsvlug geneem. Hulle vergeet egter om die windgrendels te ontsluit. Die grendels verseker dat sekere van die bomwerper se beweegbare gedeeltes vas en gesluit is terwyl dit op die grond staan. Nadat hulle opgestyg het, het die vliegtuig egter steil begin klim todat dit gestaak en toe neus eerste geval het. Beide Hill en Tower het gesterf. Ander bemanning het oorleef maar beserings opgedoen.<ref name="Museum" /><ref name="Checks" /><ref group="N">Aan boord van die vliegtuig was vlieëniers majoor Ployer P. Hill (die eerste keer dat hy die model 299 vlieg) en luitenant Donald Putt (die hoofvlieënier van die weermag tydens die vorige evalueringsvlugte), Leslie Tower, Boeing-werktuigkundige C.W. Benton en Pratt en Whitney-verteenwoordiger Henry Igo. Putt, Benton, en Igo oorleef met slegs brandwonde en Hill en Tower is lewendig uit die wrak gehaal maar sterf later aan hulle beserings.</ref> Model 299 kon dus nie die evaluasie voltooi nie en terwyl die Leërlugkorps steeds opgewonde was oor die vliegtuig,<ref name="Zamzow.34" /> was die beamptes verskrik oor die hoë koste<ref name="Sal.p48" /> per vliegtuig ($99 620 vir Model 299 teenoor $58 200 vir Douglas se model gebaseer op 'n bestelling van 220 bomwerpers) en die kompetisie kon dus nie wettig voltooi word nie. Boeing is hiermee gediskwalifiseer en die stafhoof van Leërlugkorps, Malin Craig, kanselleer die bestelling vir 65 B-17's en bestel 133 twee-enjin B-18 Bolo's van Douglas.<ref name="Tate 165" /><ref name="Zamzow.34" /> {{quote|The loss was not total... but Boeing's hopes for a substantial bomber contract were dashed.|Peter Bowers, 1976<ref name="Bowers1976.p37">Bowers 1976, p. 37.</ref>}} === Eerste bestellings === Ongeag die probleme was die Leërlugkorps steeds beïndruk met die prototipe se vermoë en op 17 Januarie 1936 het hulle 'n wettige skuiwergat<ref name="Erickson" /><ref name="Meilinger" /> ontdek en 13 YB-17's van Boeing bestel vir indienstoetse. Die verandering na YB-17 dui net op die spesiale F-1 befondsing.<ref name="Zamzow.34" /> Die YB-17 model het 'n klomp veranderinge ondergaan teenoor die prototipe, Model 299. Dit sluit onder andere kragtiger enjins in; die [[Wright R-1820 Cyclone]]-enjins vervang die oorspronklike Pratt & Whitney-enjins. Alhoewel die prototipe deur Boeing besit is en nooit 'n militêre reeksnommer ontvang het nie, is die term XB-17 terugwerkend aan die vliegtuigraam toegeken en so in amptelike dokumente gebruik om die eerste ''Flying Fortress'' te beskryf.<ref name="Bowers1976.p12" /> Die B-17 benaming is eers vanaf Januarie 1936 amptelik gebruik. Twaalf van die dertien Y1B-17s is tussen 1 Maart en 4 Augustus 1937 aan 2 Bombardiergroep te Langley Field in [[Virginië]] afgelewer vir operasionele ontwikkeling en toetsvlugte. Een van die voorstelle wat aanvaar is, was die gebruik van voorvlug-nagaanlyste om ongelukke te voorkom soos wat met Model 299<ref name="Meilinger" /><ref group="N">Die konsep van 'n vlieënier's nagaanlys het gou na ander bemannings versprei, asook ander ''USAAF'' vliegtuig tipes en uiteindelik regdeur die lugvaart gemeenskap. ''Life'' het die volledige B-17 nagaanlys in sy 24 Augustus 1942 uitgawe gepubliseer.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=fk4EAAAAMBAJ&pg=PA65 "B-17 checklist."] ''Life'', 24 Augustus 1942.</ref><ref name="Checks2" /> gebeur het. In een van die eerste missies is drie B-17's wat deur generaal Andrews gestuur is om die [[Italië|Italiaanse]] passasierskip die ''Rex'' te "onderskep" en te fotografeer. Die skip was op daardie stadium 610&nbsp;myl (980&nbsp;km) van die Atlantiese kus af. Die vlug is gelei deur navigatorluitenant Curtis LeMay en suksesvol uitgevoer en ook so bekendgemaak.<ref name="Maurer" /><ref name="USAF Rex" /> Die dertiende Y1B-17 is afgelewer aan die Materiaaldivisie te Wright Field, Ohio vir toetsvlugte.<ref name="Y1B-17" /> 'n Veertiende Y1B-17 (37-369), oorspronklik gebou vir die toets van die vliegtuigraam se sterkte op grondvlak, is opgradeer en toegerus met uitlaatgasaangedrewe [[turboaanjaer]]s.<ref>{{cite web |url=https://aviationshoppe.com/manuals/wwii_aircraft_superchargers/wwii_aircraft_turbosupercharger.html |title=World War II – General Electric Turbosupercharges |website=aviationshoppe.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008054906/https://aviationshoppe.com/manuals/wwii_aircraft_superchargers/wwii_aircraft_turbosupercharger.html |archive-date=8 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dié vliegtuig was geskeduleer om in 1937 te vlieg, maar nadat probleme met die turbo's ontstaan het, het die eerste vlug van dié model eers op 29 April 1938 plaasgevind.<ref name="Donald" /> Hierdie vliegtuig is op 31 Januarie 1939 aan die weermag gelewer.<ref name="Bowers Boeing p293-4" /> Nadat operasionele toetse voltooi is, is die Y1B-17 en Y1B-17A modelle onderskeidelik hernoem na B-17 en B-17A, om die statusverandering na ''operasioneel'' aan te dui.<ref name="Wixley p23" /> Teenstand teen die Leërlugkorps se ambisies vir die verkryging van meer B-17's het verdwyn en gedurende 1937 is nog tien vliegtuie bestel. Hulle is B-17B gedoop, en gebruik om twee bombardiergroepe toe te rus, een elk aan elke kus van die Verenigde State.<ref name="B-17B" /> Hierdie modelle was toegerus met groter [[klappe]] en rigtingroere en 'n verbeterde pleksiglasneus. Hulle is afgelewer in vyf klein groepies tussen Julie 1939 en Maart 1940. Gedurende Julie 1940 is nog 'n bestelling vir 'n verdere 512 B-17's geplaas. Vóór die [[aanval op Pearl Harbor]] in Desember 1941, was daar minder as 200 B-17's in diens gewees.<ref name="Meilinger" /> 'n Totaal van 155 B-17's van alle tipes is tussen 11 Januarie 1937 en 30 November 1941 afgelewer, hierna het produksie grootliks versnel met die B-17 wat die grootste produksietempo ooit van alle groot vliegtuie behaal het.<ref name="Serling.p55" /><ref group="N">Aanhaling: "At the peak of production, Boeing was rolling out as many as 363 B-17s a month, averaging between 14 and 16 Forts a day, the most incredible production rate for large aircraft in aviation history." This production rate was, however, surpassed by that of the [[Consolidated B-24 Liberator]].</ref> Die vliegtuig het in alle oorlogsones tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] diens gedoen en teen die tyd dat produksie gestaak is in Mei 1945, is 12&nbsp;731 vliegtuie deur Boeing, Douglas en Vega gebou. Laasgenoemde is 'n filiaal van Lockheed.<ref name="Yenne.p6" /><ref>Herman, Arthur. ''Freedom's Forge: How American Business Produced Victory in World War II,'' pp. 292–99, 305, Random House, New York, NY, 2012. {{ISBN|978-1-4000-6964-4}}.</ref><ref>Parker 2013, pp. 35, 40–48, 59, 74.</ref><ref>Borth 1945, pp. 70–71, 83, 92, 256, 268–269.</ref> {{quote|Though the crash of the prototype 299 in 1935 had almost wiped out Boeing, now it was seen as a boon. Instead of building models based on experimental engineering, Boeing had been hard at work developing their bomber and now had versions ready for production far better than would have been possible otherwise. One of the most significant weapons of World War II would be ready, but only by a hair.|Jeff Ethell, 1985<ref name="Pop1" />}} == Ontwerpe en variante == {| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Aantal geproduseer ! Variant ! Aantal ! Nooiensvlug |- | Model 299 || 1 || 28 Julie 1935<ref name="first flight" /> |- style="background:#f5faff;" | YB-17 || 13 || 2 Desember 1936<ref name="Bowers Boeing p292" /> |- | YB-17A || 1 || 29 April 1938.<ref name="Donald" /> |- style="background:#f5faff;" | B-17B || 39 || 27 Junie 1939<ref name="Bowers boeing p294" /> |- | B-17C || 38 || 21 Julie 1940<ref name="Bowers Boeing p295" /> |- style="background:#f5faff;" | B-17D || 42 || 3 Februarie 1941<ref name="Swan Mil p76" /> |- | B-17E || 512 || 5 September 1941<ref name="Bowers Boeing p297" /> |- style="background:#f5faff;" | B-17F (totaal) || 3&nbsp;405 || 30 Mei 1942<ref name="Bowers Boeing p299" /><ref name="Swan Mil p78" /> |- | B-17F-BO || 2&nbsp;300 || <ref name="Bowers Boeing p299" /> |- style="background:#f5faff;" | B-17F-DL || 605 || <ref name="Bowers Boeing p299" /> |- | B-17F-VE || 500 || <ref name="Bowers Boeing p299" /> |- style="background:#f5faff;" | B-17G (totaal) || 8&nbsp;680 || 16 Augustus 1943 |- | B-17G-BO || 4&nbsp;035 || |- style="background:#f5faff;"|| | B-17G-DL || 2&nbsp;395 || |- | B-17G-VE || 2&nbsp;250 || |- style="background:#f5faff;" | Totaal || 12&nbsp;731 || |- | colspan="3" style="text-align:left;" font-size: 70%|Nota:<br />B-17s is by die '''Bo'''eing-aanleg 2 in Seattle, Washington (BO)<br />gebou en vanaf die B-17F ook by<br />Lockheed '''Ve'''ga, Burbank, Kalifornië (VE) en<br /> '''D'''ouglas Aircraft, '''L'''ong Beach, Kalifornië (DL)<ref>Yenne, Bill, "B-17 at War": p.16; Zenith Press; 2006: {{ISBN|978-0-7603-2522-3}}</ref> |} Die vliegtuigontwerp het verskeie verbeteringe en veranderinge ondergaan tydens sy ontwikkelingsfase, wat verskeie variante tot gevolg gehad het. Van die 13 YB-17's wat bestel is vir operasionele toetsing is 12 deur 2 Bombardementgroep te Langley Field, Virginië gebruik om bombardiertegnieke vir swaarbomwerpers te ontwikkel. Die 13de vliegtuig is deur die Materiaaldivisie te Wright Field, Ohio gebruik.<ref name="Y1B-17" /> Eksperimentering met turbo-aanjaers<ref name="flightinter" /> het tot gevolg gehad dat dit standaardtoerusting op alle B-17's geword het.<ref name="Bowers Boeing p293-4" /><ref name="Wixley p23" /> Die Boeingingenieurs het voordurend die basiese ontwerp verbeter soos die produksielyn ontwikkel het. Om hantering van die vliegtuig teen lae snelhede te verbeter, is die klappe en rigtingroere verander en verbeter, dit het begin met model B-17B.<ref name="Bowers boeing p294" /> Model B-17C se voorkoms het verander van drie, ovaalvormige masjiengeweertorings wat uitstaan na twee, plat ovaalvormige masjiengeweervensteropeninge en 'n enkele borrelmasjiengeweertoring<ref name="Bowers Boeing p295" /> wat ooreenkom met die "Bodenlafette"/"Bola" van die Duitse [[Heinkel He 111]]P-reeks mediumbomwerper. Modelle A tot by D van die B-17 is ontwerp met die fokus op selfbeskerming terwyl met model B-17E, met sy groot stert, die fokus op aanvallende oorlogvoering geval het.<ref name="flightinter" /> Model B-17E was 'n omvattende herontwerp van die oorspronklike Model 299. Die romp is met 3 meter verleng, dit was veral groter aan die agterkant, die stertvin was nou vertikaal met 'n beter rigtingroer asook 'n horisontale stabiliseerder. Vir die eerste keer is die vliegtuig toegerus met 'n skiettoring in die stert. Die neus het min of meer dieselfde gebly. Dit was ook toegerus met 'n ''Sperry''-elektroaangedrewe, bemande skiettoring op die rug net agter die kajuit. Die ou ''Sperry'' bemande skiettoring, model 645705-D,<ref>B-17 Erection and Maintenance Manual 01-20EE-2</ref> aan die onderkant van die romp is vervang met 'n nuwe elektroaangedrewe skiettoring, ook 'n ''Sperry''-produk. Al die verbeterings het tot gevolg gehad dat die vliegtuig se massa met 20% toegeneem het.<ref name="flightinter" /> Die B-17 se turboaangejaade Wright R-1820 Cyclone 9-enjins is ook verskeie kere opgegradeer tydens die vliegtuig se leeftyd, en soortgelyk is dit telkens met meer masjiengewere toegerus om dit meer effektief te maak.<ref name="WoF p56-7" /> [[Lêer:An Army sentry guards new B-17 F (Flying Fortress) bombers at the airfield of Boeing's Seattle plant. The ship will... - NARA - 196372.jpg|duimnael|links|200px|Boeing B-17Fs, met die deursigtige tweestuk-Pleksiglasneus vir die bombardier.]] Variante van model B-17F is deur die Agtste Leër teen die Duitse Magte in 1943 gebruik; gestandardiseer op 'n ''Sperry'' bemande, balskiettoring onder die romp. Verder is die tienpaneel-geraamde neus vir die bombardier vervang met 'n groter, amper raamlose pleksiglasneus, vir verbeterde sig aan die voorkant. Daar was ook twee eksperimentele weergawes van die B-17 waaraan ander name toegeken is: die ''XB-38 Flying Fortress'' en die ''YB-40 Flying Fortress''. Die XB-38 is gebruik om enjins mee te toets; dit is gebruik om die Allison V-1710 vloeistofverkoelde enjins te toets, as voorsorgmaatreël indien die Wright-enjin uit voorraad sou raak. Die enigste XB-38 het tydens sy negende vlug neergestort en die tipe is daarna gestaak. Die Allison V-1710-enjins is daarna net vir vegvliegtuie gebruik.<ref name="Francillon Lock p213-5" /><ref name="WoF p66" /> Model YB-40 was 'n swaarbewapende weergawe van die standaard B-17 en gebruik voor die [[North American P-51 Mustang]] as langstrekvergeselvliegtuig beskikbaar geword het. Daar was ook 'n ekstra skiettoring bo-op die radiokajuit en 'n afstandbeheerde ''Bendex'' skiettoring onder die bombardier se venster geïnstalleer. Daar was ook twee .50 kaliber (12,7&nbsp;mm) masjiengewere in elke sy van die vliegtuig geïnstalleer. Die vliegtuig is toe met 11 000 rondtes ammunisie voorsien. Al die modifikasies het veroorsaak dat die vliegtuig meer as 4 500&nbsp;kg swaarder as 'n volgelaaide B-17F was. Die YB-40's, met al die modifikasies, kon egter nie by die ligter bomwerpers bly nadat al die bomme gelos is nie en die projek is eers gestaak en uiteindelik gekanselleer in Julie 1943.<ref name="WoF 62-3,5" /><ref name="Francillon Lock p212" /><ref name="Bowers Boeing p307-8" /> Die laaste 86 van die B-17's wat in die fabriek van Douglas gebou is, het egter die ''ken''-skiettoring behou, wat die vorentoe-verdediging aansienlik verbeter het.<ref>{{cite web |url=http://www.b17queenofthesky.com/variants/prototype.php?id=12&tle=B-17F |title=B17 – Queen of the Sky – The B-17F |last=Lyman |first=Troy |date=12 Mei 2003 |website=b17queenofthesky.com |publisher=Troy Lyman's B-17 Flying Fortress Site |accessdate=24 Junie 2014 |quote="...factories were trying to fine a more effective solution to the B-17's lack of forward firepower&nbsp;... This solution was the Bendex Chin Turret. This turret had originally been used on the XB-40 gunship project. While this experiment proved unsuccessful, the chin turret was found to be a major improvement to the B-17's forward firepower. This turret was fitted to the last eighty-six B-17Fs to come off the Douglas assembly line starting with block B-17F-75-DL. |archive-date= 9 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809192902/http://b17queenofthesky.com/variants/prototype.php?id=12&tle=B-17F |url-status=dead }}</ref> [[Lêer:B-17G Nose in Detail.jpg|upright|duimnael|links|B-17G neusdetail]] Teen die tyd wat die B-17G sy verskyning gemaak het, is die aantal masjiengewere van sewe na dertien vermeerder, die ontwerp van al die skiettorings is gefinaliseer en ander verstellings is voltooi. Model B-17G was die finale ontwerp van die B-17 Flying Fortress, dit het al die verbeterings van die B-17F<ref name="flightinter" /><ref name="WoF p63-4" /> bevat en daar is 8 680 van die model gebou, die laaste deur Lockheed op 28 Julie 1945.<ref name="Francillon Lock p211" /> Baie van die B-17G is omgeskakel om in ander rolle gebruik te word bv. vragvliegtuie, enjintoetsing en vir verkenning.<ref name="Bowers Boeing p286-7" /> 'n Paar van hulle is ook omgeskakel om in 'n soek-en-reddingrol gebruik te word; hulle is later model B-17H genoem.<ref name="Bowers Boeing p303-4" /> [[Lêer:Boeing SB-17G.jpg|duimnael|Na-oorlogse SB-17G-95DL <br />AF reeksno. ''44-83722'' toegeken aan die 2de ERS as 'n soek-en-reddingvliegtuig langs 'n Stinson L-5]] Later in die Tweede Wêreldoorlog is ten minste 25 B-17's toegerus met radiobeheerseine en televisiekameras en gebruik as [[Hommeltuig|hommeltuie]]. Hulle is gelaai met 9 100&nbsp;kg plofstof en die "Aphrodite missiles" genoem omrede hulle in ''Operasie Aphrodite'' gebruik is. In die operasie is die hommeltuie beheer deur CQ-17-beheervliegtuie en na teikens gevlieg. Die operasie is goedgekeur op 26 Junie 1944 en die 338ste Bomwerpergroep, gestasioneer te ''RAF Fersfiel'' en satelliet van ''RAF Knettishall'', het verantwoordelikheid geneem vir die operasie.<ref name="Ramsey" /> Die eerste vier hommeltuie het Fort Mimoyecques, die Siracourt V-1 bunker, Watten en Wizernes op 4 Augustus aangeval en min skade aangerig. Die projek het skielik tot 'n einde gekom toe 'n [[Consolidated B-24 Liberator]] in die lug ontplof het oor die Blythrivier. Die B-24 het deel gevorm van die [[Amerikaanse Vloot]] se ''Project Anvil'' en was op pad na die eiland [[Helgoland]]. Die vlieënier was Joseph P. Kennedy Jr, president [[John F. Kennedy]] se ouer broer. Kennedy sterf in die ontploffing en die ontploffing rig skade aan oor area met 'n radius van 8&nbsp;km. Die Britse owerhede was angstig dat 'n soortgelyke ongeluk nie weer sal plaasvind nie en ''Operasie Aphrodite'' is vroeg in 1945 gestaak.<ref name="Ramsey">Ramsey, Winston G. "The V-Weapons". London: ''After the Battle'', Number 6, 1974, pp. 20–21.</ref> == Operasionele geskiedenis == [[Lêer:B-17E 19 BG.jpg|duimnael|Boeing B-17E Flying Fortress van die 19de Bomwerpergroep USAAF, somer 1942]] [[Lêer:Living Legends.jpg|duimnael|B-17 Flying Fortresses van die 398ste Lugekspedisiegroep onderweg op 'n missie na Neumünster, Duitsland, op 13 April 1945.]] Die B-17 se operasionele loopbaan het tydens die Tweede Wêreldoorlog in die [[Britse Lugmag]] begin en in die suidwestelike [[Stille Oseaan]] in die [[Amerikaanse Weermag]] in 1941. Die 19de Bomwerpergroep is op Clark Field in die [[Filippyne]] ontplooi 'n paar weke voor die aanval op [[Pearl Harbor]] as deel van 'n beplande opbou van bomwerpers in die Stille Oseaangebied. Die helfte van die vliegtuie is vernietig op 8 Desember 1941 deur die Japannese terwyl hulle besig was met brandstofhervulling en die laai van ammunisie as deel van die voorbereiding vir 'n aanval op die vliegvelde in [[Formosa]]. Die oorblywende vliegtuie het teen die Japannese invalsmagte geveg totdat hulle onttrek is na [[Darwin]] in [[Australië]]. Vroeg in 1942 het die 7de Bomwerpergroep in [[Java (eiland)|Java]] aangekom met 'n gemengde mag van B-17's en LB-30/B-24's.<ref name="Edmonds">Edmonds, Walter. ''They Fought With They Had''. 1951, pp. 1–314.</ref> 'n Eskader B-17's van die mag word na die [[Midde Ooste]] gestuur om deel te vorm van die 1ste Voorlopige Bomwerpergroep en word sodoende die eerste Amerikaanse B-17's in aksie teen [[Duitsland]]. Na die neerlaag in Java het die 19de Groep onttrek na Australië waar hulle bly veg het totdat hulle deur Generaal George C. Kenney teruggestuur is Amerika toe, na sy aankoms daar teen die middel van 1942.<ref>Kenney, George C. ''General Kenney Reports''. New York: Duell, Sloan and Pierce, 1949.</ref> In Julie 1942 word die eerste B-17's in Engeland ontplooi waar hulle deel vorm van die Agtste Lugmag. Later in die jaar is twee groepe na [[Algerië]] oorgeplaas waar hulle deel geword het van die Twaalfde Lugmag en operasies in [[Noord-Afrika]] onderneem het. Die B-17's in Europa is hoofsaaklik gebruik in dagligaanvalle as deel van die strategiese bombarderingsveldtog teen Duitse teikens soos duikbootvasmeerplekke, dokke, voorraaddepots, militêre lughawens en vliegtuigfabrieke.<ref name="Cravens, Wesley 1956">Cravens, Wesley ''Army Air Forces in WW II.'' Washington, D.C.: Office of Air Force History, 1956.</ref> Operasie ''Pointblank'' was gemik teen die Duitse Lugmag, die dagligaanvalle op die Duitse vliegtuigindustrie het tot gevolg gehad dat Duitse vegvliegtuie gedwing is om betrokke te raak en sodoende word die Duitse magte uitgeput. Dit was deel van voorbereidings vir die inval van [[Frankryk]].<ref name="Carey Pointblank" /> Die eerste B-17 modelle was onbruikbaar vir operasies in Europa, die B-17E was die eerste model wat suksesvol gebruik kon word. Maar die beskerming van die bomwerpers in digte formasie was egter nie effektief genoeg nie en vegvliegtuie was benodig om die bomwerpers te begelei. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het die B-17 in 32 oorsese gevegsgroepe diens gedoen, in Augustus 1944 was 4&nbsp;574 eenhede wêreldwyd in gebruik.<ref name="Baugher Squads" /> Die B-17's het 580&nbsp;631 metrieke [[ton]] bomme oor Europese teikens laat val, die Liberator B-24 en ander Amerikaanse bomwerpers 420 520 ton. Die Britse swaarbomwerpers, die [[Avro Lancaster]] en [[Handley Page Halifax]] het 608&nbsp;612 en 224&nbsp;207 ton respektiewelik laat val.<ref>[http://www.raf.mod.uk/rafbramptonwytonhenlow/aboutus/handleypagehalifax.cfm "Handley Page Halifax."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080530210057/http://www.raf.mod.uk/rafbramptonwytonhenlow/aboutus/handleypagehalifax.cfm |date=30 Oktober 2009 }} ''The Pathfinder Museum'' via ''raf.mod.uk.'' Verkry op 1 Julie 2011.</ref> === Britse Lugmag === [[Lêer:Royal Air Force Boeing Fortress Mk.I.jpg|duimnael|''RAF Fortress B.I'' reeks no. ''AN529'', met [[Heinkel He 111]]-tipe "bathtub" ventrale gondola]] Die Britse Lugmag het oor geen swaarbomwerper beskik toe die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek het nie; hulle grootste bomwerper was die tweemotorige mediumbomwerper [[Vickers Wellington]] wat 2&nbsp;000&nbsp;kg se bomme kon dra.<ref name="Andrews & Morgan p340" /> Die [[Short Stirling]] en die [[Handley Page Hampden]] het in 1941 die ''RAF'' se primêre bomwerper geword. Gedurende 1940 het die ''RAF'' 'n ooreenkoms met die Leërlugkorps' aangegaan om 20 B-17c's te koop wat hulle die ''Fortress I'' genoem het. Hulle eerste missie teen [[Wilhelmshaven]] op 8 Julie 1941 was 'n mislukking.<ref name="Yenne.p23" /><ref name="Chant" /> Op 25 Julie het drie B-17's van 90 Eskader deelgeneem aan 'n aanval op die Duitse kruisers ''Gneisenau'' en ''Prinz Eugen'' wat voor anker gelê het in [[Brest]]. Die doelwit was dat die B-17's vanaf 9 100&nbsp;m moes aanval en sodoende die aandag van die Duitse verdediging op hulle vestig sodat 18 Handley Page Hampdens op 'n laer hoogte ook kon aanval. Later moes nog 79 Vickers Wellingtons ook die skepe aanval terwyl die Duitse vegvliegtuie besig was met brandstofhervulling. Die plan het nie gewerk nie, 90 Eskader het geen teenstand ondevind nie.<ref name="Chorlton p38">Chorlton ''Aeroplane'' Januarie 2013, p. 38.</ref><ref name="hardest p122-3">Richards 1995, pp. 122–123.</ref>{{sfn|Garzke & Dulin|pp=159–160}} Teen September het die ''RAF'' reeds agt B-17's in aksie verloor en baie meganiese probleme ondervind met die vliegtuie, soveel so dat ''Bomber Command'' dagligaanvalle verbied het as gevolg van die Fortress I se swak vertoning. Dit het bewys dat die B-17 nie gereed was vir aksie nie en dat die vliegtuig se verdediging verbeter moes word, die bomlaai se deure moes vergroot word en akkurater bommetodes moes gevind word. Die ''USAAF'' het egter aangehou om die B-17 in dagligaanvalle te gebruik ten spyte van die ''RAF'' se siening dat dit oneffektief was.<ref name="Weigley.338" /> Die Fortress I's word toe deur ''Coastal Command'' gebruik vir langtog-maritieme patrollies.<ref name="Stitt 1" /> Hul getalle is in Augustus 1942 aangevul met 19 Fortress MkII (B-17F) en 45 Fortress Mk IIA (B-17E) modelle. Een Fortress van 206 Eskader het op 27 Oktober 1942 die Duitse [[duikboot]] U-627 gesink, die eerste van elf duikbote wat hulle gekelder het gedurende die oorlog.<ref name="Wynn.93" /> No. 223 Eskader van die Britse Lugmag, deel van 100 Groep, het 'n aantal Fortresses toegerus met elektroniese toerusting bekend as ''Airborne Cigar'' (ABC). Hierdie toerusting is gebruik deur Britse Duitssprekende operateurs wie se taak dit was om Duitse radioöperateurs, wat met hulle nagvegters kommunikeer, te identifiseer en te verwar of te verhoed om te kommunikeer. Hulle kon hul ook as Duitse operateurs voordoen met die doel om nagvegters in die verkeerde rigting te stuur, weg van die bomwerperaanvalle af.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/news/2007/12/13/db1301.xml "Obituaries: John Hereford."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214211240/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=%2Fnews%2F2007%2F12%2F13%2Fdb1301.xml |date=14 Desember 2007 }} ''[[The Daily Telegraph]]'', 13 Desember 2007.</ref> === Aanvanklike ''USAAF'' operasies oor Europa === [[Lêer:Combatbox.gif|duimnael|regs|Gevegsformasies van 12 B-17's gedurende bombarderingsmissies.]] [[Lêer:Marks and letters on the tails of B-17 during WWII in Europe.jpg|duimnael|regs|Merke en letters op die sterte van B-17's gedurende die 2de W.O. in Europa]] Die Amerikaanse Lugkorps, hernoem na die [[United States Army Air Forces]] (USAAF) op 20 Junie 1941, het die B-17 en ander bomwerpers gebruik om van hoë hoogtes met die hulp van die geheime Norden-bomvisier, bekend as die ''Blue Ox'',<ref>{{cite news |url=https://www.nps.gov/articles/second-generation-norden-bombsight-vault.htm |title=Second-Generation Norden Bombsight Vault |work=National Park Service |access-date=2 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221203207/https://www.nps.gov/articles/second-generation-norden-bombsight-vault.htm |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>"Blue Ox." ''National Geographic Magazine'', Vol. LXXXIII, Number One, Januarie 1943, p. 7, Ad(i).</ref> wat 'n optiese elektromeganiese giroskoopgestabiliseerde analoogrekenaar was, aanvalle te loods.<ref>Peterson, Paul. ''Ludington Daily News'', 16 April 1994, p. 1.</ref> Die toestel is gebruik om, met verskeie insette van die bombardier, te bepaal wanneer die bomme losgelaat moes word om die teiken te tref. Die bombardier neem effektief beheer van die vliegtuig oor gedurende die aanloop na die teiken en verseker 'n konstante hoogte tot die bomme losgelaat word.<ref name="Baugher B-17B" /> Nadat hy by die oorlog aangesluit het, het die USAAF onmiddellik begin om sy lugsterkte in Europa uit te brei, deur verskeie B-17E's in te vlieg. Die eerste eenhede van die Agtste Lugmag arriveer op 12 Mei 1942 in High Wycombe, Engeland, om die 97ste Bomwerpergroep te vorm.<ref name="Northstar" /> Op 17 Augustus 1942 het die eerste USAAF-swaarbomwerperaanval oor Europa plaasgevind waaraan 12 B-17E's van die 97ste Groep deelgeneem het. Majoor Paul Tibbets was die vlieënier van die leiervliegtuig; Brigadiergeneraal Ira Eaker was ook deel van die bemanning as 'n waarnemer. Die bomwerpers is vergesel deur vier eskaders [[Spitfire]]s van die Britse Lugmag en 'n verdere vyf eskaders het hulle vergesel op die terugtog. Die teiken was die spoorwegstasie en rangeerwerf te Rouen-Sotteville in Frankryk. 'n Verdere ses vliegtuie het langs die kus van Frankryk gevlieg om Duitse aandag van die hoofaanval af te lei.<ref name="WoF p59-0" /><ref name="AAF combat" /> Die aanval, uitgevoer in goeie sigbaarheid, was 'n sukses met slegs een vliegtuig wat geringe skade opgedoen het. Die skade is nie veroorsaak deur aksie van die vyand nie. Die helfte van die bomme het die teiken getref.<ref>{{citation |chapter-url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/AAF/I/AAF-I-18.html |chapter=Chapter 18: Rouen-Sotteville, No. 1, 17 Augustus 1942 |volume=Vol. I: Plans & Early Operations, Januarie 1939 tot Augustus 1942 |pages=662–663 |author1=Arthur B. Gerguson |editor=Craven W |editor2=Cate, J |title=The Army Air Forces in WWII}}</ref> Die aanval het Britse twyfel uit die weg geruim oor die vermoë van die Amerikaanse swaarbomwerpers tydens aanvalle oor besette Europa. Daar het ook twee verdere groepe bomwerpers in Engeland arriveer, onder andere toegerus met die eerste B-17F's, die primêre bomwerper van die Amerikaners tot in September 1943. Soos die aanvalle oor Europa in getalle en aantal toegeneem het, het die Duitse onderskeppingsmag ook in sterkte gegroei; wat ervaar is met die beoogde bombardering van [[Kiel, Duitsland|Kiel]] op 13 Junie 1943.<ref name="Bowman.7" /> Dit het tot gevolg gehad dat [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bomwerperaanvalle sonder vegvliegtuigbegeleiding ontmoedig is.<ref name="Weigley 339" /> === Gekombineerde aanvalle === Tydens die konferensie te [[Casablanca]] in Januarie 1943 is die twee verskillende strategieë van die Amerikaanse en Britse bombarderingsbeheer in een saamgevoeg. Die resultaat van die strategie was dat die Duitse Weermag verswak is, dit het Duitse moraal afgebreek en het lugoormag verseker deur ''Operasie Pointblank'' se doelwit om Duitse vegvliegtuie se mag te verswak in voorbereiding op grondaanvalle.<ref name="Carey Pointblank" /> Die USAAF-bomwerpers het hulle aanvalle in die dag geloods en die Britte in die nag, die Britse aanvalle het nywerheidstede geteiken. [[Lêer:B-17F formation over Schweinfurt, Germany, August 17, 1943.jpg|links|duimnael|B-17F formasie oor Schweinfurt, Duitsland, 17 Augustus 1943]] [[Lêer:B-17F Radar Bombing over Germany 1943.jpg|links|duimnael|Boeing B-17F radarbombardering deur die wolke: [[Bremen]], Duitsland, op 13 November 1943]] ''Operasie Pointblank'' het geopen met aanvalle op teikens in Westelike Europa. Generaal Ira C. Eaker en die Agste Lugmag het die Duitse lugvaartindustrie hulle hoogste prioriteit gemaak, veral die vegvliegtuig-, enjin- en koeëllaeraanlegte.<ref name="Carey Pointblank" /> Aanvalle het in April 1943 begin op die goedbeskermde sleutelnywerheidsaanlegte in [[Bremen]] en [[Recklinghausen]].<ref name="Bowman.8" /> Maar omrede die aanvalle op die vliegvelde nie die Duitse vegvliegtuie se mag genoegsaam verswak het nie, is addisionele B-17-groepe gevorm en genl. Eaker het aanbeveel dat aanvalle dieper in die Duitse industrieële gebied gedoen moet word. Die Agste Lugmag teiken daarop die koeëllaeraanlegte te Schweinfurt in die hoop dat dit die Duitse industrie sou verswak. Die eerste aanval het op 17 Augustus 1943 plaasgevind en het nie ernstige skade aan die aanlegte aangerig nie. Ongelukkig is die 230 B-17's wat aan die aanval deelgeneem het, onderskep deur nagenoeg 300 ''Luftwaffe'' vegvliegtuie. Die Duitsers skiet 36 bomwerpers af en 200 lugmanne sterf. Tesame met die aanval vroeër die dag teen Regensburg is in totaal 60 B-17's die dag verloor.<ref name="Hess.pp59-60" /> 'n Tweede poging is op 14 Oktober 1943 teen Schweinfurt aangewend wat later bekend sou staan as ''Swart Donderdag''.<ref name="Hess.pp65-67" /> Alhoewel die aanval teen die aanlegte suksesvol was en die produksie daar vir die res van die oorlog benadeel is, was dit teen hoë koste.<ref name="Bowman.22" /> Van die 271 Fortresses wat aan die aanval deelgeneem het, is 60 oor Duitsland afgeskiet, vyf het neergestort oppad terug na Engeland en nog twaalf is geskrap as gevolg van skade opgedoen; die totale verlies was 77 B-17's.<ref name="AFM.76-9" /> Nog 122 bomwerpers is beskadig en moes herstel word voor hulle weer kon vlieg. Van die 2&nbsp;900 manskappe wat aan die aanval deelgeneem het, het 650 nie teruggekeer na hulle basisse nie. 'n Paar het as krygsgevangenes die oorlog oorleef. Slegs 33 vliegtuie het geland sonder enige skade. Al die skade was as gevolg van die gekonsentreerde aanvalle deur die 300 Duitse vegvliegtuie. Sulke hoë verliese van bemanning kon nie gehandhaaf word nie. Die ''USAAF'' besef dat die bomwerpers kwesbaar is as hulle sonder vegvliegtuigbegeleiding vlieg en staak toe dagaanvalle diep in die Duitse industrieële gebiede totdat vegvliegtuie ontwikkel is wat die bomwerpers kon begelei tot by die teiken en terug. Terselfdertyd het die Duitse nagvegters se vermoëns drasties verbeter. Hulle was aansienlik meer suksesvol in nagteenaanvalle en het die konvensie van nagaanvalle laat bevraagteken.<ref name="Weigley.341" /> Die Agste Lugmag verloor 176 bomwerpers in Oktober 1943<ref name="Hess.p67" /> en het soortgelyke verliese ervaar op 11 Januarie 1944 tydens aanvalle teen Oschersleben, [[Halberstadt]] en [[Brunswyk]]. Die bevelvoerder van die Agste Lugmag, Luitenantgeneraal James Doolittle, beveel toe dat die tweede aanval op Schweinfurt gekanselleer word weens die weer, maar die voorste vliegtuie het reeds vyandelike gebied betree en dus voortgegaan met die aanval. Die meeste begeleidende vegvliegtuie draai om of kry nie die bymekaarkompunt nie, met die gevolg dat 60 B-17's vernietig word.<ref name="Hess.69-71" /><ref name="C&W.151" /> [[Lêer:B-17G formation on bomb run.jpg|duimnael|B-17G-formasie van die 384ste Bombardiergroep besig om bomme te gooi.]] 'n Derde aanval op Schweinfurt op 24 Februarie 1944 beklemtoon hoe belangrik vegvliegtuigbegeleiding was, in wat later bekend sou staan as die ''Groot Week''<ref name="Weigley.340-1" /> toe aanvalle gemik is teen Duitse vliegtuigproduksie.<ref name="Weigley.341" /> Die Duitse vegvliegtuie moes die bomwerpers teenstaan maar die bomwerpers is begelei deur P-51 Mustang en [[Republic P-47 Thunderbolt]] vegters. Hierdie vliegtuie was toegerus met ekstra afgooibrandstoftenks wat bygedra het dat hulle die bomwerpers vir die hele tog kon begelei.<ref name="Weigley.342" /> Die gevolg van die begeleiervliegtuie was dat die verliese beperk is tot onder 7% en dat slegs 247 B-17's verloor is uit 3&nbsp;500 vlugte wat onderneem is deur bomwerpers tydens die ''Groot Week''.<ref name="C&W.162" /> Teen September 1944 het 27 bomwerpergroepe van die 42 in die Agste Lugmag en ses van die 21 groepe van die Vyftiende Lugmag B-17's gebruik. Vuur uit lugafweerkanonne het steeds 'n hoë tol geëis gedurende 1944 maar die Geallieerdes het steeds die oorlog gewen. Teen 27 April 1945 was die verliese aan bomwerpers so laag dat begeleiervegvliegtuie gestaak is en die aantal vliegtuie per groep per aanval verminder is. Die gekombineerde bombardementaanval is suksesvol voltooi.<ref name="USAAF.04-45" /> === Stille Oseaansone === [[Lêer:NARA 28-1277a.jpg|duimnael|B-17C AAF S/N ''40-2074'' te Hickam Field: 'n vuur aan boord verdeel die vliegtuig in twee net na die landing op 7 Desember 1941. Een bemanningslid is dood deur 'n Zero aanval.<ref name="A&K.1" />]] Op 7 Desember 1941 was 'n groep van 12 B-17's van die 38ste (vier B-17C) en 88ste (agt B-17E) Verkenningseskaders oppad na die [[Filippyne]] vanaf Hamilton Field, [[Kalifornië]] via Pearl Harbor. Toe hulle in Pearl Harbor arriveer was die verrassingsaanval van die Japannese Vloot in volle swang. Leonard "Smitty" Smith Humiston, mede-vlieënier saam met Eerste Luitenant Robert H. Richards van die B-17C S/N40-2049 van die Amerikaanse Lugmag meld dat hy die gedink het die Amerikaanse Vloot was besig om hulle welkom te heet met 'n 21-skoot saluut toe hullle daar arriveer, gou het hy besef dat Pearl Harbor aangeval word. Hulle vliegtuig het ook onder skoot gekom van die Japannese vliegtuie; die bemanning was ongedeerd behalwe een lid wat sy hand liggies beseer het. Dit het hulle gedwing om van Hickam Field na Bellows Field uit te wyk. Met die landing kon hulle nie betyds stop nie en beland in 'n sloot van waar die vliegtuig weer bestook was deur Japannese vuur. Aanvanklik is die vliegtuig as herstelbaar beskou, maar dit was bedek met meer as 200 koeëlgate en het nooit weer gevlieg nie. Tien van die twaalf B-17's het die aanval oorleef.<ref name="A&K.2" /> [[Lêer:Typhoon McGoon II, New Caledonia, January 1943.jpg|links|duimnael|B-17E BO AAF S/N ''41-9211'' <br /> ''Typhoon McGoon II'' van die 11de BG / 98ste BS, afgeneem in Januarie 1943 in [[Nieu-Kaledonië]]: die antenna gemonteer op die neus is gebruik vir radarvolging van oppervlakvaartuie.]] In 1941 het die Verre Ooste Lugmag (VOL) met basis te Clark Field in die Filippyne oor 35 B-17's beskik en die Oorlogsdepartement was van plan om dit te verhoog na 165.<ref name="bloody p55-6" /> Toe die VOL nuus ontvang van die aanval op Pearl Harbor, het generaal Lewis H. Brereton sy bomwerpers en vegvliegtuie op verkenningstogte gestuur om te vookom dat hulle op die grond betrap word. Daarna wou Brereton B-17 aanvalle op vliegvelde in [[Formosa]] doen in ooreenstemming met die ''Rainbow 5'' oorlogsplanriglyne, die plan is egter geveto deur generaal [[Douglas MacArthur]].<ref name="Bloody p163" /> Tydens die Slag vir die Filippyne volg daar 'n onsekerheid veroorsaak deur besprekings en besluite wat gedoen is na aanleiding van vals en verkeerde berigte van lugaanvalle. Dit vertraag die besluitneming en teen die tyd wat die B-17's en begeleiervegter [[Curtiss P-40 Warhawk]]'s wil opstyg word hulle verras en vernietig op die grond deur die Japannese Vloot se 11de Lugvlootarm. Die VOL verloor die helfte van hulle vliegtuie met die eerste aanval<ref name="Bloody p166-7" /> en die res word feitlik almal vernietig oor die volgende paar dae. In een van die eerste konflikte in die Stille Oseaan, na die aanval op Pearl Harbor, het Colin Kelly op 10 Desember 1941, volgens 'n berig sy B-17 in die Japannese slagskip ''Harnua'' vasgevlieg. Hierdie aksie is later bevestig as 'n amper-treffer met 'n bom op die [[kruiser]] ''Ashigara''. Sy aksie het van hom 'n oorlogsheld gemaak. Kelly se B-17C AAF S/N 40-2045 (19th BG / 30th BS) het egter neergestort ongeveer 10&nbsp;km vanaf Clark Field vliegveld nadat hy die brandende B-17 lank genoeg konstant gehou het sodat sy bemanning met valskerms kon ontsnap. Die ''Distinguished Service Cross'' is nadoods aan hom toegeken vir sy waagmoed.<ref name="Sal.p64" /> Die Japannese [[bobaasvlieënier]] Saburō Sakai het die krediet gekry vir Kelly se vliegtuig, hy het erken dat die B-17 ongelooflike straf kon verduur.<ref name="Sakai" /> Die B-17's is met weinige sukses in die eerste konflikte in die Stille Oseaan gebruik, veral in die [[Slag van die Koraalsee]] <ref name="WoF p96" /> en die [[Slag van Midway]].<ref name="Sword p180,329" /> Omrede hulle reeds daar was is die B-17's van die Vyfde Lugmag getaak om Japannese seeroetes te bombardeer. Die bomwerperleerstelling het bepaal dat bomme van 'n hoë hoogte losgelaat moes word, maar gou is daar vasgestel dat slegs 1% van die bomme hulle teikens getref het. Die enigste voordeel vir die B-17's wat op die hoogtes gevlieg het, is dat die [[Mitsubishi A6M Zero]] [[vegvliegtuig]] hulle nie kon bereik nie. Die B-17 se grootste sukses in die Stille Oseaan was tydens die [[Slag van die Bismarcksee]], waar bomwerpers verantwoordelik was vir die kelder en beskadiging van verskeie Japannese vervoerskepe. Op 2 Maart 1943 het ses B-17's van 64 Eskader vanaf 'n hoogte van 3 000&nbsp;m die Japannese troepekonvooi aangeval en sink die ''Kyokusei Maru'' wat 1 200 troepe aan boord gehad het. Hulle beskadig ook twee ander skepe, ''Teiyo Maru'' en ''Nojima''. Op 3 Maart 1943 het dertien B-17's vanaf 2 000&nbsp;m die konvooi weer aangeval en dit gedwing om uitmekaar te spat. Sodoende is hulle gekonsentreerde lugafweerverdediging se intensiteit verminder. Die B-17's is aangeval deur Mitsubishi A6M Zero vegvliegtuie wat op hulle beurt weer deur [[Lockheed P-38 Lightning]] vegvliegtuie aangeval is wat die bomwerpers begelei het. Een B-17 het in die lug opgebreek en die bemanning het daarin geslaag om te ontsnap deur hulle valskerms te gebruik. Japannese vegvliegtuie het egter op die B-17 bemanning geskiet soos hulle neerdaal het en ander in die water aangeval nadat hulle geland het.<ref name="Gillison, pp. 692-693">Gillison, pp. 692–693</ref> Die vyf Japannese vegvliegtuie wat die B-17 bemanning aangeval het, is self deur drie P-38 Lightnings aangeval en drie is afgeskiet; die Lightnings is ook later vernietig.<ref name="historynet">{{cite journal |url=http://www.historynet.com/battle-of-the-bismarck-sea.htm |title=Battle of the Bismarck Sea |first=Lawrence |last=Spinetta |date=1 November 2007 |journal=World War II |issn=0898-4204|accessdate=2 Augustus 2013}}</ref> Die Geallieerde vlieëniers het aanspraak gemaak op vyf Zero's afgeskiet terwyl die B-17 bemannings aanspraak gemaak het op nog vyf.<ref name="Gillison, pp. 692-693" /><ref name="Watson, pp. 144-145">[[#Watson|Watson]], pp. 144–145</ref> Die verliese vir die dag was in werklikheid sewe vliegtuie vernietig en drie beskadig.<ref name="Gamble 2010 313">[[#Gamble|Gamble]], pp. 313</ref><ref name="awm" /> Die oorblywende sewe transportskepe en drie van die agt [[torpedojaer]]s word toe gekelder deur 'n kombinasie van Australiese [[Bristol Beaufighter]]s wat laag gevlieg en die skepe met masjiengewere bestook het en USAAF [[North American B-25 Mitchell]]'s wat op 30&nbsp;m ingevlieg en die B-17's het op vyf voltreffers van hoër hoogtes aanspraak gemaak.<ref name="Frisbee" /> Op die oggend van 4 Maart 1943 het 'n B-17 die torpedojaer ''Asashi'' gekelder met 'n 230 kg-bom terwyl dit oorlewendes van die ''Arashio'' opgepik het.<ref>{{harvnb|Morison|1950|p=61}}</ref> In September 1942 was daar die meeste B-17's in die Stille Oseaansone teenwoordig naamlik 168 maar reeds in die middel van 1942 het generaal Arnold besluit dat die B-17's ongeskik is vir gebruik in die Stille Oseaansone. Hy het toe reeds planne gemaak om al die B-17's te vervang met B-24 Liberator's (later [[Boeing B-29 Superfortress]]'s) soos hulle beskikbaar geword het. Alhoewel die omskakeling eers in die middel van 1943 voltooi is, het B-17 missies in die Stille Oseaan na 'n jaar tot 'n einde gekom.<ref>Kenney, George C. ''General Kenney Reports''. New York: Duall, Sloan and Pearce, 1949.</ref> Die oorblywende vliegtuie is oorgeplaas na die 54ste Troepvervoervleuel se spesiale lugvervoerseksie waar hulle gebruik is om voorrade vir troepe op die grond wat naby aan die vyand is, te verskaf. Spesiale lugondersteuning B-17's het die Australiese kommando's wat by die Japannese vesting te Rabaul besig was ondersteun, wat die primêre rol was wat die B-17's in 1942 en vroeë 1943 gespeel het.<ref>Jacobson 1945</ref> Die B-17 is later in die oorlog weer gebruik in die Stille Oseaan maar vir soek-en-reddingsoperasies. 'n Aantal van die B-17G's, later B-17H's en nog later SB-17G's genoem, is in die laaste jaar van die oorlog gebruik om reddingsbote te dra en neer te laat naby gestrande bomwerperbemannings wat afgeskiet is of noodlandings moes doen.<ref>{{cite web |url=http://www.pbyrescue.com/Aircraft/b-17h.htm |title=The B-17H "Flying Dutchman" |website=www.pbyrescue.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012044059/http://www.pbyrescue.com/Aircraft/b-17h.htm |archive-date=12 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie vliegtuig het die bynaam van ''Dumbo'' gekry en het nog jare na die einde van die oorlog diens gedoen.<ref>A-1 lifeboat</ref> === Bomwerperverdediging === [[Lêer:Bomber stream.jpg|duimnael|Deel van 'n groep van 'n 1000 B-17s]] Voor die koms van langtogbegeleiervegvliegtuie was die B-17's slegs op die .50 kaliber M2 Browning-masjiengewere aan boord aangewese vir verdediging gedurende die aanvalle oor Europa. Soos die oorlog se intensiteit toegeneem het, het Boeing terugvoer van die vliegtuigbemannings gebruik om die bewapening en beskerming van elke model te verbeter.<ref name="Boeing" /> Die masjiengewere aanboord is van vier .50 kaliber masjiengewere en een 0.30 kaliber in die neus van model B-17C tot dertien 0.50 masjiengewere vermeerder in model B-17G. Omrede die bomwerpers nie maklik kon rondbeweeg nie en op die laaste gedeelte voor die bomme losgelaat word gelyk en reguit moes vlieg was dit moeilik vir hulle om 'n direkte aanval af te weer. [[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-657-6304-24, Luftwaffe, Modelle eines Bombers und Jägers.jpg|duimnael|links|Duitse opleidingsmodel: hoe om 'n vlieënde ystervark (''fliegendes Stachelschwein'') aan te val]] In 1943 het die ''USAAF'' na 'n ondersoek gevind dat die helfte van die bomwerpers wat deur die Duitsers afgeskiet is, vliegtuie was wat die beskerming van die formasie verlaat het.<ref name="B-17.de 2" /> Om die probleem die hoof te bied het Amerika met die oplossing van die stapelbomwerpergroepformasie na vore gekom waar al die B-17's dekking aan die ander met hulle masjiengewere kon gee. Dit het verseker dat die formasie 'n gevaarlike teiken was om aan te val.<ref name="Manual 2" /> Om te verseker dat die formasies so gou as moontlik gevorm word, is formasiesaamstelvliegtuie gebruik. Hierdie vliegtuie was geverf met onderskeidende kleure en merke vir identifisering.<ref name="MAH">{{cite web |title=Why Use Colourful Camouflage in World War 2? – Assembly Ships |url=https://www.youtube.com/watch?v=WYm1QEV69bo |website=Youtube |publisher=Military Aviation History |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409050811/https://www.youtube.com/watch?v=WYm1QEV69bo |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Polka Dot">{{cite web |title=Polka Dot Warriors > Vintage Wings of Canada |url=http://www.vintagewings.ca/VintageNews/Stories/tabid/116/articleType/ArticleView/articleId/477/language/en-CA/Polka-Dot-Warriors.aspx |website=www.vintagewings.ca |publisher=Vintage Wings |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201121322/http://www.vintagewings.ca/VintageNews/Stories/tabid/116/articleType/ArticleView/articleId/477/language/en-CA/Polka-Dot-Warriors.aspx |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Duitse vlieëniers het opgemerk dat dit voel of hulle 'n ''fliegendes Stachelschwein'', (vlieënde ystervark) aanval want uit die formasie het die masjiengewere dekking gebied teen aanvalle uit feitlik elke rigting. Die nadeel van die digte formasies was dat dit die vliegtuie gedwing het om in reguit lyne te vlieg op dieselfde hoogte, wat hulle kwesbaar gemaak het vir Duitse lugafweerkanonne. Die Duitse vlieëniers het later hulle taktiek verander; hulle het nie meer individuele vliegtuie geteiken nie maar eerder teen hoë spoed oor die formasies gevlieg en hulle so aangeval. Dit het die Duitse vlieëniers se risiko verminder. Die resultaat was dat die B-17's se verliesverhouding soms tot 25% gestyg het. Eers toe die langstrekvegvliegtuig, veral die North American P-51 Mustang, sy verskyning gemaak het en ook deels omrede die ''Lugtwaffe'' se onderskeppingsvermoë tussen Februarie en Junie 1944 afgeneem het, het die B-17's werklik sy strategiese doelwit bereik. [[Lêer:B-17 Schweinfurt.jpg|duimnael|'n Formasie vlieg deur digte lugafweerverdediging oor [[Merseburg]], Duitsland]] Die B-17 is bekend vir sy vermoë om vyandelike vuur te kan verduur, steeds sy teiken te bereik en die bemanning veilig terug te besorg.<ref name="Manual" /><ref name="browne" /><ref name="Johnsen 2006" /> Wally Hoffman, 'n B-17 vlieënier in die Agste Lugmag gedurende die Tweede Wêreldoorlog, vertel: ''Die vliegtuig kan amper in repe gesny word deur vyandelike vuur en nog steeds sy bemanning veilig terug besorg''.<ref name="Hoffman" /> Martin Caidin het vertel van 'n insident waar 'n B-17 in die lug in 'n ongeluk betrokke was met 'n [[Focke-Wulf Fw 190]], 'n enjin verloor het en met groot skade aan die stertvin en stuurboord se klappe en rolroer en uit die formasie geforseer is as gevolg van die impak. Die vliegtuig is deur ander vliegtuie as "afgeskiet" gerapporteer, tog het dit sy bemanning veilig terugbesorg sonder enige besering.<ref name="Caidin.p86" /> Die vliegtuig se robuustheid was kompensasie vir sy korter togafstand en kleiner bomvragvermoë teenoor die van die [[Avro Lancaster]] en die B-24. Daar is vele stories van B-17's wat teruggekeer het na hul basis met die stertvin aan flarde, enjins vernietig en groot gedeeltes van die vlerke vol gate geskiet deur lugafweerkanonne.<ref name="DurableB-17Colorado" /> Hierdie uithouvermoë tesame met die groot aantal vliegtuie beskikbaar vir die Agste Lugmag en die faam verskaf deur die ''Memphis Belle'' het verseker dat die B-17 bomwerpers 'n belangrike vliegtuig in die oorlog was. Faktore soos oorlog-effektiwiteit en politiese ondersteuning het ook bygedra tot die B-17 se sukses.<ref name="B17vB24" /> === Aanvalle deur die Duitse Lugmag === [[Lêer:B-17 Damage Cologne.jpg|duimnael|B-17G ''43-38172'' van die 8ste Lugmag se 398ste BG 601ste BS wat beskadig is met 'n aanval oor [[Keulen]] op 15 Oktober 1944. Die bombardier het gesneuwel.<ref>[http://www.398th.org/Images/Images_Aircraft_B-17/Aircraft/43-38172-3O-P_19441015_JBk.html "43-38172."] ''398th.org.'' Verkry op 24 Januarie 2012.</ref>]] Die Duitse offisiere het die wrakke van die B-17's en B-24's ondersoek en ontdek dat dit gemiddeld twintig voltreffers neem van hul MG 151 kanon om een bomwerper af te skiet.<ref name="AFM.76-9" /> Die gemiddelde vegvlieënier kon die bomwerpers slegs met twee persent van hulle skote tref, die gemiddelde vlieënier moes dus eenduisend skote 20&nbsp;mm rondtes afvuur op 'n bomwerper om sukses te behaal.<ref name="AFM.76-9" /> Die eerste weergawes van die Focke-Wulf Fw 190, een van die beste Duitse onderskepvegvliegtuie, was toegerus met twee 20&nbsp;mm MG FF kanonne wat slegs van 500 rondtes voorsien was. Later is hulle toegerus met die MG 151 kanon wat 'n langer trefafstand gehad het. Latere weergawes van die Fw 190 is met vier tot ses MG 151 kanonne (20&nbsp;mm) en twee MG 131 (13&nbsp;mm) masjiengewere toegerus. Die Duitse vlieëniers het gevind dat indien hulle van vooraf aanval, hulle baie minder treffers moet behaal om die vliegtuig neer te skiet; slegs vier tot vyf. Dit is omrede daar minder masjiengewere is wat vorentoe kan skiet, ook was die vlieënier net beskerm met pantser aan die agterkant en hulle was dus meer blootgestel.<ref name="AFM.76-9" /> Om die Fw 190 se tekortkominge te verbeter was die aantal kanonne verdubbel na vier en ook die ammunisie aanboord is ooreenkomstig vermeerder. Die Duitsers het hierna verwys as die ''Sturmböcke'' bomwerpervernietigerweergawe. Hierdie weergawe het die kwesbare tweemotorige [[Messerschmitt Bf 110]] ''Zerstörer'' vegvliegtuie vervang wat nie opgewasse was teen die [[P-51 Mustang]]s wat voor die formasies gevlieg het om Duitse vliegtuie te verjaag nie. In 1944 is die ''Sturmböcke'' toegerus met die ''[[Rheinmetall]] Borsig'' ''MK 108'' 30&nbsp;mm kanon in die vlerk of ook onder die vlerk. Die hegting onder die vlerk is moontlik gemaak met spesiale hegtingsklampe wat met die R2= of R8-modifikasiepakket op die vliegvelde gedoen kon word.<ref name="AFM.76-9" /> [[Lêer:B-17G Destroyed by Flak.jpg|duimnael|links|B-17G-15-BO ''Wee Willie'', 322ste BS, 91ste BG, na 'n voltreffer tydens sy 128ste missie.<ref>Bowers 1976, p. 177.</ref>]] Teen die middel van Augustus 1943 het die Duitse Lugmag die ''Werfer-Granate 21'' vuurpyl aanvaar as 'n wapen vir vliegtuie. Dié wapen is ontwikkel uit die ''21&nbsp;cm Nebelwerfer'' grondgebaseerde vuurpyllanseerder. Die is beskou as die gelykmaker in die stryd teen die B-17's. Een lanseerbuis was onder elke vlerk van die enkelmotorige vegvliegtuie monteer en twee elk onder elke vlerk van die tweemotorige Messerschmitt Bf 110 dagvegter ''Zerstörer''.<ref name="AFM.76-9" /> Maar as gevolg van die redelike stadige 715&nbsp;m.p.u. snelheid van die vuurpyl en sy kenmerkende ballistiese baan (om hiervoor te kompenseer is die buise met 'n hoek van 15° opwaarts monteer) en die klein aantal vliegtuie wat van die vuurpyl voorsien is, het dit nie 'n groot effek op die uitkoms van die oorlog gehad nie.<ref name="AFM.76-9" /> Die Duitse Lugmag het ook die swaarkaliber ''Bordkanone''-reeks 37, 50 en selfs 75&nbsp;mm kanonne as teen-bomwerperwapens op die tweemotorige [[Junkers Ju 88]] en [[Messerschmitt Me 410]] ''Hornisse'' monteer maar dit het ook geen werklike effek op die uitkoms van die oorlog gehad nie. Die [[Messerschmitt Me 262]] het laat in die oorlog matige sukses teen die B-17 behaal. Hulle was toegerus met vier MK 108 kanonne in die neus en sommige later met die R4M-vuurpyl. Die vuurpyle is van onder die vlerk gelanseer. Die vuurpyle kon buite die reikafstand van die B-17 se .5 mm kaliber masjiengewere gelanseer word en kon een vliegtuig met een skoot afskiet<ref name="Schollars" /> omrede beide die MK 108 en R4M se plofkoppe gevul was met die ontplofkrag van die ''Hexogen'' militêre plofstof. === B-17's verower deur die Duitse Lugmag === Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het ongeveer 40 B-17's in Duitse hande beland nadat hulle noodlandings moes uitvoer of gedwing is om te land. Hulle is herstel en ongeveer twaalf het uiteindelik weer gevlieg. Van hulle is gemerk met die Duitse nasionale ''Balkenkreuz'' op die vlerke en aan die kante van die romp asook die Nazi-hakekruis op die stertvin. Hierdie B-17's is gebruik om hulle swakhede bloot te lê en ook om Duitse onderskeppervlieëniers op te lei in aanvalstegnieke teen B-17's.<ref name="WoF p89" /> Ander is gemerk as Dornier Do 200 en [[Dornier Do 228]] vliegtuie en is gebruik as langafstandtransportvliegtuie deur die ''Kampfgeschwader'' spesialetaakeenheid, insluitende die aflaai en oplaai van geheime agente in die [[Midde Ooste]] en [[Noord-Afrika]]. Hulle is spesifiek vir dié take gekies omrede hulle meer geskik was in die rol as die beskikbare Duitse vliegtuie. Hulle het nooit probeer on die Geallieerdes te mislei nie en die vliegtuie was altyd gemerk met die vol Luftwaffetekens.<ref name="Donald Am p23" /><ref name="Wixley p30" /> Een B-17 van KG200, gemerk in die [[Luftwaffe]] KG 200 ''Geschwaderkennung'' (gevegsvlerkkode) ''A3+FB'', is geïnterneer deur [[Spanje]] toe dit by [[Valencia]]-vliegveld geland het op 27 Junie 1944. Dit het die res van die oorlog daar deurgebring.<ref name="Northstar" /> Daar was bewerings dat sommige B-17's hulle Gealieerde merke gehou het en deur die Luftwaffe gebruik is om B-17 formasies binne te dring en dan hul posisies en hoogte bo seevlak aan Duitsland te rapporteer.<ref>{{Cite book|title=Aluminum Castles: WWII from a gunner's view|last=Richardson|first=Wilbur|publisher=Cantemos|date=26 Mei 2012|pages=29–30|quote=We also reported seeing a B17 flying at a safe distance from the formation. This mystery fortress shadowed the formation inbound from the Rhine river and we were informed others had seen it back across Belgium on the way out. A fortress manned by the enemy created an unsettling feeling in all of us.}}</ref> Volgens dié bewerings was die Duitsers aanvanklik suksesvol maar die USAAF se bemannings het vinnig prosedures ontwikkel en in plek gestel om eerstens waarskuwings te gee en tweedens op "vreemde" bomwerpers te vuur wat by formasies wou aansluit.<ref name="Northstar" /> === B-17's waarop die Sowjetunie beslag gelê het === Amerika het nooit die B-17 aan die [[Sowjetunie]] gebied as deel van hulle oorlogbystandsprogram nie; maar die Sowjetunie het egter 73 eenhede gekry deur Operasie ''Frantic''. Hierdie vliegtuie moes egter met meganiese probleme land gedurende hul aanvalle oor Duitsland of is beskadig deur die Luftwaffe se aanval op [[Poltawa]]. Die Sowjetunie het 23 vliegtuie herstel sodat hulle weer kon vlieg en hulle is aan die 890ste bomwerperregiment van die 45ste bomwerperdivisie toegedeel. Hulle is egter nooit in aksie gebruik nie. In 1946 is die regiment toegeken aan die [[Kazan]]-fabriek om die Sowjetunie se program te steun wat die [[Boeing B-29 Superfortress]] nagemaak het as die [[Toepolef Tu-4]] as deel van 'n [[afkykontwerp]].<ref>Gordon 2008, p. 479.</ref> === B-17's waarop Switserland beslag gelê het === Gedurende die Geallieerdes se bomoffensief het Amerikaanse en Britse bomwerpers somtyds [[Switserland|Switserse]] lugruim binnedring, omrede hulle beskadig is en tydens 'n paar rare insidente het hulle Switserse stede per ongeluk gebombardeer. Switserse vliegtuie het ook probeer om individuele vliegtuie, wat hulle lugruim binnegaan, te dwing om te land en die bemanning in Switserland aan te hou. Een Switserse vlieënier is dood nadat sy vliegtuig afgeskiet is deur 'n Amerikaanse bomwerper in September 1944. Daarna was die Switserse vliegtuie se vlerke met rooi en wit bande gemerk om hulle neutraliteit te beklemtoon en te verhoed dat hulle per ongeluk deur die Geallieerdes afgeskiet word.<ref>{{cite web |title=Swiss Morane |url=http://www.ww2incolor.com/other/SWISS-MS406.html |work=WW2 in color |access-date=5 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221161730/http://www.ww2incolor.com/other/SWISS-MS406.html |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens amptelike Switserse rekords is hulle lugruim 6 501 keer deur die verloop van die oorlog deur vreemde vliegtuie binnegedring, 198 vreemde vliegtuie het in Switsersland geland en 56 vliegtuie het noodlandings uitgevoer. In Oktober 1943 het Switserland op Boeing B-17F-25-VE, stertnommer 25841 en sy Amerikaanse bemanning beslag gelê nadat hulle enjins probleme ondervind het na 'n aanval oor Duitsland en gedwing is om in Switserland te land. Die vliegtuig is aan die Switserse Lugmag oorhandig wat dit tot aan die einde van die oorlog gebruik het; hulle het ander B-17's waarop beslag gelê is gebruik vir onderdele. Die bomwerper was donker [[Olyf (kleur)|olyfkleurig]] geverf, die [[liggrys]] onderkant is net so behou. Die Switserse nasionale wit kruis in rooi vierkante is op die kante, rigtingroer en onder die vlerke aangebring. Aan die bokant van die vlerke is wit kruise in rooi sirkels aangebring. Onder die grys is die letters "RD" en "I" aan weerskante van die kruise aangebring.<ref name="Cravens, Wesley 1956" /> === B-17s verower deur Japan === [[Lêer:B17jp.jpg|duimnael|Hierdie ''USAAF'' Boeing B-17D, verower in die Filippyne en met Japannese kentekens, word na Japan gevlieg vir tegniese evaluasie.]] Drie beskadigde B-17's, een "D"-model en twee "E"-modelle, is deur Japannese tegnici weer lugwaardig gemaak met onderdele wat van wrakke van B-17's in die Filippyne en Oos-Indiese Nederland verkry is. Die drie bomwerpers, wat die hoogsgeheime Norden-bomvisier aan boord gehad het, is na Japan gevlieg vir tegniese evaluasie deur die Japannese Lugmag se Lugtegniese Navorsingslaboratorium te Tachikawa. Die "D"-model is later as verouderd beskou. Die twee "E"-modelle is gebruik om B-17 aanvalstaktiek te ontwikkel en te verbeter en ook as vyandelike vliegtuie in Japannese propagandarolprente. Een van die "E"-modelle is deur Amerikaanse lugverkenning gefotografeer en die kodenaam "Tachikawa 105" daaraan toegeken nadat die vlerk se lengte bepaal is; die foto-analiste kon dit eers ná die oorlog as 'n verowerde B-17 identifiseer. Daar is na die oorlog geen teken van die vliegtuie deur die Geallieerdes in Japan gevind nie en daar word aanvaar dat hulle geskrap is en die materiaal herwin is as deel van die Japannese oorlogsprogram.<ref name="Bowers Boeing p314" /> === Na-oorlogse geskiedenis === ==== Amerikaanse Lugmag ==== [[Lêer:QB-17 Flying Fortress Drones over New Mexico 1946.jpg|duimnael|links|BQ-17 Flying Fortress hommeltuie vlieg bo [[Nieu-Meksiko]], April 1946.]] Na afloop van die Tweede Wêreldoorlog het die USAAF die B-17 vinnig uitgefaseer as 'n bomwerper en die grootste gedeelte van die vloot is geskrap. Vlugbemannings het die bomwerpers oor die [[Atlantiese Oseaan]] terug na Amerika gevlieg waar die meerderheid verkoop is as skroot en opgesmelt is, tog is 'n aansienlike aantal nog in sekondêre rolle gebruik soos BBP vervoer, lug-seeredding en foto-verkenning.<ref name="Swan mil p80" /><ref name="Bowers Boeing p290" /> ''Strategic Air Command'' is in 1946 gestig en het die B-17's (eers F-9 [''F'' vir ''Fotorecon''] genoem en later RB-17) tot in 1949 gebruik.<ref name="Bowers Boeing p310-1" /><ref name="Knaack bomber p465" /> Toe die USAAF ontbind is en die onafhanklike [[Amerikaanse Lugmag]] gestig is in 1947 is die meeste B-17's na hulle oorgeplaas. [[Lêer:Boeing SB-17G of the 5th Rescue Squadron, Flight D.jpg|duimnael|SB-17G van die 5de Reddingseskader, Amerikaanse Lugmag, ~1950]] Die Amerikaanse Lugmag se Lugreddingsdiens van die Militêre Lugvervoerdiens het die B-17 bedryf as lug-seereddingsvliegtuie, dié vliegtuie is ''Dumbo'' genoem. Daar is reeds in 1943 begin om B-17's toe te rus om lewensreddingsbote te kan dra; hulle is egter eers in Februarie 1945 in Europa in diens gestel. Hulle is ook gebruik vir lug-seereddingsondersteuning vir aanvalle teen Japan deur B-29's. Ongeveer 130 B-17's is omgeskakel vir die lug-seereddingsrol, eers is hulle B-17H genoem en later SB-17G. Sommige SB-17's se masjiengewere is verwyder terwyl daardie vliegtuie wat in gevegsones diens moes doen se wapens nie verwyder is nie. Die SB-17 is ook in die [[Korea-oorlog|Koreaanse oorlog]] gebruik en het in diens gebly tot die middel-1950's.<ref name="Bowers Boeing p303-4" /><ref name="WoF p86" /><ref name="WoF p89-0" /> In 1946 is die oorskot B-17's gebruik as hommmeltuie en het atmosferiese monsters geneem gedurende die Operasie ''Crossroads'' kernbomtoetse; hulle kon naby of deur die paddastoelwolk vlieg sonder om bemanning se lewens in gevaar te stel. Dit het gelei daartoe dat meer B-17's omgeskakel is na hommeltuie, sommige vir gebruik in verdere kernwapentoetse en ander as teikens vir [[grond-tot-lugmissiel]]e en lug-tot-lugmissiele.<ref name="WoF p91" /> Eenhonderd-en-sewe B-17's is gebruik as hommeltuie.<ref name="Flight Sperry" /> Op 6 Augustus 1959 het die B-17 sy laaste amptelike operasionele vlug onderneem toe 'n DB-17P, reeksnommer 44-83684 vanaf Holloman Lugmagbasis, Nieu-Meksiko, gebruik is as 'n teiken vir ''AIM-4 Falcon'' lug-tot-lugmissiele afgevuur vanaf 'n [[McDonnell F-101 Voodoo]]. 'n Aftreefunksie is 'n paar dae later gehou by Holloman vir dié vliegtuig en daarna is dit uit diens gestel. Dit is daarna gebruik in rolprente asook die 1960's televisievertoning ''12 O'Clock High'' voordat dit finaal uit diens gestel is en na die ''Planes of Fame'' museum in Chino, Kalifornië geneem is.<ref>{{cite web |url=http://warbirdregistry.org/b17registry/b17-4483684.html |title=Warbird Registry – Boeing B-17 Flying Fortress – A Warbirds Resource Group Site |website=warbirdregistry.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027191000/http://www.warbirdregistry.org/b17registry/b17-4483684.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 1 Oktober 2019 }}</ref> Die bekendste B-17 is ''Memphis Belle'' wat gerestoureer is tesame met die B-17D ''The Swoose'' na sy oorlogvoorkoms en staan tans by die Nasionale Museum van die Amerikaanse Lugmag te Wright-Patterson-lugmagbasis in [[Ohio]].<ref name="NMAF Memphis" /> ==== Amerikaanse Vloot en Kuswag ==== {{multiple image | direction = vertical | width = 220 | image1 = US Navy PB-1W.jpg | caption1 = Met projek '''Cadillac II''' is 'n AN/APS-20 radar geïnstalleer in die B-17G, wat dit die eerste ''Airborne Early Warning and Control'' (AEW&C) maak. | image2 = US Coast Guard PB-1G in flight.jpg | caption2 = Die Amerikaanse Kuswag PB-1G dra 'n laatvalbare lewensreddingsboot. }} Gedurende die laaste jaar van die Tweede Wêreldoorlog en net daarna het die Amerikaanse Vloot 48 oud-USAAF B-17's bekom vir patrollie en lug-seereddingswerk. Die eerste twee oud-USAAF B-17's, 'n B-17F (later opgradeer na B-17G standaard) en 'n B-17G was verkry deur die Vloot vir verskeie ontwikkelings programme.<ref name="Bowers Boeing p310-1" /> Die vliegtuie het aanvanklik onder hulle USAAF-benamings bly diens doen maar op 31 Julie 1945 is die Vloot se benaming van PB-1 aan hulle toegeken, 'n naam wat oorspronklik in 1925 gebruik is vir die ''Boeing Model 50'' eksperimentele [[vliegboot]].<ref name="Swan Navy" /> Twee-en-dertig B-17G's<ref name="DABASv2 p661" /> is deur die Vloot gebruik met die benaming PB-1W, die ''W'' dui aan lugvaart voorsprongwaarskuwingsrol. 'n Groot koepelvormige [[radar]]dop is onder die romp vasgeheg en daar was ook bykomende brandstoftenks intern aangebring en voorsiening gemaak vir afgooitenks onder die vlerke. Dit verseker 'n langer togafstand. Aanvanklik is die B-17 gekies vir sy swaar bewapening aan boord maar dit is later verwyder. Hierdie vliegtuie is donkerblou geverf, die standaardkleurskema vir die Vloot wat laat-1944 aanvaar is.<ref name="Bowers Boeing p310-1" /><ref name="Swan Navy" /> Die PB-1W's is tot in 1955 deur die Vloot gebruik en is daarna uitfaseer ten gunste van die ''Lockheed WV-2'', (bekend in die Lugmag as die ''EC-121'', 'n benaming aanvaar deur die Vloot in 1962), 'n militêre weergawe van die Lockheed Constellation handelsvliegtuig. In Julie 1945 is 16 B-17's na die [[Amerikaanse Kuswag|Kuswag]] oorgeplaas via die Vloot, daar was aanvanklik Amerikaanse Vlootburo Nommers (BuNo) aan hulle toegeken maar is aan die Kuswag afgelewer as PB-1G's teen die begin van Julie 1946.<ref name="Bowers Boeing p310-1" /><ref name="WoF p89-0" /> Die Kuswag se PB-1G's was by verskeie basisse in Amerika en [[Newfoundland]] gestasioneer. Vyf was by Kuswag Stasie te Elizabeth City, [[Noord-Carolina]], twee te [[San Francisco]], twee te Argentia, Newfoundland, een te Kodiak, [[Alaska]] en een in [[Washington (deelstaat)|Washington]].<ref name="WoF p89-0" /> Hulle is hoofsaaklik gebruik in die ''Dumbo'' lug-seereddingsrol en is ook gebruik vir ysbergpatrollies en lugfotokartering. Die Kuswag se PB-1G's het diens gedoen regdeur die 1950's, die laaste een is uit diens onttrek op 14 Oktober 1959.<ref name="Bowers Boeing p310-1" /><ref name="USCG" /> === Spesiale operasies === B-17s is gebruik deur die [[CIA]] se frontmaatskappye soos die ''Civil Air Transport'', ''Air America'' en ''Intermountain Aviation'' vir spesiale take. Een van die vliegtuie is B-17G ''44-85531'' geregistreer as N809Z. Die vliegtuie is gebruik om in [[Taiwan]] op te styg met Taiwannese bemannings, en het dan geheime agente met valskerms oor [[China]] vrygelaat. Vier van die B-17's is afgeskiet tydens hierdie operasies.<ref>Pocock, Chris. ''The Black Bats: CIA Spy Flights Over China From Taiwan, 1951–1969''. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military History, 2010. {{ISBN|978-0-7643-3513-6}}.</ref> In 1957 is die oorblywende vliegtuie se wapens verwyder en die rompe swart geverf. Een van die Taiwaneesgestasioneerde B-17's is na Clark-lugmagbasis in die Filippyne in September 1957 gevlieg, vanwaar dit gebruik is vir missies na [[Tibet]]. Op 28 Mei 1962 het vliegtuig, N809Z, met vlieëniers Connie Seigrist en Douglas Price in die kajuit, vir majoor James Smith en luitenant Leonard A. LeSchack na die verlate [[Sowjetunie]]-ysstasie NP 8 gevlieg. Dit het bekend gestaan as ''Operasie Coldfeet'', Smith en LeSchack het met hul valskerms uit die B-17 gespring en die stasie vir 'n paar dae ondersoek. Op 1 Junie het Seigrist en Price teruggekeer en vir Smith en LeSchack opgetel met die ''Fulton Skyhook'' wat op die B-17 geïnstalleer is .<ref>[http://www.utdallas.edu/library/collections/speccoll/Leeker/b17.pdf "The Boeing B-17s."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100928084808/http://www.utdallas.edu/library/collections/speccoll/Leeker/b17.pdf |date=28 September 2010 }} ''utdallas.edu.'' Verkry: 25 Julie 2011.</ref> N809Z was ook gebruik vir 'n ''Skyhook'' optelmaneuver in die James Bond rolprent ''Thunderball'' in 1965. Hierdie vliegtuig is later na sy oorspronklike B-17G konfigurasie gerestoureer en vertoon in die ''Evergreen Aviation & Space Museum'' in McMinnville, [[Oregon]]. == Gebruikers == [[Lêer:World operators of the B-17.png|duimnael|400px|Militêre gebruikers van die B-17]] [[Lêer:Civil operators of the B-17.png|duimnael|400px|Burgerlike gebruikers van die B-17]] Die B-17 was 'n veelsydige vliegtuig en gebruik in vele gebiede van konflik tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die ''USAAF'' asook die die Britse Lugmag. Sy grootste gebruik was in Europa, waar sy korter togafstand en kleiner bomvrag teenoor die ander vier-enjin bomwerpers nie soveel van 'n nadeel teenoor hulle gebruik in die Stille Oseaankonflik gebied het nie. Die gebruik van die vliegtuig het sy hoogtepunt bereik in Augustus 1944 toe 4&nbsp;574 in bedryf was.<ref name="Baugher Squads" /> {{div col|colwidth=15em}} * {{vlag|Argentinië}} * {{vlag|Bolivia}} * {{vlag|Brasilië}} * {{vlag|Kanada|1921}} * {{vlag|Colombia}} * {{vlag|Denemarke}} * {{vlag|Dominikaanse Republiek}} * {{vlag|Frankryk}} * {{vlag|Duitsland|Nazi}} as ''Beuteflugzeug'' (beslaggelegde vliegtuie) * {{vlag|Iran|1925}} * {{vlag|Saoedi-Arabië}} * {{vlag|Israel}} * {{vlag|Japan}} * {{vlag|Meksiko}} * {{vlag|Nicaragua}} * {{vlag|Peru}} * {{vlag|Portugal}} * {{vlag|Suid-Afrika|1928}} * {{vlag|Republiek van China}} * {{vlag|Sowjetunie}} * {{vlag|Switserland}} * {{vlag|Swede}} * {{vlag|Groot-Brittanje}} * {{vlag|VSA|1912}} {{Div col end}} == Die Flying Fortress as 'n simbool == [[Lêer:Flying Fortress Cartoon.jpg|duimnael|links|Die B-17's se vermoë om vyandige aanvalle te absorbeer en af te weer en dan nog steeds skade aan Duitse militêre aanlegte te veroorsaak word hier voorgestel.]] Die B-17 Flying Fortress het vir Amerika 'n simbool van hulle lugvuis geword. In 1943 het ''Consolidated Aircraft'' 'n opname gemaak in stede waar ''Consolidated'' advertensies in koerante geplaas was, die uitslag was dat slegs 73% geweet het van die B-14 en 90% van die B-17.<ref name="Johnsen 2006" /> Nadat die eerste B-17's afgelewer is aan die 2de Bombardiergroep, is hulle gebruik op vlugte om hulle lang togafstand en navigasievermoë te demonstreer. In Januarie 1938 het groepbevelvoerder kolonel Robert Olds 'n YB-17 van Amerika se ooskus na weskus gevlieg in 'n tyd van 13 uuur en 27 minute, 'n transkontinentale rekord. Hy het ook die wes-na-oos rekord gebreek op sy terugkeer in 11 ure en 1 minuut met 'n gemiddelde snelheid van 394&nbsp;km/h.<ref name="Zamzow" /> Ses bomwerpers van die 2de Bombarderingsgroep het opgestyg van Langley vliegveld op 15 Februarie 1938 as deel van 'n welwillendsheidsvlug na [[Buenos Aires]], [[Argentinië]]. Hulle vlieg 12 000&nbsp;km en keer terug op 27 Februarie. Drie dae later het sewe vliegtuie weer gevlieg na [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]].<ref name="WoF p46-7" /> In 'n goedbemarkte vlug op 12 Mei 1938 het drie B-17's, as deel van 'n oefening, die Italiaanse skip ''SS Rex'' onderskep en foto's van die skip geneem, 980&nbsp;km vanaf die Atlantiese kus.<ref name="AFM.91-12" /><ref group="N">Hierdie is 'n algemene fout. Die ''Rex'' se laaste posisie was 1160&nbsp;km van die land af volgens die laaste verslag terwyl die B-17s besig was om na die aanloopbaan te beweeg op Mitchel Field vliegveld, vier ure voor die onderskepping.</ref> Daar is baie vlieëniers wat beide die B-17 en B-24 gevlieg het, die meeste verkies die B-17 omrede dit meer stabiel en makliker is om te hanteer wanneer daar in formasie gevlieg word. Ook was die B-17 se elektriese stelsel minder kwesbaar as die B-24 se hidroliese stelsel en die B-17 het beter gevlieg as die B-24 wanneer een enjin uit aksie was.<ref name="levine1992">{{cite book | title=The Strategic Bombing of Germany, 1940–1945 | publisher=Praeger | author=Levine, Alan J. | year=1992 | location=Westport, Connecticut | pages=14–15 | isbn=0-275-94319-4}}</ref> Gedurende die oorlog het die Agste Lugmag geen geheim gemaak van hulle voorkeur vir die B-17 nie. Luitenantgeneraal Jimmy Doolittle het bevestig dat hy die B-17 verkies omrede dit makliker is om net een vliegtuigtipe te onderhou met betrekking tot diens en onderdele. Daarom wou hy slegs B-17's en P-51 vegvliegtuie in sy lugmag hê. Sy siening is ondersteun deur die Agste Lugmag se statistiek wat bewys het dat die B-17 meer bruikbaar was met 'n beter oorlewingsverhouding as die B-24.<ref name="Johnsen 2006" /> Vele B-17's wat teruggekeer het na hul basis ten spyte van groot skade aan die vliegtuig is wel bekend, die vliegtuig se uithouvermoë is legendaries.<ref name="Manual" /><ref name=browne /> Foto's en stories van B-17's wat die skynbaar onmoontlike vermag het is wyd tydens die oorlog versprei.<ref name="Johnsen 2006" />Ten spyte van sy minder goeie vermoë teenoor die B-24 en kleiner bomvrag<ref name="Birdsall 3" /> het 'n opname van die Agste Lugmag se bemannings gewys dat hulle gelukkiger was met die B-17.<ref name="B-17.de" /> == Bekende B-17's == [[Lêer:19430201AllAmericanB17inFlight.jpg|duimnael|Dié beskadigde ''All American'' het aanhou vlieg na 'n botsing met 'n ''Messerschmitt Bf 109'' wat dit aangeval het en het uiteindelik geland sonder enige beserings aan die bemanning.]] * ''All American'' – Hierdie B-17F het oorleef nadat sy stertvin byna afgeruk is in 'n botsing in die lug oor [[Tunisië]] en het daarna veilig in [[Algerië]] geland.<ref name=WarbirdsNews20130627>{{cite web |title=WWII's B-17 ''All American:'' Separating Fact and Fiction |url=http://www.warbirdsnews.com/warbird-articles/wwiis-b-17-all-american-separating-fact-fiction.html |publisher=Warbirds News |date=27 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407025114/http://warbirdsnews.com/warbird-articles/wwiis-b-17-all-american-separating-fact-fiction.html |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * ''Chief Seattle'' – geborg deur die stad [[Seattle]], het verdwyn (vermis in aksie) op 14 Augustus 1942<ref>Nose art [http://home.st.net.au/~dunn/usaaf/chiefofseattle.htm photos] clearly shows "Chief Seattle", but often incorrectly reported as "Chief of Seattle"</ref> tydens 'n verkenningstog vir die 19de Bomwerpergroep, 435ste BS<ref>B-17E SN# 41-2656 at [http://www.pacificwrecks.com/aircraft/b-17/41-2656.html PacificWrecks.com] or MACR report at Fold3.org</ref> en die bemanning is dood verklaar op 7 Desember 1945. * ''Hell's Kitchen'' – B-17F 41-24392, een van slegs drie vroeëre B-17F's van die 414de Bomeskader wat meer as 100 missies gevlieg het.<ref>{{cite web |url=http://www.reddog1944.com/414th_Squadron_Planes_and_Crews.htm |title=414th Squadron Planes and Crews circa 1943 |publisher=reddog1944.com |accessdate=20 Desember 2012 }}</ref> * ''Mary Ann'' – die B-17D was deel van 'n ongewapende vlug wat op Hamilton vliegveld, Novato, Kalifornië opgestyg het op 6 Desember 1941 op pad na Hickam vliegveld in [[Hawaii]] en daar arriveer het tydens die hoogtepunt van die aanval op Pearl Harbor. Die vliegtuig en sy bemanning moes so gou as moontlik deelneem aan missies na [[Wake-eiland]] en die Filippyne na die aanval. Die vliegtuig het bekend geword nadat sy aksies in die rolprent ''Air Force'' vasgevang is; wat die eerste patriotiese rolprent van die oorlog was.<ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0035616/trivia |title=Trivia |date=28 Mei 2013 |access-date=28 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316213351/http://www.imdb.com/title/tt0035616/trivia |archive-date=16 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * ''Memphis Belle'' – is een van die eerste B-17's in die Agste Lugmag wat 25 missies voltooi het. Daar is 'n rolprent genaamd ''Memphis Belle'' gemaak oor die prestasie. Die vliegtuig is gerestoureer en word sedert 17 Mei 2018 <ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2018/05/17/politics/memphis-belle-bomber-unveiling-air-force-museum/index.html |title=Memphis Belle bomber newly restored and unveiled at US Air Force museum |first=Andreas |last=Preuss |date=17 Mei 2018 |publisher=CNN |access-date=17 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222235640/https://www.cnn.com/2018/05/17/politics/memphis-belle-bomber-unveiling-air-force-museum/index.html |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> by die Nasionale Museum van die Amerikaanse Lugmag te Wright-Patterson Lugmagbasis in Dayton, Ohio vertoon. * ''Miss Every Morning Fix 'n'' – is 'n B-17C en voorheen bekend as ''Pamela''. Hierdie vliegtuig was gestasioneer in Mackay, [[Queensland]], Australië gedurende die Tweede Wêreldoorlog. Dié vliegtuig het op 14 Junie 1943, kort nadat dit opgestyg het, neergestort. Dit was vol Amerikaanse Lugmag personeel wat na Port Moresby onderweg was; 40 van die 41 mense aanboord sterf. Dit is tot vandag toe nog die grootste lugramp in die geskiedenis van Australië. Die enigste oorlewende, Faye Roberts, het met 'n Australiese vrou getrou en na Amerika terug gekeer. Hy sterf in Wichita Falls, [[Texas]] op 4 Februarie 2004.<ref>{{cite web |last=Choate |first=Trish |title=Going from lucky in love to lucky to be alive in 1943 |url=http://www.timesrecordnews.com/columnists/choate-going-from-lucky-in-love-to-lucky-to-be-alive-in-1943-ep-427243459-339500392.html |work=timesrecordnews.com |access-date=28 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161028154157/http://www.timesrecordnews.com/columnists/choate-going-from-lucky-in-love-to-lucky-to-be-alive-in-1943-ep-427243459-339500392.html |archive-date=28 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Murder Inc.'' – 'n Foto van 'n B-17 bombardier met die naam van dié vliegtuig op sy baadjie was gebruik vir 'n Duitse propaganda in koerante.<ref name="murder inc.">Williams, Kenneth Daniel. [http://www.merkki.com/murderinc.htm "The Saga of Murder, Inc."] ''World War II – Prisoners of War – Stalag Luft I.'' Verkry: 31 Augustus 2010.</ref> * ''Old 666'' – 'n B-17E gevlieg deur die bemanning wat die meeste medaljes gekry het in die Stille Oseaan front.<ref>{{cite web |url=http://zeamerseagerbeavers.com/old-666-lucy-history/ |title="Old 666"/"Lucy" – A History |last=Hayes |first=Clint |date=23 Februarie 2014 |website=Zeamer's Eager Beavers |access-date=26 Julie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219154048/http://zeamerseagerbeavers.com/old-666-lucy-history/ |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * ''Royal Flush'' – 'n B-17F ''42-6087'' van die 100ste Bomwerper Groep, onder beheer van ''USAAF'' offisier Robert Rosenthal, op een missie oor [[Münster]] op 10 Oktober 1943: dit was die enigste vliegtuig wat terug gekeer het van die missie na hul basis te ''Thorpe Abbotts''.<ref>{{Cite web |url=https://100thbg.com/index.php?option=com_bombgrp&view=personnel&id=4475&Itemid=334 |title=LT COL Robert ROSENTHAL |website=100th Bomber Group |access-date=2018-07-26 }}</ref> * ''Sir Baboon McGoon'' – hierdie B-17F het in die Junie 1944 uitgawe van ''Popular Science'' tydskrif <ref>{{Cite magazine |last=Powell |first=Hickman |title=Another Triumph for Yankee 'Know-How' |url=http://www.91stbombgroup.com/photo_history/sir_baboon_mcgoon_news.html |magazine=Popular Science |access-date=2018-07-26 }}</ref> en die 1945 uitgawe van ''Flying'' tydskrif verskyn.<ref>{{cite magazine |url=http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1945/B17_Fl_4505_crash.html |title=Crash Landing |magazine=Flying |date=Mei 1945 |volume=36 |issue=5 |pages=[http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1945/B17_Fl_4505_crash.pdf 39–42] |first=Harold W. |last=Kulick |access-date=2018-07-26 |archive-date=2021-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511200231/http://legendsintheirowntime.com/LiTOT/Content/1945/B17_Fl_4505_crash.html |url-status=dead }}</ref> Die artikels het die buiklanding van die vliegtuig in Oktober 1943 te Tannington, [[Engeland]] en hoe die vliegtuig herwin en herstel is, beskryf. * ''The Swoose'' – Aanvanklik is die vliegtuig ''Ole Betsy'' genoem. ''The Swoose'' is die enigste oorblywende en heel B-17D, dit is in 1940 gebou, dit is die oudste vlieënde ''Flying Fortress'' en die enigste oorblywende B-17 wat diens gedoen het in die Filippyne in 1941–42. Dit behoort aan die ''National Air and Space Museum'' en word herstel vir sy finale rusplek te ''National Museum of the U.S. Air Force'' in Wright-Patterson in Dayton, Ohio.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalmuseum.af.mil/news/story.asp?storyID=123106540 |title=The Swoose comes home to roost at the National Museum of the U.S. Air Force |first=Sarah |last=Parke |publisher=National Museum of the U.S. Air Force |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012220403/http://www.nationalmuseum.af.mil/news/story.asp?storyID=123106540 |archive-date=12 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die vlieënier van die ''The Swoose'' was Frank Kurtz, die vader van die aktrise [[Swoosie Kurtz]], na wie hy die vliegtuig genoem het. * ''Ye Olde Pub'' – hierdie B-17 is nie deur die [[bobaasvlieënier]] Franz Stigler afgeskiet toe hy 'n kans gekry het nie, die aksie is versinnebeeld in die skildery "''A Higher Call''" van John D. Shaw.<ref>{{cite web |url=https://www.valorstudios.com/Franz-Stigler-Charlie-Brown.htm |title=A Higher Call: autographed by JG 27 Bf-109 ace Franz Stigler and Charlie Brown of the B-17 "Ye Olde Pub" |website=www.valorstudios.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817190904/https://www.valorstudios.com/Franz-Stigler-Charlie-Brown.htm |archive-date=17 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * ''5 Grand'' – Hierdie is die 5&nbsp;000ste B-17 vervaardig en bedek met die handtekeninge van die Boeingwerknemwers daarop. Dit het diens gedoen in die 333ste Bomwerpereskader, 96ste Bomwerpergroep in Europa. Dit is beskadig en herstel na 'n buiklanding en oorgeplaas na die 388ste Bomwerpergroep. Na D-dag is dit terug gevlieg na Amerika en gebruik vir oorlogfondsinsameling. Daarna is dit gestoor te Kingman, [[Arizona]]. Nadat daar probeer is om die vliegtuig te bewaar in 'n museum, sonder sukses, is dit geskrap.<ref>''Air Classics'' magazine, Julie 2004, pp. 66–74</ref> == Bekroonde B-17 vlieëniers en bemanning == [[Lêer:Maynard-H-Smith.png|duimnael|<center>Maynard H. Smith ontvang die ''Medal of Honor'' van die minister van oorlog [[Henry L. Stimson]].</center>]] [[Lêer:Forrest-L-Vosler.png|duimnael|<center>Forrest L. Vosler ontvang die ''Medal of Honor'' van President Roosevelt.</center>]] [[Lêer:Nancy Love and Betty Gillies.jpg|duimnael|<center>Nancy Love (links), vlieënier en Betty (Huyler) Gillies, mede-vlieënier, die eerste vroue om die Boeing B-17 Flying Fortress swaarbomwerper te vlieg vir die ''Women Airforce Service Pilots''.</center><ref name="museum2" />]] === Ontvangers van die ''Medal of Honor'' === Baie bemanningslede van B-17's het militêre toekennings ontvang en sewentien het die ''Medal of Honor'' ontvang, die hoogste militêre toekenning deur Amerika toegeken:<ref name="AFM" /> * Brigadiergeneraal Frederick Castle (mede-vlieënier), nadoods toegeken: hy bly agter die kontroles sodat ander 'n kans kan kry om uit die beskadigde vliegtuig te ontsnap.<ref>Frisbee, John L. "Valor: The Quiet Hero." ''Air Force Magazine,'' Volume 68, Issue 5, Mei 1998.</ref> * 2de Luit. Robert Femoyer (navigator) – nadoods toegeken<ref>Frisbee, John L. "Valor: 'I Am the Captain of My Soul'". ''Air Force Magazine'' Volume 68, Issue 5, Mei 1985.</ref> * 1ste Luit. Donald J. Gott (vlieënier) – nadoods toegeken<ref name="Valor at its Highest">Frisbee, John L. "Valor: 'Valor at its Highest'". ''Air Force Magazine'' Volume 72, Uitgawe 6, Junie 1989.</ref> * 2de Luit. David R. Kingsley (bombardier) – nadoods toegeken: versorging van beseerde bemanningslede en gee sy valskerm aan 'n ander lid<ref>Frisbee, John L. "Valor: A Rather Special Award." ''Air Force Magazine'' Volume 73, Uitgawe 8, Augustus 1990.</ref> * 1st Luit. William R. Lawley Jnr. – "dapperheid en buitengewone vlieg vernuf"<ref>Frisbee, John L. "Valor: One Turning and One Burning." ''Air Force Magazine'' Volume 82, Uitgawe 6, Junie 1999.</ref> * Sersant Archibald Mathies (ingenieur-skutter) – nadoods toegeken:<ref name="Point of Honor">Frisbee, John L. "Valor: A Point of Honor." ''Air Force Magazine'' Volume 68, Uitgawe 8, Augustus 1985.</ref> * 1ste Luit. Jack W. Mathis (bombardier) – nadoods toegeken: die eerste lid van die lugmag in Europa aan wie die ''Medal of Honor'' toegeken is.<ref>Frisbee, John L. "Valor: A Tale of Two Texans." ''Air Force Magazine'' Volume 69, Uitgawe 3, Maart 1986.</ref> * 2de Luit. William E. Metzger Jnr. (mede-vlieënier) – nadoods toegeken:<ref name="Valor at its Highest" /> * 1ste Luit. Edward Michael<ref>Frisbee, John L. "Valor: Gauntlet of Fire." ''Air Force Magazine'' Volume 68, Uitgawe 8, Augustus 1985.</ref> * 1ste Luit. John C. Morgan<ref>Frisbee, John L. "Valor: Crisis in the Cockpit." ''Air Force Magazine'' Volume 67, Uitgawe 1, Januarie 1984.</ref> * Kapt. Harl Pease – nadoods toegeken:<ref>Frisbee, John L. "Valor: Rabaul on a Wing and a Prayer." ''Air Force Magazine'' Volume 73, Uitgawe 7, Julie 1990.</ref> * 2de Luit Joseph Sarnoski (nadoods toegeken)<ref>[http://www.homeofheroes.com/moh/citations_1940_wwii/sarnoski.html "MOH citation of Sarnoski, Joseph R."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060623091114/http://www.homeofheroes.com/moh/citations_1940_wwii/sarnoski.html |date=23 Junie 2006 }} ''Home of Heroes''. Verkry: 12 Januarie 2007.</ref> * Staf Sersant Maynard H. Smith – (skutter)<ref>Frisbee, John L. "Valor: First of the Few." ''Air Force Magazine'' Volume 67, Uitgawe 4, April 1984.</ref> * 1ste Luit. Walter E. Truemper – (nadoods toegeken)<ref name="Point of Honor" /> * Tegniese Sersant Forrest L. Vosler (radio operateur)<ref>Frisbee, John L. "Valor: The Right Touch." ''Air Force Magazine'' Volume 81, Uitgawe 9, September 1998.</ref><ref>Half a Wing, Three Engines and a Prayer. Chapter 25, "Jeffrey Bounce Jr."</ref> * Brigadiergeneraal Kenneth Walker – nadoods toegeken: Bevelvoerder van ''V Bomber Command'', sneuwel terwyl hy 'n klein mag lei in 'n aanval op Rabaul <ref>Frisbee, John L. "Valor: Courage and Conviction." ''Air Force Magazine'' Volume 73, Uitgawe 10, Oktober 1990.</ref> * Majoor Jay Zeamer jnr. (vlieënier) – verdien toekenning tydens 'n onbeskermde verkenningstog in die Stille Oseaan, dieselfde missie as Sarnoski<ref>Frisbee, John L. "Valor: Battle Over Bougainville." ''Air Force Magazine'' Volume 68, Uitgawe 12, Desember 1985.</ref> === Ander militêre prestasies en gebeurtenisse === * Lincoln Broyhill, stertskutter op 'n B-17 in die 483ste Bomwerpergroep. Hy ontvang 'n ''Distinguished Unit Citation'' en stel twee rekords op in een dag: (1) meeste Duitse straalvegters vernietig in een dag deur een skutter op een missie (twee), en (2) meeste Duitse straalvegters vernietig deur een skutter gedurende die oorlog.<ref>{{cite news|author=Joe Holley|title=WWII gunner 'Babe' Broyhill dies: Set record for downing Nazi jets|work=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/11/27/AR2008112702380.html | date=28 November 2008 | accessdate=7 Mei 2010 }}</ref> * Allison C. Brooks (1917–2006), 'n B-17 vlieënier aan wie verskeie militêre eerbewyse toegeken is, hy het uiteindelik die rang van Majoorgeneraal gehou en het eers in 1971 uit militêre diens getree.<ref>{{cite web |url=http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4800 |title=Major General Allison C. Brooks |publisher=United States Air Force |access-date=13 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516013032/http://www.af.mil/bios/bio.asp?bioID=4800 |archive-date=16 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * 1ste Luit. Eugene Emond (1921–1998): hoofvlieënier vir ''Man O War II Horsepower Limited''. Hy ontvang die ''Distinguished Flying Cross'', ''Air Medal'' met drie eikeblaarversierings, Amerikaanse ''Theater Ribbon'' en ''Victory Ribbon''. Hy het aan D-Dag deelgeneem en is een van die eerste persone wat 'n Duitse straalvegvliegtuig, die Me 262A-1a, gesien het tydens 'n formasievlug oor Duitsland. Hy was een van die jongste bomwerpervlieëniers in die Amerikaanse Lugmag. * Immanuel J. Klette (1918–1988): Tweedegeslag Duits-Amerikaner wat 91 missies voltooi het, die meeste deur enige vlieënier van die Agste Lugmag gedurende die Tweede Wêreldoorlog.<ref>Freeman 1993, pp. 497–500.</ref> * Kaptein Colin Kelly (1915–1941): Vlieënier van die eerste Amerikaanse B-17 wat in aksie verloor is.<ref>Frisbee, John L. "Valor: Colin Kelly (He was a Hero in Legend and in Fact)." ''Air Force Magazine'' Volume 77, Uitgawe 6, Junie 1994.</ref> * Kolonel Frank Kurtz (1911–1996): Die ''USAAF'' se vlieënier met die meeste dekorasies in die Tweede Wêreldoorlog. Hy was die bevelvoerder van die 463ste Bomwerpergroep (Swaar), 15de Lugmag, Celone-vliegveld, Foggia, Italië. Hy het die Clark Field, Filippyne aanval oorleef. Hy was 'n wêreldklasduiker en het 'n brons medalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 1932|Olimpiese Spele]] in 1932 verower. Hy is die vader van die aktrise [[Swoosie Kurtz]] wat na sy vliegtuig vernoem is. * Generaal Curtis LeMay (1906–1990): Hy het later die hoof van ''Strategic Air Command'' en Stafhoof van die Amerikaanse Lugmag geowrd. * Luit. Kolonel Nancy Love (1914–1976) en Betty (Huyler) Gillies (1908–1998): Die eerste vroue vlieëniers wat gesertifiseer was om die B-17 te vlieg in 1943 en ook deel te word van die ''Women Airforce Service Pilots'' wat B-17's moes aflewer.<ref name="museum2" /> * Stafsersant Alan Magee (1919–2003): B-17 skutter wat op 3 Januarie 1943 'n 6 700-meter val oorleef het nadat sy vliegtuig neergeskiet is deur die ''Luftwaffe'' oor [[Saint-Nazaire]]. * Kolonel Robert K. Morgan (1918–2004): Vlieënier van ''Memphis Belle''. * Luitenantkolonel Robert Rosenthal (1917–2007): In beheer van die enigste B-17, ''Royal Flush'', wat die aanval van die Agste Lugmag se 100ste Bomwerpergroep op [[Münster]] op 10 Oktober 1943 oorleef het. Hy het 53 missies voltooi en sestien medaljes vir dapperheid is aan hom toegeken (insluitend een elk van Brittanje en Frankryk) en lei die grootse aanval oor Berlyn<ref>{{cite web |url=https://100thbg.com/index.php?option=com_bombgrp&view=personnel&id=4475&Itemid=334 |title=100th Bomb Group Foundation – Personnel – LT COL Robert ROSENTHAL |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |website=100thbg.com |publisher=100th Bomb Group Foundation |access-date=5 Desember 2016 |quote=Dec 1, 1944 – Feb 3, 1945 – 418th BS, 100th BG (H) ETOUSAAF (8AF) Squadron Commander, 55 hours, B-17 Air Leader 5 c/m (combat missions) 45 c/hrs (combat hours) '''1 Division Lead (Berlin Feb 3, 1945''', shot down, picked up by Russians and returned to England) Acting Command 4 Wing Leads, Pilot Feb 3, 1945 – BERLIN – MACR #12046, – A/C#44 8379}}</ref> op 3 Februarie 1945. Dit het waarskynlik gelei tot die dood van Roland Freisler, die berugte ''hanging judge'' van die Hof van Duitsland. * 1ste Luit. Bruce Sundlun (1920–2011): Vlieënier van ''Damn Yankee'' van die 384ste Bomwerpergroep, neergeskiet oor [[België]] op 1 Desember 1943, ontwyk die Duitse magte en bereik [[Switserland]] op 5 Mei 1944.<ref>Miller, G. Wayne. [http://www.projo.com/extra/2006/sundlun/ "Bruce at 86: A different kind of man."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110914234931/http://www.projo.com/extra/2006/sundlun/ |date=14 September 2011 }} ''Providence Journal'', 2006. Verkry op 1 Oktober 2011.</ref> * Brigadiergeneraal Paul Tibbets (1915–2007): Vlieg met die 97ste Bomwerpergroep (Swaar) met beide die Agste Lugmag in Engeland en die 12de Lugmag in Noord-Afrika. Hy was die vlieënier van die B-29 ''Enola Gay'' wat die kernbom oor [[Hiroshima]] gegooi het. * Die laaste bemanning van ''Ye Olde Pub'' (20 Desember 1943): hulle keer terug vanaf Bremen, Duitsland in 'n bomwerper wat as 'n wonderwerk beskou was omrede dit nog kon vlieg. Daar word nege ''Silver Stars'' en een ''Air Force Cross'' aan die bemanning toegeken. === B-17 in rolprente, liedjies en kunswerke === Die B-17 was verskeie kere die onderwerp van Hollywoodrolprente, soos regisseur Howard Hawks se ''Air Force'' waarin [[John Garfield]] en ''Twelve O'Clock High'' waarin [[Gregory Peck]] opgetree het.<ref name="imdb1" /> Die ''USAAF'' het vir beide rolprente hulle volle samewerking gegee, hulle het gebruikte vliegtuie beskikbaar gestel asook film materiaal wat geneem is tydens die oorlog. In 1964 is die rolprent ''Twelve O'Clock High'' verwerk in 'n TV-reeks met dieselfde naam. Die reeks is vir drie jaar vertoon op ''American Broadcasting Company''. Film materiaal van ''Twelve O'Clock High'' was ook gebruik, tesame met drie gerstoureerde B-17's in die 1962 rolprent ''The War Lover''. Die B-17 is ook gebruik in die 1938 rolprent ''Test Pilot'' met [[Clark Gable]] en [[Spencer Tracy]] in die hoofrolle, weer met Clark Gable in ''Command Decision'' in 1948, in ''Tora! Tora! Tora!'' in 1970 en ''Memphis Belle'' saam met [[Matthew Modine]], [[Eric Stoltz]], [[Billy Zane]] en [[Harry Connick Jr.]] in 1990. Die bekendste B-17 is ''Memphis Belle'', dit is die bemanning gebruik om deur Amerika te toer om moraal te bou asook oorlogobligasies te verkoop. Dit is ook gebruik in die ''USAAF'' dokumentêre program ''Memphis Belle: A Story of a Flying Fortress''.<ref name="imdb2" /> B-17's is ook in vlug en waar hulle in vlamme neerstort in die Britse rolprent ''The Way to the Stars'' te sien. Die liedjie ''Icarus II (Borne On Wings Of Steel)'' deur ''Kansas'', van hul album ''Somewhere to Elsewhere'' bevat lirieke wat deur Steve Walsh gesing word en beskryf die heldhaftige optrede van die vlieënier wat sy lewe gee om die van sy bemanning te red. Nadat die vliegtuig getref word, beveel hy hulle om met hul valskerms uit te spring terwyl hy die vliegtuig beheer en later daarmee neerstort. Die B-17 is ook gebruik in kunswerke waar die kunstenaars die fisiese en fiselogiese spanning in oorlogstonele uitbeeld en ook die hoë ongevalle syfer wat daarmee saamgaan.<ref>Philo, Tom. [http://www.taphilo.com/history/8thaf/8aflosses.shtml "Eighth Air force Combat Losses."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131044149/http://www.taphilo.com/history/8thaf/8aflosses.shtml |date=31 Januarie 2010 }} ''taphilo.com.'' Besoek op 19 Mei 2012.</ref><ref>Vargas, John. [http://en.allexperts.com/q/Military-History-669/2010/9/WWII-Bomber-Flight-Crews.htm "Question How many bomber flight crews completed their 25 missions to go home?"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203223503/http://en.allexperts.com/q/Military-History-669/2010/9/WWII-Bomber-Flight-Crews.htm |date=3 Februarie 2012 }} ''allexperts.com'', 9 November 2010.</ref> Ander kunswerke soos ''The Death of the Ball Turret Gunner'' deur Randall Jarrell en die rolprent ''Heavy Metal'' se B-17 gedeelte benadruk weer die wreedheid van sulke missies. Die balvormige buik skiettoring het as inspirasie gedien vir [[Steven Spielberg]] se TV reeks ''Amazing Stories: The Mission''. Baie ander bemanningslede van B-17's het ook kunswerke geskep wat die oorlogstoestande weerspieël het.<ref>McCormick, Ken. ''Images of War: The Artist's Vision of World War II.'' London: Orion Press, 1990. {{ISBN|978-0-517-57065-4}}.</ref><ref>Mitgang, Herbert. [https://www.nytimes.com/1990/11/03/books/books-of-the-times-how-both-sides-artists-saw-world-war-ii.html?pagewanted=all&src=pm "Books of The Times; How Both Sides' Artists Saw World War II" (review).] ''The New York Times,'' 3 November 1990. Besoek 19 Mei 2012.</ref> == Tegniese besonderhede (B-17G) == [[Lêer:Boeing B-17G Flying Fortress.png|duimnael|300px|regs|<center>Projeksie van 'n B-17G van drie kante af, die ''Cheyenne''-stertvin is sigbaar asook ander verskille met ander B-17 variante</center>]] [[Lêer:B-17G nose.jpg|duimnael|<center>B-17G: voorste masjiengewere in die neus</center>]] {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Boeing B-17G Flying Fortress: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 4 |- | Tipe motor | [[Skroef (lugvaart)|Skroef]] |- | Vervaardiger | Wright |- | Kraglewering per motor | 1200 [[perdekrag]] |- | Vlerkspan |31,62 m |- | Lengte |22,66 m |- | Hoogte |5,82 m |- | Maks. opstygmassa |29&nbsp;700 kg |- | Maks. snelheid |462 km/h |- | Operasionele hoogte | 10&nbsp;850m |- | Togafstand | 3&nbsp;220km |- | Bewapening | Dertien .50 Browing-masjiengewere<br />en 'n bomvrag van 7&nbsp;990 kg |} == Notas == {{Verwysings|group=N}} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="first flight">[http://www.boeing.com/history/chronology/chron04.html "The Boeing Logbook: 1933–1938."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20061208181449/http://www.boeing.com/history/chronology/chron04.html |date=8 Desember 2006 }}<br />''Boeing.'' URL besoek op 3 Maart 2009.</ref> <ref name="Yenne.p46">Yenne 2005, p. 46.</ref> <ref name="Bowers Boeing p292">Bowers 1989, p. 292.</ref> <ref name="Donald">Donald 1997, p. 155.</ref> <ref name="Bowers boeing p294">Bowers 1989, p. 294.</ref> <ref name="Bowers Boeing p295">Bowers 1989, p. 295.</ref> <ref name="Bowers Boeing p297">Bowers 1989, p. 297.</ref> <ref name="Bowers Boeing p299">Bowers 1989, p. 299.</ref> <ref name="Swan Mil p76">Swanborough and Bowers 1963, p. 76.</ref> <ref name="Swan Mil p78">Swanborough and Bowers 1963, p. 78.</ref> <ref name="flightinter">[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1944/1944%20-%200915.html "Flying Fortress (B-17G): A Survey of the Hard-hitting American Heavy Weight."] ''Flight,'' 4 Mei 1944, pp. 473–476.</ref> <ref name="WoF p56-7">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, pp. 56–57.</ref> <ref name="WoF p59-0">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, pp. 59–60.</ref> <ref name="WoF p66">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, p. 66.</ref> <ref name="Francillon Lock p213-5">Francillon 1982, pp. 213–215.</ref> <ref name="WoF 62-3,5">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, pp. 62–63, 65.</ref> <ref name="Francillon Lock p212">Francillon 1982, p. 212.</ref> <ref name="Bowers Boeing p307-8">Bowers 1989, pp. 307–308.</ref> <ref name="WoF p63-4">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, pp. 63–64.</ref> <ref name="Francillon Lock p211">Francillon 1982, p. 211.</ref> <ref name="Bowers Boeing p286-7">Bowers 1989, pp. 286–287.</ref> <ref name="Bowers Boeing p303-4">Bowers 1989, pp. 303–304.</ref> <ref name="Carey Pointblank">Carey 1998, p. 4.</ref> <ref name="Baugher Squads">Baugher, Joe. [http://www.joebaugher.com/usaf_bombers/b17_squad.html "B-17 Squadron Assignments."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111110220/http://www.joebaugher.com/usaf_bombers/b17_squad.html |date=11 November 2020 }} ''Encyclopedia of American Aircraft,'' Last revised 9 Augustus 1999.</ref> <ref name="Andrews & Morgan p340">Andrews and Morgan 1988, p. 340.</ref> <ref name="Yenne.p23">Yenne 2006, p. 23.</ref> <ref name="Chant">Chant 1996, pp. 61–62.</ref> <ref name="Weigley.338">Weigley 1977, p. 338.</ref> <ref name="Stitt 1">Stitt 2010, p. 1.</ref> <ref name="Wynn.93">Wynn 1998, p. 93.</ref> <ref name="Baugher B-17B">Baugher, Joe. [http://www.joebaugher.com/usaf_bombers/b17_4.html "Boeing B-17B Fortress."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111194244/http://www.joebaugher.com/usaf_bombers/b17_4.html |date=11 November 2020 }} ''Encyclopedia of American Aircraft,'' 22 Mei 2010.</ref> <ref name="Northstar">[http://northstargallery.com/Aircraft/B17/about.htm "Aviation Photography: B-17 Flying Fortress."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212043915/http://northstargallery.com/Aircraft/B17/about.htm |date=12 Februarie 2012 }} ''Northstar Gallery,'' 16 Januarie 2007.</ref> <ref name="Hess.pp59-60">Hess 1994, pp. 59–60.</ref> <ref name="Hess.pp65-67">Hess 1994, pp. 65–67.</ref> <ref name="Hess.p67">Hess 1994, p. 67.</ref> <ref name="Hess.69-71">Hess 1994, pp. 69–71.</ref> <ref name="AAF combat">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1507 "AAF Enters Combat from England."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104031058/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1507 |date=4 November 2013 }} ''National Museum of the United States Air Force.'' Verkry 13 September 2010.</ref> <ref name="Bowman.7">Bowman 2002, p. 7.</ref> <ref name="Weigley 339">Weigley 1977, p. 339.</ref> <ref name="Bowman.8">Bowman 2002, p. 8.</ref> <ref name="Bowman.22">Bowman 2002, p. 22.</ref> <ref name="AFM.76-9">Price, Alfred. [http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/1993/September%201993/0993regensburg.aspx "Against Regensburg and Schweinfurt."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331194802/http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/1993/September%201993/0993regensburg.aspx |date=31 Maart 2012 }} ''Air Force Magazine,'' Volume 76, Uitgawe 9, September 1993. Verkry 18 Desember 2008.</ref> <ref name="Weigley.341">Weigley 1977, p. 341.</ref> <ref name="C&W.151">Caldwell and Muller 2007, pp. 151–152.</ref> <ref name="Weigley.340-1">Weigley 1977, pp. 340–341.</ref> <ref name="Weigley.342">Weigley 1977, p. 342.</ref> <ref name="C&W.162">Caldwell and Muller 2007, p. 162.</ref> <ref name="USAAF.04-45">McKillop, Jack. [http://www.usaaf.net/chron/45/apr45.htm "Combat Chronology of the U.S. Army Air Forces: April 1945."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100307201343/http://www.usaaf.net/chron/45/apr45.htm |date=7 Maart 2010 }} ''usaaf.net,'' {{Nowrap|17 January}} 2007.</ref> <ref name="A&K.2">Arakaki and Kuborn 1991, pp. 73, 158–159.</ref> <ref name="bloody p55-6">Shores, Cull and Izawa 1992, pp. 55–56.</ref> <ref name="Bloody p163">Shores, Cull and Izawa 1992, p. 163.</ref> <ref name="A&K.1">Arakaki and Kuborn 1991, pp. 73–75, 158–159.</ref> <ref name="Bloody p166-7">Shores, Cull and Izawa 1992, pp. 166–167.</ref> <ref name="Sal.p64">Salecker 2001, pp. 64–71.</ref> <ref name="Sakai">Sakai et al. 1996, pp. 68–72.</ref> <ref name="WoF p96">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, p. 96.</ref> <ref name="Sword p180,329">Parshall and Tulley 2005, pp. 180, 329.</ref> <ref name="awm">{{Cite web|url=http://www.awm.gov.au/atwar/remembering1942/bismark/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030824011504/http://www.awm.gov.au/atwar/remembering1942/bismark/|title=Anniversary talks: Battle of the Bismarck Sea, 2–4 Maart 1943 [Australian War Memorial&#93;|archivedate=24 Augustus 2003}}}</ref> <ref name="Frisbee">Frisbee 1990</ref> <ref name="Boeing">[http://www.boeing.com/history/boeing/b17.html "History:B-17 Flying Fortress."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107080528/http://www.boeing.com/history/boeing/b17.html |date=7 Januarie 2007 }} ''Boeing''. Besoek op: 16 January 2007.</ref> <ref name="B-17.de 2">[http://www.b17flyingfortress.de/eng/details/formation.php "Formation."] ''b17flyingfortress,'' 8 April 2007. Besoek op: 18 Junie 2010 ''.</ref> <ref name="Manual 2">[http://www.stelzriede.com/ms/html/mshwpmn2.htm#form "B-17 Pilot Training Manual (Formation)."] ''Headquarters, AAF, Office of Flying Safety.'' Verkry: 16 Januarie 2007.</ref> <ref name="Manual">[http://www.stelzriede.com/ms/html/mshwpmn1.htm#sty "Excerpts from B-17 Pilot Training Manual (The Story of the B-17)."] ''Headquarters, AAF, Office of Flying Safety.'' Verkry: 16 Januarie 2007.</ref> <ref name="browne">Browne, Robert W. "The Rugged Fortress: Life-Saving B-17 Remembered." ''Flight Journal: WW II Bombers,'' Winter 2001.</ref> <ref name="Caidin.p86">Caidin 1960, p. 86.</ref> <ref name="Hoffman">Hoffman, Wally. [http://www.storyhouse.org/wally6.html "We Get Our Feet Wet."] ''Magweb.com,'' 2006. Verkry: 18 Julie 2006.</ref>'' <ref name="DurableB-17Colorado">Wright, James G. [https://pqasb.pqarchiver.com/gazette/access/135028531.html?dids=135028531:135028531&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+08%2C+1994&author=James+G.+Wright%3B+Gazette+Telegraph&pub=Colorado+Springs+Gazette&desc=Durable+B-17s+hard+for+pilots+to+forget%2F+Love+for+plane+outweighs+bitter+memories+of+war&pqatl=google "Durable B-17s hard for pilots to forget: Love for plane outweighs bitter memories of war"] (requires subscription). ''Colorado Springs Gazette'', 8 Junie 1994. {{Dooie skakel|date=Junie 2016}}</ref> <ref name="B17vB24">Benitez, Nannette. [http://oai.dtic.mil/oai/oai?verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA397895 "World War II War Production – Why Were the B-17 and B-24 Produced in Parallel?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161105040134/http://oai.dtic.mil/oai/oai?verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA397895 |date=5 November 2016 }} ''Defense Technical Information Center'', 1997. Verkry: 1 Julie 2011.</ref> <ref name="Schollars">Schollars, Todd J. [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0IBO/is_3_27/ai_111852898 "German wonder weapons: degraded production and effectiveness."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060619091435/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0IBO/is_3_27/ai_111852898 |date=19 Junie 2006 }} ''Air Force Journal of Logistics,'' Fall 2003. Verkry: 16 Januarie 2007.</ref> <ref name="WoF p89">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, p. 89.</ref> <ref name="Donald Am p23">Donald 1995, p. 23.</ref> <ref name="Wixley p30">Wixley 1998, p. 30.</ref> <ref name="Bowers Boeing p314">Bowers 1989, p. 314.</ref> <ref name="Swan mil p80">Swanborough and Bowers 1963, p. 80.</ref> <ref name="Bowers Boeing p290">Bowers 1989, p. 290.</ref> <ref name="Bowers Boeing p310-1">Bowers 1989, pp. 310–311.</ref> <ref name="Knaack bomber p465">Knaack 1988, p. 465.</ref> <ref name="WoF p86">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, p. 86.</ref> <ref name="WoF p89-0">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, pp. 89–90.</ref> <ref name="WoF p91">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, p. 91.</ref> <ref name="Flight Sperry">[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1976/1976%20-%200668.html?search=QB-17 "Sperry's RPV Background."] ''Flight International'', 17 April 1976, p. 1006.</ref> <ref name="NMAF Memphis">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=6740 "Boeing B-17F Memphis Belle."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100608164031/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=6740 |date=8 Junie 2010 }} ''National Museum of the United States Air Force.'' Verkry 13 September 2010.</ref> <ref name="Swan Navy">Swanborough and Bowers 1976, pp. 66–67.</ref> <ref name="DABASv2 p661">Roberts 2000, p. 661.</ref> <ref name="USCG">[https://web.archive.org/web/20110609004610/http://www.uscg.mil/history/webaircraft/Boeing_PB1.pdf "US Coast Guard Aviation History: Boeing PB-1G 'Flying Fortress'."] ''United States Coast Guard/'' Verkry: 18 Junie 2010.</ref> <ref name="Zamzow">Zamzow 2008, pp. 42–43.</ref> <ref name="WoF p46-7">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, pp. 46–47.</ref> <ref name="AFM.91-12">Correll, John T. " Rendezvous With the 'Rex'." ''Air Force Magazine,'' Volume 91. Issue 12, Desember 2008, p. 56.</ref> <ref name="Johnsen 2006">Johnsen, Frederick A. [http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2006/October%202006/1006bomber.aspx "The Making of an Iconic Bomber."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120219003449/http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2006/October%202006/1006bomber.aspx |date=19 Februarie 2012 }} ''Air Force Magazine,'' Volume 89, Issue 10, 2006. Verkry: 15 Januarie 2007.</ref> <ref name="B-17.de">[http://www.b17flyingfortress.de/english/index.php?id=htm/details/best_airplane.htm "B-17: Best Airplane."] ''B-17 Flying Fortress: Queen of the Skies.'' Verkry: 9 Januarie 2007.</ref> <ref name="Birdsall 3">Birdsall 1968, p. 3.</ref> <ref name="museum2">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1557 "Biography of Nancy Harkness Love."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070831124822/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1557 |date=31 Augustus 2007 }} ''National Museum of the United States Air Force.'' Verkry: 19 September 2012.</ref> <ref name="AFM">Eylanbekov, Zaur. [http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Magazine%20Documents/2006/February%202006/0206classics.pdf "Airpower Classics: B-17 Flying Fortress."] ''Air Force Magazine,'' Februarie 2006. Verkry op 30 Desember 2008.</ref> <ref name="imdb1">[https://www.imdb.com/title/tt0041996/ "Twelve O'Clock High (1949)."] ''Internet Movie Database (IMDb).'' Verkry op 16 Januarie 2007.</ref> <ref name="imdb2">[https://www.imdb.com/title/tt0036152/ "The Memphis Belle: A Story of a Flying Fortress (1944)."]''Internet Movie Database (IMDb).'' Bsoek op: {{nowrap|16 January}} 2007.</ref> <ref name="Swan Mil p74">Swanborough and Bowers 1963, p. 74.</ref> <ref name="Tate.p164">Tate 1998, p. 164.</ref> <ref name="WoF p41">Hess and Winchester ''Wings of Fame'' 1997, p. 41.</ref> <ref name="Bowers Boeing p291-2">Bowers 1989, pp. 291–292.</ref> <ref name="Sal.p46">Salecker 2001, p. 46.</ref> <ref name="NYTimes.299Record">[https://www.nytimes.com/1935/08/21/archives/army-bomber-flies-2300-miles-in-9-hours-or-252-miles-an-hour-new.html "Army Bomber Flies 2,300 Miles In 9 Hours, or 252 Miles an Hour; New All-Metal Monoplane Sets a World Record on Non-Stop Flight From Seattle to Dayton, Ohio."] ''The New York Times,'' 21 Augustus 1935.</ref> <ref name="Zamzow.33">Zamzow 2008, p. 33.</ref> <ref name="Tate 165">Tate 1998, p. 165.</ref> <ref name="Zamzow.34">Zamzow 2008, p. 34.</ref> <ref name="Museum">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2478 "Model 299 Crash, {{Nowrap|15 November}} 1935."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070516004104/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2478 |date=16 Mei 2007 }} Besoek op: {{Nowrap|16 Januarie}} 2007.</ref> <ref name="Checks">Schamel, John. [http://www.atchistory.org/History/checklst.htm "How the Pilot's Checklist Came About."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014052107/http://www.atchistory.org/History/checklst.htm |date=14 Oktober 2012 }} ''Flight Service History.'' Besoek op: {{Nowrap|22 Mei}} 2010.</ref> <ref name="Sal.p48">Salecker 2001, p. 48.</ref> <ref name="Erickson">Erickson, Mark St. John [http://www.dailypress.com/features/history/dp-nws-langley-air-power-20160424-story.html "Langley B-17s paved way for independent Air Force"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116140254/http://www.dailypress.com/features/history/dp-nws-langley-air-power-20160424-story.html |date=16 Januarie 2018 }} ''Daily Press'', 1 Maart 2017. Besoek op 15 Januarie 2018.</ref> <ref name="Meilinger">Meilinger, Phillip S. [http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2004/October%202004/1004fortress.aspx "When the Fortress Went Down."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331195234/http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2004/October%202004/1004fortress.aspx |date=31 Maart 2012 }} ''Air Force Magazine (Air Force Association),'' Volume 87, Issue 9, Oktober 2004. Besoek op 22 Mei 2010.</ref> <ref name="Bowers1976.p12">Bowers 1976, p. 12.</ref> <ref name="Checks2">Schamel, John [http://www.atchistory.org/History/checklst.htm "How the Pilot's Checklist Came About."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014052107/http://www.atchistory.org/History/checklst.htm |date=14 Oktober 2012 }} ''Flight Service History.'' Besoek op {{Nowrap|22 Mei}} 2010.</ref> <ref name="Maurer">Maurer 1987, pp. 406–408.</ref> <ref name="USAF Rex">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2480 "Intercepting The 'Rex'."] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070913112905/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2480 |date=13 September 2007 }} ''National Museum of the United States Air Force.'' Besoek op {{Nowrap|9 Januarie}} 2007.</ref> <ref name="Y1B-17">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2500 "Boeing Y1B-17."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070516004201/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2500 |date=16 Mei 2007 }} ''National Museum of the United States Air Force.'' Besoek op {{Nowrap|9 Januarie}} 2007.</ref> <ref name="Bowers Boeing p293-4">Bowers 1989, p. 293–294.</ref> <ref name="Wixley p23">Wixley 1998, p. 23.</ref> <ref name="B-17B">[http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2449 "Boeing B-17B."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070914012211/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2449 |date=14 September 2007 }} ''National Museum of the United States Air Force.'' Besoek op {{Nowrap|9 Januarie}} 2007.</ref> <ref name="Serling.p55">Serling 1992, p. 55.</ref> <ref name="Yenne.p6">Yenne 2006, p. 6.</ref> <ref name="Pop1">Ethell, Jeff. [https://books.google.com/books?id=_OMDAAAAMBAJ "Our Still-Flying Fortress."] ''Popular Mechanics,'' Volume 162, Issue 1, January 1985, pp. 124–129.</ref> }} === Bibliografie === {{refbegin|2}} * Andrews, C.F and E.B. Morgan. ''Vickers Aircraft since 1908''. London: Putnam, 1988. {{ISBN|0-85177-815-1}}. * Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. ''Combat Aircraft of World War II, 1940–1941''. Westoning, Bedfordshire, UK: Military Press, 1988. {{ISBN|978-0-517-64179-8}}. * Arakaki, Leatrice R. and John R. Kuborn. ''{{Nowrap|7 Desember}} 1941: The Air Force Story''. Hickam Air Force Base, Hawaii: Pacific Air Forces, Office of History, 1991. {{ISBN|978-0-16-050430-3}}. * Birdsall, Steve. ''The B-24 Liberator''. New York: Arco Publishing Company, Inc., 1968. {{ISBN|0-668-01695-7}}. * Bowers, Peter M. ''Boeing Aircraft Since 1916''. London: Putnam, 1989. {{ISBN|0-85177-804-6}}. * Borth, Christy. ''Masters of Mass Production''. Indianapolis, Indiana: Bobbs-Merrill Co., 1945. * Bowers, Peter M. ''Fortress in the Sky'', Granada Hills, California: Sentry Books, 1976. {{ISBN|0-913194-04-2}}. * Bowman, Martin W. ''Castles in the Air: The Story of the B-17 Flying Fortress Crews of the U.S. 8th Air Force''. Dulles, Virginia: Potomac Books, 2000, {{ISBN|1-57488-320-8}}. * Bowman, Martin W. ''B-17 Flying Fortress Units of the Eighth Air Force, Volume 2''. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2002. {{ISBN|1-84176-434-5}}. * Caidin, Martin. ''Black Thursday''. New York: E.P. Dutton & Company, 1960. {{ISBN|0-553-26729-9}}. * Caldwell, Donald and Richard Muller. ''The Luftwaffe over Germany: Defense of the Reich''. London: Greenhill Books Publications, 2007. {{ISBN|978-1-85367-712-0}}. * Carey, Brian Todd. [https://web.archive.org/web/20070930220839/http://www.historynet.com/air_sea/airborne_operations/3026416.html?page=4&c=y ''Operation Pointblank: Evolution of Allied Air Doctrine During World War&nbsp;II.''] ''historynet.com'', 12 Junie 2006. [https://web.archive.org/web/20141019054733/http://www.historynet.com/operation-pointblank-evolution-of-allied-air-doctrine-during-world-war-ii.htm archived version 19 Oktober 2014]. * Chant, Christopher. ''Warplanes of the 20th century.'' London: Tiger Books International, 1996. {{ISBN|1-85501-807-1}}. * Craven, Wesley Frank, James Lea Cate and Richard L. Watson, eds. [http://www.ibiblio.org/hyperwar/AAF/IV/index.html "The Battle of the Bismarck Sea", pp. 129–162; ''The Pacific: Guadalcanal to Saipan, Augustus 1942 tot Julie 1944'' (The Army Air Forces in World War II, Volume IV.] Chicago: University of Chicago Press, 1950. * Donald, David, ed. ''American Warplanes of World War Two''. London: Aerospace Publishing, 1995. {{ISBN|1-874023-72-7}}. * Donald, David. "Boeing Model 299 (B-17 Flying Fortress)." ''The Encyclopedia of World Aircraft''. Etobicoke, Ontario, Canada: Prospero Books, 1997. {{ISBN|1-85605-375-X}}. * Francillon, René J. ''McDonnell Douglas Aircraft since 1920''. London: Putnam, 1979. {{ISBN|0-370-00050-1}}. * Francillon, René J. ''Lockheed Aircraft since 1913''. London: Putnam, 1982. {{ISBN|0-370-30329-6}}. * Freeman, Roger A. ''B-17 Fortress at War''. New York: Charles Scribner's Sons, 1977. {{ISBN|0-684-14872-2}}. * Gamble, Bruce. ''Fortress Rabaul: The Battle for the Southwest Pacific, January 1942&nbsp;– April 1943''. Minneapolis, Minnesota: Zenith Press, 2010. {{ISBN|978-0-7603-2350-2}}. * Gillison, Douglas. [https://www.awm.gov.au/collection/RCDIG1070209/ ''Australia in the War of 1939–1945: Series 3 – Air''], Volume 1. Canberra, Australia: Australian War Memorial, 1962. {{OCLC|2000369}}. * Gordon, Yefim. ''Soviet Air Power in World War 2''. Hinckley, Lancashire, UK: Midland, Ian Allan Publishing, 2008. {{ISBN|978-1-85780-304-4}}. * Herman, Arthur. ''Freedom's Forge: How American Business Produced Victory in World War II'' New York: Random House, 2012. {{ISBN|978-1-4000-6964-4}}. * Hess, William N. ''B-17 Flying Fortress: Combat and Development History of the Flying Fortress''. St. Paul, Minnesota: Motorbook International, 1994. {{ISBN|0-87938-881-1}}. * Hess, William N. ''B-17 Flying Fortress Units of the MTO''. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing Limited, 2003. {{ISBN|1-84176-580-5}}. * Hess, William N. ''Big Bombers of WWII''. Ann Arbor, Michigan: Lowe & B. Hould, 1998. {{ISBN|0-681-07570-8}}. * Hess, William N. and Jim Winchester. "Boeing B-17 Flying Fortress: Queen of the Skies". ''Wings of Fame''. Volume 6, 1997, pp.&nbsp;38–103. London: Aerospace Publishing. {{ISBN|1-874023-93-X}}. {{ISSN|1361-2034}}. * Hoffman, Wally and Philippe Rouyer. ''La guerre à 30 000 pieds''[Available only in French]. Louviers, France: Ysec Editions, 2008. {{ISBN|978-2-84673-109-6}}. * Jacobson, Capt. Richard S., ed. ''Moresby to Manila Via Troop Carrier: True Story of 54th Troop Carrier Wing, the Third Tactical Arm of the U.S. Army, Air Forces in the Southwest Pacific''. Sydney, Australia: Angus and Robertson, 1945. * Johnsen, Frederick A. [http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2006/October%202006/1006bomber.aspx "The Making of an Iconic Bomber."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120219003449/http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2006/October%202006/1006bomber.aspx |date=19 Februarie 2012 }} ''Air Force Magazine'', Volume 89, Issue 10, Oktober 2006. Besoek op: {{Nowrap|14 September}} 2012. * Knaack, Marcelle Size. ''Encyclopedia of U.S. Air Force Aircraft and Missile Systems: Volume II: Post-World War II Bombers, 1945–1973''. Washington, D.C.: Office of Air Force History, 1988. {{ISBN|0-16-002260-6}}. * Maurer, Maurer. ''Aviation in the U.S. Army, 1919–1939''. Washington, D.C.: United States Air Force Historical Research Center, Office of Air Force History, 1987, pp.&nbsp;406–408. {{ISBN|0-912799-38-2}}. * Parker, Dana T. ''Building Victory: Aircraft Manufacturing in the Los Angeles Area in World War II''. Cypress, California, Dana Parker Enterprises, 2013. {{ISBN|978-0-9897906-0-4}}. * Parshall, Jonathon and Anthony Tulley. ''Shattered Sword: The Untold Story of the Battle of Midway''. Dulles, Virginia: Potomac Books, 2005. {{ISBN|1-57488-923-0}}. * Ramsey, Winston G. ''The V-Weapons''. London, United Kingdom: ''After The Battle'', Number 6, 1974. * Roberts, Michael D. ''[https://web.archive.org/web/20080915133000/http://www.history.navy.mil/branches/dictvol2.htm Dictionary of American Naval Aviation Squadrons: Volume 2: The History of VP, VPB, VP(HL) and VP(AM) Squadrons]''. Washington, D.C.: Naval Historical Center, 2000. * Sakai, Saburo with Martin Caidin and Fred Saito. ''Samurai!.'' Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1996. {{ISBN|978-0-671-56310-3}}. * Salecker, Gene Eric. ''Fortress Against The Sun: The B-17 Flying Fortress in the Pacific''. Conshohocken, Pennsylvania: Combined Publishing, 2001. {{ISBN|1-58097-049-4}}. * Serling, Robert J. ''Legend & Legacy: The Story of Boeing and its People''. New York: St. Martin's Press, 1992. {{ISBN|0-312-05890-X}}. * Shores, Christopher, Brian Cull and Yasuho Izawa. ''Bloody Shambles: Volume One: The Drift to War to The Fall of Singapore''. London: Grub Street, 1992. {{ISBN|0-948817-50-X}}. * Stitt, Robert. ''Boeing B-17 in RAF Coastal Command Service.'' Redbourn, Herts, UK: Mushroom Model Publications, 2010. {{ISBN|83-89450-88-7}}. * Swanborough, F. G. and Peter M. Bowers. ''United States Military aircraft since 1909''. London: Putnam, 1963. * Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. ''United States Navy Aircraft since 1911''. London: Putnam, Second edition, 1976. {{ISBN|0-370-10054-9}}. * Tate, Dr. James P. [https://books.google.com/books?id=pZyLTfJFaEgC ''The Army and its Air Corps: Army Policy toward Aviation 1919–1941.''] Maxwell Air Force Base, Alabama: Air University Press, 1998. {{ISBN|1-4289-1257-6}}. Verkry op 1 Augustus 2008. * Trescott, Jacqueline. "Smithsonian Panel Backs Transfer of Famed B-17 Bomber." ''[[Washington Post]]'' Volume 130, Uitgawe 333, 3 November 2007. * Weigley, Russell Frank. ''The American Way of War: A History of United States Military Strategy and Policy.'' Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 1977. {{ISBN|0-253-28029-X}}. * Wixley, Ken. "Boeing's Battle Wagon: The B-17 Flying Fortress – An Outline History". ''Air Enthusiast'', No. 78, November/Desember 1998, pp.&nbsp;20–33. Stamford, UK: Key Publishing. {{ISSN|0143-5450}}. * Wynn, Kenneth G. ''U-boat Operations of the Second World War: Career Histories, U511-UIT25.'' Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1998. {{ISBN|1-55750-862-3}}. * Yenne, Bill. ''B-17 at War''. St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2006. {{ISBN|0-7603-2522-7}}. * Yenne, Bill. ''The Story of the Boeing Company''. St. Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2005. {{ISBN|0-7603-2333-X}}. {{refend}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{en-vertaal|Boeing B-17 Superfortress}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Boeing]] [[Kategorie:Bomwerpers]] [[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]] guxg8xe0kzfbijw08ns9e7bwxnnd7mt 0 120852 2914206 2208931 2026-06-27T11:43:07Z Jcb 223 2914206 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Joachim Oppenheim | bynaam = | beeld = Joachim Heinrich Oppenheim.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1832|9|29}} | geboorteplek = [[Morawië]] | sterfdatum = {{SDEO|1832|9|29|1891|4|27}} | sterfteplek = [[Berlyn]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = | alma_mater = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = [[Judaïsme]] | huweliksmaat = Helene Oppenheim (1839–1929) | kinders = [[Berthold Oppenheim]] (1867–1942) | webblad = | handtekening = }} '''Joachim (Ḥayyim) Oppenheim''' ([[Hebreeus]]: חיים אופנהיים; &lrm;[[Morawië]], {{Geboortedatum|1832|9|29}} – [[Berlyn]], {{Sterftedatum|1891|4|27}}) was 'n [[skrywer]] en die [[rabbi]] van [[Toruń]].<ref>{{cite web |url=http://jewishencyclopedia.com/articles/11724-oppenheim#anchor3 |title=Joachim (Ḥayyim) Oppenheim |access-date=1 Mei 2017 |author=Gotthard Deutsch |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111165751/http://jewishencyclopedia.com/articles/11724-oppenheim |archive-date=11 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book|last=Oppenheim|first=Joach.|title=תולדות המשנה|trans-title=Zur Geschichte der Mischna|url=http://hebrewbooks.org/39583|accessdate=1 Mei 2017|year=1882|publisher=Druck von LÖWY & ALKALAY|location=Pressburg|language=Hebreeus}}</ref><ref>{{cite web |url=http://kehila-olomouc.cz/rs/1739/phdr-berthold-oppenheim/ |title=PhDr. Berthold Oppenheim |access-date=1 Mei 2017 |date=4 Desember 2008 |language=Tsjeggies |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430134445/https://kehila-olomouc.cz/rs/1739/phdr-berthold-oppenheim/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Oppenheim, Joachim}} [[Kategorie:Tsjeggiese Jode]] [[Kategorie:Tsjeggiese skrywers]] [[Kategorie:Rabbi's]] [[Kategorie:Geboortes in 1832]] [[Kategorie:Sterftes in 1891]] 7opko4sfixbbu07y1exh4wgqd7bpj9z 10 123956 2914211 2911108 2026-06-27T11:53:50Z Aliwal2012 39067 2026 Oostenrykse Grand Prix 2914211 wikitext text/x-wiki [[2026 Oostenrykse Grand Prix]] <noinclude> [[Kategorie:Formule Een lyste]] </noinclude> d3t15yr7kcvnvmmmfdup9fcxs2q0xrd 0 126074 2914128 2913847 2026-06-26T21:40:04Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2914128 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 62 | doele = 187 | bywoning = 3990386 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (5) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |3||1||1||1||2||3||–1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |- |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|55}} [[Mateo Chávez|M. Chávez]]<br />{{goal|61}} [[Julián Quiñones|Quiñones]]<br />{{goal|90+4}} [[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{goal|63}} |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |3||1||1||1||5||6||–1||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |3||0||1||2||2||10||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = [[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|46}}<br />[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|57}} |goals2 = {{goal|76}} [[Promise David|David]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{goal|29}}<br />[[Mahmud Abunada|Abunada]] {{goal|34|e.d.}}<br />[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|42}} [[Hassan Al-Haydos|Al-Haydos]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |3||2||1||0||6||3||+3||'''7''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |3||1||0||2||1||4||–3||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |3||0||0||3||2||8||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|45+3}} [[Vinícius Júnior|Vinícius]]<br />{{goal|60}} [[Matheus Cunha|Cunha]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;478 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{goal|39}}<br />[[Ismael Saibari|Saibari]] {{goal|45+1}}<br />[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{goal|78}}<br />[[Gessime Yassine|Yassine]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|10|e.d.}} [[Yassine Bounou|Bounou]]<br />{{goal|43}} [[Wilson Isidor|Isidor]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |3||1||1||1||2||4||–2||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |3||1||0||2||3||5||–2||'''3''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = [[Arda Güler|Güler]] {{goal|10}}<br />[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{goal|31}}<br />[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|3}} [[Auston Trusty|Trusty]]<br />{{goal|49}} [[Sebastian Berhalter|Berhalter]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |3||1||1||1||2||2||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |3||0||1||2||1||9||–8||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = 0–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|64}} [[Nicolas Pépé|Pépé]] |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = [[Nilson Angulo|Angulo]] {{goal|9}}<br />[[Gonzalo Plata|Plata]] {{goal|77}} |goals2 = {{goal|2}} [[Leroy Sané|Sané]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== [[Lêer:Netherlands vs Tunisia - 2026 FIFA World Cup, Kansas City.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Tunisië en Nederland]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |3||1||1||1||7||7||±0||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |3||0||0||3||2||12||–10||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Daizen Maeda|Maeda]] {{goal|56}} |goals2 = {{goal|62}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;137 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{goal|54}} |goals2 = {{goal|3|e.d.}} [[Ellyes Skhiri|Skhiri]]<br />{{goal|7}} [[Brian Brobbey|Brobbey]]<br />{{goal|62}} [[Jan Paul van Hecke|Van Hecke]] |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;391 |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |2||0||2||0||1||1||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |2||0||1||1||3||5||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = Wedstryd 63 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 64 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |2||1||1||0||4||0||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |2||0||2||0||3||3||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |2||0||1||1||1||5||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = Wedstryd 65 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 66 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Groep I ==== [[Lêer:Iraq and Norway match 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Irak en Noorweë in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |3||0||0||3||1||12||–11||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|14}}, {{goal|54}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Marcus Holmgren Pedersen|Pedersen]] {{goal|43}}<br />[[Erling Haaland|Haaland]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |goals2 = {{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{goal|21}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]]<br />{{goal|90+4}} [[Désiré Doué|Doué]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Habib Diarra|Diarra]] {{goal|4}}<br />[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{goal|56}}<br />[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{goal|59}}, {{goal|71}}<br />[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{goal|82}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |2||2||0||0||5||0||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |2||1||0||1||3||3||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |2||0||0||2||2||5||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Nizar Al-Rashdan|Al-Rashdan]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|69}} [[Nadhir Benbouali|Benbouali]]<br />{{goal|82}} [[Amine Gouiri|Gouiri]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;371 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = István Kovács (Roemenië)}} ==== Groep K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |2||2||0||0||4||1||+3||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |2||1||1||0||6||1||+5||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2||0||1||1||1||2||–2||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |2||0||0||2||1||8||–7||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|6}}, {{goal|39}}<br />[[Nuno Mendes|Mendes]] {{goal|17}}<br />[[Abduvohid Nematov|Nematov]] {{goal|60|e.d.}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Daniel Muñoz|Muñoz]] {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;358 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |2||1||1||0||1||0||+1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |2||1||0||1||3||4||–1||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |2||0||0||2||0||2||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;983 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|54}} [[Ante Budimir|Budimir]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Drew Fischer (Kanada)}} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A |A||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B |B||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C |C||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D |D||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E |E||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F |F||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G |G||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H |H||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I |I||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J |J||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K |K||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L |L||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = | RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = {{vlagland|Frankryk}} | RD1-score03 = | RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = {{vlagland|Suid-Afrika}} | RD1-score05 = | RD1-team06 = {{vlagland|Kanada}} | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = {{vlagland|Nederland}} | RD1-score07 = | RD1-team08 = {{vlagland|Marokko}} | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = Wenner Groep H | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD1-score13 = | RD1-team14 = {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = Wenner Groep G | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = {{vlagland|Brasilië}} | RD1-score17 = | RD1-team18 = {{vlagland|Japan}} | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = {{vlagland|Ivoorkus}} | RD1-score19 = | RD1-team20 = {{vlagland|Noorweë}} | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = {{vlagland|Meksiko}} | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = {{vlagland|Argentinië}} | RD1-score25 = | RD1-team26 = Naaswenner Groep H | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = {{vlagland|Australië}} | RD1-score27 = | RD1-team28 = Naaswenner Groep G | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = {{vlagland|Switserland}} | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep G''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep H''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep G''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=26 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] gbq4v0v4446o092ke0zh7g3n8142z5o 0 127359 2914041 2890313 2026-06-26T14:19:06Z JMK 649 +kat 2914041 wikitext text/x-wiki [[Lêer:L shell global dipole.png|duimnael|regs|300px|Uitbeelding van veldlyne vir vyf verskillende L-waardes, gebaseer op 'n dipoolmodel van die Aarde se magneetveld.]] Die '''Aarde se magnetiese veld''' is 'n [[Magnetisme|magnetiese krag]] wat nie net navigasieinstrumente soos [[Kompas|kompasse]] lei nie, maar ook 'n kritieke rol speel in die beskerming van die planeet teen die skadelike invloede van die [[ruimte]]. Lank voor die 17de eeu was daar verskeie teorieë oor die oorsprong en aard van hierdie magnetiese kragte. Een so 'n oortuiging was dat 'n kosmiese liggaam 'n magnetiese invloed op [[Aarde]] uitoefen en dat 'n magneetnaald sy rigting van die [[poolster]] verkry. Die kennis hieroor het egter 'n dramatiese wending geneem met die werk van die Engelse wetenskaplike William Gilbert in 1600. Deur te eksperimenteer met 'n bolvormige magneetsteen, het Gilbert die vernuwing aan die lig gebring dat die Aarde self in wese 'n reuse [[magneet]] is, met sy magnetiese pole min of meer by die geografiese pole geleë. Hierdie insig is verder uitgebrei deur wetenskaplikes soos [[Carl Friedrich Gauss]], wat in 1838 met behulp van wiskundige ontleding bewys het dat die oorgrote meerderheid van die Aarde se magnetiese veld intern gegenereer word. Vandag word dit algemeen aanvaar dat die Aarde se magneetveld deur die beweging van elektries geleidende vloeistowwe in sy kern gegenereer word en deur die verskille in [[temperatuur]] tussen die [[mantel]] en die buitekern versterk word. Die magnetiese pole self, geleë in uithoeke van die Aarde soos die eiland [[Bathurst-eiland|Bathurst]] in Noord-Kanada en aan die rand van [[Antarktika]], is die fokuspunte waar die Aarde se magnetiese kragte die oppervlak loodreg tref. Hierdie pole is egter nie staties nie; hulle beweeg en die magnetiese noordpool, byvoorbeeld, is in werklikheid 'n suidpool volgens natuurkundige definisies. Die dinamiese aard van die Aarde se magneetveld is verder gekompliseer deur die interaksie met die [[sonwind]], 'n stroom van gelaaide deeltjies uitgestoot deur die [[Son]]. Hierdie interaksie skep die [[magnetosfeer]], 'n beskermende sfeer wat ons beskerm teen die meeste van die son se gevaarlike straling, maar wat ook onderhewig is aan veranderinge en verstoringe as gevolg van die sonaktiwiteit. Die magnetiese pole, sowel as die hele veld, ervaar konstante veranderinge wat nie net invloed op navigasie het nie, maar ook op die gedrag van elektriese strome in die atmosfeer. Hierdie verskynsels dra by tot die ryk tapestried van die Aarde se geofisiese gedrag, waarby die historiese omkering van die magnetiese pole en kontinentale drift teorieë insiggewende blikke bied in ons planeet se komplekse en dinamiese geskiedenis. == Geskiedenis == Voor die 17de eeu is daar geglo dat daar in die ruimte 'n [[hemelliggaam]] is wat 'n [[Magnetisme|magnetiese krag]] op die Aarde uitoefen. Daar is gemeen dat 'n magneetnaald sy rigting van die poolster kry. In 1600 het die Engelse wetenskaplike, William Gilbert, met 'n bolvormige magneetsteen (die mineraal [[magnetiet]]) geëksperimenteer en verklaar dat die Aarde self die magneet is, met sy twee pole naastenby waar die [[Geografiese pool|geografiese pole]] lê. In 1838 het die Duitser [[Carl Friedrich Gauss|Friedrich Gauss]] met sy wiskundige ontleding tot die gevolgtrekking gekom dat 95% van die Aarde se magnetiese veld binne-in die Aarde lê – net 'n geringe deel bestaan in die [[atmosfeer]] self. Daar word vandag aanvaar dat die Aarde se [[magneetveld]] in sy [[Aardkern|kern]] opgewek word. Een teorie wil hê dat die verskil in temperatuur tussen die [[Aardmantel|mantel]] en vloeibare buitekern strominge in die kernmateriaal veroorsaak. Oral op die Aarde is daar 'n redelike swak magnetiese veld teenwoordig, soos gesien kan word in die bewegings van 'n [[kompas]] se magneetnaald. By die [[Poolstreek|poolstreke]] is die sterkte ongeveer 0,7 gauss, terwyl dit in die omgewing van die [[ewenaar]] sowat 0,35 gauss is. == Magnetiese pole == Die magnetiese pole is die areas waar die magnetiese krag loodreg op die Aarde se oppervlak gerig is. Die magnetiese noordpool lê op die eiland [[Bathurst-eiland|Bathurst]] in Noord-Kanada, terwyl die magnetiese suidpool aan die rand van [[Antarktika]] lê (die noordpool is natuurkundig gesien eintlik 'n suidpool). Die ligging van die magnetiese pole stem nie presies ooreen met die geografiese pole nie. Die afwyking wat ʼn magneetnaald ten opsigte van die geografiese noordpool aangee, word 'n deklinasie genoem. Die waarde van die afwyking verskil van plek tot plek en word op 'n kaart met lyne voorgestel. Die lyne verbind die punte met dieselfde waarde en is bekend as isogone. Aangesien die magnetiese krag by die pole loodreg val, lê dit by die ewenaar min of meer ewewydig aan die oppervlak. Dit sal dus op verskillende plekke verskillende hoeke met die horisontale vlak vorm. So 'n hoek word bestempel as 'n [[Baanhelling|inklinasie]] en indien die gelyke hoeke op 'n kaart met lyne verbind sou word, word dit 'n isokline genoem. Die posisie van die magnetiese pole verander gedurig en kan selfs etlike kilometers verskuif. Volgens die Skotse fisikus Balfour Stewart moet die daaglikse variasie toegeskryf word aan elektriese strome in die boonste lae van die atmosfeer (die [[ionosfeer]]). == Die Son == Die [[Son]] is gedurig besig om die Aarde met klein [[Straling|stralingsdeeltjies]] te bombardeer, in die sogenaamde [[sonwind]], wat uit [[Plasma (fisika)|plasma]] van [[Elektron|elektrone]] en positief gelaaide [[Ioon|ione]] bestaan. Hierdie wind bots met die Aarde se magneetveld, en die plek waar die drukking die grootste is, is aan die Son-kant (van die Aarde af gesien). Die magneetveld word ingeperk en die ingeperkte deel van die veld noem ons die [[magnetosfeer]]. Die grensgebied net daar buite is bekend as die magnetopouse. Aan die donker kant van die Aarde rek die sonwind die magnetosfeer met 'n stert uit, sodat dit byna soos dié van 'n [[komeet]] lyk. Aangesien die Aarde deur die gedrag van die sonwind geaffekteer word, word sy magnetiese veld beïnvloed. Dit verklaar waarom die magnetiese pole nie altyd op dieselfde plek bly nie. Die magnetosfeer dien as uitstekende beskermer teen die dodelike bestraling van die son, maar laat tog 'n hoeveelheid gelaaide deeltjies deur die magnetopouse binne. Van die deeltjies word glad nie deur die magneetveld beïnvloed nie en verweer eers binne die magnetosfeer tot elektrone en positief gelaaide ione. Wanneer die deeltjies ingedring het, word hulle vasgevang in gordels in die magnetosfeer – of die [[Van Allen-gordel]], soos dit gewoonlik genoem word. Tydens magnetiese storms dring [[Proton|protone]] en elektrone die aarde se atmosfeer veral by die poolstreke binne – vandaar die [[Poollig|poolligte]]. == Eienskappe == Sou die Aarde se magnetiese eienskappe met dié van 'n gewone [[Magneet|staafmagneet]] vergelyk word, sal die as wat van pool tot pool loop, teen 'n hoek van 11° ten opsigte van die geografiese poolas lê. Die punte waar die as die Aardoppervlak sny, word die geomagnetiese pole genoem. Daar word na die "magneet" as 'n dipool, of dubbelpoolmagneet verwys, en omdat die Aarde se magnetiese veld nie 'n suiwer dipool is nie, is die geomagnetiese pole sowat 1 000 km van die magnetiese pole af. 'n Interessante verskynsel is dat die as van die dipool deur die loop van Aarde se geskiedenis besig is om te verskuif, en al selfs omgekeer het. Wetenskaplikes het 'n deeglike studie van die verskuiwing gemaak en op 'n eienaardige teenstrydigheid afgekom. Die inligting wat in [[Noord-Amerika]] verkry is, was heeltemal anders as dié wat in [[Europa]] versamel is. Die verskil in die rigting van die poolverskuiwing kon net verklaar word indien daar in die verlede beweging van die [[Kontinent|vastelande]] was – een van die eerste bewyse wat tot die teorie van [[Kontinentskuiwing|kontinentale verskuiwings]] gelei het. == Bronnelys == * ''[[Wêreldspektrum]]'', Vol. 1, 40-41, {{ISBN|0908409 41 9}} {{normdata}} [[Kategorie:Magnetisme]] [[Kategorie:Aarde]] gc7o8bhgfj4hwtmr21j83bkxyhvmi4w 0 132143 2914040 2078502 2026-06-26T14:12:44Z JMK 649 +kat 2914040 wikitext text/x-wiki '''Hooikoors''' of "rhinitis vasomotorica" ("rhis" is die [[Grieks]]e woord vir neus en "vasomotorica" het betrekking op die verwyding van bloedvate) is ´n oorgevoeligheidsreaksie van die neusslymvlies en bindvlies op sommige [[stuifmeel]]soorte. Dit word gekenmerk deur waterige afskeiding uit die neus, genies, tranende oë en hoofpyn. {{Saadjie}} [[Kategorie:Asemhalingsiektes]] [[Kategorie:Allergie]] [[Kategorie:Inflammasie]] 7ylqhxr52vgjkw5tadnxw6aqst6c30r 1 149132 2914191 2913918 2026-06-27T11:12:47Z Oesjaar 7467 Vraag aan BurgerB. 2914191 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Hoe nou... == {{ping|BurgertB}}, hoe gemaak met 'n woord soos "Territorians" uit die Engelse artikel? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 20 Mei 2026 (UTC) :Ek sal dit so hou, want dit is hulle Engelse naam. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:43, 21 Mei 2026 (UTC) :: Dankie [[Gebruiker:BurgertB]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 22 Mei 2026 (UTC) == Proeflees == {{Ping|Aliwal2012}}, ek beplan om hierdie artikel na voorblad status te neem. Jy is welkom om te proeflees, groot asseblief! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:53, 21 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}}, kan jy asb. loer na die 2de en 3de paragrawe van die afdeling ''Na die Tweede Wêreldoorlog''? Hier is ek 'n bietji ebuite my verwysings raamwerk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 1 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}}, die vertaling van ''population'': bevolking of populasie? Asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:28, 26 Junie 2026 (UTC) == Biljone, miljoen en broke == {{ping|BurgertB}}, bevestig asb. net dat die ''billion'' uit die subseksie ''Mynbou'' reg vertaal is. Broke, ja, dit is 'n term waaroor ek geen twyfel het nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:12, 27 Junie 2026 (UTC) 6psiabzkfav6176a2un9bf18susey6v 0 241900 2914129 1963971 2026-06-27T00:15:22Z ~2026-35305-78 209507 /* */ Sterf 6-24-2.026. Op 97. 2914129 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ann Blyth | Beeld = Ann Blyth MS452.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Ann Marie Blyth | Alias = | Geboortedatum = [[16 Augustus]] [[1928]] | Geboorteplek = Mount Kisco, [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|06|24|1928|08|16|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Santa Fe, [[San Diego]] County, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 5 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1933–1985 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001955 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Ann Blyth''' (16 Augustus 1928 - [[24 Junie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Mildred Pierce'' (1945), ''Brute Force'' (1947), ''Kismet'' (1955), en ''The Helen Morgan Story'' (1957). == Filmografie == === Rolprente === * 1944: ''Babes on Swing Street'' * 1944: ''Chip Off the Old Block'' * 1944: ''The Merry Monahans'' * 1945: ''Mildred Pierce'' * 1946: ''Swell Guy'' * 1947: ''Brute Force'' * 1947: ''Killer McCoy'' * 1948: ''A Woman's Vengeance'' * 1948: ''Another Part of the Forest'' * 1948: ''Mr. Peabody and the Mermaid'' * 1949: ''Once More, My Darling'' * 1949: ''Free for All'' * 1949: ''Red Canyon'' * 1949: ''Top o' the Morning'' * 1950: ''Our Very Own'' * 1951: ''The Golden Horde'' * 1951: ''The Great Caruso'' * 1951: ''I'll Never Forget You'' * 1951: ''Katie Did It'' * 1951: ''Thunder on the Hill'' * 1952: ''One Minute to Zero'' * 1952: ''Sally and Saint Anne'' * 1952: ''The World in His Arms'' * 1953: ''All the Brothers Were Valiant'' * 1954: ''Rose Marie'' * 1954: ''The Student Prince'' * 1955: ''Kismet'' * 1955: ''The King's Thief'' * 1957: ''The Helen Morgan Story'' * 1957: ''Slander'' * 1957: ''The Buster Keaton Story'' === Televisierolprente === * 1960: ''The Citadel'' * 1993: ''A Most Unusual Man'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001955|Ann Blyth}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Blyth, Ann}} [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] lqb17ii2o4cuivoal2rl6k7nu49gn2q 2914134 2914129 2026-06-27T06:22:49Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Verbeter 2914134 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ann Blyth | Beeld = Ann Blyth MS452.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Ann Marie Blyth | Alias = | Geboortedatum = [[16 Augustus]] [[1928]] | Geboorteplek = Mount Kisco, [[New York (deelstaat)|NY]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|06|24|1928|08|16|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Santa Fe, [[San Diego]] County, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 5 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1933–1985 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001955 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Ann Blyth''' (16 Augustus 1928 - [[24 Junie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Mildred Pierce'' (1945), ''Brute Force'' (1947), ''Kismet'' (1955), en ''The Helen Morgan Story'' (1957). == Filmografie == === Rolprente === * 1944: ''Babes on Swing Street'' * 1944: ''Chip Off the Old Block'' * 1944: ''The Merry Monahans'' * 1945: ''Mildred Pierce'' * 1946: ''Swell Guy'' * 1947: ''Brute Force'' * 1947: ''Killer McCoy'' * 1948: ''A Woman's Vengeance'' * 1948: ''Another Part of the Forest'' * 1948: ''Mr. Peabody and the Mermaid'' * 1949: ''Once More, My Darling'' * 1949: ''Free for All'' * 1949: ''Red Canyon'' * 1949: ''Top o' the Morning'' * 1950: ''Our Very Own'' * 1951: ''The Golden Horde'' * 1951: ''The Great Caruso'' * 1951: ''I'll Never Forget You'' * 1951: ''Katie Did It'' * 1951: ''Thunder on the Hill'' * 1952: ''One Minute to Zero'' * 1952: ''Sally and Saint Anne'' * 1952: ''The World in His Arms'' * 1953: ''All the Brothers Were Valiant'' * 1954: ''Rose Marie'' * 1954: ''The Student Prince'' * 1955: ''Kismet'' * 1955: ''The King's Thief'' * 1957: ''The Helen Morgan Story'' * 1957: ''Slander'' * 1957: ''The Buster Keaton Story'' === Televisierolprente === * 1960: ''The Citadel'' * 1993: ''A Most Unusual Man'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001955|Ann Blyth}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Blyth, Ann}} [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 07nh00mks0r9xcu1v9eyi9n6z14ixpo 2914135 2914134 2026-06-27T06:27:58Z Aliwal2012 39067 CA is betekenloos 2914135 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ann Blyth | Beeld = Ann Blyth MS452.jpg | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Ann Marie Blyth | Alias = | Geboortedatum = [[16 Augustus]] [[1928]] | Geboorteplek = Mount Kisco, [[New York (deelstaat)|New York]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|06|24|1928|08|16|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Santa Fe, [[San Diego]] County, [[Kalifornië]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 5 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1933–1985 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001955 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Ann Blyth''' ([[16 Augustus]] [[1928]] - [[24 Junie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]]. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Mildred Pierce'' (1945), ''Brute Force'' (1947), ''Kismet'' (1955), en ''The Helen Morgan Story'' (1957). == Filmografie == === Rolprente === * 1944: ''Babes on Swing Street'' * 1944: ''Chip Off the Old Block'' * 1944: ''The Merry Monahans'' * 1945: ''Mildred Pierce'' * 1946: ''Swell Guy'' * 1947: ''Brute Force'' * 1947: ''Killer McCoy'' * 1948: ''A Woman's Vengeance'' * 1948: ''Another Part of the Forest'' * 1948: ''Mr. Peabody and the Mermaid'' * 1949: ''Once More, My Darling'' * 1949: ''Free for All'' * 1949: ''Red Canyon'' * 1949: ''Top o' the Morning'' * 1950: ''Our Very Own'' * 1951: ''The Golden Horde'' * 1951: ''The Great Caruso'' * 1951: ''I'll Never Forget You'' * 1951: ''Katie Did It'' * 1951: ''Thunder on the Hill'' * 1952: ''One Minute to Zero'' * 1952: ''Sally and Saint Anne'' * 1952: ''The World in His Arms'' * 1953: ''All the Brothers Were Valiant'' * 1954: ''Rose Marie'' * 1954: ''The Student Prince'' * 1955: ''Kismet'' * 1955: ''The King's Thief'' * 1957: ''The Helen Morgan Story'' * 1957: ''Slander'' * 1957: ''The Buster Keaton Story'' === Televisierolprente === * 1960: ''The Citadel'' * 1993: ''A Most Unusual Man'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001955|Ann Blyth}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Blyth, Ann}} [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 7n3nbkdlmdxiacyvieshsuwqoouc93e 2914138 2914135 2026-06-27T06:51:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914138 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ann Blyth | Beeld = Ann Blyth MS452.jpg | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Ann Marie Blyth | Alias = | Geboortedatum = [[16 Augustus]] [[1928]] | Geboorteplek = Mount Kisco, [[New York (deelstaat)|New York]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|06|24|1928|08|16|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Santa Fe, [[San Diego]] County, [[Kalifornië]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 5 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1933–1985 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001955 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Ann Blyth''' ([[16 Augustus]] [[1928]] - [[24 Junie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]]. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Mildred Pierce'' (1945), ''Brute Force'' (1947), ''Kismet'' (1955), en ''The Helen Morgan Story'' (1957). == Filmografie == === Rolprente === * 1944: ''Babes on Swing Street'' * 1944: ''Chip Off the Old Block'' * 1944: ''The Merry Monahans'' * 1945: ''Mildred Pierce'' * 1946: ''Swell Guy'' * 1947: ''Brute Force'' * 1947: ''Killer McCoy'' * 1948: ''A Woman's Vengeance'' * 1948: ''Another Part of the Forest'' * 1948: ''Mr. Peabody and the Mermaid'' * 1949: ''Once More, My Darling'' * 1949: ''Free for All'' * 1949: ''Red Canyon'' * 1949: ''Top o' the Morning'' * 1950: ''Our Very Own'' * 1951: ''The Golden Horde'' * 1951: ''The Great Caruso'' * 1951: ''I'll Never Forget You'' * 1951: ''Katie Did It'' * 1951: ''Thunder on the Hill'' * 1952: ''One Minute to Zero'' * 1952: ''Sally and Saint Anne'' * 1952: ''The World in His Arms'' * 1953: ''All the Brothers Were Valiant'' * 1954: ''Rose Marie'' * 1954: ''The Student Prince'' * 1955: ''Kismet'' * 1955: ''The King's Thief'' * 1957: ''The Helen Morgan Story'' * 1957: ''Slander'' * 1957: ''The Buster Keaton Story'' === Televisierolprente === * 1960: ''The Citadel'' * 1993: ''A Most Unusual Man'' == Toekennings == Tydens die [[18de Oscar-toekenningsaand]] in 1946 het sy 'n Oscar ontvang as die Beste vroulike byspeler. == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001955|Ann Blyth}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Blyth, Ann}} [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] achljvkmcn282zc1bmepbokzhcmbvc6 2914139 2914138 2026-06-27T06:52:12Z Oesjaar 7467 /* Toekennings */ Verbeter 2914139 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Ann Blyth | Beeld = Ann Blyth MS452.jpg | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Ann Marie Blyth | Alias = | Geboortedatum = [[16 Augustus]] [[1928]] | Geboorteplek = Mount Kisco, [[New York (deelstaat)|New York]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaner]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|06|24|1928|08|16|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Santa Fe, [[San Diego]] County, [[Kalifornië]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 5 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1933–1985 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001955 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Ann Blyth''' ([[16 Augustus]] [[1928]] - [[24 Junie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]]. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Mildred Pierce'' (1945), ''Brute Force'' (1947), ''Kismet'' (1955), en ''The Helen Morgan Story'' (1957). == Filmografie == === Rolprente === * 1944: ''Babes on Swing Street'' * 1944: ''Chip Off the Old Block'' * 1944: ''The Merry Monahans'' * 1945: ''Mildred Pierce'' * 1946: ''Swell Guy'' * 1947: ''Brute Force'' * 1947: ''Killer McCoy'' * 1948: ''A Woman's Vengeance'' * 1948: ''Another Part of the Forest'' * 1948: ''Mr. Peabody and the Mermaid'' * 1949: ''Once More, My Darling'' * 1949: ''Free for All'' * 1949: ''Red Canyon'' * 1949: ''Top o' the Morning'' * 1950: ''Our Very Own'' * 1951: ''The Golden Horde'' * 1951: ''The Great Caruso'' * 1951: ''I'll Never Forget You'' * 1951: ''Katie Did It'' * 1951: ''Thunder on the Hill'' * 1952: ''One Minute to Zero'' * 1952: ''Sally and Saint Anne'' * 1952: ''The World in His Arms'' * 1953: ''All the Brothers Were Valiant'' * 1954: ''Rose Marie'' * 1954: ''The Student Prince'' * 1955: ''Kismet'' * 1955: ''The King's Thief'' * 1957: ''The Helen Morgan Story'' * 1957: ''Slander'' * 1957: ''The Buster Keaton Story'' === Televisierolprente === * 1960: ''The Citadel'' * 1993: ''A Most Unusual Man'' == Toekennings == Tydens die [[18de Oscar-toekenningsaand]] in 1946 het sy 'n Oscar ontvang as die Beste vroulike byspeler vir haar rol in ''Mildred Pierce''. == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001955|Ann Blyth}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Blyth, Ann}} [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] d525ma5v1mvx3f0ebm6774qte5jklb2 3 264695 2914070 2009424 2026-06-26T15:50:36Z J ansari 82080 J ansari het bladsy [[Gebruikerbespreking:Roeland P.]] na [[Gebruikerbespreking:See my text below]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Roeland P.|Roeland P.]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/See my text below|See my text below]]" 2009424 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 16:55, 30 Junie 2019 (UTC) hqjy4wld19s22ih25wclbh9oyskdqiz 2914094 2914070 2026-06-26T18:17:15Z Vermont 83400 Vermont het bladsy [[Gebruikerbespreking:See my text below]] na [[Gebruikerbespreking:Roeland P.]] oor 'n aanstuur geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/See my text below|See my text below]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Roeland P.|Roeland P.]]" 2009424 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 16:55, 30 Junie 2019 (UTC) hqjy4wld19s22ih25wclbh9oyskdqiz 0 274575 2914201 2873651 2026-06-27T11:28:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2914201 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Ernst Julius Röhm | beeld = Bundesarchiv Bild 102-15282A, Ernst Röhm.jpg | beeldonderskrif = Ernst Röhm (1929) | orde = | termynaanvang = | termyneinde = | president = | voorganger = | opvolger = | geboortedatum = [[28 November]] [[1887]] | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = München, [[Duitse Keiserryk]] | sterftedatum = [[2 Julie]] [[1934]] | sterfteplek = München, [[Nazi-Duitsland]] | party = [[Nazi-party|Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] | orde2 = Leier van die ''Sturmabteilung'' (SA) | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | eersteminister2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Ryksminister sonder portefeulje | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | vise4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = Ernst Rohm signature.svg | militer = | lojaliteit = {{vlag|Duitse Keiserryk}}<br />{{vlag|Republiek van Weimar}}<br />{{flag|Bolivia|state}}<br />{{vlag|Duitsland|Nazi}} | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = [[Eerste Wêreldoorlog]] | toekennings = Ysterkruis Eerste Klas }} '''Ernst Julius Röhm''' ([[München]], [[28 November]] [[1887]] - [[1 Julie]] [[1934]]) was die leier van die ''Sturmabteilung'' (SA) van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] (NSDAP) van 1921 tot 1934. Hy was ook kortstondig minister in [[Adolf Hitler]] se regering. == Biografie == Ernst Röhm is in München, [[Duitsland]], gebore as die jongste van drie kinders (ouer suster en broer). Sy pa, 'n spoorwegwerker, is beskryf as 'n harde man'. Alhoewel die familie geen militêre tradisie gehad het nie, het Röhm op 23 Julie 1906 na die Koninklike Beierse 10de Infanterie Regiment ''Prinz Ludwig'' in [[Ingolstadt]] gegaan as kadet. Hy verkry sy offisiers kommissie op 12 Maart 1908. Röhm het tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in die Duitse leër geveg en tot die rang ''Hauptmann'' ([[kaptein]]) bevorder. Gedurende die oorlog is 'n stuk van sy [[neus]] deur skrapnel weggeskiet. Vanaf 1919 dien hy in die Freikorps Ritter von Epp, wat betrokke was by die onderdrukking van die Beierse rewolusie in die lente van 1919. Röhm het destyds baie kontakte gehad binne die leër, die [[Freikorps]] en die ekstreem regse kringe. Hy was bekend as die ''Masjiengeweerkoning''. Sy netwerk het sy rang aansienlik oorskry en word 'n belangrike steunpilaar vir Adolf Hitler. In 1921 word hy hoof van die ''Sturmabteilung'' (SA) wat deur Hitler gestig is. Onder sy leiding het die SA gegroei tot 'n [[terrorisme|terreurorganisasie]] wat veral [[Kommunisme|kommuniste]] lastigval. Tydens die ''Bierkellerputsch'' van 1923 was Röhm die een wat verseker het dat die staatsgreepindividue goed bewapen was, en die SA het 'n groot rol in die opstand self gespeel. Röhm is na die mislukte opstand tot 15 maande gevangenisstraf gevonnis en is oneervol uit die ''Reichswehr'' ontslaan.<ref name=weiss>Hermann Weiß, ''Personenlexikon 1933 – 1945'' (heruitgawe), 1998/2002, bl. 328</ref> Op belofte van goeie gedrag is hy egter onmiddellik ná sy skuldigbevinding vrygelaat. In 1925 word 'n eliteverdedigingsgroep in die SA gestig om Adolf Hitler te beskerm, die ''[[Schutzstaffel]]'' (SS). Hierdie groep het later onder leiding van Reichsführer-SS [[Heinrich Himmler]] gekom. [[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1982-159-22A, Nürnberg, Reichsparteitag, Hitler und Röhm.jpg|links|duimnael|Röhm saam met Hitler, Augustus 1933]] Röhm het die NSDAP gesien as 'n manier om die leër en die ''Freikorpsen'' toe te laat om invloed op die politiek uit te oefen. Hy het homself nie as ondergeskik aan Hitler gesien nie, meer nog as sy 'mentor'. Hitler self het altyd beswaar gemaak teen die SA se te groot rol in die party, en hy beskou die omvangryke mag van die SA met ontsteltenis, maar hy het ook die beweging nodig. As wetstoepassers en uitsmyters was die SA nuttig, en hulle vorm van die begin af 'n vestinging, lojaal aan Röhm, wat hy in ag moes neem. Hitler slaag uiteindelik daarin om Röhm en sy SA tot gehoorsaamheid en onderdanigheid te dwing, waarop hy bedank het en na [[Suid-Amerika]] vertrek het. Van 1928 tot 1930 dien hy as offisier wat verantwoordelik was vir die opleiding van die Boliviaanse leër in [[Bolivië]]. Na sy terugkeer na Duitsland in 1931 stel Hitler hom as stafhoof van die SA aan. Na 1933 het die SA sterk gegroei as gevolg van die toestroming van opportuniste in die hoop om 'n loopbaan te maak. Na die magoorname van Hitler (Januarie 1933), word Röhm ryksminister sonder portefeulje. Hitler het Röhm probeer oortuig dat die SA deel van die Duitse leër moet word, maar Röhm het geweier. Röhm vind die SA nodig om 'n 'sosiale revolusie' in Duitsland te ontketen en [[kapitalisme]] te vernietig. Hitler, wat die steun van die groot maatskappye en die ''Reichswehr'' nodig gehad het, het Röhm vergeefs onder druk geplaas. Uiteindelik besluit Hitler om 'n sameswering teen Röhm te organiseer. Volgens Hitler sou Röhm 'n [[staatsgreep]] teen hom beplan het. Hy was ook 'n praktiserende [[homoseksueel]], iets waarmee Hitler nie aanvanklik 'n probleem mee gehad het nie, maar het dit toe teen hom begin gebruik.<ref>Samevatting/verwerking van: Scot Lively en Kevin Abrams, ''The Pink Swastika: Homosexuality in the Nazi Party'', Founders Publishing Company, 1995, deur Kevin Lively t.b.v. [https://web.archive.org/web/20080822000401/http://www.leaderu.com/jhs/lively.html ''Culture Wars'', 1996]</ref> Aan die einde van Junie 1934, tydens die "[[nag van die lang messe]]" (wat eintlik 'n langnaweek geduur het), het Hitler Röhm in München gevange laat neem en in die gevangenis laat opsluit. Die betrokke aand is 'n klopjag in die hotelkamer van Röhm gedoen. Die SS-mans wat hom gevange geneem het, het Röhm 'n [[pistool]] in sy sel gegee sodat hy sy lewe kon neem. Toe die SS later terugkom, het Röhm nie [[selfmoord]] gepleeg nie. Röhm staan [[kaal bolyf]] in sy sel en sê dat as Hitler wou hê dat hy doodgemaak word, hy hom self moes skiet.<ref>[https://web.archive.org/web/20170217152714/http://www.historyinanhour.com/2010/11/28/ernst-rohm-summary/ "Dan moet hij het zelf maar doen!"]</ref> SS-lid Theodor Eicke het die pistool geneem en Röhm in sy [[hart]] geskiet, waarna hy sterf.<ref>[[Ian Kershaw]]: ''Hitler'', Bd. 1, Stuttgart 1998, {{ISBN|3-421-05131-3}}, bl. 659</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Ernst Röhm}} {{nl-vertaal|Ernst Röhm}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Röhm, Ernst}} [[Kategorie:Duitsers in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Duitse militariste]] [[Kategorie:Duitse Nazi's]] [[Kategorie:Generaals]] [[Kategorie:Kolonels]] [[Kategorie:Rewolusioniste]] [[Kategorie:Geboortes in 1887]] [[Kategorie:Sterftes in 1934]] ec1czz1d70p480g1r3kvt00iub16dnv 0 293008 2914120 2130337 2026-06-26T20:27:44Z Wikijunkie 8663 SVG 2914120 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Colorado State University logo.svg|regs|duimnael|Colorado-staatsuniversiteit logo]] Die '''Colorado-staatsuniversiteit''' (''Colorado State University'', CSU), is 'n openbare universiteit wat in Fort Collins, [[Colorado]], [[Verenigde State|VSA]] geleë is. Die universiteit is tot stand gebring by wyse van 'n toegif van grond deur die staat, en is die vlagskip universiteit van die Colorado staatsuniversiteit-stelsel. In 2004 was die inskrywingsgetal ongeveer 33,877 studente, insluitende residensiële en nie-residensiële studente. Die universiteit beskik oor ongeveer 2,000 fakulteite wat in agt kolleges en 55 akademiese departemente verdeel is. [[Baccalaureus artium|B.A. grade]] word in 65 studievelde aangebied, met onderwysgrade in 55 studievelde. Die Colorado-staatsuniversiteit verleen tans doktorale grade in soveel as 40 studievelde. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Colorado State University}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Colorado]] [[Kategorie:Amerikaanse universiteite]] bu5c65u1w2wvig350cyo9zhritt4roc 0 393422 2914150 2756948 2026-06-27T07:26:55Z Oesjaar 7467 Amptelik. 2914150 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis 1 |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis I (amptelik) <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis 1''', amptelik '''Artemis I'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;1-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 October 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 October 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;1 was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis 1 is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis 1.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis 1 suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n wentelbaan geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=November 16, 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=November 20, 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 21, 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=November 28, 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=December 11, 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis 1 net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis 1 se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis 1 se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 9rfxgbyw30kk1ripi2jm7s69yw7yq0f 2914152 2914150 2026-06-27T07:28:13Z Oesjaar 7467 /* Vlug */ Skakel 2914152 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis 1 |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis I (amptelik) <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis 1''', amptelik '''Artemis I'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;1-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 October 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 October 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;1 was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis 1 is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis 1.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis 1 suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=November 16, 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=November 20, 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 21, 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=November 28, 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=December 11, 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis 1 net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis 1 se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis 1 se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] ikn32id9g4oed393uxwzjdz7fmaqhmb 2914185 2914152 2026-06-27T10:56:21Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Artemis 1]] na [[Artemis I]] geskuif: Amptelike naam 2914152 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis 1 |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis I (amptelik) <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis 1''', amptelik '''Artemis I'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;1-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 October 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 October 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;1 was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis 1 is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis 1.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis 1 suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=November 16, 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=November 20, 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 21, 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=November 28, 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=December 11, 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis 1 net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis 1 se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis 1 se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] ikn32id9g4oed393uxwzjdz7fmaqhmb 2914189 2914185 2026-06-27T10:57:56Z Sobaka 328 opruim 2914189 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;1-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 October 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 October 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;1 was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis 1 is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis 1.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis 1 suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=November 16, 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=November 20, 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 21, 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=November 28, 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=December 11, 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis 1 net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis 1 se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis 1 se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 6fn2bwn31dbbay6zqy6kn4ocgyg7b8k 2914190 2914189 2026-06-27T11:03:13Z Sobaka 328 opruim 2914190 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;1 was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis 1 is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis 1.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis 1 se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis 1 se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] j98xic8k7qcmdjsfip48thbpf69apzb 2914194 2914190 2026-06-27T11:20:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914194 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;1 was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 75tomgn6tj0nib1zby8uevj215cej4i 2914195 2914194 2026-06-27T11:21:55Z Oesjaar 7467 Ai! 2914195 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;1 van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;I was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] 6841j5m7jocgqmt6rjmpkozd461pu5k 2914196 2914195 2026-06-27T11:22:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914196 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;I van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis 3]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;I was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] syt8cq4qtlwqtx1spsiyruu4wux8lga 2914197 2914196 2026-06-27T11:22:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914197 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;I van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis III]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;I was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Dessember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] e87ljq5a772xkr2lkdjv1cyf5hquem6 2914198 2914197 2026-06-27T11:23:07Z Oesjaar 7467 /* Terugvlug */ Spelfout 2914198 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis I |titel = |kleur = |beeld = Launch of Artemis 1 (NHQ202211160002) (cropped).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Die SLS-vuurpyl lanseer Artemis&nbsp;I van die Kennedy-ruimtesentrum. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 1 <br>Exploration Mission-1 (EM-1, voorheen) |opskrif2 = Soort sending |2 = Onbemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = {{ubl|25 dae, 10 uur, 55 minute, 50 sekondes (nieamptelik)<ref name="NasaLaunchPressKit">{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|title=Artemis 1 Press Kit|access-date=16 November 2022|archive-date=15 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115205721/https://www.nasa.gov/specials/artemis-i-press-kit/img/Artemis%20I_Press%20Kit.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="nasa-20221108">{{cite web |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/08/nasa-prepares-rocket-spacecraft-ahead-of-tropical-storm-nicole-re-targets-launch/ |title=NASA Prepares Rocket, Spacecraft Ahead of Tropical Storm Nicole, Re-targets Launch |work=[[Nasa]] |date=8 November 2022 |access-date=8 November 2022}}</ref>}} |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 2,1 miljoen&nbsp;km |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = [[Orion (ruimtetuig)|Orion CM-002]] |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 16 November 2022<ref name="reuters 1">{{Cite news |last1=Roulette |first1=Joey |last2=Gorman |first2=Steve |date=November 16, 2022 |title=NASA's next-generation Artemis mission heads to moon on debut test flight |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-artemis-moon-rocket-begins-fueling-debut-launch-2022-11-15/ |access-date=November 16, 2022}}</ref> |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum |opskrif9 = Aankoms |9 = 21 November 2022<ref name="NASA_20221120">{{cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby |date=November 20, 2022 |publisher=Nasa |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ }}</ref> |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 Desember 2022<ref name="nasa-20221108" /> |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 14 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis II]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-1}} }} '''Artemis I''', (ook '''Artemis 1'''<ref>{{cite report |title=Artemis: brand book |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |id=NP-2019-07-2735-HQ |quote=MISSION NAMING CONVENTION: While Apollo mission patches used numbers and roman numerals throughout the program, Artemis mission names will use a Roman numeral convention. |year=2019}} {{PD-notice}}</ref> en voorheen bekend as '''Exploration Mission-1''',<ref name=":1">{{Cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=20 February 2018 |title=Artemis I Overview |url=http://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview |access-date=24 August 2022 |website=NASA |archive-date=17 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817053946/https://www.nasa.gov/content/artemis-i-overview/ |url-status=live }}</ref> was 'n onbemande sending vir 'n omwenteling van die [[Maan]] en die eerste ruimtevlug in [[Nasa]] se [[Artemis-program]]. Dit was ook die eerste vlug van die agentskap se Space Launch System (SLS)-vuurpyl en die hele [[Orion (ruimtetuig)|Orion-ruimtetuig]].<ref>{{cite news|url=https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|title=NASA Administrator on new Moon plan: "We're doing this in a way that's never been done before"|last=Grush|first=Loren|newspaper=The Verge|date=17 May 2019|access-date=17 May 2019|archive-date=7 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234736/https://www.theverge.com/2019/5/17/18627839/nasa-administrator-jim-bridenstine-artemis-moon-program-budget-amendment|url-status=live}}</ref> Die Artemis&nbsp;I-sending behels die toetsing van al die vuurpylfases en ruimtetuie wat in latere Artemis-sendings gebruik sal word. Dié sendings het ten doel om 'n menslike teenwoordigheid op die Maan te hervestig en tegnologie en sakebenaderings te demonstreer wat nodig is vir toekomstige wetenskaplike studies, insluitende die verkenning van [[Mars]].<ref>{{Cite web |last=Dunbar |first=Brian |date=23 Julie 2019 |title=What is Artemis? |url=http://www.nasa.gov/what-is-artemis |access-date=17 November 2022 |website=Nasa}}</ref> Nadat dit in 'n baan na die Maan geplaas is, het die sending 10 [[CubeSat]]-satelliete lanseer vir 'n verskeidenheid toetse en foto's.<ref name="ss-202110032">{{cite web |last=Ohana |first=Lavie |date=3 Oktober 2021 |title=Four Artemis I CubeSats miss their ride |url=https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |access-date=6 Oktober 2021 |publisher=Space Scout |archive-date=17 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417061728/https://www.spacescout.info/2021/10/four-artemis-i-cubesats-miss-their-ride/ |url-status=live }}</ref> Die Orion-tuig het op 21 November verby die Maan gevlieg; daarna in 'n veraf, ses dae lange [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] gegaan; en op 25 November vir 'n tweede keer 'n verbyvlug uitgevoer. Die tuig het daarna teruggekeer en met behulp van sy hitteskild weer die Aarde se atmosfeer binnegegaan. Dit het op 11 Desember in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown">{{Cite web |date=2022-12-11 |title=NASA's Artemis I moon mission ends as Orion capsule splashes down in Pacific Ocean |url=https://www.boston25news.com/news/trending/nasas-artemis-i-mission-ends-orion-capsule-splashes-down-pacific-ocean/LUITMXEH7RF55H5ZLPTQJB6RTA/ |access-date=2022-12-11 |website=Boston 25 News |language=en}}</ref> Die doel van die sending was om Orion en die SLS te toets vir bemande vlugte, wat met Artemis 2 sal begin.<ref name="SFN20200518">{{cite web|last=Clark|first=Stephen|url=https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|title=NASA will likely add a rendezvous test to the first piloted Orion space mission|publisher=Spaceflight Now|date=May 18, 2020|access-date=May 19, 2020|archive-date=July 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708065618/https://spaceflightnow.com/2020/05/18/nasa-will-likely-add-a-rendezvous-test-to-the-first-piloted-orion-space-mission/|url-status=live}}</ref> Dié sal 'n bemande verbyvlug van die Maan uitvoer. Daarna sal [[Artemis III]] 'n bemande maanlanding behels vyf dekades ná die laaste bemande maansending, [[Apollo 17]]. Die SLS sou reeds in 2016 gelanseer gewees het, maar weens vertragings is die lanseringsdatum met ses jaar uitgestel. Die eerste lanseringspoging van Artemis&nbsp;I was op 29&nbsp;Augustus 2022, maar is gekanselleer weens probleme. Die tweede poging, op 3 September 2022, is ook opgeskort weens 'n [[waterstof]]lekkasie.<ref name="SN-20220903">{{cite web | last=Foust | first=Jeff | title=Second Artemis 1 launch attempt scrubbed | website=SpaceNews | date=3 September 2022 | url=https://spacenews.com/second-artemis-1-launch-attempt-scrubbed/ | access-date=4 September 2022}}</ref> Artemis I is eindelik op 16 Novermber 2022 suksesvol van die [[Kennedy-ruimtesentrum]] af gelanseer. ==Vlug== [[Beeld:Launch of Artemis 1 (NHQ202211160005).jpg|thumb|links|220px|Die lansering van Artemis I.]] ===Lansering=== Op 16 November 2022 om 6:47:44 [[UTC]] is Artemis I suksesvol van die Kennedy-ruimtesentrum gelanseer.<ref name="reuters 1"/> Die Orion-ruimtetuig en die ''Interim Cryogenic Propulsion Stage'' (ICPS) is albei in 'n [[wentelbaan]] geplaas nadat dit van die lanseringstelsel geskei het. Dit het sowat 8 minute ná die lansering in 'n wentelbaan beweeg.<ref name="auto">{{Citation |title=Artemis I Launch to the Moon (Official NASA Broadcast) – Nov. 16, 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMLD0Lp0JBg |language=en |access-date=November 16, 2022}}</ref> [[Beeld:Orion and Earth (art001e000095).jpg|thumb|links|220px|Die Aarde soos gesien van die Orion-ruimtetuig.]] ===Uitgaande vlug=== Sowat 89 minute ná die opstyging het die ICPS vir omtrent 18 minute afgevuur. Orion het toe van die verbruikte fase geskei en sy hulpkorreksievuurpyle afgevuur om veilig weg te beweeg terwyl dit sy reis na die Maan begin het.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/16/orion-on-its-way-to-the-moon/|title=Orion on Its Way to the Moon – Artemis|website=blogs.nasa.gov}}</ref> Die 10 CubeSat-satelliete is ook lanseer.<ref>{{Cite web |last=Davenport |first=Justin |date=16 November 2022 |title=Artemis I releases 10 cubesats, including a Moon lander, for technology and research |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-cubesats/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Die ICPS het drie en 'n half uur ná lansering 'n maneuver uitgevoer om homself in 'n heliosentriese wentelbaan te vernietig.<ref>{{Cite web |last1=Gebhardt |first1=Chris |last2=Burghardt |first2=Thomas |date=November 16, 2022 |title=SLS makes successful debut flight, sending Artemis I to the Moon |url=https://www.nasaspaceflight.com/2022/11/artemis-i-launch-nov/ |access-date=November 18, 2022 |website=NASASpaceFlight.com }}</ref> Op 20 November 2022 om 19:09 UTC het Orion die Maan se invloedsfeer binnegegaan waar die invloed van die Maan se [[swaartekrag]] groter is as die Aarde s'n.<ref name="blogs.nasa.gov">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day Five: Orion Enters Lunar Sphere of Influence Ahead of Lunar Flyby – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/20/artemis-i-flight-day-five-orion-enters-lunar-sphere-of-influence-ahead-of-lunar-flyby/ |access-date=November 21, 2022 |website=blogs.nasa.gov }}</ref> [[Beeld:Artemis 1 - Orion and ESM approach Moon.jpg|thumb|links|220px|Die "ander" kant van die Maan, soos gesien van Orion af.]] ===Maanwentelbaan=== Op 21 November 2022 is Orion se kommunikasie met Nasa vir sowat 'n halfuur verbreek terwyl dit agter die Maan verby gevlieg het. Daar het verskeie baanwysigingsontbrandings outomaties plaasgevind<ref name="blogs.nasa.gov"/> om Orion in 'n ver, retrograde wentelbaan te plaas. Terwyl hy outomaties gewerk het, het Orion sy naaste afstand tot op daardie stadium van die Maan af bereik: sowat 130&nbsp;km van die oppervlak af.<ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=November 19, 2022 |title=Artemis I – Flight Day Four: Testing WiFi Signals, Radiator System, GO for Outbound Powered Flyby |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/19/artemis-i-flight-day-four-testing-wifi-signals-radiator-system-go-for-outbound-powered-flyby/ |access-date=20 November 2022 |website=nasa.gov }}</ref><ref>{{Cite web |last=Cheshier |first=Leah |date=21 November 2022 |title=Orion Successfully Completes Lunar Flyby, Re-acquires Signal with Earth |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/21/orion-successfully-completes-lunar-flyby-re-acquires-signal-with-earth/ |access-date=November 21, 2022 |website=nasa.gov }}</ref> Die tuig het op 25 November weer 'n wentelbaanwysigingsontbranding ondergaan wat Orion se snelheid met 398&nbsp;km/h verhoog het, en dit het eindelik in 'n wentelbaan gegaan.<ref name=":4">{{Cite web |title=Flight Day 10: Orion Enters Distant Retrograde Orbit – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |access-date=November 26, 2022 |website=blogs.nasa.gov |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125224942/https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/25/flight-day-10-orion-enters-distant-retrograde-orbit/ |url-status=dead }}</ref> Op 26 November het Orion die rekord verbeter van die verste afstand van die Aarde af wat 'n tuig bereik het wat na die Aarde sou terugkeer. Die vorige rekord, 400&nbsp;171&nbsp;km, is deur die [[Apollo 13]]-sending gehou.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |last=Dodson |first=Gerelle |date=November 25, 2022 |title=NASA to Share Artemis I Update with Orion at Farthest Point from Earth |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-artemis-i-update-with-orion-at-farthest-point-from-earth |access-date=November 26, 2022 |website=NASA}}</ref><ref name="Flight Day 11">{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 11: Orion Surpasses Apollo 13 Record Distance from Earth – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/26/artemis-i-flight-day-11-orion-surpasses-apollo-13-record-distance-from-earth/ |access-date=November 27, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 28 November 2022 was Orion op 'n afstand van 432&nbsp;210&nbsp;km van die Aarde af, die verste afstand wat tydens die vlug bereik is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I — Flight Day 13: Orion Goes the (Max) Distance |last=Cheshier |first=Leah |date=28 November 2022 |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/28/artemis-i-flight-day-13-orion-goes-the-max-distance/ |access-date=December 2, 2022 |website=NASA}}</ref> Op 30 November het Orion se vuurpyle weer ontbrand om sy baan te behou en sy snelheid te verminder vir 'n beplande ontbranding op 1&nbsp;Desember om sy retrograde wentelbaan om die Maan te verlaat en sy reis terug na die Aarde te begin.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 15 – Team Polls "Go" For Distant Retrograde Orbit Departure – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/11/30/artemis-i-flight-day-15-team-polls-go-for-distant-retrograde-orbit-departure/ |access-date=December 1, 2022 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 5 Desember was die tuig 128&nbsp;km van die Maan se oppervlak op sy naaste afstand van die satelliet af, net voor die vuurpyle ontbrand het sodat die tuig uit die Maan se aantrekkingskrag kon kom. Die tuig het weer agter die Maan verdwyn en vir sowat 'n halfuur kontak met Nasa verloor.<ref>{{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=December 5, 2022 |title=NASA's Artemis 1 Orion spacecraft completes crucial moon flyby maneuver for trip home |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-moon-flyby-burn-december-5 |access-date=December 6, 2022 |website=Space.com |language=en}}</ref> ===Terugvlug=== Op 6 Desember 2022 om 7:29 UTC het Orion uit die Maan se invloedsfeer gekom en 'n klein baanwysigingsontbranding ondergaan.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 21: Orion Leaves Lunar Sphere of Influence, Heads for Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/06/artemis-i-flight-day-21-orion-leaves-lunar-sphere-of-influence-heads-for-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Op 10 Desember het die sendingbeplanners aangekondig dat die finale landingsterrein by Guadalupe-eiland naby die Baja-skiereiland in [[Meksiko]] is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I Flight Day 24: Orion Heads Home – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/09/artemis-i-flight-day-24-orion-heads-home/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> Die finale baanwysigingsontbranding het plaasgevind net voordat die Aarde se atmosfeer binnegegaan is.<ref>{{Cite web |title=Artemis I – Flight Day 25: Orion in Home Stretch of Journey – Artemis |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2022/12/10/artemis-i-flight-day-25-orion-in-home-stretch-of-journey/ |access-date=2022-12-11 |website=blogs.nasa.gov |language=en-US}}</ref> ===Terugkeer en neerplonsing=== Die tuig het op 11 Desember 2022 omstreeks 17:00&nbsp;UTC van sy diensmodule weggebreek en om 17:20 die Aarde se atmosfeer teen sowat 40&nbsp;000&nbsp;km/h binnegekom.<ref>{{Cite web |author1=Elizabeth Howell |date=2022-12-10 |title=Here's how NASA's Artemis 1 Orion spacecraft will splash down to end its moon mission in 8 not-so-easy steps |url=https://www.space.com/artemis-1-orion-spacecraft-landing-sequence |access-date=2022-12-11 |website=Space.com |language=en}}</ref> Twee fases van snelheidsvermindering is gebruik wat minder stres op toekomstige bemanningslede sal plaas as met die Apollo-sending.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/science/nasas-orion-capsule-heads-splashdown-after-artemis-i-flight-around-moon-2022-12-11/ |title=NASA's Orion capsule heads for splashdown after Artemis I flight around moon |website=Reuters |first1=Joey |last1=Roulette |first2=Steve |last2=Gorman |date=December 11, 2022 |accessdate=11 Desember 2022}}</ref> Die Orion-kapsule het om 17:40&nbsp;UTC wes van [[Baja California]] naby Guadalupe-eiland in die [[Stille Oseaan]] neergeplons.<ref name="Splashdown"/> ==Galery== <center><gallery> Beeld:Artemis I Preflight (NHQ202208290004).jpeg|Artemis I net <br>'n paar uur voor sy <br>lansering. Beeld:Artemis I - The Moon.jpg|Die Maan van Orion af op die sesde dag van die sending. Beeld:Inside Orion with Callisto (art001e000192).jpg|Die binnekant <br>van die Orion-<br>ruimtetuig. Beeld:Orion several minutes before LOS.jpg|Orion voor hy op die eerste verbyvlug die sein verloor het. Beeld:Close of picture of the lunar surface from Orion.jpg|Nabyskoot naby die naaste afstand met die eerste verbyvlug. Beeld:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg|Artemis I se uitsig op die Maan en Aarde op <br>28 November 2022. Beeld:Artemis 1 lunar mare and craters.jpg|[[Maansee|Maanseë]] en -[[krater]]s deur Orion afgeneem op sy tweede verbyvlug. Beeld:Rilles and craters near lunar terminator.jpg|Riwwe en kraters naby die [[ligskadugrens]]. Beeld:Moon by Artemis 1.jpg|Die Maan se ligskadugrens net ná die tweede verbyvlug. Beeld:Artemis 1 sees Earth before reentry.jpg|Artemis I se foto van die Aarde net voordat dit die [[atmosfeer]] binnegaan. Beeld:Orion descending down to the Pacific Ocean.jpg|Die Orion sak af na die [[Stille Oseaan]]. Beeld:Orion off the coast of Baja California.jpg|Aan die kus van <br>[[Baja California]] kort <br>daarna. </gallery></center> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Artemis 1}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Artemis 1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] q5m9gwad2a3twnvdnb6c6ads4vsejhx 1 393430 2914187 2522732 2026-06-27T10:56:21Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Bespreking:Artemis 1]] na [[Bespreking:Artemis I]] geskuif: Amptelike naam 2522732 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 399352 2914075 2573946 2026-06-26T16:20:27Z Aliwal2012 39067 2914075 wikitext text/x-wiki Die '''[[1990 Formule Een-seisoen|1990]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 8 Julie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. Die wedren is gewen deur [[Alain Prost]] in sy [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | 1:33:29.606 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 16 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''Leyton House-Judd''' | 80 | + 8.626 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 80 | + 11.606 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 41.207 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 80 | + 42.219 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | + 1:09.351 | 6 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 79 | + 1 Rondte | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{FR-VLAG}} [[Éric Bernard]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 79 | + 1 Rondte | 11 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Rondte | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Rondte | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Lamborghini]] | 79 | + 1 Rondte | 16 | &nbsp; |- ! 12 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Martin Donnelly]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Lamborghini]] | 79 | + 1 Rondte | 17 | &nbsp; |- ! 13 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-Judd | 78 | + 2 Rondtes | 20 | &nbsp; |- ! 14 | 25 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondtes | 19 | &nbsp; |- ! 15 | 7 | {{AU-VLAG}} [[David Brabham]] | [[Brabham]]-[[Jood|Judd]] | 77 | + 3 Rondtes | 25 | &nbsp; |- ! 16 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | Elektriese probleem | 5 | &nbsp; |- ! 17 | 18 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondtes | 26 | &nbsp; |- ! 18 | 2 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 72 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! DQ | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | Gediskwalifiseer | 21 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Ratkas | 15 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | Leyton House-Judd | 58 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Elektriese probleem | 23 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 23 | Ewenaar | 13 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | 7 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Remme | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1990|Frankryk]] c2sll8wjudi8ssgst5if9jngl3vxb1o 0 409190 2914118 2776078 2026-06-26T20:04:45Z Jcb 223 2914118 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Kate Nelligan | beeld = Kate Nelligan in Thérèse Raquin.webp | beeldonderskrif = | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1950|3|16}} | geboortenaam = Patricia Colleen Nelligan | geboorteplek = London, [[Ontario]], Kanada | sterfdatum = | sterfplek = | beroep = Aktrise | alma_mater = Central School of Speech and Drama | huweliksmaat = {{marriage|Robert Reale|1989|2000|reason=egskeiding}} | kinders = 1 seun }} '''Patricia Colleen Nelligan''' (* [[16 Maart]] [[1950]]), professioneel bekend as '''Kate Nelligan''', is 'n Kanadese verhoog-,rolprent- en televisieaktrise. Sy is benoem vir 'n Oscar vir Beste Ondersteunende Aktrise vir die 1991-rolprent, ''The Prince of Tides'', en het in dieselfde jaar die BAFTA gewen vir Beste Aktrise in 'n Ondersteunende Rol vir die rolprent ''Frankie and Johnny''. Sy is ook vier keer benoem vir 'n Tony-toekenning vir haar werk op [[Broadway (teater)|Broadway]], vir onderskeidelik ''Plenty'' (1983), ''A Moon for the Misbegotten'' (1984), ''Serious Money'' (1988) en ''Spoils of War'' (1989). Sy is ook bekend vir haar onvergeetlike titelrol as Eleni in die [[Eleni (rolprent)|rolprent]] uit 1985. == Vroeë lewe == Nelligan is gebore as die vierde van ses kinders in London, Ontario, as die dogter van Patrick Joseph Nelligan en sy vrou Josephine Alice (née Deir). Haar pa was 'n munisipale werknemer in beheer van ysbane en ontspanningsparke. Haar ma was 'n onderwyseres.<ref>[http://www.filmreference.com/film/50/Kate-Nelligan.html Kate Nelligan profiel], filmreference.com. Opgespoor op 16 Februarie 2015.</ref> Haar moeder, wat Nelligan beskryf het as "baie sterk, uiters briljant en baie, baie kêns",<ref>[http://www.angelfire.com/ms/nelligan/artintpeople.html Bored with being a lady, actress Kate Nelligan gets down to earthy] ''People Weekly'', 27 Januarie 1992.</ref> was 'n alkoholis en het ook ander sielkundige probleme gehad. Sy is later opgeneem in 'n psigiatrise instelling.<ref>{{cite web|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800022606/bio|title=Kate Nelligan Biography – Yahoo! Movies}}</ref> Nelligan het die London South Collegiate Institute in London, Ontario, bygewoon waar sy bekend was as “Trish”,<ref>{{Cite web |title=Lion's Pride Winter 2003 |url=http://registry.southalumni.ca/docs/lionsprideWinter2003.pdf |website=South Alumni |access-date= 1 Desember 2023 |archive-date=30 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330162856/http://registry.southalumni.ca/docs/lionsprideWinter2003.pdf |url-status=dead }}</ref> en het daarna gestudeer aan Glendon College in Toronto. Sy was egter nie suksesvol in haar studies nie en het nie gegradueer nie.<ref>[http://myglendon.yorku.ca/monglendon.nsf/GLNewsE/4FCF4CB1C3EB71BE8525723D004E8A0C?OpenDocument ''Senior Executive Cites Liberal Arts Education for Success''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170108093819/http://myglendon.yorku.ca/monglendon.nsf/GLNewsE/4FCF4CB1C3EB71BE8525723D004E8A0C?OpenDocument |date= 8 Januarie 2017 }} Glendon</ref> Sy het hierna na Londen, Engeland verhuis waar sy studeer het aan die Central School of Speech and Drama.<ref name=cmp/> == Loopbaan == In Augustus 1972 het Nelligan haar professionele verhoogloopbaan van stapel gestuur as 'n "snaakse en oortuigende" Corie in die Bristol Old Vic se opvoering van ''Barfoot in the Park'' deur Neil Simon.<ref name=cmp>{{cite news |last1=Plumley |first1=C. Murray |title=On this week at Bristol |work=The Stage |date=24 Augustus 1972 |page=18}}</ref> By die Bristol Old Vic-ateljee het sy die daaropvolgende April die rol van Leila gespeel in ''The Screens'', 'n verkorte weergawe deur Howard Brenton van Jean Genet se ''Les Paravents''.<ref>{{cite news |last1=|title=The Screens |work=The Stage |date=5 April 1973 |page=17}}</ref> Op televisie het sy in 'n gereelde rol verskyn in die Britse televisiereeks ''The Onedin Line''. In 1974 is sy na Londen genooi om die rol van Jenny te speel in David Hare se toneelstuk ''Knuckle'' by die Comedy Theatre, gevolg deur 'n seisoen saam met die National Theatre as Ellie in ''Heartbreak House''. In 1975 verskyn sy teenoor [[Anthony Hopkins]] in die televisiestuk ''The Arcata Promise'', gevolg deur die televisie-teaterweergawe van ''The Count of Monte Cristo'' wat die room van Britse en Amerikaanse akteurs bevat het. Dieselfde jaar is haar eerste vollengtefilm, ''The Romantic Englishwoman'', vrygestel. In 1977, weer saam met die National Theatre, het Nelligan 'n briljante vertolking gegee van Marianne, naas Stephen Rea, in Ödön von Horváth se ''Tales from the Vienna Woods'' met regie deur Maximilian Schell.<ref>{{cite news|title=Attacking the NT with ink-balls|last=Barber|first=John|date=30 April 1979|work=The Times|page=10|location=Londen}}</ref> In dieselfde jaar het sy die rol vertolk van Rosalind in ''As You Like It'', met regie deur Trevor Nunn, naas Peter McEnery in die Royal Shakespeare Theatre en die volgende jaar in Londen.<ref>{{cite web |title=RSC Performances AYL197709 - As You Like It {{!}} Shakespeare Birthplace Trust |url=https://collections.shakespeare.org.uk/search/rsc-performances/ayl197709/view_as/grid/search/rsc_person:kate-nelligan/page/1 |website=collections.shakespeare.org.uk |publisher=Shakespeare Birthplace Trust |access-date= 1 Desember 2023 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926201720/https://collections.shakespeare.org.uk/search/rsc-performances/ayl197709/view_as/grid/search/rsc_person:kate-nelligan/page/1 |url-status=dead }}</ref> Sy het die rol opgevolg met ''Plenty'', ook deur die dramaturg David Hare, by die National Theatre. Vir die vertolking ontvang sy die Evening Standard Theatre-toekenning vir "Beste Aktrise" vir 1978. Sy was ook die naasbeste keuse vir "Beste Aktrise in 'n Nuwe Toneelstuk" tydens dié seisoen se Olivier-toekennings.<ref>{{cite web|title=The Nominees and Winners of The Laurence Olivier Awards for 1978|publisher=Official London Theatre Guide|url=http://www.officiallondontheatre.co.uk/awards/winners/display?contentId=72667|access-date=4 Desember 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080118062146/http://www.officiallondontheatre.co.uk/awards/winners/display?contentId=72667|archive-date=18 Januarie 2008}}</ref><ref>{{cite news |last1=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=Evening Standard theatre awards: 1955-1979 |url=https://www.standard.co.uk/culture/theatre/evening-standard-theatre-awards-19551979-7236386.html |work=Evening Standard |date=10 April 2012 |language=en}}</ref> Sy het 'n soortgelyke rol vertolk teenoor Bill Paterson in Hare se bekroonde toneelstuk, ''Licking Hitler'', vir BBC-televisie. Nelligan was in 1978 weereens op die skerm, en het die rol van Isabella vertolk in BBC Television Shakespeare se vervaardiging van ''Measure for Measure'', wat die New York Times genoop het om haar opvoering te beskryf as die verskaffing van "die beeld van geïdealiseerde foutloosheid".<ref>"Measure for Measure", Liner notes, The Shakespeare Collection, BBC DVD, originally broadcast February 18, 1979.</ref> In 1979 speel sy die vroulike hoofrol saam met [[Frank Langella]] en [[Laurence Olivier]] in ''Dracula''. In 1981 het sy teenoor haar landgenoot [[Donald Sutherland]] gespeel in ''Eye of the Needle'', 'n spioenasieriller wat in die oorlogsjare afspeel en gebaseer is op [[Ken Follett]] se topverkoperroman. Twee jaar later het Nelligan na [[New York|New York Stad]] verhuis, waar sy drie keer benoem is vir die Tony-toekenning vir Beste Prestasie deur 'n Leidende Aktrise in 'n Toneelstuk (vir onderskeidelik ''Plenty'' in 1983, ''A Moon for the Misbegotten'' in 1984 en ''Spoils of War'' in 1989), en een keer as Hoofaktrise in 'n Toneelstuk (vir ''Serious Money'' in 1988). Sy het tussen 1983 en 1989 in 'n totaal van vyf Broadway-toneelstukke verskyn.<ref>[http://www.playbill.com/person/kate-nelligan-vault-0000039278 "Kate Nelligan Broadway"] ''Playbill''. (vault). Opgespoor op 11 Maart 2016</ref> In 1991 het Nelligan die BAFTA gewen vir "Beste aktrise in 'n Ondersteunende Rol" vir haar vertolking in ''Frankie and Johnny''.<ref>[http: //www.allmovie.com/movie/frankie-and-johnny-v18496/awards "'Frankie en Johnny' Awards"] allmovie.com. Opgespoor op 12 Maart 2016</ref> Vir haar vertolking in die 1991-rolprent ''The Prince of Tides'' is sy genomineer vir die Oscar vir Beste Ondersteunende Aktrise.<ref>[http: //www.tcm.com/this-month/article/474214%7C473925/The-Prince-of-Tides.html ''The Prince of Tides''] tcm.com. Opgespoor op 11 Maart 2016</ref> Tussen 1987 en 2004 is sy genomineer vir vyf Gemini-toekennings vir haar rolle in Kanadese televisie-minireekse en rolprente. Sy het die toekenning twee keer ontvang, albei in 1993.<ref>[http: //www.academy.ca/About-the-Academy/Awards-Database?flow=person&step=1&byp-award-v=0&byp-winners-v=False&byp-name-v=Kate%20Nelligan&catf=20097 "Gemini Awards, Kate Nelligan"] {{Cite web |url=http://www.academy.ca/About-the-Academy/Awards-Database?flow=person&step=1&byp-award |title=argiefkopie |access-date= 1 Desember 2023 |archive-date=12 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312062808/http://www.academy.ca/About-the-Academy/Awards-Database?flow=person&step=1&byp-award |url-status=bot: unknown }} academy.ca. Opgespoor op 11 Maart 2016</ref> In 1996 het sy die vrou van James Mink gespeel in die CBS-televisiefilm ''Captive Heart: The James Mink Story''. == Filmografie == ===Film=== {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Notas |- |1975 |''The Romantic Englishwoman'' |Isabel | |- |1979 |''Dracula'' |Lucy Seward | |- |1980 |''Crossover'' |Peabody | |- |1981 |''Eye of the Needle'' |Lucy Rose | |- |1983 |''Without a Trace'' |Susan Selky | |- |1985 |''[[Eleni (rolprent)|Eleni]]'' |Eleni Gatzoyiannis | |- |1987 |''Control'' |Sarah Howell | |- |1990 |''White Room'' |Jane | |- |1991 |''Frankie and Johnny'' |Cora | |- |1991 |''Shadows and Fog'' |Eve | |- |1991 |''The Prince of Tides'' |Lila Wingo Newbury | |- |1993 |''Fatal Instinct'' |Lana Ravine | |- |1994 |''Wolf'' |Charlotte Randall | |- |1995 |''Margaret's Museum'' |Catherine MacNeil | |- |1995 |''How to Make an American Quilt'' |Constance Saunders | |- |1996 |''Up Close & Personal'' |Joanna Kennelly | |- |1998 |''U.S. Marshals'' |US Marshal Catherine Walsh | |- |1998 |''Boy Meets Girl'' |Mrs. Jones | |- |1999 |''The Cider House Rules '' |Olive Worthington | |- |2007 |''Premonition'' |Joanne | |} === Televisie === {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Notas |- |1971 |''Great Performances'' |Laura |"The Arcata Promise" |- |1973 |''The Edwardians'' |Alice Keppel |"Daisy" |- |1973 |''Country Matters'' |Christie Davenport |"The Four Beauties" |- |1973–74 |''The Onedin Line'' |Leonora Biddulph |Herhalende rol |- |1974 |''ITV Sunday Night Drama'' |Laura |"The Arcata Promise" |- |1975 |''The Count of Monte Cristo'' |Mercedes |TV-film |- |1976 |''The Lady of the Camellias'' |Marguerite Gautier |"1.1", "1.2" |- |1977 |''The Sunday Drama'' |Ann |"Treats" |- |1977 |''Play for Today'' |Hilary |"Do as I Say" |- |1978 |''Play for Today'' |Anna Seaton |"Licking Hitler" |- |1979 |''Measure for Measure'' |Isabella |TV-film – BBC Shakespeare series |- |1980 |''Thérèse Raquin'' |Thérèse Raquin |TV-minireeks |- |1980 |''Play for Today'' |Caroline |"Dreams of Leaving" |- |1980 |''Forgive Our Foolish Ways'' |Vivien Lanyon |TV series |- |1982 |''Victims'' |Ruth Hession |TV-film |- |1987 |''Kojak: The Price of Justice'' |Kitty |TV-film |- |1989 |''Love and Hate: The Story of Colin and JoAnn Thatcher'' |JoAnn Thatcher |TV-film |- |1991 |''American Playhouse'' |Barbara Hoyle |"Three Hotels" |- |1991 |''Performance'' |Kate |"Old Times" |- |1992 |''Road to Avonlea'' |Sydney Carver |"After the Honeymoon" |- |1992 |''Pour le meilleur et pour le pire'' |Kay |TV-film |- |1992 |''The Great Diamond Robbery'' |Holly Plum |TV-film |- |1992 |''Heritage Minutes'' |Emily Murphy |"Emily Murphy" |- |1993 |''Liar, Liar: Between Father and Daughter'' |Susan Miori |TV-film |- |1993 |''Shattered Trust: The Shari Karney Story'' |Stephanie Chadford |TV-film |- |1994 |''Golden Fiddles'' |Anne Balfour |TV-minireeks |- |1994 |''In Spite of Love'' |Elise |TV-film |- |1994 |''Million Dollar Babies'' |Helena Reid |TV-minireeks |- |1995 |''A Mother's Prayer'' |Sheila Walker |TV-film |- |1996 |''Captive Heart: The James Mink Story'' |Elizabeth Mink |TV-film |- |1996 |''Calm at Sunset, Calm at Dawn'' |Margaret Pfeiffer |TV-film |- |1999 |''Love Is Strange'' |Kathryn McClain |TV-film |- |1999 |''Swing Vote'' |Regter Sara Marie Brandwynne |TV-film |- |2000 |''Blessed Strangers: After Flight 111'' |Kate O'Rourke |TV-film |- |2001 |''Walter and Henry'' |Elizabeth |TV-film |- |2003 |''A Wrinkle in Time'' |Mrs. Which |TV-film |- |2004 |''Human Cargo'' |Nina Wade |TV-minireeks |- |2006 |''In from the Night'' |Vera Miller |TV-film |- |2008 |''Eleventh Hour'' |Gepetto |"Resurrection" |- |2010 |''Law & Order: Special Victims Unit'' |Regter Sylvia Quinn |"Ace", "Gray" |} === Broadway toneelstukke === *''Plenty'' (1983) *''A Moon for the Misbegotten'' (1984) *''Serious Money'' (1988) *''Spoils of War'' deur Michael Weller, Music Box Theatre New York (1988) *''Love Letters'' (1989) *''An American Daughter'' (1997) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{IMDb name|625075}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nelligan, Kate}} [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kanadese aktrises]] nkuvs6mrib3en8mbk1nk69bzx7qbimi 0 413060 2913988 2819896 2026-06-26T12:31:18Z Jcb 223 2913988 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Abdoul Mbaye | bynaam = | beeld = Abdoul Mbaye.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = Abdoul Mbaye | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1953|13|04}} | geboorteplek = [[Dakar]], [[Senegal]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Abdoul Mbaye''' (Dakar, 13 April 1953) is 'n [[Senegal|Senegalese]] politikus.<ref>{{Cite web |url=https://www.slateafrique.com/614841/premier-ministre-macky-sall-choisi-abdoul-mbaye-un-technocrate |title=Premier ministre: Macky Sall choisi Abdoul Mbaye, un technocrate |access-date=21 Maart 2024 |archive-date=20 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320220552/https://www.slateafrique.com/614841/premier-ministre-macky-sall-choisi-abdoul-mbaye-un-technocrate |url-status=dead }}</ref> Mbaye het aan die Cheikh-Anta-Diop Universiteit, [[HEC Paris]] en die [[Université Paris I Panthéon-Sorbonne]] gestudeer.<ref>[https://hecstories.fr/fr/habib-mbaye-mba-01-itineraire-dun-candidat-a-la-presidentielle/ Habib Mbaye (MBA.01) : itinéraire d’un candidat à la présidentielle]</ref> Nadat hy sy studies voltooi het, het hy vanaf 1976 by die Sentrale Bank van Wes-Afrika gewerk. Mbaye was sedert 5 April 2012 Eerste Minister van Senegal onder president [[Macky Sall]], en volg Souleymane Ndéné Ndiaye op. Hy is op 1 September 2013 vrygelaat.<ref>[https://www.courrierinternational.com/breve/2012/04/04/un-ancien-banquier-comme-premier-ministre SÉNÉGAL. Un ancien banquier comme Premier ministre]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mbaye, Abdoul}} [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Senegalese politici]] nv59d5d5fgjs076cb57k5ci6gw71qq3 828 421214 2914174 2875615 2026-06-27T10:05:54Z Rooiratel 90342 Verbeter 2914174 Scribunto text/plain require('strict') -- force strict type checks, and block use of global variables local p = {}; --All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable --that will hold their externally accessible functions. --Such variables can have whatever name you want and may --also contain various data as well as functions. -- local functions must go at the top (before you call them) otherwise the interpretor thinks they are not defined local function toSentenceCase(string) return string:gsub("^%l", string.upper) end local function getPencilStr(itemID, propertyID) return ' [[Lêer:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|wysig|10px|text-top|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. itemID .. '#' .. propertyID .. ']]' end local function getImage(item) local test_img = '[[Lêer:Test.svg|200px|beeld onderskrif]]' -- Get claims for image property (P18) local images = item:getBestStatements('P18') -- Handle case where no images exist if not images or #images == 0 then return nil, "No image property found" end -- Return the first image URL local image1 = test_img image1 = '[[Lêer:' .. images[1].mainsnak.datavalue.value .. '|frameless|300px]]' return image1 end local function getImgCaptionInLanguage(item, languageCode) -- Get claims for image property (P18) local claims = item:getBestStatements("P18") -- Handle case where no images exist if not claims or #claims == 0 then mw.addWarning("No image property found") return '' end -- Get qualifiers for the first image claim local qualifiers = claims[1].qualifiers if not qualifiers or not qualifiers.P2096 then mw.addWarning("No img captions found") return '' end for _, value in pairs(qualifiers.P2096) do if value.datavalue.value.language == 'af' then return value.datavalue.value.text end end mw.addWarning("No img caption found for language " .. languageCode) return '' end local function getPlaceWithCountry(frame, itemId, placePropertyId) -- Get the linked place using the statement parser function to keep it linked local place = frame:preprocess('{{#statements:' .. placePropertyId .. '|from=' .. itemId .. '}}') if place == '' then return '' end -- Get the entity ID of the place from the person's item local person = mw.wikibase.getEntity(itemId) if not person then return place end local statements = person:getBestStatements(placePropertyId) if not statements or #statements == 0 then return place end local snak = statements[1].mainsnak if snak.snaktype ~= 'value' or snak.datavalue.type ~= 'wikibase-entityid' then return place end local placeItemId = snak.datavalue.value.id local placeItem = mw.wikibase.getEntity(placeItemId) if not placeItem then return place end -- Check if place is already a country, sovereign state, or dependent territory local instances = placeItem:getBestStatements('P31') local isTopLevel = false if instances then local topLevelTypes = {['Q6256'] = true, ['Q103514'] = true, ['Q366565'] = true} for _, stmt in ipairs(instances) do if stmt.mainsnak.snaktype == 'value' and stmt.mainsnak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then if topLevelTypes[stmt.mainsnak.datavalue.value.id] then isTopLevel = true break end end end end if isTopLevel then return place end -- Not top level: find country via P17 local countries = placeItem:getBestStatements('P17') if countries and #countries > 0 then local countrySnak = countries[1].mainsnak if countrySnak.snaktype == 'value' and countrySnak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then local countryItem = mw.wikibase.getEntity(countrySnak.datavalue.value.id) if countryItem then local countryLabel = countryItem:getLabel() if countryLabel then return place .. ', [[' .. toSentenceCase(countryLabel) .. ']]' end end end end return place end local function addDataRow(frame, ItemID, propertyID, tableObj, propertyName) -- Data row | data | propertyName local dataRow = tableObj:tag('tr') dataRow:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext(propertyName) -- parser functions and other special text must run through frame:preprocess otherwise it will be treated as plain text dataRow:tag('td'):wikitext(frame:preprocess('{{#statements:' .. propertyID .. '|from=' .. ItemID .. '}}')) :wikitext(getPencilStr(ItemID, propertyID)) end p.kas = function(frame) --Add a function to "p". --Such functions are callable in Wikipedia --via the #invoke command. --"frame" will contain the data that Wikipedia --sends this function when it runs. -- 'kas' is a name of your choice. The same name needs to be referred to when the module is used. -- Get the item ID for the current page local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() -- Return nil if no item is connected if not itemId then mw.addWarning("Wikidata itemID not found, defaulting to Q42") itemId = 'Q42' end local item = mw.wikibase.getEntity(itemId) -- todo remove below? if item == nil then mw.addWarning("Wikidata item not found") return '' end local title = toSentenceCase(item:getLabel()) or toSentenceCase(mw.title.getCurrentTitle().text) local image = getImage(item) -- local image_desc = 'beeld onderskrif-qwer' -- get from P2096 local image_desc = getImgCaptionInLanguage(item, 'af') -- reference docs : https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.html:wikitext local kas_root = mw.html.create('table') :addClass('infobox') -- :attr( 'class', 'infobox' ) :css( 'width', '300px' ) -- el problemo | how to handle content wrapping? -- First row with merged columns | Title local tr1 = kas_root:tag('tr') tr1 :tag('td') :attr('colspan', 2) -- merges 2 columns into 1 cell :css({ ['text-align'] = 'center', ['background-color'] = '#00c3ff', ['font-weight'] = 'bold', }) :wikitext(title) -- Second row | Image local tr2 = kas_root:tag('tr') tr2 :tag('td') :attr('colspan', 2) -- merges 2 columns into 1 cell :css('text-align','center') :wikitext(image .. image_desc) -- Third row | data | Geboortenaam local tr3 = kas_root:tag('tr') tr3 :tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Geboortenaam') :tag('td'):wikitext(frame:preprocess('{{#statements:P1477|from=' .. itemId .. '}}')) :wikitext(getPencilStr(itemId, 'P1477')) -- Fourth row | data | Gebore local gebore_row = kas_root:tag('tr') gebore_row:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Gebore') gebore_row:tag('td'):wikitext( frame:preprocess('{{#statements:P569|from=' .. itemId .. '}}') .. getPencilStr(itemId, 'P569') .. frame:preprocess('{{#if: {{#statements:P569|from=' .. itemId .. '}} | <br /> | }}') .. getPlaceWithCountry(frame, itemId, 'P19') .. getPencilStr(itemId, 'P19') ) -- Fifth row | data | Oorlede local oorlede_row = kas_root:tag('tr') oorlede_row:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Oorlede') oorlede_row:tag('td'):wikitext( frame:preprocess('{{#statements:P570|from=' .. itemId .. '}}') .. getPencilStr(itemId, 'P570') .. frame:preprocess('{{#if: {{#statements:P570|from=' .. itemId .. '}} | <br /> | }}') .. getPlaceWithCountry(frame, itemId, 'P20') .. getPencilStr(itemId, 'P20') ) -- Sixth row | data | Eggenoot addDataRow(frame, itemId, 'P26', kas_root, 'Eggenoot') -- Seventh row | data | Alam mater addDataRow(frame, itemId, 'P69', kas_root, 'Alam mater') -- Eighth row | Signature local sigs = item:getBestStatements('P109') if sigs and #sigs > 0 then local sig_label_row = kas_root:tag('tr') sig_label_row:tag('td') :attr('colspan', 2) :css('text-align','center') :css('font-weight','bold') :wikitext('Handtekening') local sig_img_row = kas_root:tag('tr') sig_img_row:tag('td') :attr('colspan', 2) :css('text-align','center') :wikitext('[[Lêer:' .. sigs[1].mainsnak.datavalue.value .. '|center|150px]]') end -- Ninth row | Website addDataRow(frame, itemId, 'P856', kas_root, 'Webtuiste') return tostring(kas_root) end -- end of function return p --All modules end by returning the variable containing their functions to Wikipedia. 0vobd0d60p0hbfuxke0qkvcmf0hewpr 2914182 2914174 2026-06-27T10:25:02Z Rooiratel 90342 Verbeter 2914182 Scribunto text/plain -- This module generates an infobox for persons using data from Wikidata. -- Logic for birth/death places: If the place is not a top-level entity (country, sovereign state, etc.), -- it appends the country name from property P17. -- Logic for children: Prefers a list of child names (P40). If no names are available, -- falls back to the number of children (P1971). require('strict') -- force strict type checks, and block use of global variables local p = {}; --All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable --that will hold their externally accessible functions. --Such variables can have whatever name you want and may --also contain various data as well as functions. -- local functions must go at the top (before you call them) otherwise the interpretor thinks they are not defined local function toSentenceCase(string) return string:gsub("^%l", string.upper) end local function getPencilStr(itemID, propertyID) return ' [[Lêer:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|wysig|10px|text-top|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. itemID .. '#' .. propertyID .. ']]' end local function getImage(item) local test_img = '[[Lêer:Test.svg|200px|beeld onderskrif]]' -- Get claims for image property (P18) local images = item:getBestStatements('P18') -- Handle case where no images exist if not images or #images == 0 then return nil, "No image property found" end -- Return the first image URL local image1 = test_img image1 = '[[Lêer:' .. images[1].mainsnak.datavalue.value .. '|frameless|300px]]' return image1 end local function getImgCaptionInLanguage(item, languageCode) -- Get claims for image property (P18) local claims = item:getBestStatements("P18") -- Handle case where no images exist if not claims or #claims == 0 then mw.addWarning("No image property found") return '' end -- Get qualifiers for the first image claim local qualifiers = claims[1].qualifiers if not qualifiers or not qualifiers.P2096 then mw.addWarning("No img captions found") return '' end for _, value in pairs(qualifiers.P2096) do if value.datavalue.value.language == 'af' then return value.datavalue.value.text end end mw.addWarning("No img caption found for language " .. languageCode) return '' end local function getPlaceWithCountry(frame, itemId, placePropertyId) -- Get the linked place using the statement parser function to keep it linked local place = frame:preprocess('{{#statements:' .. placePropertyId .. '|from=' .. itemId .. '}}') if place == '' then return '' end -- Get the entity ID of the place from the person's item local person = mw.wikibase.getEntity(itemId) if not person then return place end local statements = person:getBestStatements(placePropertyId) if not statements or #statements == 0 then return place end local snak = statements[1].mainsnak if snak.snaktype ~= 'value' or snak.datavalue.type ~= 'wikibase-entityid' then return place end local placeItemId = snak.datavalue.value.id local placeItem = mw.wikibase.getEntity(placeItemId) if not placeItem then return place end -- Check if place is already a country, sovereign state, or dependent territory local instances = placeItem:getBestStatements('P31') local isTopLevel = false if instances then local topLevelTypes = {['Q6256'] = true, ['Q103514'] = true, ['Q366565'] = true} for _, stmt in ipairs(instances) do if stmt.mainsnak.snaktype == 'value' and stmt.mainsnak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then if topLevelTypes[stmt.mainsnak.datavalue.value.id] then isTopLevel = true break end end end end if isTopLevel then return place end -- Not top level: find country via P17 local countries = placeItem:getBestStatements('P17') if countries and #countries > 0 then local countrySnak = countries[1].mainsnak if countrySnak.snaktype == 'value' and countrySnak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then local countryItem = mw.wikibase.getEntity(countrySnak.datavalue.value.id) if countryItem then local countryLabel = countryItem:getLabel() if countryLabel then return place .. ', [[' .. toSentenceCase(countryLabel) .. ']]' end end end end return place end local function addDataRow(frame, ItemID, propertyID, tableObj, propertyName) -- Data row | data | propertyName local dataRow = tableObj:tag('tr') dataRow:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext(propertyName) -- parser functions and other special text must run through frame:preprocess otherwise it will be treated as plain text dataRow:tag('td'):wikitext(frame:preprocess('{{#statements:' .. propertyID .. '|from=' .. ItemID .. '}}')) :wikitext(getPencilStr(ItemID, propertyID)) end p.kas = function(frame) --Add a function to "p". --Such functions are callable in Wikipedia --via the #invoke command. --"frame" will contain the data that Wikipedia --sends this function when it runs. -- 'kas' is a name of your choice. The same name needs to be referred to when the module is used. -- Get the item ID for the current page local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() -- Return nil if no item is connected if not itemId then mw.addWarning("Wikidata itemID not found, defaulting to Q42") itemId = 'Q42' end local item = mw.wikibase.getEntity(itemId) -- todo remove below? if item == nil then mw.addWarning("Wikidata item not found") return '' end local title = toSentenceCase(item:getLabel()) or toSentenceCase(mw.title.getCurrentTitle().text) local image = getImage(item) -- local image_desc = 'beeld onderskrif-qwer' -- get from P2096 local image_desc = getImgCaptionInLanguage(item, 'af') -- reference docs : https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.html:wikitext local kas_root = mw.html.create('table') :addClass('infobox') -- :attr( 'class', 'infobox' ) :css( 'width', '300px' ) -- el problemo | how to handle content wrapping? -- First row with merged columns | Title local tr1 = kas_root:tag('tr') tr1 :tag('td') :attr('colspan', 2) -- merges 2 columns into 1 cell :css({ ['text-align'] = 'center', ['background-color'] = '#00c3ff', ['font-weight'] = 'bold', }) :wikitext(title) -- Second row | Image local tr2 = kas_root:tag('tr') tr2 :tag('td') :attr('colspan', 2) -- merges 2 columns into 1 cell :css('text-align','center') :wikitext(image .. image_desc) -- Third row | data | Geboortenaam local tr3 = kas_root:tag('tr') tr3 :tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Geboortenaam') :tag('td'):wikitext(frame:preprocess('{{#statements:P1477|from=' .. itemId .. '}}')) :wikitext(getPencilStr(itemId, 'P1477')) -- Fourth row | data | Gebore local gebore_row = kas_root:tag('tr') gebore_row:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Gebore') gebore_row:tag('td'):wikitext( frame:preprocess('{{#statements:P569|from=' .. itemId .. '}}') .. getPencilStr(itemId, 'P569') .. frame:preprocess('{{#if: {{#statements:P569|from=' .. itemId .. '}} | <br /> | }}') .. getPlaceWithCountry(frame, itemId, 'P19') .. getPencilStr(itemId, 'P19') ) -- Fifth row | data | Oorlede local oorlede_row = kas_root:tag('tr') oorlede_row:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Oorlede') oorlede_row:tag('td'):wikitext( frame:preprocess('{{#statements:P570|from=' .. itemId .. '}}') .. getPencilStr(itemId, 'P570') .. frame:preprocess('{{#if: {{#statements:P570|from=' .. itemId .. '}} | <br /> | }}') .. getPlaceWithCountry(frame, itemId, 'P20') .. getPencilStr(itemId, 'P20') ) -- Sixth row | data | Eggenoot addDataRow(frame, itemId, 'P26', kas_root, 'Eggenoot') -- Seventh row | data | Kinders local children = item:getBestStatements('P40') local numChildren = item:getBestStatements('P1971') if children and #children > 0 then local names = {} for _, stmt in ipairs(children) do if stmt.mainsnak.snaktype == 'value' and stmt.mainsnak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then local childItem = mw.wikibase.getEntity(stmt.mainsnak.datavalue.value.id) if childItem then local label = childItem:getLabel() if label then local linkedLabel = label if childItem.sitelinks and next(childItem.sitelinks) then linkedLabel = '[[' .. label .. ']]' end table.insert(names, linkedLabel) end end end end if #names > 0 then local child_row = kas_root:tag('tr') child_row:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Kinders') child_row:tag('td'):wikitext(table.concat(names, ', ')) :wikitext(getPencilStr(itemId, 'P40')) end elseif numChildren and #numChildren > 0 then local count = numChildren[1].mainsnak.datavalue.value local child_row = kas_root:tag('tr') child_row:tag('td'):css('font-weight','bold'):wikitext('Kinders') child_row:tag('td'):wikitext(tostring(count)) :wikitext(getPencilStr(itemId, 'P1971')) end -- Eighth row | data | Alam mater addDataRow(frame, itemId, 'P69', kas_root, 'Alam mater') -- Eighth row | data | Beroep addDataRow(frame, itemId, 'P106', kas_root, 'Beroep') -- Ninth row | Signature local sigs = item:getBestStatements('P109') if sigs and #sigs > 0 then local sig_label_row = kas_root:tag('tr') sig_label_row:tag('td') :attr('colspan', 2) :css('text-align','center') :css('font-weight','bold') :wikitext('Handtekening') local sig_img_row = kas_root:tag('tr') sig_img_row:tag('td') :attr('colspan', 2) :css('text-align','center') :wikitext('[[Lêer:' .. sigs[1].mainsnak.datavalue.value .. '|center|150px]]') end -- Ninth row | Website addDataRow(frame, itemId, 'P856', kas_root, 'Webtuiste') return tostring(kas_root) end -- end of function return p --All modules end by returning the variable containing their functions to Wikipedia. 3dfzsb6pcx6hyy2bnjpjikkao8cqngq 0 422325 2913989 2892522 2026-06-26T12:31:43Z Jcb 223 2913989 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hans Morgenthau | bynaam = Hans Morgenthau in 1965.jpg | beeld = | onderskrif = Hans Morgenthau in 1965 | geboortenaam = 'Hans Joachim Morgenthau | geboortedatum = [[17 Februarie]] [[1904]]<br />Coburg, Duitsland | dood_datum = [[19 Julie]] [[1980]]<br />[[New York]] | titel = Akademikus | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Hans Joachim Morgenthau''' ([[17 Februarie]] [[1904]] – [[19 Julie]] [[1980]]) was 'n Duits-Amerikaanse regsgeleerde en politieke wetenskaplike wat een van die belangrikste 20ste-eeuse figure in die [[Internasionale verhoudingsteorie|studie van internasionale betrekkinge]] was. Morgenthau is gebore in Coburg, [[Duitsland]] in 1904. Morgenthau se werke behoort tot die tradisie van [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme in internasionale verhoudingsteorie]]; hy word gewoonlik beskou as een van die mees invloedryke realiste van die tydperk ná die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite book |last=Specter |first=Matthew |title=The Atlantic Realists: Empire and International Political Thought Between Germany and the United States |date=2022 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-1-5036-0312-7 |language=en}}</ref> Morgenthau het landmerkbydraes tot [[internasionale verhoudingsteorie]] en die studie van [[internasionale reg]] gelewer. Sy ''[[Politics Among Nations]]'', wat die eerste keer in 1948 gepubliseer is, het gedurende sy leeftyd deur vyf uitgawes gegaan en is wyd aangeneem as 'n handboek in Amerikaanse universiteite. Terwyl Morgenthau die sentraliteit van [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] en "die [[nasionale belang]]" beklemtoon het, dui die subtitel van ''Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace'' - sy besorgdheid aan nie net oor die stryd om mag nie, maar ook met die maniere waarop dit beperk word deur etiese en wetlike norme.<ref>H. Morgenthau, ''Politics Among Nations'', 4th edition (Knopf, 1967), chapter 15.</ref> Benewens sy boeke, het Morgenthau wyd geskryf oor [[internasionale politiek]] en Amerikaanse [[buitelandse beleid]] vir algemene sirkulasiepublikasies soos ''The New Leader'', ''Commentary'', ''Worldview'', ''The New York Review of Books'' en ''The New Republic''. Hy het baie van die voorste intellektuele en skrywers van sy era geken en daarmee gekorrespondeer, soos Reinhold Niebuhr,<ref>Daniel Rice, ''Reinhold Niebuhr and His Circle of Influence'' (Cambridge Univ. Press, 2013), chapter on Hans Morgenthau.</ref> [[George F. Kennan]],<ref>Daniel Rice, ''Reinhold Niebuhr and His Circle of Influence,'' chapter on George Kennan.</ref> [[Carl Schmitt]]<ref>{{Cite web|last=Scheuerman|first=William E.|date=2006-09-22|title=Carl Schmitt and Hans Morgenthau: Realism and Beyond|url=https://scholarworks.iu.edu/dspace/handle/2022/804|language=en}}</ref> en [[Hannah Arendt]].<ref>Douglas Klusmeyer, "Beyond Tragedy: Hannah Arendt and Hans Morgenthau on Responsibility, Evil and Political Ethics," ''International Studies Review'' 11, number 2 (2009): pages 332–351.</ref><ref>{{Cite journal|last=Rösch|first=Felix|date=2013-11-01|title=Realism as social criticism: The thinking partnership of Hannah Arendt and Hans Morgenthau|journal=International Politics|language=en|volume=50|issue=6|pages=815–829|doi=10.1057/ip.2013.32|s2cid=143185901|issn=1384-5748|url=https://pure.coventry.ac.uk/ws/files/3947784/Realism%20as%20social%20criticism.pdf }}</ref> Op 'n stadium in die vroeë [[Koue Oorlog]] was Morgenthau 'n konsultant vir die Amerikaanse departement van buitelandse sake toe Kennan aan die hoof van sy beleidsbeplanningspersoneel gestaan het, sowel as 'n tweede keer tydens die Kennedy- en Johnson-administrasies totdat hy deur Johnson ontslaan is toe hy in die openbaar begin het kritiseer Amerikaanse beleid in [[Viëtnam]].<ref name="Zambernardi 2011 1335–1356">{{cite journal |last=Zambernardi |first=L. |title=The Impotence of Power: Morgenthau's Critique of American Intervention in Vietnam |journal=Review of International Studies |volume=37 |year=2011 |issue=3 |pages=1335–1356 |doi=10.1017/S0260210510001531 |s2cid=145583770 }}</ref> Vir die grootste deel van sy loopbaan is Morgenthau egter geag as 'n akademiese tolk van die Amerikaanse buitelandse beleid.<ref>See e.g. Hans Morgenthau, ''In Defense of the National Interest: A Critical Examination of American Foreign Policy'', with a new introduction by Kenneth W. Thompson (Washington, D.C.: University Press of America, 1982).</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morgenthau, Hans}} [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 1980]] r8m0fcl01s25t8ge7utwkkgvb7zlvmb 2913990 2913989 2026-06-26T12:32:03Z Jcb 223 2913990 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hans Morgenthau | bynaam = | beeld = Hans Morgenthau in 1965.jpg | onderskrif = Hans Morgenthau in 1965 | geboortenaam = 'Hans Joachim Morgenthau | geboortedatum = [[17 Februarie]] [[1904]]<br />Coburg, Duitsland | dood_datum = [[19 Julie]] [[1980]]<br />[[New York]] | titel = Akademikus | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''Hans Joachim Morgenthau''' ([[17 Februarie]] [[1904]] – [[19 Julie]] [[1980]]) was 'n Duits-Amerikaanse regsgeleerde en politieke wetenskaplike wat een van die belangrikste 20ste-eeuse figure in die [[Internasionale verhoudingsteorie|studie van internasionale betrekkinge]] was. Morgenthau is gebore in Coburg, [[Duitsland]] in 1904. Morgenthau se werke behoort tot die tradisie van [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme in internasionale verhoudingsteorie]]; hy word gewoonlik beskou as een van die mees invloedryke realiste van die tydperk ná die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{Cite book |last=Specter |first=Matthew |title=The Atlantic Realists: Empire and International Political Thought Between Germany and the United States |date=2022 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-1-5036-0312-7 |language=en}}</ref> Morgenthau het landmerkbydraes tot [[internasionale verhoudingsteorie]] en die studie van [[internasionale reg]] gelewer. Sy ''[[Politics Among Nations]]'', wat die eerste keer in 1948 gepubliseer is, het gedurende sy leeftyd deur vyf uitgawes gegaan en is wyd aangeneem as 'n handboek in Amerikaanse universiteite. Terwyl Morgenthau die sentraliteit van [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] en "die [[nasionale belang]]" beklemtoon het, dui die subtitel van ''Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace'' - sy besorgdheid aan nie net oor die stryd om mag nie, maar ook met die maniere waarop dit beperk word deur etiese en wetlike norme.<ref>H. Morgenthau, ''Politics Among Nations'', 4th edition (Knopf, 1967), chapter 15.</ref> Benewens sy boeke, het Morgenthau wyd geskryf oor [[internasionale politiek]] en Amerikaanse [[buitelandse beleid]] vir algemene sirkulasiepublikasies soos ''The New Leader'', ''Commentary'', ''Worldview'', ''The New York Review of Books'' en ''The New Republic''. Hy het baie van die voorste intellektuele en skrywers van sy era geken en daarmee gekorrespondeer, soos Reinhold Niebuhr,<ref>Daniel Rice, ''Reinhold Niebuhr and His Circle of Influence'' (Cambridge Univ. Press, 2013), chapter on Hans Morgenthau.</ref> [[George F. Kennan]],<ref>Daniel Rice, ''Reinhold Niebuhr and His Circle of Influence,'' chapter on George Kennan.</ref> [[Carl Schmitt]]<ref>{{Cite web|last=Scheuerman|first=William E.|date=2006-09-22|title=Carl Schmitt and Hans Morgenthau: Realism and Beyond|url=https://scholarworks.iu.edu/dspace/handle/2022/804|language=en}}</ref> en [[Hannah Arendt]].<ref>Douglas Klusmeyer, "Beyond Tragedy: Hannah Arendt and Hans Morgenthau on Responsibility, Evil and Political Ethics," ''International Studies Review'' 11, number 2 (2009): pages 332–351.</ref><ref>{{Cite journal|last=Rösch|first=Felix|date=2013-11-01|title=Realism as social criticism: The thinking partnership of Hannah Arendt and Hans Morgenthau|journal=International Politics|language=en|volume=50|issue=6|pages=815–829|doi=10.1057/ip.2013.32|s2cid=143185901|issn=1384-5748|url=https://pure.coventry.ac.uk/ws/files/3947784/Realism%20as%20social%20criticism.pdf }}</ref> Op 'n stadium in die vroeë [[Koue Oorlog]] was Morgenthau 'n konsultant vir die Amerikaanse departement van buitelandse sake toe Kennan aan die hoof van sy beleidsbeplanningspersoneel gestaan het, sowel as 'n tweede keer tydens die Kennedy- en Johnson-administrasies totdat hy deur Johnson ontslaan is toe hy in die openbaar begin het kritiseer Amerikaanse beleid in [[Viëtnam]].<ref name="Zambernardi 2011 1335–1356">{{cite journal |last=Zambernardi |first=L. |title=The Impotence of Power: Morgenthau's Critique of American Intervention in Vietnam |journal=Review of International Studies |volume=37 |year=2011 |issue=3 |pages=1335–1356 |doi=10.1017/S0260210510001531 |s2cid=145583770 }}</ref> Vir die grootste deel van sy loopbaan is Morgenthau egter geag as 'n akademiese tolk van die Amerikaanse buitelandse beleid.<ref>See e.g. Hans Morgenthau, ''In Defense of the National Interest: A Critical Examination of American Foreign Policy'', with a new introduction by Kenneth W. Thompson (Washington, D.C.: University Press of America, 1982).</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morgenthau, Hans}} [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 1980]] nsw18khz43si8npwlpz6ey3ljguffb7 10 428996 2914063 2913971 2026-06-26T15:20:01Z Aliwal2012 39067 1984 Franse Grand Prix 2914063 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name = F1GP 1980–1989 | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | title = [[Lys van Formule Een Grands Prix|Formule Een Grands Prix]] (1980–1989) | listclass = hlist | style = | group1 = [[1980 Formule Een-seisoen|1980]] | list1 = * [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]] * [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] * [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] * [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1980 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1980 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1980 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]] * [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | group2 = [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] | list2 = * [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] * [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]] * [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1981 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]] * [[1981 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1981 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]] * [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | group3 = [[1982 Formule Een-seisoen|1982]] | list3 = * [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] * [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] * [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1982 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1982 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]] * [[1982 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1982 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]] * [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | group4 = [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | list4 = * [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] * [[1983 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1983 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1983 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1983 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]] * [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1983 Europese Grand Prix|EUR]] * [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | group5 = [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | list5 = * [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] * [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1984 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1984 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1984 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]] * [[1984 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]] * [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1984 Europese Grand Prix|EUR]] * [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]] | group6 = [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | list6 = * [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1985 Portugese Grand Prix|POR]] * [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1985 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1985 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1985 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]] * [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1985 Europese Grand Prix|EUR]] * [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] * [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]] | group7 = [[1986 Formule Een-seisoen|1986]] | list7 = * [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]] * [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1986 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1986 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1986 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1986 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]] * [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1986 Portugese Grand Prix|POR]] * [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] * [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]] | group8 = [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] | list8 = * [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1987 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1987 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1987 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1987 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]] * [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] * [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1987 Portugese Grand Prix|POR]] * [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]] * [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] * [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]] * [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]] | group9 = [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] | list9 = * [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1988 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] * [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1988 Verenigde State Oos Grand Prix|VSO]] * [[1988 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1988 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]] * [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1988 Portugese Grand Prix|POR]] * [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]] * [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]] * [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]] | group10 = [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] | list10 = * [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] * [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]] * [[1989 Monaco Grand Prix|MON]] * [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] * [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]] * [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]] * [[1989 Franse Grand Prix|FRA]] * [[1989 Britse Grand Prix|GBR]] * [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]] * [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]] * [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]] * [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]] * [[1989 Portugese Grand Prix|POR]] * [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]] * [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]] * [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorie:Motorsportsjablone]] [[Kategorie:Sportreekssjablone]] </noinclude> 9rewt74jkk1b1caxslq02ioruwli0cf 0 429239 2914145 2852139 2026-06-27T07:03:18Z NeoBatfreak 124113 2914145 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Animaniacs 1993 logo.svg|duimnael|regs|Die Animaniacs logo.]] '''''Animaniacs''''' is 'n Amerikaanse geanimeerde televisiereeks wat in 1993 deur Warner Bros geskep is.<ref name="Perlmutter" /> Die protagoniste van hierdie reeks is Yakko, Wakko, en Dot. Die ondersteunende karakters is Pinky en Brein. Dit gaan oor die drie waarskuwings en die twee klein muise. Hierdie reeks is vol onheil, humor, grappies, truuks en waansin. Tom Ruegger, die animeerder van die animasie en die animasie van Chuck Jones en Tex Avery. Op 13 September 1993 het, die kinderkanaal se programmeringsblok ''Fox Kids'' die eerste episode van ''Animaniacs'' uitgesaai.<ref name="Perlmutter" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Perlmutter">{{cite book |last1=Perlmutter |first1=David |title=The Encyclopedia of American Animated Television Shows |date=2018 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1538103739 |page=34}}</ref> }} == Bronnelys == * {{Cite encyclopedia |last=Lenburg |first=Jeff |encyclopedia=The Encyclopedia of Animated Cartoons |edition=Second |title=Animaniacs [Theatrical Short] |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780816038312/page/51 51] |publisher=Checkmark Books |location=New York, New York |year=1999a |isbn=0-8160-3831-7 |url=https://archive.org/details/isbn_9780816038312/page/51|access-date=April 29, 2007}} * {{Cite encyclopedia |last=Lenburg |first=Jeff |encyclopedia=The Encyclopedia of Animated Cartoons |edition=Second |title=Steven Spielberg Presents Animaniacs [Television Series] |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780816038312/page/520 520] |publisher=Checkmark Books |location=New York, New York |year=1999b |isbn=0-8160-3831-7 |url=https://archive.org/details/isbn_9780816038312/page/520|access-date=April 29, 2007}} * {{Cite book |last1=Goldmark |first1=Daniel |last2=Taylor |first2=Yuval |title=The Cartoon Music Book |publisher=Chicago Review Press |year=2002 |location=Chicago |isbn=978-1-55652-473-8}} * {{Cite book |last=Sandler |first=Kevin |title=Reading the Rabbit: Explorations in Warner Bros. Animation |year=1998 |publisher=Rutgers University Press |location=New Brunswick, New Jersey |isbn=0-8135-2538-1}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] c624wgg33h5l25gf0jyu56c2etwg59u 0 452725 2914148 2835872 2026-06-27T07:19:36Z Oesjaar 7467 Spasie 2914148 wikitext text/x-wiki 'n '''Geosentriese wentelbaan''', '''aardgesentreerde wentelbaan''' of '''aardwentelbaan''' behels enige voorwerp wat om die [[Aarde]] wentel, soos die [[Maan]] of kunsmatige [[satelliet]]e. In 1997 het [[Nasa]] beraam ongeveer 2&nbsp;465 kunsmatige werkende satelliete wentel om die Aarde, asook 6&nbsp;216 stukke [[ruimterommel]] soos bepaal deur die Goddard-ruimtevlugsentrum.<ref name="Goddard-1997">{{cite web |title=Satellite Situation Report, 1997 |publisher=NASA Goddard Space Flight Center |date=2000-02-01 |url=http://liftoff.msfc.nasa.gov/academy/rocket_sci/satellites/ssr.html |access-date=2006-09-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060823011134/http://liftoff.msfc.nasa.gov/academy/rocket_sci/satellites/ssr.html |archive-date=2006-08-23}}</ref>Meer as 16&nbsp;291 voorwerpe wat voorheen gelanseer is, het [[wentelbaanverval]] ondergaan en die Aarde se [[atmosfeer]] binnegedring.<ref name="Goddard-1997" /> 'n Ruimtevaartuig gaan in 'n [[wentelbaan]] wanneer sy [[Middelpuntsoekende krag|middelpuntsoekende]] versnelling vanweë [[swaartekrag]] minder of gelyk is aan die [[Middelpuntvliedende krag|middelpuntvliedende]] versnelling as gevolg van die horisontale komponent van sy snelheid. Vir 'n [[lae aardwentelbaan]] is hierdie snelheid ongeveer 7,8&nbsp;km/s (28&nbsp;100 km/h).<ref name=hill1999>{{citation | first1=James V. H. | last1=Hill | date=April 1999 | title=Getting to Low Earth Orbit | work=Space Future | url=http://www.spacefuture.com/archive/getting_to_low_earth_orbit.shtml | access-date=2012-03-18 | postscript=. | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120319163414/http://www.spacefuture.com/archive/getting_to_low_earth_orbit.shtml | archive-date=2012-03-19 }}</ref> Daarteenoor was die vinnigste bemande vliegtuigsnelheid wat ooit bereik is (buiten snelhede wat bereik is deur ruimtetuie wat na die Aarde terugkeer) 2,2&nbsp;km/s (7&nbsp;900&nbsp;km/h) deur die [[North American X-15]] in 1967.<ref name=shiner20071101>{{citation | url=http://www.airspacemag.com/history-of-flight/x-15_walkaround.html | title=X-15 Walkaround | date=November 1, 2007 | first1=Linda | last1=Shiner | publisher=Air & Space Magazine | access-date=2009-06-19 | postscript=. }}</ref> Die energie wat nodig is om 'n aardwentelbaansnelheid op 'n hoogte van 600&nbsp;km te bereik, is ongeveer 36&nbsp;[[Joule|mJ]]/kg, wat ses keer die energie is wat nodig is om slegs tot die ooreenstemmende hoogte te klim.<ref name=dimotakis1999>{{citation|display-authors=1 |last1=Dimotakis |first1=P. |last2=Garwin |first2=R. |last3=Katz |first3=J. |last4=Vesecky |first4=J. |title=100 lbs to Low Earth Orbit (LEO): Small-Payload Launch Options |publisher=The Mitre Corporation |date=October 1999 |pages=1–39 |url=http://en.scientificcommons.org/18569633 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170829090237/http://en.scientificcommons.org/18569633 |url-status=dead |archive-date=2017-08-29 |access-date=2012-01-21 |postscript=. }}</ref> Ruimtetuie met 'n [[perigeum]] van minder as 2&nbsp;000&nbsp;km is onderhewig aan [[Sleurkrag|lugweerstand]] van die [[Aardatmosfeer|Aarde se atmosfeer]],<ref>{{citation | last1=Ghosh | first1=S. N. | date=2000 | title=Atmospheric Science and Environment | publisher=Allied Publishers | isbn=978-8177640434 | url=https://books.google.com/books?id=d6Azu3sfPAgC&pg=PA48 | pages=47–48 }}</ref> wat die wentelbaan se hoogte verminder. Die tempo van die wentelbaanverval hang af van die satelliet se dwarssnit en [[massa]], sowel as variasies in die lugdigtheid van die boonste atmosfeer. Onder ongeveer 300&nbsp;km word die verval vinniger, met die leeftyd gemeet in dae. Sodra 'n satelliet se wentelbaan tot 110&nbsp;km daal, duur dit net ure voordat dit in die atmosfeer uitbrand.<ref name=slsa>{{citation | first1=John | last1=Kennewell | first2=Andrew | last2=McDonald | date=2011 | publisher=Commonwealth of Australia Bureau of Weather, Space Weather Branch | title=Satellite Lifetimes and Solar Activity | url=http://www.ips.gov.au/Educational/1/3/8 | access-date=2011-12-31 | postscript=. | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20111228025141/http://www.ips.gov.au/Educational/1/3/8 | archive-date=2011-12-28 | archivedate=2011-12-28 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20111228025141/http://www.ips.gov.au/Educational/1/3/8 }}</ref> Die snelheid wat nodig is om heeltemal van die Aarde se swaartekragveld te ontsnap en in die interplanetêre ruimte te beweeg, is ongeveer 11,2&nbsp;km/s (40&nbsp;300&nbsp;km/h).<ref name=williams2010>{{citation | first1=David R. | last1=Williams | date=November 17, 2010 | title=Earth Fact Sheet | work=Lunar & Planetary Science | publisher=NASA | url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html | access-date=2012-05-10 | postscript=. | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20101030234253/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html | archive-date=October 30, 2010 | archivedate=2013-05-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html }}</ref> ==Lys terme en begrippe== Hier volg 'n lys van verskillende geosentriese wentelbaanklassifikasies. ;[[Hoogte]]: soos hier gebruik, die hoogte van 'n voorwerp bo die gemiddelde oppervlak van die Aarde se oseane (gemiddelde seevlak) ;[[Analemma]]: 'n term in [[sterrekunde]] wat gebruik word om die posisies van die [[Son]] deur die jaar aan die hemelsfeer te beskryf. Dit lyk soos die figuur 8. ;[[Apogeum]]: die verste punt wat 'n satelliet of [[hemelliggaam]] van die Aarde af kan gaan, waarby die wentelsnelheid by sy minimum sal wees. ;[[Eksentrisiteit (sterrekunde)|Eksentrisiteit]]: 'n aanduiding van hoeveel 'n wentelbaan van 'n perfekte [[sirkel]] afwyk. Eksentrisiteit word bepaal vir enige ronde, [[Ellips|eliptiese]], [[Parabool|paraboliese]] en [[Hiperbool|hiperboliese]] baan. ;Ekwatoriale vlak: soos hier gebruik, 'n denkbeeldige vlak wat van die Aarde se [[ewenaar]] tot in die hemelruim strek. ;Ontsnappingsnelheid: soos hier gebruik, die minimum [[snelheid]] wat 'n voorwerp sonder aandrywing nodig het om onbepaald van die Aarde af weg te beweeg. 'n Voorwerp by dié snelheid sal 'n paraboliese baan binnegaan; bo dié snelheid sal dit 'n hiperboliese baan hê. ;[[Baanhelling]]: die hoek tussen 'n verwysingsvlak en 'n ander vlak of as. Soos hier gebruik, is die verwysingsvlak die Aarde se ekwatoriale vlak. ;Wentelboog: 'n denkbeeldige boog in die lug soos van enige plek op die Aarde se oppervlak gesien. ;Wentelperiode: soos hier gedefinieer, die tyd wat dit duur vir 'n satelliet om een wentelbaan om die Aarde te voltooi. ;[[Perigeum]]: die naaste punt wat 'n satelliet of hemelliggaam aan die Aarde kan kom, waarby die wentelsnelheid by sy maksimum sal wees. ;[[Sideriese dag]]: die tyd wat dit duur vir 'n hemelliggaam om 360° te roteer. Vir die Aarde is dit 23 uur, 56 minute, 4,091 sekondes. ;Sontyd: soos hier gebruik, die plaaslike tyd soos gemeet met 'n [[sonwyser]]. ;[[Snelheid]]: 'n voorwerp se spoed in 'n sekere rigting. Omdat snelheid as 'n [[vektor]] gedefinieer word, is beide spoed en rigting nodig om dit te bepaal. ==Soorte== Hier volg 'n lys van verskillende klassifikasies van geosentriese wentelbane. ===Hoogteklassifikasies=== [[Beeld:Orbits around earth scale diagram.svg|thumb|Streke van lae (siaan) en medium (geel) aardwentelbane op skaal. Die swart stippellyn is die geosinchroniese wentelbaan. Die groen stippellyn is die 20&nbsp;230&nbsp;km-wentelbaan wat gebruik word vir [[GPS]]-satelliete.]] ; Transatmosferiese wentelbaan: 'n geosentriese wentelbaan met 'n hoogte by [[apogeum]] hoër as 100&nbsp;km en 'n [[perigeum]] wat die gedefinieerde atmosfeer kruis.<ref>{{Cite web |last=McDowell |first=Jonathan |date=24 May 1998 |title=Jonathan's Space Report |url=https://planet4589.org/space/jsr/back/news.361.txt }}</ref> ; [[Lae aardwentelbaan]]: 'n geosentriese wentelbaan wat in hoogte wissel van 160 - 2&nbsp;000&nbsp;km bo die gemiddelde seevlak. By 160&nbsp;km neem een omwenteling ongeveer 90 minute, en die sirkelvormige wentelsnelheid is 8&nbsp;km/s. ; Medium aardwentelbaan: 'n geosentriese wentelbaan met 'n hoogte by apogeum wat wissel tussen 2&nbsp;000&nbsp;km en dié van die geosincroniese wentelbaan by 35&nbsp;786&nbsp;km. ; Geosinchroniese wentelbaan: 'n geosentriese sirkelbaan met 'n hoogte van 35&nbsp;786&nbsp;km. Die periode van die wentelbaan is gelyk aan een [[sideriese dag]], wat saamval met die rotasieperiode van die Aarde. Die snelheid is ongeveer 3&nbsp;km/s. ; Hoë aardwentelbaan: 'n geosentriese wentelbaan met 'n hoogte by apogeum hoër as dié van die geosinchroniese wentelbaan. 'n Spesiale geval van 'n hoë aardwentelbaan is die baie elliptiese wentelbaan, waar die hoogte by perigeum minder as 2&nbsp;000&nbsp;km is.<ref name="nasa">[http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |date=May 27, 2010 }}</ref> ===Baanhellingsklassifikasies=== ; Wentelbaan met 'n helling: ’n wentelbaan waarvan die [[Baanhelling|helling]] relatief tot die ekwatoriale vlak nie 0 is nie. ; Poolbaan: die baan van ’n satelliet wat met elke omwenteling bo of amper bo albei pole van die planeet verbygaan. Dit het dus ’n helling van (of baie naby aan) 90°. ===Eksentrisiteitsklassifikasies=== ; Sirkelbaan: ’n wentelbaan met ’n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van 0, wat ’n sirkel vorm. ; Elliptiese wentelbaan: ’n wentelbaan met ’n eksentrisiteit groter as 0 en minder as 1, wat ’n [[ellips]] beskryf. :; Baie elliptiese wentelbaan: 'n geosentriese wentelbaan met apogeum bo 35&nbsp;786 km en 'n lae perigeum (ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km) wat lei tot lang tydsduur naby apogeum. ::; Molnijabaan: ’n baie elliptiese wentelbaan met ’n helling van 63,4° en ’n wentelperiode van die helfte van 'n sideriese dag (ongeveer 12 uur). So ’n satelliet bestee die grootste deel van sy tyd oor ’n spesifieke gebied van die Aarde. ::; Toendrabaan: ’n baie elliptiese wentelbaan met ’n helling van 63,4° en ’n wentelperiode van een sideriese dag (ongeveer 24 uur). So ’n satelliet bestee die grootste deel van sy tyd oor ’n spesifieke gebied van die Aarde. ; Hiperboliese baan: ’n "wentelbaan" met ’n eksentrisiteit groter as 1. Die voorwerp se [[snelheid]] oorskry die ontsnappingsnelheid en sal dus uit die Aarde se gravitasieveld ontsnap en oneindig aanhou beweeg met ’n snelheid (relatief tot die Aarde) wat afneem tot ’n eindige waarde, bekend as die hiperboliese oorskotsnelheid. :; Ontsnappingsbaan: word gebruik om ’n interplanetêre [[ruimtetuig]] van die Aarde af weg te stuur, aangesien die oorskot bo die ontsnappingsnelheid sy [[heliosentriese wentelbaan]] van dié van die Aarde laat verskil. :; Vasvangbaan: die spieëlbeeld van die ontsnappingsbaan; ’n voorwerp met genoeg snelheid wat nie reguit op die Aarde gemik is nie, sal nader beweeg en versnel. ; Paraboliese baan: ’n "wentelbaan" met ’n eksentrisiteit presies gelyk aan 1. Die voorwerp se snelheid is gelyk aan die ontsnappingsnelheid en sal dus van die Aarde se gravitasie ontsnap en aanhou beweeg met ’n snelheid wat afneem tot 0. ’n Ruimtetuig wat met hierdie snelheid van die Aarde af lanseer word, sal wegbeweeg maar steeds die Aarde om die Son volg. Dis moontlik, maar onwaarskynlik, dat ’n voorwerp wat die Aarde nader, ’n paraboliese vasvangbaan volg – dit sal uiterse akkuraatheid in spoed en rigting verg. ===Rigtingsklassifikasies=== ; [[Prograde]] wentelbaan: ’n wentelbaan waar die voorwerp op die ekwatoriale vlak om die Aarde draai in dieselfde rigting as die Aarde se rotasie. ; [[Retrograde]] wentelbaan: ’n wentelbaan waar die voorwerp op die ekwatoriale vlak om die Aarde draai in die teenoorgestelde rigting as die Aarde se rotasie. ===Geosinchroniese klassifikasies=== ; Halfsinchroniese wentelbaan: ’n wentelbaan met ’n hoogte van ongeveer 20&nbsp;200&nbsp;km en ’n wentelperiode van ongeveer 12 uur. ; Geosinchroniese wentelbaan (GEO): 'n wentelbaan met ’n hoogte van ongeveer 35&nbsp;786&nbsp;km. So ’n satelliet sal oor 'n tydperk van 'n jaar ’n [[analemma]] (figuur 8) in die lug vorm. :; [[Geostasionêre wentelbaan]] (GSO): ’n geosinchroniese wentelbaan met ’n helling van nul. Vir ’n waarnemer op die grond sal die satelliet soos ’n vaste punt in die lug lyk. ::; Aardlibrasiepunte: ook bekend as die Aarde-Son-[[Lagrange-punt]]e; is onder meer by 105 grade wes en 75 grade oos. Meer as 160 satelliete is by dié twee punte gekonsentreer.<ref>[https://news.yahoo.com/s/space/20100503/sc_space/outofcontrolsatellitethreatensothernearbyspacecraft Out-of-Control Satellite Threatens Other Nearby Spacecraft], deur Peter B. de Selding, SPACE.com, 5/3/10. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100505183446/http://news.yahoo.com/s/space/20100503/sc_space/outofcontrolsatellitethreatensothernearbyspacecraft |date=May 5, 2010 }}</ref> :; [[Supersinchroniese wentelbaan]]: ’n bergingsbaan bo GSO/GEO. Satelliete sal weswaarts dryf. :; [[Subsinchroniese wentelbaan]]: ’n dryfbaan naby, maar onder GSO/GEO. Satelliete sal ooswaarts dryf. :; Rommelbaan: ’n wentelbaan ’n paar honderd kilometer bo die GSO waarheen satelliete aan die einde van hul lewensduur geskuif word. ===Spesiale klassifikasies=== ; Sonsinchroniese wentelbaan: ’n wentelbaan wat hoogte en helling kombineer sodat die satelliet elke keer op dieselfde plaaslike sontyd oor ’n gegewe punt op die planeet se oppervlak beweeg. So ’n baan kan ’n satelliet in konstante [[sonlig]] plaas en is nuttig vir beeldopname-, spioenasie- en weersatelliete. ; Maanbaan: die wentelkenmerke van die Aarde se [[Maan]]; gemiddelde hoogte van 384&nbsp;403&nbsp;km, elliptiese baan met 'n helling. ===Niegeosentriese klassifikasies=== ; Hoefysterbaan: ’n wentelbaan wat dit vir ’n waarnemer op die grond laat lyk asof die satelliet om die planeet wentel, terwyl dit eintlik saam met die planeet om die Son wentel. Sien asteroïede [[3753 Cruithne]]. ; Suborbitale ruimtevlug: ’n lansering waar ’n ruimtetuig die hoogte van ’n wentelbaan nader, maar nie die snelheid het om dit te handhaaf nie. ==Tangensiale snelhede by hoogtes== [[Beeld:Comparison satellite navigation orbits-afr.svg|thumb|260px|Die onderste as gee die wentelspoed van sommige wentelbane.]] {|class=wikitable ! Wentelbaan ! Middel-tot-<br>middelafstand ! Hoogte bo Aarde se oppervlak ! Wentelspoed ! Wentelperiode ! Spesifieke wentelenergie |- style="background:lightgrey;" | ''Aarde se rotasie by oppervlak van ewenaar (vir vergelyking; nie 'n wentelbaan)'' | ''6 378 km'' || ''0 km'' | ''1 674 km/h'' | ''23 uur 56 min. <br>4,09 sek.'' || ''-62,6 MJ/kg'' |- | Wenteling op Aarde se oppervlak (ewenaar) teoreties | 6 378 km || 0 km || 7,9 km/s || 1 uur 24 min. <br>18 sek. || -31,2 MJ/kg |- | Lae aardbaan | 6 600 - <br>8 400 km || 200 - 2 000 km | {{ubl| | Sirkelbaan: <br>7,7-6,9 km/s | Ellipties: <br>10,07-<br>8,7 km/s }} | 1 uur 29 min. - <br>2 uur 8 min. || -29,8 MJ/kg |- | Molnijabaan | 6 900 - <br>46 300 km || 500 - 39 900 km || 1,5-10 km/s || 11 uur 58 min. || -4,7 MJ/kg |- | Geostasionêr | 42 000 km || 35 786 km || 3,1 km/s || 23 uur 56 min. <br>4,09 sek. || -4,6 MJ/kg |- | Maan se baan | 363 000 - <br>406 000 km || 357 000 - <br>399 000 km || 0,97-<br>1,08 km/s || 27,27 dae || -0,5 MJ/kg |} ==Sien ook== * [[Geostasionêre wentelbaan]] * [[Heliosentriese wentelbaan]] * [[Lae aardwentelbaan]] * [[Sinchroniese rotasie]] * [[Sinchroniese wentelbaan]] * [[Subsinchroniese wentelbaan]] * [[Supersinchroniese wentelbaan]] == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimteverskynsels]] [[Kategorie:Hemelmeganika]] mq9e6r9c8xhmcku86e5p9xsvr4iibqg 0 453774 2913999 2913981 2026-06-26T12:50:48Z Balenda 83524 /* Ranglys van renjaers */ MON+BKT 2913999 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–8 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–8 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref> |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|219 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|147 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|106 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|57 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|35 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|19 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] b3sl7hd3u1agm2zhiyaq8dp43drhs9u 2914005 2913999 2026-06-26T12:54:55Z Aliwal2012 39067 /* Ranglys van renjaers */ opd tot by BKT 2914005 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–8 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–8 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref> |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|219 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|147 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|106 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|57 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|35 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|19 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 7mnuxwirhfkf0qiu1qyabtm624xasnq 2914010 2914005 2026-06-26T13:01:50Z Balenda 83524 /* Ranglys van vervaardigers */ MON+BKT 2914010 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2025 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–8 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–8 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref> |align=center|3 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–8 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{Nowrap|{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren}} | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !3 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !9 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !12 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !13 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !14 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !15 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !16 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !17 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|262 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|190 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|141 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|89 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|57 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|41 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|2 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] dcp5pd9fupahbsojxon73mmhoi9wgs0 0 453914 2914205 2913500 2026-06-27T11:34:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914205 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ousmane Dembélé | image = [[Lêer:Ousmane Dembele France v Senegal 16 June 2026-341 (cropped).jpg|240px]] | caption = Dembélé by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]] | full_name = Masour Ousmane Dembélé<ref name="Legion">{{cite journal |date=1 January 2019 |title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination |trans-title=Decree of 31 December 2018 on promotion and appointment |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000037909703 |journal=Official Journal of the French Republic |volume=2019 |issue=1 |id=PRER1835394D |access-date=26 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1997|5|15|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: France |publisher=FIFA |page=11 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}</ref> | birth_place = Vernon, [[Frankryk]] | height = 1,78 m<ref>{{cite web |url=https://www.psg.fr/en/players/ousmane-dembele |title=Ousmane Dembélé |date=15 May 1997 |publisher=Paris Saint-Germain FC |access-date=25 August 2025}}</ref> | position = Aanvaller | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2004–2009 | youthclubs1 = Madeleine Évreux | youthyears2 = 2009–2010 | youthclubs2 = [[Évreux FC 27|Évreux]] | youthyears3 = 2010–2015 | youthclubs3 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | years1 = 2014–2015 | clubs1 = [[Stade Rennais FC|Rennes II]] | caps1 = 22 | goals1 = 13 | years2 = 2015–2016 | clubs2 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] | caps2 = 26 | goals2 = 12 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = [[Borussia Dortmund]] | caps3 = 32 | goals3 = 6 | years4 = 2017–2023 | clubs4 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps4 = 127 | goals4 = 24 | years5 = 2023– | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 77 | goals5 = 34 | nationalyears1 = 2013–2014 | nationalteam1 = Frankryk o/17 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2014–2015 | nationalteam2 = Frankryk o/18 | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2015 | nationalteam3 = Frankryk o/19 | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Frankryk o/21 | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2016– | nationalteam5 = [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] | nationalcaps5 = 62 | nationalgoals5 = 11 | club-update = 17 Mei 2026 | nationalteam-update = 26 Junie 2026 }} '''Masour Ousmane Dembélé''' (gebore [[15 Mei]] [[1997]]) is ’n [[Frankryk|Franse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel vir die [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain]] en die [[Franse nasionale sokkerspan|Franse nasionale span]]. Dembélé het sy professionele loopbaan by Rennes begin, waar hy as Ligue 1 Jong Speler van die Jaar aangewys is in sy enigste seisoen met die eerste span. In 2016 het hy na die Duitse klub [[Borussia Dortmund]] oorgegaan, waar hy die [[DFB-Pokal]] gewen het in sy debuutseisoen en in die eindstryd aangeteken het. As een van die mees belowende jong talente in wêreldsokker beskou, het hy in 2017 by die Spaanse klub [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit vir ’n aanvanklike fooi van €105 miljoen — destyds die gesamentlik tweede duurste speler in die geskiedenis, saam met [[Paul Pogba]] en agter [[Neymar]]. Alhoewel hy nie heeltemal aan die verwagtinge by die klub voldoen het nie, het Dembélé verskeie binnelandse titels met Barcelona gewen, insluitend drie [[La Liga]]-, twee Copa del Rey- en twee Supercopa de España-titels. Dembélé het in 2023 na Frankryk teruggekeer en vir Paris Saint-Germain geteken vir ’n fooi van €50,4 miljoen. In die 2024/25-seisoen het hy sy loopbaan laat herleef met 33 doele en 15 doelpasse in 49 wedstryde, wat ’n sleutelrol gespeel het in PSG se oorwinning van die kontinentale drie-dubbel. Hy is aangewys as die Ligue 1 Speler van die Jaar en [[UEFA Champions League]] Speler van die Seisoen, het as die topskieter van Ligue 1 geëindig en die 2025 [[Ballon d'Or]] gewen. Na 20 wedstryde en vyf doele op jeugvlak, het Dembélé sy senior internasionale debuut vir Frankryk in 2016 gemaak. Hy was deel van die Franse span wat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|FIFA Wêreldbeker in 2018]] gewen het, en het ook deelgeneem aan die [[UEFA Europa-beker|Europeese Kampioenskap]] in 2021, die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbeker in 2022]] (waar hulle as naaswenners geëindig het), en die Europeese Kampioenskap in 2024.<ref name=":6">{{cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f|title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Desire Doue's Champions League final fireworks move PSG teenager into the top 10 - but this is Ousmane Dembele's Golden Ball|date=1 June 2025|website=Goal.com|access-date=3 June 2025}}</ref><ref name=":7">{{cite web|url=https://www.givemesport.com/best-football-players-in-the-world/|title=The 25 best footballers in the world right now - ranked in order|last1=Swan|first1=Rob|last2=Malyan|first2=Christy|date=10 November 2023|website=GiveMeSport|access-date=3 June 2025|last3=Murray|first3=Will}}</ref><ref name=":8">{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/insider/story/_/id/44237996/ousmane-dembele-psg-liverpool-france-best-player-world|title=After PSG beat Liverpool, we ask: Is Dembélé the world's best soccer player?|date=14 March 2025|website=ESPN|access-date=3 June 2025}}</ref> Dembélé is in Vernon, [[Normandië]], gebore. Sy ma is van [[Mauritanië]] en [[Senegal]], en sy pa is van [[Mali]]. Hy het as kind in Évreux sokker begin speel.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/23/ousmane-dembele-football-hottest-property-rennes-bayern-munich-ligue-1|title=Ousmane Dembélé: football's hottest property, if you can convince his mother|last=Aarons|first=Ed|date=23 March 2016|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=31 January 2017|archive-date=14 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414013530/https://www.theguardian.com/football/2016/mar/23/ousmane-dembele-football-hottest-property-rennes-bayern-munich-ligue-1|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Olivier|first=Mathieu|url=http://www.jeuneafrique.com/352918/societe/ousmane-dembele-nouvelle-etoile-dorigine-africaine-football-francais/|title=Qui est Ousmane Dembélé, la nouvelle étoile d'origine africaine du football français ?|date=30 August 2016|magazine=Jeune Afrique|language=fr|access-date=31 January 2017|archive-date=26 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826105414/http://www.jeuneafrique.com/352918/societe/ousmane-dembele-nouvelle-etoile-dorigine-africaine-football-francais|url-status=live}}</ref> == Klubloopbaan == === Rennes === Op 6 September 2014 het hy vir Rennes se tweede span gedebuteer. Hy het 13 doele in 18 wedstryde in sy eerste seisoen aangeteken. Op 6 November 2015 het hy sy eerste wedstryd vir Rennes se eerstespan in Ligue 1 gespeel.<ref>{{cite news|title=Angers – Rennes – Ligue 1|url=http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/live-sco-angers-stade-rennais_mtc782233/live.shtml|publisher=Eurosport|access-date=11 August 2017|date=6 November 2015|archive-date=11 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811143258/http://www.eurosport.fr/football/ligue-1/2015-2016/live-sco-angers-stade-rennais_mtc782233/live.shtml|url-status=live}}</ref> Op 22 November het hy sy eerste doel in Ligue 1 aangeteken. Hy het sy eerste drie-doel-wedstryd op 6 Maart 2016 teen [[FC Nantes|Nantes]] aangeteken. Hy het sy eerste seisoen met 12 doele in 29 wedstryde afgesluit. === Borussia Dortmund === Op 12 Mei 2016 het Dembélé ’n vyfjaar-kontrak met Borussia Dortmund geteken.<ref>{{Cite web|url=http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|title=Borussia Dortmund signs top talent Ousmane Dembélé|date=12 May 2016|publisher=[[Borussia Dortmund]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518002702/http://www.bvb.de/eng/News/Overview/Borussia-Dortmund-signs-top-talent-Ousmane-Dembele|archive-date=18 May 2016|access-date=12 May 2016|url-status=live}}</ref> Hy het sy eerste doel vir die klub op 20 September 2016 teen VfL Wolfsburg aangeteken en sy eerste Champions League-doel op 22 November teen [[Legia Warskou]]. Hy het in die DFB-Pokal-halfeindstryd teen [[FC Bayern München|Bayern München]] aangeteken en Dortmund gehelp om die eindstryd te bereik. Op 27 Mei 2017 het hy die eerste doel in die eindstryd teen [[Eintracht Frankfurt]] aangeteken, en Dortmund het 2–1 gewen. Hy het die seisoen met ses doele en 13 doelpasse afgesluit en is in die [[Bundesliga]]-span van die seisoen ingesluit en as Rookie van die Seisoen aangewys.<ref name="ToS">{{cite web|url=http://www.bundesliga.com/en/bundesliga-tv/official-bundesliga-team-of-the-season-2016-17-video-445402.jsp|title=Official Bundesliga Team of the Season for 2016/17|date=26 May 2017|publisher=Bundesliga|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612184358/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga-tv/official-bundesliga-team-of-the-season-2016-17-video-445402.jsp|archive-date=12 June 2018|access-date=29 May 2017|url-status=live}}</ref> === Barcelona === Op 25 Augustus 2017 het Barcelona ooreengekom om Dembélé vir €105 miljoen te koop. Hy het ’n vyfjaar-kontrak onderteken en die nommer 11-trui gekry.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/41044659|title=Ousmane Dembele: Barcelona agree £135.5m deal for Dortmund forward|date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|work=BBC Sport|archive-date=25 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825230601/http://www.bbc.com/sport/football/41044659|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com.au/story/3188187/borussia-dortmund-confirm-barcelona-close-to-ousmane-dembele-deal|title=Borussia Dortmund confirm Barcelona close to Ousmane Dembele deal|last=Marsden|first=Samuel|date=25 August 2017|website=ESPN FC|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825181927/http://www.espnfc.com.au/story/3188187/borussia-dortmund-confirm-barcelona-close-to-ousmane-dembele-deal|archive-date=25 August 2017|access-date=25 August 2017|url-status=live}}</ref> In sy eerste seisoen (2017/18) het hy vier doele in 24 wedstryde aangeteken en La Liga en die Copa del Rey gewen. In die 2018/19-seisoen het hy 14 doele aangeteken en weer La Liga gewen. Tussen 2019 en 2021 het hy verskeie hamstringbeserings gehad wat hom lank buite aksie gehou het. Hy het in September 2020 teruggekeer en in Oktober sy eerste doel na 380 dae aangeteken. In 2021 het hy weer ’n hamstringbesering opgedoen tydens die Europese Kampioenskap, wat ’n operasie vereis het. In die 2021/22-seisoen het hy 13 doelpasse in La Liga aangeteken en as die liga se topspelmaker geëindig. Op 14 Julie 2022 het hy sy kontrak met Barcelona tot 2024 verleng.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2672243/dembele-to-sign-contract-until-2024|title=Dembélé to sign contract until 2024|website=FC Barcelona|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220714132724/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2672243/dembele-to-sign-contract-until-2024|archive-date=14 July 2022|access-date=15 July 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2677465/ousmane-dembele-fc-barcelona-was-always-my-first-choice|title=Ousmane Dembélé: 'FC Barcelona was always my first choice'|website=FC Barcelona|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220714133613/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2677465/ousmane-dembele-fc-barcelona-was-always-my-first-choice|archive-date=14 July 2022|access-date=15 July 2022|url-status=live}}</ref> Sy vrystellingsklousule is op €50 miljoen vasgestel en later op 1 Augustus 2023 tot €100 miljoen verhoog.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/psg-trigger-ousmane-dembele-private-eur50m-release-clause-barcelona/blt4214c1d891f87071|title=PSG trigger Ousmane Dembele's 'private' €50m release clause with transfer from Barcelona set to be finalised this week|date=1 August 2023|publisher=Goal.com}}</ref> === Paris Saint-Germain === Op 12 Augustus 2023 het Dembélé by die Ligue 1-klub Paris Saint-Germain aangesluit op ’n kontrak tot Junie 2028, vir ’n bedrag van €50,4 miljoen.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/38106043/psg-sign-dembele-barcelona-agreeing-50m-deal|title=PSG sign Dembele from Barcelona after agreeing €50m deal|date=12 August 2023|publisher=ESPN}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3611320/agreement-on-transfer-of-ousmane-dembele-to-paris-st-germain|title=Agreement on transfer of Ousmane Dembélé to Paris St Germain|date=12 August 2023|website=FC Barcelona|access-date=12 August 2023}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/tomsanderson/2023/08/12/fc-barcelona-come-out-of-dembele-psg-transfer-richer-than-expected-after-pressuring-players-camp-reports/|title=FC Barcelona Come Out Of Dembele PSG Transfer Richer Than Expected After Pressuring Player's Camp: Reports|last=Sanderson|first=Tom|website=Forbes|access-date=14 August 2023}}</ref> Hy is aanvanklik die nommer 23-trui toegeken, maar het na nommer 10 oorgeskakel ná Neymar se vertrek uit die klub.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/ousmane-dembele-another-star-in-paris-psg-mercato-2324-equipe-premiere|title=Ousmane Dembélé, another star in Paris|date=12 August 2023|website=Paris Saint-Germain F.C.|language=en|access-date=12 August 2023}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/the-number-10-for-dembele-psg-paris-saint-germain|title=DEMB10UZ - The number 10 for Dembélé!|date=17 August 2023|website=Paris Saint-Germain F.C.|access-date=17 August 2023}}</ref> In sy eerste seisoen (2023/24) het hy PSG gehelp om die Ligue 1-titel en die Coupe de France te wen. In die 2024/25-seisoen het hy 33 doele en 15 doelpasse in 49 wedstryde aangeteken, PSG gelei tot die kontinentale drie-dubbel en as mede-topskieter in Ligue 1 geëindig met 21 doele. Hy is aangewys as die Ligue 1 Speler van die Jaar en het die Champions League gewen, met twee assists in die finaal. Op 22 September 2025 is hy met die FIFA Ballon d'Or bekroon.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c9v71gxp02ro|title=Tearful Dembele wins Ballon d'Or as PSG dominate|date=2025-09-22|website=BBC Sport|access-date=2025-09-23}}</ref> == Internasionale loopbaan == Dembélé is vir die eerste keer in Augustus 2016 vir die senior Franse nasionale span gekies. Hy het sy debuut op 1 September 2016 gemaak teen [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] en sy eerste doel vir Frankryk op 13 Junie 2017 teen [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] aangeteken.<ref>{{cite news |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40168358 |title=France 3–2 England |publisher=BBC Sport |date=13 June 2017 |access-date=11 August 2017 |archive-date=20 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181020184417/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40168358 |url-status=live }}</ref> Hy was deel van die Franse span wat die 2018 FIFA Wêreldbeker in [[Rusland]] gewen het, maar het nie in die eindstryd teen [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] gespeel nie.<ref name="WC2018">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44754965 |title=France 4–2 Croatia |first=Phil |last=McNulty |publisher=BBC Sport |date=15 July 2018 |access-date=18 December 2022}}</ref> Hy het deelgeneem aan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] in [[Katar]], waar Frankryk tweede geëindig het. Hy het in die eindstryd teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] begin en is in die 41ste minuut vervang nadat hy ’n strafskop veroorsaak het.<ref>{{cite web |last=Murray |first=Scott |date=18 December 2022 |title=2022 World Cup final: Argentina 3–3 France (aet, 4–2 on pens) – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/18/argentina-france-world-cup-2022-final-live?page=with:block-639f3b018f0834f3c057bd19&filterKeyEvents=false |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218223853/https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/18/argentina-france-world-cup-2022-final-live?page=with:block-639f3b018f0834f3c057bd19 |archive-date=18 December 2022 |access-date=18 December 2022 |website=[[The Guardian]]}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dembélé, Ousmane}} [[Kategorie:Franse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] tlkyconsbpw7of2sqk4gfjet3bt3gha 0 454043 2914127 2913835 2026-06-26T21:30:03Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2914127 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 25 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Skotland}} [[Darcey Carter]] (208)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (12)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vier wedstryde in die eerste rondte. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep dring na die uitklopfase deur.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), word die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit is van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopfase deur. Die groepwenner van albei groepe speel teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, word die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Op 21 Junie 2026 moes [[Lauren Agenbag]] weens siekte aan die toernooi onttrek en sy is met [[Saleema Imtiaz]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/imtiaz-replaces-agenbag-in-emirates-icc-international-panel-of-umpires-at-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Imtiaz replaces Agenbag in Emirates ICC International Panel of Umpires at ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Junie 2026 |accessdate=21 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Saleema Imtiaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 mis. |- | style="background:#fcc;"|Gerelegeer na die T20I-vrouewêreldbeker 2028-kwalifisering. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne neem aan die eerste rondte deel. Die twee beste spanne in elke groep dring na die uitklopfase deur,<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> terwyl die vier beste spanne van elke groep saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die T20I-vrouewêreldbeker 2028 kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/scotland-still-have-2028-t20-world-cup-automatic-qualification-incentive-1542661 |title=Scotland still have 2028 T20 World Cup automatic qualification incentive |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+4.724 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |4||3||1||0||'''6'''||+2.268 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.734 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |4||2||2||0||'''4'''||—0.849 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |4||0||4||0||'''0'''||—2.831 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |4||0||4||0||'''0'''||—3.640 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende vrouepaaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92299-sterre-kalis-becomes-first-netherlands-batter-to-reach-2000-t20i-runs.html |title=Sterre Kalis Becomes First Netherlands Batter to Reach 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92330-babette-de-leede-scripts-netherlands-cricket-history-with-2000-international-runs.html |title=Babette de Leede Scripts Netherlands Cricket History With 2000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4523420/t20-world-cup-2026-finals-run-homes-standings-group-a-b-australia-india-new-zealand-england-south-africa-west-indies |title=T20 World Cup finals race: How the groups are shaping up |publisher=[[Krieket Australië]] |date=22 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92329-nahida-akter-joins-elite-club-claims-200th-international-wicket-in-bangladeshs-world-cup-win.html |title=Nahida Akter Joins Elite Club, Claims 200th International Wicket in Bangladesh’s World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Shorna, spinners eliminate Pakistan from 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 158/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 161/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 31 (15) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Marizanne Kapp]] 81* (45) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ooit tussen Indië en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-ind-vs-sa-laura-wolvaardt-and-south-africa-look-for-a-change-in-fortunes-1542063 |title=Wolvaardt and South Africa look for a change in fortunes |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Prema Rawat]] (Ind) het haar T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-india-hand-prema-rawat-debut-cap-and-bat-in-harmanpreet-kaur-s-200th-t20i-1542212 |title=India hand Rawat debut cap and bat in Harmanpreet's 200th T20I |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 199/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 86 (13.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ellyse Perry]] 71 (48) | paaltjies1 = [[Sadia Iqbal]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 32 (25) | paaltjies2 = [[Sophie Molineux]] 2/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 113 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Aliya Riaz]] (Pak) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92614-aliya-riaz-reaches-200-international-caps-for-pakistan-during-t20-world-cup-clash.html |title=Aliya Riaz Reaches 200 International Caps for Pakistan During T20 World Cup Clash |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Molineux]] (Aus) neem haar 50ste T20I-paaltjie.'' * ''[[Ellyse Perry]] word ná [[Meg Lanning]] die tweede Australiese vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92597-ellyse-perry-becomes-second-australian-woman-after-meg-lanning-to-reach-8000-international-runs.html |title=Ellyse Perry Becomes Second Australian Woman, After Meg Lanning, to Reach 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Australiese krieketspeler wat tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en twee paaltjies neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92570-ellyse-perry-creates-t20-world-cup-history-then-says-shes-still-not-happy-with-her-game.html |title=Ellyse Perry Creates T20 World Cup History, Then Says She’s Still Not Happy with Her Game |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 136/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 139/5 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Juairiya Ferdous]] 33 (31) | paaltjies1 = [[Radha Yadav]] 3/28 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shafali Verma]] 53 (34) | paaltjies2 = [[Ritu Moni]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 4&nbsp;129<ref name="Bywoning25">{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92733-icc-womens-t20-world-cup-2026-crosses-125000-attendance-milestone-amid-record-breaking-crowds.html |title=ICC Women’s T20 World Cup 2026 Crosses 125000 Attendance Milestone Amid Record-Breaking Crowds |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Shafali Verma]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ritu Moni]] (Ban) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92756-ritu-moni-marks-150th-international-appearance-during-bangladeshs-womens-t20-world-cup-clash-against-india.html |title=Ritu Moni Marks 150th International Appearance During Bangladesh’s Women’s T20 World Cup Clash Against India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sobhana Mostary]] word ná [[Nigar Sultana Joty]] en [[Fargana Hoque]] die derde Bengaalse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92701-sobhana-mostary-becomes-third-bangladesh-women-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Sobhana Mostary Becomes Third Bangladesh Women to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word ná [[Suzie Bates]] (NZ) die tweede vroulike kolwer wat haar 4&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken. Sy is ook die vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat dié mylpaal behaal (in 164 kolfbeurte).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92700-smriti-mandhana-becomes-fastest-to-4500-t20i-runs-scripts-history-for-india.html |title=Smriti Mandhana Becomes Fastest to 4500 T20I Runs, Scripts History for India |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Met ’n bywoning van 4&nbsp;129 in hierdie wedstryd word die T20I-vrouewêreldbeker 2026 die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi wat deur ’n gehoor van meer as 125&nbsp;000 bygewoon is.<ref name="Bywoning25" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 208/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 120/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Tazmin Brits]] 114* (69) | paaltjies1 = [[Hannah Landheer]] 1/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Phebe Molkenboer]] 41 (41) | paaltjies2 = [[Ayabonga Khaka]] 3/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 88 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Tazmin Brits]] word ná [[Laura Wolvaardt]] die tweede Suid-Afrikaanse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92712-tazmin-brits-becomes-second-south-african-to-2000-t20i-runs-with-maiden-t20i-century.html |title=Tazmin Brits Becomes Second South African to 2000 T20I Runs with Maiden T20I Century |publisher=Female Cricket |date=26 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is ook haar eerste T20I-honderdtal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/south-africa-vs-netherlands-tazmin-brits-scores-maiden-hundred-women-t20-world-cup-2026/article71147737.ece |title=Tazmin Brits scores maiden hundred in South Africa vs Netherlands Women’s T20 World Cup 2026 match |publisher=The Hindu |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /> * ''[[Chloe Tryon]] (RSA) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/proteas/live-womens-t20-world-cup-proteas-v-netherlands-20260625-1000 |title=Brits hits record T20 century as Proteas remain on track for World Cup semi-finals |publisher=[[Nuus24]] |author=Lynn Butler |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Marizanne Kapp]], [[Dane van Niekerk]] en [[Suné Luus]] ook die vierde Suid-Afrikaanse vroulike kolwer met 1&nbsp;000 T20I-lopies en 50 T20I-paaltjies.'' * ''Die 328 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nederland en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/netherlands-women-south-africa-women-2461vs3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Netherlands Women vs South Africa Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |4||4||0||0||'''8'''||+2.342 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.008 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |5||3||2||0||'''6'''||–0.725 |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.122 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |5||1||4||0||'''2'''||—0.232 |- bgcolor="#fcc" |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |4||0||4||0||'''0'''||—1.277 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] 59 (62) | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-zealand-v-ireland-wrap-women-s-t20-world-cup-2026 |title=New Zealand stay in the hunt with last-gasp win over Ireland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde vroulike bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92327-sophie-ecclestone-becomes-first-england-bowler-to-reach-150-t20i-wickets.html |title=Sophie Ecclestone Becomes First England Bowler to Reach 150 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 98 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 99/5 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 30 (26) | paaltjies1 = [[Hayley Matthews]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Stafanie Taylor]] 27* (25) | paaltjies2 = [[Kavisha Dilhari]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Hayley Matthews]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Kavisha Dilhari]] (SL) teken haar 1&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92377-kavisha-dilhari-completes-1500-international-runs-during-womens-t20-world-cup-clash-against-west-indies.html |title=Kavisha Dilhari Completes 1500 International Runs During Women’s T20 World Cup Clash Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 2&nbsp;500ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92378-sri-lanka-veteran-nilakshika-silva-reaches-2500-international-runs-at-womens-t20-world-cup.html |title=Sri Lanka Veteran Nilakshika Silva Reaches 2500 International Runs at Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 131/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 132/4 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Darcey Carter]] 72* (52) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Izzy Sharp]] 62 (43) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 2/13 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Izzy Sharp]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92416-where-to-watch-match-19-new-zealand-women-vs-scotland-women-live-streaming-details.html |title=Where to Watch Match 19 – New Zealand Women vs Scotland Women? Live Streaming Details |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word ná [[Sarah Bryce|Sarah]] en [[Kathryn Bryce]] die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92559-darcey-carter-becomes-third-scottish-woman-to-reach-1000-t20i-runs.html |title=Darcey Carter Becomes Third Scottish Woman to Reach 1000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Lea Tahuhu]] word ná [[Sophie Devine]] en [[Amelia Kerr]] die derde Nieu-Seelandse vroulike bouler wat haar 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92530-lea-tahuhu-becomes-third-new-zealand-woman-to-reach-100-t20i-wickets.html |title=Lea Tahuhu Becomes Third New Zealand Woman to Reach 100 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-scotland-darcey-carter-hopes-for-more-cricket-after-threatening-upsets-1542643 |title=Carter hopes for more cricket after Scotland threaten T20 World Cup upsets |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 130/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 134/1 (15.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gaby Lewis]] 59 (50) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 1/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 106* (61) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 1/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Chamari Athapaththu]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Gaby Lewis]] word die eerste Ierse vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92612-gaby-lewis-becomes-first-irish-woman-to-reach-5000-international-runs.html |title=Gaby Lewis Becomes First Irish Woman to Reach 5000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Chamari Athapaththu]] (SL) teken haar 100ste T20I-ses aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/match-report |title=Athapaththu ton revives SL's semi-final hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=23 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Sy teken ook die eerste T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal tydens ’n lopiejaagtog aan.''<ref name="Batting" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/chamari-athapaththu-secures-ground-breaking-feat-becomes-first-ever-player-to-14025766.html/amp |title=Chamari Athapaththu secures ground-breaking feat, becomes first-ever player to... |publisher=The First Post |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Chamari Athapaththu word die eerste Sri Lankaanse vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92557-chamari-athapaththu-becomes-first-sri-lankan-woman-to-cross-8000-international-runs.html |title=Chamari Athapaththu Becomes First Sri Lankan Woman to Cross 8000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 186/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 148/5 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 65 (42) | paaltjies1 = [[Ashmini Munisar]] 2/42 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chinelle Henry]] 51* (30) | paaltjies2 = [[Charlie Dean]] 2/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Danni Wyatt-Hodge]] word die eerste Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92662-danielle-wyatt-hodge-becomes-first-england-cricketer-to-surpass-3500-t20i-runs.html |title=Danielle Wyatt-Hodge Becomes First England Cricketer to Surpass 3500 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''[[Hayley Matthews]] word die eerste Wes-Indiese vroulike bouler wat haar 126ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92659-hayley-matthews-creates-history-as-west-indies-leading-wicket-taker-in-womens-t20is.html |title=Hayley Matthews Creates History as West Indies’ Leading Wicket-Taker in Women’s T20Is |publisher=Female Cricket |date=25 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Die 334 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-west-indies-women-1026vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs West Indies Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/match-report |title=Wyatt-Hodge, Knight and bowlers power England into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=24 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 151/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 154/7 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sarah Bryce]] 47* (33) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 33 (16) | paaltjies2 = [[Katherine Fraser]] 2/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Sri Lanka wen vir die eerste keer drie wedstryde tydens dieselfde T20I-vrouewêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwy0p4jwrn7o |title=Sri Lanka beat Scotland to keep semi-final hopes alive |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=26 Junie 2026 |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> * ''Die 305 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-sri-lanka-women-3505vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for Sri Lanka Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte, sal hulle in die eerste halfeindstryd speel.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="Explainer" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = Wenner Groep B | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep A | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 9axd41p48l0vlri2fllmybhwe2wjj62 0 460874 2914184 2913975 2026-06-27T10:55:14Z Sobaka 328 /* Missie */ diagram 2914184 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Artemis II |titel = |kleur = |beeld = Earthset (art002e009288).jpg |beeld_wydte = 260px |beeld_onderskrif = Aardeondergang vanaf die Artemis 2, deur Christina Koch<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Reid |date=20 April 2026 |title=Post |url=https://x.com/astro_reid/status/2046009031613907029 |url-status=live |access-date=20 April 2026 |website=x.com}}</ref> |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Ander name |1 = Artemis 2 <br> Exploration Mission-2 (EM-2) |opskrif2 = Soort sending |2 = Bemande <br>maanwentelings-<br>toetsvlug |opskrif3 = Opgestuur deur |3 = [[Nasa]] |opskrif4 = Duur van sending |4 = 1 April tot 11 April 2026 (9 dae, 1 uur, 32 minute en 15 sekondes) |opskrif5 = Afstand afgelê |5 = 1 126 922 km<ref name="BBC">{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Nasa panel gives assessment of successful Artemis II mission |url=https://www.bbc.com/news/live/c3dlnzv5r71t?post=asset%3A3fb43455-d5cb-49e5-b4b7-7322196535c7#post |access-date=April 13, 2026 |website=BBC |language=en-US }}</ref> |opskrif6 = Ruimtetuig |6 = Orion CM-003 ''Integrity''<ref>@NASA (24 September 2025). "Integrity. That's what the Artemis II astronauts have decided to name their Orion spacecraft, which will take them from @NASAKennedy on their journey around the Moon and return them safely back to Earth" (Tweet). Besoek 24 September 2025 – via X (voorheen [[Twitter]])</ref> |opskrif7 = Lanseringsdatum |7 = 1 April 2026 |opskrif8 = Lanseringsterrein |8 = Kennedy-ruimtesentrum <ref name="HEOC">{{Cite web |last=Hill |first=Bill |date=Maart 2012 |title=Exploration Systems Development Status |url=http://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS%20MPCV%20GSDO_508.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211204753/https://www.nasa.gov/pdf/630149main_5-Hill_SLS |archive-date=11 Februarie 2017 |access-date=21 Julie 2012 |publisher=NASA Advisory Council}}</ref> |opskrif9 = Aankoms |9 = 11 April 2026 |opskrif10 = Landingstyd |10 = 11 April 2026 |opskrif11 = Landingsterrein |11 = [[Stille Oseaan]] |opskrif12 = Wenteltydperk |12 = 9 dae |opskrif13 = Volgende sending |13 = [[Artemis III]] |opskrif14 = Webtuiste |14 = {{URL|www.nasa.gov/artemis-2}} }} '''Artemis II''' (1–11 April 2026) was 'n bemande verbyvlug van die [[Maan]]. Dit was die eerste bemande vlug van die [[NASA]]-geleide [[Artemis-program]] en die eerste bemande vlug verder as 'n [[Lae aardwentelbaan|lae Aarde-wentelbaan]] sedert [[Apollo 17]] in 1972. Artemis II was die tweede vlug van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) en die eerste bemande vlug van die Orion-ruimtetuig, wat deur die vierlidbemanning "''Integrity''" genoem is. Die sending was 'n toetsvlug wat die Artemis 4-sending ondersteun het om mense na die maanoppervlak terug te bring. Oorspronklik aangewys as Verkenningsmissie-2 (EM-2) en bedoel om die gekanselleerde Asteroïde Herleidingsmissie te ondersteun, is die doelwitte daarvan hersien na die stigting van die Artemis-program in 2017. Die sending se primêre doel was om die Orion-ruimtetuig se stelsels, bemanningsbedrywighede en sendingprosedures te valideer voor volgehoue maanverkenning in toekomstige Artemis-missies.<ref>{{Cite web |last=Dinner |first=Josh |date=2026-03-31 |title=Here's what the Artemis 2 astronauts will be doing on each day of NASA's historic moon mission |url=https://www.space.com/space-exploration/missions/artemis-2-breakdown-what-to-expect-from-each-day-of-nasas-historic-moon-mission |access-date=2026-04-14 |website=Space }}</ref> Artemis 2 se missiedoelwitte was soortgelyk aan dié van [[Apollo 8]] in 1968, die eerste bemande maanvlug van die Apollo-program, terwyl die vrye terugkeerbaan ooreengestem het met dié wat deur [[Apollo 13]] in 1970 gevlieg is. Onder die vier bemanningslede het Victor Glover die eerste persoon van kleur geword, Christina Koch die eerste vrou, die Kanadese Ruimteagentskap-ruimtevaarder Jeremy Hansen die eerste nie-VSA-burger, en bevelvoerder Reid Wiseman die oudste persoon wat verder as 'n lae Aarde-wentelbaan en om die Maan gereis het. Tydens hul maanverbyvlug het die bemanning die rekord vir menslike afstand van die Aarde opgestel, en 'n maksimum afstand van 406 771 km bereik en Apollo 13 se rekord van 400 171 km gebreek. Na die lansering het Artemis 2 wydverspreide wêreldwye aandag gekry vir sy prestasies en inklusiewe bemanning, wat aanleiding gegee het tot die term "Maanvreugde". ==Geskiedenis== ===Missiebeplanning en keuse van lanseringsdatum (2017–2021)=== [[Lêer:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|links|duimnael|Amptelike bemanningsportret, kloksgewys van links: Koch, Glover, Hansen en Wiseman.]] In 2017 is Exploration Mission-2 beplan as 'n enkele lanseringsvlug van 'n Space Launch System (SLS) Block 1B-vuurpyl toegerus met die Exploration Upper Stage, wat 'n maan Blok 1 Orion-ruimtetuig dra, en 'n vragkapasiteit van 50.7 ton. Die missiekonsep het 'n ontmoeting met 'n [[Asteroïed|asteroïd]] behels wat deur die robotiese Asteroid Redirect Mission in 'n maanbaan geplaas sou word, wat [[ruimtevaarder]]s in staat stel om ruimtewandelings uit te voer en monsters te versamel.<ref name="Space.com3">{{cite web |last=Wall |first=Mike |date=10 April 10 2013 |title=Inside NASA's Plan to Catch an Asteroid (Bruce Willis Not Required) |url=http://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032556/https://www.space.com/20612-nasa-asteroid-capture-mission-explained.html |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=11 April 2013 |website=Space.com }}</ref> Nadat die Asteroïde-herleidingsmissie in April 2017 gekanselleer is,<ref name="SN-20170614">{{Cite news |last=Foust |first=Jeff |date=14 Junie 2017 |title=NASA closing out Asteroid Redirect Mission |url=https://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170615143924/http://spacenews.com/nasa-closing-out-asteroid-redirect-mission/ |archive-date=15 Junie 2017 |access-date=9 September 2017 |website=Space News }}</ref> het NASA 'n alternatiewe missie voorgestel wat 'n agt dae lange vrye terugkeerbaan om die Maan met 'n bemanning van vier ruimtevaarders behels.<ref name="NASA-20170804">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=4 Augustus 2017 |title=NASA's First Flight With Crew Will Mark Important Step on Journey to Mars |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728214952/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-will-mark-important-step-on-journey-to-mars/ |archive-date=28 Julie 2020 |access-date=8 Desember 2017 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref> [[Lêer:Artemis II patch.svg|duimnael|Artemis II skouerflits.]] Nog 'n voorstel uit 2017 het voorgestel om vier ruimtevaarders aan boord van Orion te stuur op 'n maansending van 8 tot 21 dae om die eerste element van die beplande [[Lunar Gateway]] ruimtestasie af te lewer.<ref name="NSF-20170406">{{cite web |last=Gebhardt |first=Chris |date=6 April 2017 |title=NASA finally sets goals, missions for SLS – eyes multi-step plan to Mars |url=https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821221210/https://www.nasaspaceflight.com/2017/04/nasa-goals-missions-sls-eyes-multi-step-mars/ |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=3 Mei 2017 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Hierdie voorstel het nie gerealiseer nie, en in Maart 2018 het NASA besluit dat die Gateway se aanvanklike module eerder op 'n kommersiële vuurpyl sou lanseer<ref>{{Cite web |title=NASA FY 2019 Budget Overview |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204033859/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/nasa_fy_2019_budget_overview.pdf |archive-date=4 Desember 2019 |access-date=12 November 2021 |publisher=[[NASA]] |page=14 |quote= Ondersteun die lansering van die Krag- en Aandrywingselement op 'n kommersiële lanseervoertuig as die eerste komponent van die LOP – Gateway}}</ref> as gevolg van vertragings in die konstruksie van die Mobiele lanseerplatform wat benodig word vir die kragtiger Verkenningsboonste stadium.<ref name="arstech4">{{cite web |last=Berger |first=Eric |date=13 April 2018 |title=NASA may fly crew into deep space sooner, but there's a price |url=https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026101148/https://arstechnica.com/science/2018/04/nasa-likely-to-fly-first-deep-space-mission-on-less-powerful-rocket/ |archive-date=16 Oktober 2019 |access-date=6 April 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die [[SpaceX]] Falcon Heavy is as die lanseervoertuig gekies.<ref name="SN-20210210">{{cite web |last=Foust |first=Jeff |date=19 Februarie 2021 |title=NASA selects Falcon Heavy to launch first Gateway elements |url=https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007155621/https://spacenews.com/nasa-selects-falcon-heavy-to-launch-first-gateway-elements/ |archive-date=7 Oktober 2023 |access-date=4 September 2022 |website=Space News }}</ref> Die Lunar Gateway-program is egter in Maart 2026 gekanselleer.<ref name="arstech9">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=25 Maart 2026 |title=NASA kills lunar space station to focus on ambitious Moon base |url=https://arstechnica.com/space/2026/03/nasa-kills-lunar-space-station-to-focus-on-ambitious-moon-base/ |access-date=25 Maart 2026 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hardeware-ontwikkeling, toetsing en integrasie (2021–2025)=== Op 11 Februarie 2023 het NASA die Artemis II-kernstadium se enjingedeelte na 'n horisontale posisie gedraai, wat die laaste belangrike mylpaal voor integrasie met die res van die voertuig was. Op 20 Maart is die enjingedeelte met die kernstadium in Gebou 103 by die Michoud-assembleringsfasiliteit in [[New Orleans]], [[Louisiana]], gekoppel. In Maart 2023 het NASA aanvanklik verwag om die voltooide kernstadium daardie somer aan die [[Kennedy-ruimtesentrum]] (KSC) te lewer,<ref name="Richardson Mar232023">{{Cite web |last=Richardson |first=Derek |date=23 Maart 2023 |title=Artemis 2 Space Launch System core stage nearly complete |url=https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331085930/https://www.spaceflightinsider.com/missions/artemis-program/artemis-2-space-launch-system-core-stage-nearly-complete/ |archive-date=31 Maart 2023 |access-date=31 Maart 2023 |website=SpaceFlight Insider }}</ref> maar teen Mei het die tydlyn na laat herfs 2023 verskuif.<ref name="arstech3">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=29 September 2023 |title=Rocket Report: Iran launches satellite; Artemis II boosters get train ride |url=https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929111259/https://arstechnica.com/space/2023/09/rocket-report-iran-launches-satellite-artemis-ii-boosters-get-train-ride/ |archive-date=29 September 2023 |access-date=2 Oktober 2023 |website=Ars Technica }}</ref> Die vier RS-25-enjins (serienommers E2047, E2059, E2062 en E2063) is teen 25 September 2023 op die kernlanseringstadium geïnstalleer.<ref name="Mohon O'Brien 2022">{{Cite web |last1=Mohon |first1=Lee |last2=O'Brien |first2=Kevin |date=27 Oktober 2022 |title=Space Launch System Engines: Launching Artemis Astronauts to the Moon |url=http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626184639/https://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/space-launch-system-engines-launching-artemis-astronauts-to-the-moon.html |archive-date=26 Junie 2023 |access-date=26 Junie 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Mohon September 2023">{{Cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 September 2023 |title=All Engines Added to NASA's Artemis&nbsp;II Moon Rocket Core Stage |url=https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925202615/https://blogs.nasa.gov/artemis/2023/09/25/all-engines-added-to-nasas-artemis-ii-moon-rocket-core-stage/ |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 |publisher=[[NASA]] }}</ref> Nadat 'n lek in die suurstofklep se hidroulika ontdek is, is enjin E2063 in April 2025 met E2061 vervang.<ref name="arstech5">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=30 April 2025 |title=NASA just swapped a 10-year-old Artemis II engine with one nearly twice its age |url=https://arstechnica.com/space/2025/04/nasa-just-swapped-a-10-year-old-artemis-ii-engine-with-one-nearly-twice-its-age/ |access-date=6 Mei 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Core Stage Move to VAB High Bay 2 (KSC-20241211-PH-KLS01 0054).jpg|links|duimnael|SLS-kernlanseerstadium vir Artemis II is kort nadat stapelbedrywighede in Desember 2024 begin het, in High Bay 2 van die lanseertuigmonteringsgebou opgelig.]] Die volledig toegeruste kernlanseerstadium is tussen 16 en 25 Julie 2024 aan KSC afgelewer.<ref>{{Cite web |last=Donaldson |first=Abbey A. |date=7 Junie 2024 |title=NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis&nbsp;II Moon Rocket Stage |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-invites-media-to-rollout-event-for-artemis-ii-moon-rocket-stage-2/ |access-date=12 Junie 2024 |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Core stage shipment">{{Cite web |date=16 Julie 2024 |title=Artemis&nbsp;II Core Stage on the Move |url=https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213130812/https://www.nasa.gov/image-article/artemis-ii-core-stage-on-the-move/ |archive-date=13 Desember 2025 |access-date=26 Julie 2024 |publisher=[[NASA]] |last=Luabeya|first=Monika}}</ref><ref name="youtube1">{{YouTube |id= KsSKP8SP2KA |title= Core Stage for NASA's Artemis II Mission Arrives at Kennedy Space Center's Vehicle Assembly Building }}</ref> Die aapassers wat benodig is vir die integrasie van die volledige lanseervoertuig het in Junie 2024 wesenlik voltooiing bereik en in September 2024 by KSC aangekom.<ref name="NASA-20240625">{{cite web |last=Mohon |first=Lee |date=25 Junie 2024 |title=Six Adapters for Crewed Artemis Flights Tested, Built at NASA Marshall |url=https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251016073459/https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/marshall/six-adapters-for-crewed-artemis-flights-tested-built-at-nasa-marshall/ |archive-date=16 Oktober 2025 |access-date=26 Junie 2024 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="Space.com2">{{cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2 September 2024 |title=The pieces of NASA's next 3 Artemis moon missions head to Florida launch site (photos) |url=https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210213331/https://www.space.com/nasa-artemis-moon-astronaut-missions-rocket-spacecraft-hardware-shipment-photos |archive-date=10 Desember 2025 |access-date=13 September 2024 |website=Space.com }}</ref> Die Artemis II-bemanning is op 3 April 2023 deur NASA-administrateur Bill Nelson aangekondig tydens sy "State of NASA"-toespraak by 'n NASA-fasiliteit by Ellington Field buite Houston, Texas,<ref name="sciam2">{{cite web |last=Pearlman |first=Robert Z. |date=3 April 2023 |title=NASA Announces the Astronaut Crew for Artemis II Lunar Flyby |url=https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403202218/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-announces-the-astronaut-crew-for-artemis-ii-lunar-flyby/ |archive-date=3 April 2023 |access-date=4 April 2023 |website=Scientific American }}</ref> en die bemanning het daardie aand 'n openbare verskyning by die nabygeleë NRG-stadion gemaak tydens die 2023 March Madness-basketbalkampioenskapwedstryd.<ref name="twitter2">{{Cite tweet |number=1645612953259974657 |user=Astro_Christina |title=You stood. All of you. You stood for taking on the challenge. For doing things that are hard. For exploring together. Of all the things we did last week to introduce Artemis II, this unexpected standing ovation was the moment I realized – You're all behind this. We are going. |first=Christina |last=Koch }}</ref> NASA het oorspronklik September 2024 geteiken om met vuurpylstapelingsbedrywighede te begin. Die skedule is egter met meer as twee maande vertraag weens ondersoeke na probleme met Orion se lewensondersteuningstelsel en onverwagte hitteskildskade wat waargeneem is na die Artemis I-herbetreding.<ref name="arstech2">{{cite news |last=Berger |first=Eric |date=17 Oktober 2024 |title=It's increasingly unlikely that humans will fly around the Moon next year |url=https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926153507/https://arstechnica.com/space/2024/10/artemis-ii-almost-certainly-will-miss-its-september-2025-launch-date/ |archive-date=26 September 2025 |access-date=20 Oktober 2024 |website=Ars Technica }}</ref> Vuurpylstapeling het op 20 November 2024 begin. Stapeling is op 20 Oktober 2025 voltooi met die installering van die volledig geïntegreerde Orion-ruimtetuig, ESM, en lanseringsonderbrekingstelsel bo-op die SLS-vuurpyl.<ref name="arstech6">{{cite web |last=Clark |first=Stephen |date=24 Oktober 2025 |title=Rocket Report: China tests Falcon 9 lookalike; NASA's Moon rocket fully stacked |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113003529/https://arstechnica.com/space/2025/10/rocket-report-china-tests-falcon-9-lookalike-nasas-moon-rocket-fully-stacked/ |archive-date=13 November 2025 |access-date=25 Oktober 2025 |website=Ars Technica }}</ref> ===Hitteskild-bekommernisse=== [[Lêer:Artemis I Orion heat shield.jpg|duimnael|Artemis I hitteskild toon skade na herwinning.]] Na die onbemande Artemis I-sending in November 2022 het NASA-ingenieurs onverwagte erosie van die Orion-ruimtetuig se ablatiewe hitteskild na atmosferiese herbetreding geïdentifiseer. Na-vluginspeksies het areas van houtskoolverlies in die [[AVCOAT]]-ablatiewe hitteskildmateriaal gevind, waarin gedeeltes van die materiaal meer uitgebreid geërodeer het as wat deur voorvlugmodelle voorspel is. NASA het berig dat temperature binne die bemanningsmodule binne ontwerplimiete gebly het, maar die onverwagte gedrag het verdere ondersoek aangespoor. Nabybeelde van die skade is eers in Mei 2024 publiek vrygestel, toe dit in 'n verslag deur die NASA-kantoor van Inspekteur-generaal verskyn het.<ref>{{Cite report |url=https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |title=NASA's Readiness for the Artemis II Crewed Mission to Lunar Orbit |date=1 Mei 2024 |publisher=NASA Office of Inspector General |pages=8–11 |access-date=27 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002095327/https://oig.nasa.gov/wp-content/uploads/2024/05/ig-24-011.pdf |archive-date=2 Oktober 2024 |url-status=live }}</ref> In April 2024 het NASA 'n onafhanklike hersieningspan saamgestel om die hitteskildprestasie en die agentskap se voorgestelde benadering vir die Artemis II-sending te beoordeel. Die hersiening het in Desember 2024 afgesluit, waarna NASA aangekondig het dat hulle met Artemis II sou voortgaan met die bestaande hitteskild. NASA het 'n perskonferensie gehou om hul bevindinge uiteen te sit, maar die publiek vrygestelde weergawe van die hersieningspan se verslag is omvattend geredigeer, wat kritiek van sommige voormalige NASA-ingenieurs en ruimtevaarders ontlok het rakende die vlak van deursigtigheid.<ref name="Berger 2026-01-09">{{Cite news |last=Berger |first=Eric |author-link=Eric Berger (journalist) |date=9 Januarie 2026 |title=Is Orion's heat shield really safe? New NASA chief conducts final review on eve of flight. |url=https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118012348/https://arstechnica.com/space/2026/01/nasa-chief-reviews-orion-heat-shield-expresses-full-confidence-in-it-for-artemis-ii/ |archive-date=18 Januarie 2026 |access-date=27 Januarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> NASA-ingenieurs het bepaal dat die verkolingsverlies wat tydens Artemis I waargeneem is, veroorsaak is deur warm gasse wat in die AVCOAT-materiaal vasgevang is, wat gelei het tot afsplintering, krake en verhoogde gelokaliseerde materiaalverlies tydens hertoetrede. Eerder as om die hitteskild vir Artemis II te vervang, het NASA die hertoetrede-trajek gewysig deur die daalhoek te verhoog, wat die tyd wat die ruimtetuig in die termiese omgewing wat met die skade geassosieer word, sou deurbring, verminder het. Volgens NASA het modellering en grondtoetse aangedui dat hierdie verandering verdere verkolingsverlies sou beperk terwyl dit binne Orion se strukturele en termiese marges sou bly.<ref name="Berger 2026-01-09" /> As deel van die sertifiseringsproses vir Artemis II het NASA addisionele toetse en ontledings uitgevoer, insluitend evaluerings van scenario's wat meer uitgebreide hitteskildskade behels. NASA het verklaar dat hierdie ontledings getoon het dat die onderliggende struktuur van die Orion-kapsule ongeskonde sou bly en in staat sou wees om die bemanning te beskerm onder toestande wat dié oortref wat verwag word tydens die sending se herbetreding.<ref name="Berger 2026-01-09" /> In Januarie 2026 het NASA-administrateur Jared Isaacman verklaar dat hy die voortsetting van Artemis II met die bestaande hitteskild ondersteun nadat hy die agentskap se analise hersien het en met ingenieurs en eksterne kundiges vergader het. Sommige deelnemers wat voorheen kommer uitgespreek het, het aangedui dat die bykomende data hul vrae beantwoord het, terwyl ander steeds beswaar gemaak het teen die vlug van die sending sonder 'n herontwerpte hitteskild. NASA het verklaar dat ontwerpveranderinge wat AVCOAT-deurlaatbaarheid aanspreek, beplan word vir die hitteskild wat vir Artemis III bedoel is.<ref name="Berger 2026-01-09" /> ===Missievertragings=== [[Lêer:Artemis II Orion Solar Array Wings Installed (jsc2025e016293).jpg|links|duimnael|Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule vir die Artemis II-sending word in Maart 2025 voorberei.]] Tydens voorlopige oorsigte in 2011 is die lanseringsdatum iewers tussen 2019 en 2021 geplaas, maar daarna is die lanseringsdatum uitgestel tot 2023."<ref name="NASA-20190308">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=8 Maart 2019 |title=NASA's Deep Space Exploration System is Coming Together |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/orion/nasas-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801183030/https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-deep-space-exploration-system-is-coming-together/ |archive-date=1 Augustus 2019 |access-date=10 Maart 2019 |website=NASA |publisher=[[NASA]]}}</ref><ref name="NSF-20181228">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=28 Desember 2018 |title=Crewed Orion spacecraft passes critical design review |url=https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153635/https://www.nasaspaceflight.com/2018/12/crewed-orion-passes-critical-design-review/ |archive-date=16 Februarie 2019 |access-date=9 Maart 2019 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> In Januarie 2024 is verwag dat die sending in September 2025 sou lanseer."<ref name="SN-20240109">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=9 Januarie 2024 |title=NASA delays Artemis 2 and 3 missions |url=https://spacenews.com/nasa-delays-artemis-2-and-3-missions/ |url-access=subscription |access-date=10 Januarie 2024 |website=Space News }}</ref> In Oktober 2024 het die NASA-kantoor van die Inspekteur-generaal egter bepaal dat die Exploration Ground Systems-span hul tyd wat vir die oplossing van enige onvoorsiene probleme opgeberg was, uitgeput het, wat die kantoor laat besluit het dat die lanseringsdatum van September 2025 waarskynlik vertraag sou word.{{r |arstech2}} In Desember 2024 het die uitgaande administrateur Nelson aangekondig dat die lansering vertraag is weens die maande van ingenieursondersoeke na probleme met die lewensondersteuningstelsel en hitteskild, maar hulle het 'n lansering in April 2026 gemik."<ref name="NYT-20241205">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=5 Desember 2024 |title=NASA Missions to Return to the Moon Delayed Until 2026 and 2027 |url=https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025012300/https://www.nytimes.com/2024/12/05/science/nasa-moon-artemis-delayed-2027.html |archive-date=25 Oktober 2025 |access-date=6 Desember 2024 |newspaper=[[The New York Times]] }}</ref><ref name="NASA-20241205">{{cite press release |title=NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions |date=5 Desember 2024 |publisher=[[NASA]] |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |last=Donaldson |first=Abbey A. |access-date=6 Desember 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205185711/https://www.nasa.gov/news-release/nasa-shares-orion-heat-shield-findings-updates-artemis-moon-missions/ |archive-date=5 Desember 2024 }}</ref> In Maart 2025 het ''AmericaSpace'' berig dat die lanseringsdatum met twee maande tot Februarie 2026 versnel kon word. NASA het in 'n verklaring gereageer en gesê dat hulle nie die hersiene datum kon bevestig nie, maar het opgemerk: "Ons soek maniere om 'n vroeëre lansering moontlik te maak indien moontlik, moontlik so gou as Februarie 2026. 'n Februarie-teiken stel die agentskap in staat om voordeel te trek uit doeltreffendheid in die vloei van bedrywighede om die SLS-vuurpyl, Orion-ruimtetuig en ondersteunende grondstelsels te integreer terwyl die veiligheid van die bemanning as die topprioriteit gehandhaaf word."<ref name="americaspace1">{{Cite web |last=Longo |first=Alex |date=22 Maart 2025 |title=NASA Accelerates Artemis 2 by Two Months |url=https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113111951/https://www.americaspace.com/2025/03/22/nasa-accelerates-artemis-2-by-two-months/ |archive-date=13 Januarie 2026 |access-date=28 Maart 2025 |website=AmericaSpace }}</ref> Teen Augustus 2025 het meer hoofstroommedia soos ''NASASpaceflight'', die joernalis Eric Berger en die Amerikaanse senator en voormalige ruimtevaarder Mark Kelly ook berig dat die sending na Februarie 2026 verskuif is."<ref name="NSF-20250802">{{cite web |last=Rosenstein |first=Sawyer |date=2 Augustus 2025 |title=Artemis II astronauts discuss mission status ahead of in-capsule training |url=https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102022311/https://www.nasaspaceflight.com/2025/08/artemis-ii-astronaut-interviews/ |archive-date=2 Januarie 2026 |access-date=6 Augustus 2025 |website=NASASpaceflight.com }}</ref><ref name="twitter3">{{cite tweet |number=1951004815930302557 |user=SciGuySpace |title=Former astronaut Mark Kelly says Artemis II is launching in February 2026. This is consistent with the schedule I've been hearing. Officially NASA has said "no later than" April 2026. |first=Eric |last=Berger |access-date=5 Augustus 2025 }}</ref> In September 2025 het amptenare van die ruimteagentskap aangekondig dat hulle 'n lanseringsvenster nastreef wat op 5 Februarie 2026 oopgemaak het.<ref name="arstech1">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=23 September 2025 |title=NASA targeting early February for Artemis II mission to the Moon |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226061826/https://arstechnica.com/space/2025/09/nasa-targeting-early-february-for-artemis-ii-mission-to-the-moon/ |archive-date=26 Desember 2025 |access-date=24 September 2025 |website=Ars Technica }}</ref> [[Lêer:Artemis II Rollout (NHQ202601170068).jpg|duimnael|Die Artemis II-stapel word uit die VAB uitgerol voor sy Februarie-lanseringspoging, Januarie 2026.]] Die vroegste lanseringsvenster vir Artemis II was oorspronklik vasgestel vir vroeg in Februarie 2026,<ref name="twitter4">{{cite tweet |number=2008895848839520633 |user=SciGuySpace |title=Based upon information from a couple of people, as of last night NASA is still working toward the Feb. 5–11 launch window for Artemis II. A big tell will be whether NASA rolls the rocket to the pad about 10 days from now. |first=Eric |last=Berger |access-date=7 Januarie 2026 }}</ref><ref name="SN-20260107">{{Cite web |last=Foust |first=Jeff |author-link=Jeff Foust |date=January 7, 2026 |title=NASA continues to work toward February launch of Artemis 2 |url=https://spacenews.com/nasa-continues-to-work-toward-february-launch-of-artemis-2/ |url-access=subscription |access-date=8 Januarie 2026 |website=Space News }}</ref> maar lanseringsvoorbereidings is vertraag weens die Noord-Amerikaanse winterstorm van Januarie 2026.<ref name="kraft1302">{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=30 Januarie 2026 |title=NASA Updates Artemis II Wet Dress Rehearsal, Launch Opportunities |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201205056/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/01/30/nasa-updates-artemis-ii-wet-dress-rehearsal-launch-opportunities/ |archive-date=1 Februarie 2026 |access-date=30 Januarie 2026 |website=[[NASA]] }}</ref> Op 18 Januarie 2026 is die geïntegreerde SLS-vuurpyl, Orion-kapsule en lanseringstoring vanaf die Voertuigmonteringsgebou na Lanseringskompleks 39B uitgerol.<ref name="NYT-20260117">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=17 Januarie 2026 |title=NASA's Giant Rocket Completes Slow Roll Toward Artemis&nbsp;II Moon Voyage |url=https://www.nytimes.com/2026/01/17/science/nasa-artemis-ii-rocket-moon.html |access-date=18 Januarie 2026 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 }}</ref> 'n Nat kleedrepetisie van die aftelling het op 2 Februarie plaasgevind.<ref name="Redstone Rocket 2026-01-282">{{cite web |last=Schultz |first=Eric |date=January 28, 2026 |title=Marshall at center of return to moon with Artemis II |url=https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128093819/https://www.theredstonerocket.com/tech_today/article_ff3b24d3-b284-424b-8286-c8c9709f2e62.html |archive-date=28 Januarie 2026 |access-date=28 Januarie 2026 |website=The Redstone Rocket }}</ref> Na die toets het NASA aangekondig dat die lansering tot Maart uitgestel sou word weens 'n vloeibare waterstoflek wat tydens die gesimuleerde aftelling plaasgevind het. Benewens die lek, moes 'n klep wat verband hou met die druk van die Orion-bemanningsmodule se luik herdraai word, en die afsluitingsoperasies het langer geneem as beplan.<ref>{{Cite web |date=3 Februarie 2026 |title=NASA Conducts Artemis II Fuel Test, Eyes March for Launch Opportunity |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225203052/https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/03/nasa-conducts-artemis-ii-fuel-test-eyes-march-for-launch-opportunity/ |archive-date=25 Februarie 2026 |access-date=3 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref> 'n Tweede nat kleedrepetisie het op 19 Februarie plaasgevind en was suksesvol.<ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=19 Februarie 2026 |title=NASA Begins Artemis II Launch Pad Ops After Successful Fuel Test |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/19/nasa-begins-artemis-ii-launch-pad-ops-after-successful-fuel-test/ |access-date=20 Februarie 2026 |website=NASA }}</ref> Op 21 Februarie is 'n heliumvloeiprobleem waargeneem, wat 'n terugrol na die Voertuigmonteringsgebou (VAB) veroorsaak het en die sending tot April vertraag het.<ref>{{Cite web |date=21 Februarie 2026 |title=NASA Troubleshooting Artemis II Rocket Upper Stage Issue, Preparing to Roll Back |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/21/nasa-troubleshooting-artemis-ii-rocket-upper-stage-issue-preparing-to-roll-back/ |access-date=21 Februarie 2026 |website=NASA |last=Kraft|first=Rachel H.}}</ref><ref name="Clark 2026-02-21">{{Cite news |last=Clark |first=Stephen |date=21 Februarie 2026 |title=NASA says it needs to haul the Artemis II rocket back to the hangar for repairs |url=https://arstechnica.com/space/2026/02/nasa-says-it-needs-to-haul-the-artemis-ii-rocket-back-to-the-hangar-for-repairs/ |access-date=22 Februarie 2026 |work=Ars Technica }}</ref> Die terugrol het op 25 Februarie om 9:38 vm EST begin en die geïntegreerde SLS-vuurpyl het omstreeks 8:00 nm terug by die VAB aangekom.<ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Rolls Back to Vehicle Assembly Building |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-rolls-back-to-vehicle-assembly-building/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Februarie 2026 |title=NASA Artemis II Rocket Returns for Repairs |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/02/25/nasa-artemis-ii-rocket-returns-for-repairs/ |access-date=25 Februarie 2026 |website=NASA |last=Niles-Carnes|first=Elyna}}</ref> NASA-administrateur Jared Isaacman het gesê dat 'n werklike lanseringsdatum eers bevestig sou word nadat 'n suksesvolle nat kleedrepetisie voltooi was en die resultate geanaliseer is.<ref name="NYT-20260117" /><ref>{{cite web |last=Singh |first=Anamica |date=1 Februarie 2026 |title=Artemis 2 wet launch begins at NASA's Kennedy Space Center: Launch date, astronauts and other details |url=https://www.wionews.com/science/artemis-2-wet-launch-begins-nasa-kennedy-space-center-1769928410232/amp |access-date=1 Februarie 2026 |website=Wion }}</ref> ===Lanseringskedulering=== [[Lêer:Artemis II Preflight (NHQ202603200057).jpg|duimnael|Die boonste deel van die sendingmodule, soos gesien op 20 Maart 2026.]] Op 12 Maart, na 'n Vluggereedheidsoorsig (VGV), is sewe twee-uur lanseringsvensters aangekondig vir 1-6 en 30 April, met die eerste lanseringsvenster op 1 April 2026.<ref>{{Cite web |date=12 Maart 2026 |title=NASA Now Targeting April 1 for Artemis II's Launch Around The Moon |url=https://spacepolicyonline.com/news/nasa-now-targeting-april-1-for-artemis-ii-launch-around-the-moon/ |access-date=14 Maart 2026 |website=spacepolicyonline.com |last=Smith |first=Marcia}}</ref> Op 18 Maart het NASA aangekondig dat die Artemis II Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl en Orion-ruimtetuig die volgende dag na lanseerplatform 39B by die agentskap se Kennedy-ruimtesentrum in [[Florida]] uitgerol sou word. Intussen het die Artemis II-bemanning in kwarantyn in [[Houston]], [[Texas]], gegaan om te verseker dat hulle gesond bly voor die lansering.<ref>{{Cite web |date=18 Maart 2026 |title=NASA Finalizes Artemis II Rollout, Crew Begins Quarantine |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/18/nasa-finalizes-artemis-ii-rollout-crew-begins-quarantine/ |access-date=18 Maart 2026 |website=NASA |last=Dean|first=Brandi}}</ref> Op 20 Maart, na 'n vertraging weens sterk winde,<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=Artemis II Moon Rocket Heads Back to Launch Pad |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/artemis-ii-moon-rocket-heads-back-to-launch-pad/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> is die SLS 'n tweede keer vanaf die VAB na lanseerplatform 39B uitgerol.<ref>{{Cite web |date=20 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Rocket Arrives at Launch Pad 39B |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/20/nasas-artemis-ii-rocket-arrives-at-launch-pad-39b/ |access-date=20 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> ==Bemanning== Artemis II is beman deur vier ruimtevaarders: bevelvoerder Reid Wiseman, vlieënier Victor Glover, en missiespesialis Christina Koch, almal van die NASA Astronaut Corps, saam met missiespesialis Jeremy Hansen van die Kanadese Astronaut Corps.<ref name="Artemis Crew">{{unbulleted list citebundle | {{Cite web |last=O'Shea |first=Claire |date=3 April 2023 |title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722041405/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/ |archive-date=22 July 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[NASA]]}} | {{Cite web |last=Wall |first=Mike |date=3 April 2023 |title=Meet the 4 astronauts flying on NASA's Artemis 2 moon mission |url=https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529052354/https://www.space.com/artemis-2-moon-mission-astronauts-meet-the-crew |archive-date=29 Mei 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=Space.com}} | {{Cite web |last1=Wattles |first1=Jackie |last2=Strickland |first2=Ashley |date=3 April 2023 |title=The four astronauts NASA picked for the first crewed moon mission in 50 years |url=https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810074034/https://www.cnn.com/2023/04/03/world/artemis-2-astronaut-crew-scn/index.html |archive-date=10 Augustus 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |publisher=[[CNN]]}} | {{Cite web |last=Stamm |first=Amy |date=3 April 2023 |title=Meet the Crew of Artemis II |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408183145/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/meet-crew-artemis-ii |archive-date=8 April 2023 |access-date=9 Augustus 2023 |website=airandspace.si.edu}} }}</ref> Op 22 November 2023 is Jenni Gibbons as Hansen se plaasvervanger aangewys,<ref>{{Cite news |last=Nassar |first=Hana Mae |date=22 November 2023 |title=Canadian astronauts receive new assignments |url=https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122161422/https://vancouver.citynews.ca/2023/11/22/canadian-astronauts-gibbons-kutryk/ |archive-date=22 November 2023 |access-date=22 November 2023 |work=citynews.ca |location=Vancouver }}</ref> en op 3 Julie 2024 is Andre Douglas as die plaasvervanger vir die drie NASA-ruimtevaarders aangewys.<ref name="globalnews1">{{cite news |last=Connolly |first=Amanda |date=16 Desember 2020 |title=A Canadian astronaut will be on NASA's Artemis deep space lunar orbit as well the first non American to leave earth orbit |url=https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |archive-date=16 Desember 2020 |access-date=18 Desember 2020 |newspaper=Global News }}</ref> Glover het die eerste persoon van kleur geword, Koch die eerste vrou, Wiseman die oudste persoon, en Hansen die eerste nie-Amerikaner wat om die Maan gereis het. Hierdie sending was Hansen se eerste ruimtevlug. Hansen en Gibbons, albei Kanadese, is deur die Kanadese Ruimteagentskap gekies as deel van 'n 2020-verdrag<ref>{{Cite web |title=View Treaty – Canada.ca |url=https://www.treaty-accord.gc.ca/text-texte.aspx?lcid=1033&id=105652&t=638206873238152706 |access-date=20 Januarie 2026 |website=www.treaty-accord.gc.ca |quote=Article 7, Section 1(b), Clause 15. Provide one crew opportunity on Artemis II (the first crewed flight returning astronauts to the lunar environment) and one crew opportunity to the Gateway, timing of such crew opportunities shall take into account major CSA milestones, program constraints, and crew flight availability }}</ref> tussen die Verenigde State en Kanada wat die deelname van Kanadese ruimtevaarders aan die Artemis-program vergemaklik het.<ref name="Artemis Crew" />{{r |globalnews1}}<ref>{{Cite web |title=Meet the astronauts on NASA's Artemis II moon mission |url=https://www.nbcnews.com/science/space/nasa-moon-astronauts-artemis-ii-mission-rcna255621 |website=NBC News |date=2026-03-31|last1=Chow|first1=Denise|last2=Blackman|first2=Jay|last3=Al Roker|first3=Al}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=6 major records the Artemis II astronauts will smash as NASA returns to the moon |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/farthest-fastest-and-most-diverse-6-major-records-the-artemis-ii-astronauts-will-smash-as-nasa-returns-to-the-moon |access-date=30 Maart 2026 |website=Live Science }}</ref> Hierdie sending het die rekord vir die meeste mense in die diep ruimte op een slag gebreek,<ref name="p831">{{cite web | last=Kabir | first=Radifah | title=Artemis II broke 8 big records: How the Moon mission changed space history forever | website=India Today | date=11 April 2026 | url=https://www.indiatoday.in/science/story/artemis-2-mission-records-broken-farthest-humans-deep-space-moon-nasa-2026-2894719-2026-04-11 | access-date=12 April 2026}}</ref> wat op drie gestel is tydens [[Apollo 8]] in Desember 1968. Rise, 'n sagte speelding is as die gewigloosheidaanwyser aan boord van Artemis II saam met die ruimtevaarders geplaas, is ontwerp deur die 8-jarige Lucas Ye.<ref>{{Cite web |date=10 April 2026 |title=How an 8-year-old designed a zero-gravity indicator for Artemis II |url=https://www.cbsnews.com/news/zero-gravity-indicator-artemis-ii-8-year-old/ |access-date=12 April 2026 |website=CBS News |last=Breen|first=Kerry}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Yu |first1=Yi-Jin |title=8-year-old watches his plush toy rocket to the moon with Artemis II mission |url=https://abcnews.com/GMA/Living/8-year-olds-plush-toy-design-moon-artemis/story?id=131605806 |access-date=12 April 2026 |website=ABC News |date=2 April 2026|last2=Uff|first2=Nic}}</ref> ==Missie== [[Lêer:Artemis II Doelwitte.png|duimnael|Diagram wat die beplande doelwitte van die Artemis II-sending toon.]] Artemis II se missie was 'n bemande vlugtoets met vier ruimtevaarders wat die werkverrigting van die Ruimtelanseringstelsel (SLS) vuurpyl saam met die Orion-ruimtetuig en sy Europese Diensmodule (ESM) in die diep ruimte geëvalueer het. Die eerste dag van die sending is grootliks in 'n hoë Aarde-wentelbaan deurgebring, waar die bemanning stelselkontroles uitgevoer het. Orion het in 'n hoogs elliptiese, hoë Aarde-wentelbaan geopereer met 'n periode van ongeveer 24 uur, wat uitgebreide toetsing van aanboordstelsels moontlik gemaak het. Gedurende hierdie fase het die bemanning lewensondersteuning en ander kritieke ruimtetuigstelsels geëvalueer, en 'n afspraak- en nabyheidsoperasiedemonstrasie uitgevoer met die gebruikte Tussentydse Kriogeniese Aandrywingsfase (ICPS) as 'n teiken. Nadat NASA-missiebestuurders Orion se werkverrigting bevestig het, het die ruimtetuig 'n translunêre inspuiting (TLI) ontsteking uitgevoer om die Aarde-wentelbaan te verlaat. Orion het toe na die Maan gereis op 'n vrye terugkeerbaan, om die verre kant gelus voordat dit natuurlik na die Aarde teruggekeer het op 'n vrye terugkeerbaan sonder om bykomende aandrywing vir die terugbeen te benodig.<ref name="NASA-20180827">{{cite web |last=Hambleton |first=Kathryn |date=27 Augustus 2018 |title=First Flight With Crew Important Step on Long-Term Return to Moon |url=https://www.nasa.gov/missions/artemis/nasas-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to-mars/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830041134/http://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to |archive-date=30 Augustus 2018 |access-date=6 April 2023 |website=NASA |publisher=[[NASA]] }}</ref><ref name="NSF-20200625">{{cite web |last=Sloss |first=Philip |date=25 Junie 2020 |title=NASA studying practice rendezvous options for Artemis 2 Orion |url=https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627132313/https://www.nasaspaceflight.com/2020/06/nasa-rendezvous-options-artemis-2-orion/ |archive-date=27 Junie 2021 |access-date=28 Junie 2021 |website=NASASpaceflight.com }}</ref> Dit is opmerklik dat die bemanning elke dag van die vlug "wekroepe" van Missiebeheer ontvang het, 'n NASA-tradisie sedert die Apollo-missies, bestaande uit musiek wat ontwerp is om die bemanning op 'n bestendige ritme te hou en moraal te verhoog, en inspirerende toesprake wat spesifiek vir die vlug opgeneem is, insluitend boodskappe van Apollo-ruimtevaarders Charlie Duke en Jim Lovell.<ref name="NASA Day 5">{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 5: Crew Starts Day with Suit Demo |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/05/artemis-ii-flight-day-5-crew-starts-day-with-suit-demo/ |access-date=April 5, 2026 |publisher=[[NASA]] |last=Graf|first=Abby}}</ref><ref name="Zakrzewski 2026">{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Artemis II Flight Day 6: Crew Ready for Lunar Flyby |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/06/artemis-ii-flight-day-6-crew-ready-for-lunar-flyby/ |access-date=6 April 2026 |language=en-US |website=NASA |last=Zakrzewski |first=Joseph}}</ref> Artemis II se trajek kan in verskeie sleutelfases verdeel word, oor 'n reis van ongeveer nege dae:<ref name="esa1">{{cite web |title=Artemis II |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131053827/https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II |archive-date=31 Januarie 2026 |access-date=3 Junie 2024 |website=www.esa.int |publisher=European Space Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122071745/https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |archive-date=22 Januarie 2026 |access-date=13 September 2025 |website=NASA }}</ref> ===Lansering=== [[Lêer:Artemis II Lansering.png|links|duimnael|Belangrike fases van die Artemis II-lansering en -opstyging.]] [[Lêer:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|duimnael|Artemis II styg op 1 April 2026 vanaf lanseerkompleks 39B by NASA se Kennedy-ruimtesentrum in Florida op.]] Die bemanning het op 27 Maart by Kennedy Space Center aangekom,<ref name="NASA-2026a">{{Cite web |date=27 Maart 2026 |title=Artemis II Crew Arrives at Launch Site, Shares Moon Mascot |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/27/artemis-ii-crew-arrives-at-launch-site-shares-moon-mascot/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Low|first=Lauren E.}}</ref> en die aftelling vir die lansering het op 30 Maart begin.<ref>{{Cite web |date=30 Maart 2026 |title=NASA's Artemis II Launch Mission Countdown Begins |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/30/nasas-artemis-ii-launch-mission-countdown-begins/ |access-date=31 Maart 2026 |website=NASA |last=Costa|first=Jason}}</ref> Die sending is op 1 April om 22:35:12 UTC (18:35:12 EDT, plaaslike tyd by die lanseringsterrein) aan boord van 'n SLS-vuurpyl gelanseer vanaf Kennedy Space Center se Lanseringskompleks 39B.<ref name="NASA Launch Time">{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=1 April 2026 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=1 April 2026 |website=NASA }}</ref><ref>{{cite web |last1=Speed |first1=Richard |date=2 April 2026 |title=Artemis II blasts off on first crewed lunar mission since Apollo |url=https://www.theregister.com/2026/04/02/artemis_ii/ |access-date=7 April 2026 |website=theregister.com }}</ref> Dit was die eerste bemande lansering vanaf LC-39B sedert STS-116 in 2006. Die vier RS-25 hoofenjins op die kernstadium het ongeveer sewe sekondes voor lansering ontbrand; nadat hul werkverrigting teen volle krag bevestig is, het die soliede vuurpyl-aanjaers (waarvan die ontsteking nie omgekeer kan word nie) by T-0 ontbrand en die meerderheid van die stukrag gedurende die eerste twee minute van die vlug verskaf. Die skeiding van die aanjaers het teen ongeveer 5 000 km/h op 'n hoogte van 48 km plaasgevind. Die aanjaers het daarna ongeveer ses minute na die lansering in die Atlantiese Oseaan neergestort. Anders as die Ruimtependeltuig-boosters, is die SLS-boosters nie teruggevind nie.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit" /> Wiseman het die lansering vanaf die linker sitplek van Orion by die primêre kontroles gemonitor. Die vlug was ten volle outomaties, en geen bemanningsingryping was nodig nie, alhoewel Wiseman 'n afbreekbevel kon uitgereik het indien nodig. Die kernstadium het vir ongeveer agt minute gebrand voor skeiding, wat Orion in 'n hoogs elliptiese wentelbaan met 'n apogeum van ongeveer 2 300 km gelaat het, byna vyf keer hoër as die [[Internasionale Ruimtestasie]], maar 'n suborbitale perigeum. Die ICPS se boonste stadium het nie tydens die aanvanklike styging gevuur nie.<ref name="Berger 2025-10-01">{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=1 Oktober 2025 |title=In their own words: The Artemis II crew on the frenetic first hours of their flight |url=https://arstechnica.com/space/2025/10/in-their-own-words-the-artemis-ii-crew-on-the-frenetic-first-hours-of-their-flight/ |access-date=20 Januarie 2026 |website=Ars Technica }}</ref> Die kernstadium het ongeveer twee uur na lansering 'n vernietigende terugkeer oor die Stille Oseaan gemaak.<ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=January 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> ===Hoë Aarde-wentelbaan en stelselkontrole=== [[Lêer:Artemis II Launch Abort System Jettison.png|duimnael|Die lansering-wegbreekstelsel nadat dit oorboord afgegooi is, soos gesien deur 'n outomatiese kamera op Integrity.]] Onmiddellik nadat die hoofenjin afgeskakel is, het Koch en Hansen van hul sitplekke afgeklim om noodsaaklike lewensondersteuningstelsels aan boord van die ruimtetuig op te stel en te toets, insluitend die watertenk, brandbestrydingsmaskers en toilet. Alle stelsels is nagegaan (nadat die bemanning klein probleme met die toilet en watereenheid opgelos het),<ref name="AP 2026-04-03">{{cite web |last1=Dunn |first1=Marcia |date=3 April 2026 |title=WATCH: NASA shares update on Artemis II mission around the moon, 2 days after launch |url=https://www.pbs.org/newshour/amp/science/watch-live-nasa-shares-update-on-artemis-ii-mission-around-the-moon-2-days-after-launch |access-date=4 April 2026 |website=PBS News |agency=Associated Press of New York }}</ref><ref name="Goodwin 2026">{{Cite news |last=Goodwin |first=Grace Eliza |date=5 April 2026 |title=Artemis II astronauts have toilet trouble on Moon mission |url=https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no |access-date=6 April 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> wat sendingbestuurders die vertroue gegee het om voort te gaan met die ICPS-ontsteking by die apogeum, ongeveer 50 minute na opstyg, om Orion se perigeum te lig.<ref name="AP 2026-04-03" /><ref name="perigee1">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Maneuver Complete; NASA to Hold Press Conference |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-maneuver-complete-nasa-to-hold-press-conference/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref> Voor hierdie brand was Orion se perigeum suborbitaal (in die atmosfeer), 'n doelbewuste veiligheidsmaatreël wat 'n natuurlike herbetreding verseker het sonder om enige bykomende brandwonde in die geval van 'n groot anomalie te vereis. Die ICPS-brand het die perigeum uit die atmosfeer gelig en die ruimtetuig in 'n stabiele lae Aarde-wentelbaan geplaas.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="Press Kit">{{Cite book |url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/01/artemis-ii-press-kit.pdf |title=Artemis II Press Kit |date=Januarie 2026 |publisher=NASA |access-date=6 April 2026 }}</ref> Toe die ruimtetuig hierdie nuwe perigeum ongeveer 'n uur later bereik het, het dit 'n 15-minuut-ontsteking uitgevoer om sy volgende apogeum tot 71 000 km; 38 000 nmi te verhoog, wat 'n 23.5-uur hoë Aarde-wentelbaan tot stand gebring het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> Dit was die eerste keer dat 'n bemande ruimtetuig 'n hoë Aarde-wentelbaan binnegegaan het sonder om direk na die Maan te beweeg.<ref>{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II crew begins "crazy first day" in space after exhilarating launch |url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-first-day-in-space-moon-mission/ |access-date=11 Apri 2026 |website=CBS News |last=Harwood|first=William}}</ref> Na hierdie verbranding, wat byna al die brandstof in die ICPS verbruik het, het die Orion en ESM van die boonste verhoog geskei. Die bemanning het toe 'n "nabyheidsoperasies"-demonstrasie uitgevoer met die ICPS as 'n teiken. Oor ongeveer 70 minute het Glover, nou in die linker sitplek van Orion, handmatige beheer van die ruimtetuig geneem en 'n reeks maneuvers uitgevoer om hanteringseienskappe te evalueer en tegnieke vir toekomstige dokoperasies te oefen. Die ICPS was toegerus met 'n dokteiken, wat toetse van Orion se vermoë om handmatig relatief tot 'n ander ruimtetuig te maneuvreer met behulp van ingeboude navigasiesensors en reaksiebeheerstelselstuwers moontlik gemaak het.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee" /><ref>{{Cite web |last=Kraft |first=Rachel H. |date=20 Maart 2024 |title=Key Test Drive of Orion on NASA's Artemis II to Aid Future Missions |url=https://www.nasa.gov/humans-in-space/key-test-drive-of-orion-on-nasas-artemis-ii-to-aid-future-missions/ |access-date=5 April 2026 |website=NASA |language=en-US }}</ref> Na die demonstrasie het Orion teruggekeer na outomatiese beheer terwyl die ICPS 'n uitwentelbaan-verbranding vir atmosferiese herbetreding oor die Stille Oseaan uitgevoer het,<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref name="proxPerigee">{{Cite web |date=1 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Proximity Operations Complete, Perigee Raise Burn Up Next |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/01/artemis-ii-flight-update-proximity-operations-complete-perigee-raise-burn-up-next/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA |last=Zakrzewski|first=Joseph}}</ref>en sy vrag CubeSats gedurende hierdie fase ontplooi het.<ref name="Press Kit" /> Na hierdie operasies het die bemanning die kajuit vir ruimtevlug herkonfigureer, hul vliegwiel-oefentoestel opgestel en dit gebruik om 'n lewensondersteuningstelsel-strestoets deur middel van fisiese aktiwiteit uit te voer, beide aërobiese en weerstandsoefeninge uitgevoer met behulp van 'n kompakte kabelgedrewe stelsel wat ontwerp is om binne die ruimtetuig se massa- en volumebeperkings te werk, en aandete geëet.<ref name="Berger 2025-10-01" /><ref>{{cite web |last=Hanson |first=Mike |date=3 April 2026 |title=Artemis II crew space moon mission |url=https://www.wesh.com/article/artemis-ii-crew-space-moon-mission/70927464 |access-date=9 April 2026 |website=WESH}}</ref> Die eerste slaapperiode is in twee vieruur-segmente verdeel, onderbreek om 'n 43-sekonde-ontbranding deur die Europese Diensmodule te monitor wat die ruimtetuig se perigeum weer verhoog het om voor te berei vir 'n translunêre inspuiting (TLI) ontbranding.<ref name="perigeeBurn">{{Cite web |date=2 April 2026 |title=Artemis II Flight Update: Perigee Raise Burn Complete |url=https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-perigee-raise-burn-complete/ |access-date=2 April 2026 |website=NASA }}</ref> Na die ontbranding het die ruimtevaarders teruggekeer slaap terwyl NASA-bestuurders die ruimtetuig se werkverrigting hersien het voordat hulle die TLI-ontbranding gemagtig het.<ref name="Berger 2025-10-01" /> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Artemis-program]] dtfonrre11f44v8zli7t4rf9x0jargm 0 462284 2914014 2911750 2026-06-26T13:10:57Z Balenda 83524 /* Bande */ 2914014 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 25em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{MC-VLAG}} 2026 Formula 1 Louis Vuitton <br/>Grand Prix de Monaco |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Monte Carlo Formula 1 track map.svg|260px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>7 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Monaco-renbaan|Circuit de Monaco]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:12.051</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:13.481 (ronde 76 van 78)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]</small> || <small>[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] [[Ford Motor Company|Ford]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[7 Junie]] [[2026]] op die [[Monaco-renbaan]] in [[Monte Carlo]] gehou. Dit was die sesde ren van die kampioenskapseisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Monaco |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Supersag (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Ultrasag (C4) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Hipersag (C5) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/1 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.978 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.204 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.491 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.537 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.983 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/2 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.026 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.137 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.194 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.405 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.529 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/practice/3 |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.720 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.047 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.051 |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.483 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.662 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.599 | 1:12.704 | '''1:12.051''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:13.490 | '''1:12.499''' | 1:12.094 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.777 | 1:12.934 | 1:12.279 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:13.293''' | 1:12.774 | 1:12.351 | align=center|4 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.408 | 1:12.722 | 1:12.434 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.214 | 1:13.238 | 1:12.445 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.159 | 1:12.983 | 1:12.624 | align=center|7 |- !8 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:13.630 | 1:12.919 | 1:12.765 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.469 | 1:13.762 | 1:13.226 | align=center|9 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.498 | 1:13.471 | 1:13.412 | align=center|10 |- !11 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.321 | 1:13.787 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.348 | 1:13.815 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:13.923 | 1:13.902 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.573 | 1:13.995 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:14.685 | 1:14.248 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:14.683 | data-sort-value=16| ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.722 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:14.747 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:14.814 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:15.283 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:15.349 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:16.061 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:18.423<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/monaco/qualification.aspx |titel=Monaco 2026 - Kwalificaties |uitgever=Statsf1.com}}</ref> |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/qualifying |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1286/monaco/starting-grid |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-06}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | '''{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|78 | 2:23:31.243 | align=center|1 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|78 | +6.271 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +20.369 | align=center|9 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +23.394 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +24.261 | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +26.553 | align=center|10 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|78 | +29.010 | align=center|15 | align=center|'''6''' |- |- !8 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|78 | +33.413 | align=center|11 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} '''[[Esteban Ocon]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | align=center|78 | +37.140 | align=center|17 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]''' | align=center|78 | +41.899 | align=center|21 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|78 | +42.748 | align=center data-sort-value="23" |Kuipe '''*¹''' | |- !12 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | align=center|78 | +43.353 | align=center|6 | |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|78 | +44.102 '''*²''' | align=center|13 | |- !14 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|78 | +48.964 '''*³''' | align=center|14 | |- !15 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|78 | +49.153 '''*⁴''' | align=center|18 | |- !16 ^'''†''' | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | Botsing | align=center|12 | |- !data-sort-value=17|DNF | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|64 | Ongeluk | align=center|4 | |- !data-sort-value=18|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | Ongeluk | align=center|22 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Battery | align=center|8 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|27 | Meganies | align=center|19 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|15 | Remme | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Enjin | align=center|2 | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1286/monaco/race-result.html |titel=Formula 1 Louis Vuitton Grand Prix de Monaco 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-24}}</ref> |} '''*¹''' [[Gabriel Bortoleto]] het uit die kuipe weggespring; sy sestiende plek op die wegspringrooster het leeg gebly.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] het negende geëindig, maar het 'n tien-sekonde tydstraf gekry vir die veroorsaak van 'n botsing.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_27_-_causing_a_collision_with_car_55.pdf |titel=Car 27 collided with Car 55 in Turn 8 |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Franco Colapinto]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ontvang vir 'n spoedoortreding in die kuipelaan; dit het geen effek op sy posisie op die finale puntelys gehad nie.<br/> '''*⁴''' [[Sergio Pérez]] het die wedren in die elfde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van tien sekondes ontvang omdat sy regtervoorwiel buite die wegspringblok was tydens die herbegin van die wedren na die rooi vlag.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_11_-_false_start_-_out_of_position_at_restart.pdf |titel=Car 11 was out of position at the restart after the red flag |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_infringement_-_car_11_-_false_start_-_out_of_position_at_restart.pdf |titel=Car 11 was out of position at the restart after the red flag |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |datum=7 Junie 2026}}</ref><br/> ^'''†''' [[Carlos Sainz jr.]] het tydens die wedren uitgeval, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|88 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|58 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|43 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|35 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|24 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|244 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|165 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|116 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|69 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|50 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|35 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Formule Een-wedrenverslae|Monaco]] [[Kategorie:Sport in 2026|Monaco]] [[Kategorie:Monaco]] 09fcyhs88etf5mckysuqsnnougqc9h3 0 462509 2914016 2911728 2026-06-26T13:11:33Z Balenda 83524 /* Bande */ 2914016 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{ES-VLAG}} 2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Catalunya 2007.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>14 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Barcelona-Catalunya]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:14.679</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:20.122 (ronde 44 van 66)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small> [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]] </small>||<small> [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> || <small> [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] Barcelona-Katalonië Grand Prix''' is op 14 Junie by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] in Montmeló, naby [[Barcelona]] in Spanje gehou. Dit was die sewende wedren van die seisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Barcelona-Catalunya |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C2) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C4) |align=center|[[Lêer:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:16.363 |- ! 2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.568 |- ! 3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:16.883 |- ! 4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:17.047 |- ! 5 | align=center|67 | {{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.216 |- |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.426 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:15.435 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.483 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.799 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:16.015 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:15.679 |- ! 2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.893 |- ! 3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.922 |- ! 4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:15.925 |- ! 5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:16.381 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Pos. !rowspan=2|No. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:15.717 | '''1:15.228''' | '''1:14.679''' | align=center|1 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | '''1:15.625''' | 1:15.418 | 1:14.743 | align=center|2 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:15.977 | 1:15.295 | 1:14.998 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.287 | 1:15.361 | 1:15.001 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.352 | 1:15.484 | 1:15.021 | align=center|5 |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.427 | 1:15.754 | 1:15.077 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.138 | 1:15.518 | 1:15.090 | align=center|7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.673 | 1:15.585 | 1:16.542 | align=center|8 |- !9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:16.066 | 1:15.768 | 1:16.657 | align=center|9 |- !10 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:15.964 | 1:15.281 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:16.425 | 1:15.840 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:16.616 | 1:16.001 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.590 | 1:16.191 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.599 | 1:16.261 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:16.571 | 1:16.389 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:16.881 | 1:17.827 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:17.073 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.424 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:17.545 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:17.757 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:18.758 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:18.815 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:20.918 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1287/barcelona-catalunya/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-13}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|66 | 1:32:28.105 | align=center|2 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|66 | +19.561 | align=center|1 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|66 | +23.719 | align=center|4 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|66 | +40.497 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|66 | +58.661 | align=center|7 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|14 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|8 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|65 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|65 | +1 ronde '''*¹''' | align=center|13 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|12 | |- !12 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|16 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|17 | |- !14 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|64 | +2 rondes | align=center|19 | |- !15 ^'''†''' | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|62 | Stuurprobleem | align=center|10 | |- !16 ^'''†''' | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|61 | Enjin | align=center|3 | |- !17 ^'''†''' | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|61 | Tegniese probleem | align=center|15 | |- !data-sort-value=19|NC | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|53 | +11 rondes | align=center|18 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|66 | Battery | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|31 | Enjin | align=center|9 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|17 | Tegniese probleem | align=center|20 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|5 | Ratkas | align=center|21 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1287/barcelona-catalunya/race-result.html |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-14}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1287/barcelona-catalunya/fastest-laps.html |titel=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-06-14}}</ref> |} {{Pictogram vinnigste ronde}} [[Lewis Hamilton]] teken die vinnigste ronde van die wedren aan.<br/> '''*¹''' [[Franco Colapinto]] kry na die ren 'n tydstraf van tien sekondes vir geel vlae ignoreer.<br/> '''†''' [[Charles Leclerc]], [[Kimi Antonelli]] en [[Oliver Bearman]] het tydens die wedren uitgeval, maar is geklassifiseer omdat hulle meer as 90% van die wedrenafstand voltooi het. == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 3chsoe8e5v6knr8jxioeas0kytq78ko 0 462869 2914156 2913799 2026-06-27T07:52:29Z ~2026-36032-58 209795 /* Verwysings */ 2914156 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo of the Bhumjaithai Party.svg|duimnael]] '''Bhumjaithai-party''' ('''BJT'''; Thai: พรรคภูมิใจไทย; ''Phak Phumchaithai'', letterlik ''"Thaise Trotse-party"'') is 'n [[Konserwatisme|konserwatiewe]], populistiese politieke party in [[Thailand]].<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Bhumjaithai-Party |title=Bhumjaithai Party |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref> Die party is op 5 November 2008 gestig in afwagting van die uitspraak van die Konstitusionele Hof van Thailand op 2 Desember 2008, waarin die People's Power Party (PPP), die Thai Nation Party en die Neutrale Demokratiese Party (PMT) ontbind is.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Thailand/Constitutional-framework |title=Thailand – Constitutional framework |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fuller |first=Thomas |title=Thai Court Dissolves Ruling Party |work=The New York Times |date=2 Desember 2008}}</ref> Na hierdie ontbindings het voormalige lede van die PMT en die ''Friends of Newin''-faksie van die PPP by Bhumjaithai aangesluit.<ref>{{Cite book |last=McCargo |first=Duncan |title=Routledge Handbook of Contemporary Thailand |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-1138087426}}</ref> Sedertdien het die party 'n belangrike rol in Thaise koalisieregerings gespeel en was dit vanaf 2023 die leidende party in die regeringskoalisie onder eerste minister [[Srettha Thavisin]], voordat regeringsveranderinge in 2024 plaasgevind het.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Thailand |title=Thailand |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref> Bhumjaithai volg 'n [[Populisme|populistiese beleidsagenda]], waarvan sommige elemente ontleen is aan [[Thaksin Shinawatra]] se [[Thai Rak Thai Party]] en sy opvolger, die People's Power Party.<ref>{{Cite book |last=Phongpaichit |first=Pasuk |last2=Baker |first2=Chris |title=Thaksin |edition=2 |publisher=Silkworm Books |year=2009 |isbn=9789749511248}}</ref> Die party het sy sterkste steunbasis in die Buriram-provinsie, waar die invloedryke Chidchob-politieke familie 'n belangrike rol speel.<ref>{{Cite book |last=McCargo |first=Duncan |title=Routledge Handbook of Contemporary Thailand |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-1138087426}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Thailand]] mnsj6n60niui8outiscb47ghgarhx27 2914157 2914156 2026-06-27T07:52:54Z ~2026-36032-58 209795 2914157 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo of the Bhumjaithai Party.svg|duimnael]] '''Bhumjaithai-party''' ('''BJT'''; Thai: พรรคภูมิใจไทย; ''Phak Phumchaithai'', letterlik ''"Thaise Trotse-party"'') is 'n [[Konserwatisme|konserwatiewe]], populistiese politieke party in [[Thailand]].<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Bhumjaithai-Party |title=Bhumjaithai Party |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref> Die party is op 5 November 2008 gestig in afwagting van die uitspraak van die Konstitusionele Hof van Thailand op 2 Desember 2008, waarin die People's Power Party (PPP), die Thai Nation Party en die Neutrale Demokratiese Party (PMT) ontbind is.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Thailand/Constitutional-framework |title=Thailand – Constitutional framework |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fuller |first=Thomas |title=Thai Court Dissolves Ruling Party |work=The New York Times |date=2 Desember 2008}}</ref> Na hierdie ontbindings het voormalige lede van die PMT en die ''Friends of Newin''-faksie van die PPP by Bhumjaithai aangesluit.<ref>{{Cite book |last=McCargo |first=Duncan |title=Routledge Handbook of Contemporary Thailand |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-1138087426}}</ref> Sedertdien het die party 'n belangrike rol in Thaise koalisieregerings gespeel en was dit vanaf 2023 die leidende party in die regeringskoalisie onder eerste minister [[Srettha Thavisin]], voordat regeringsveranderinge in 2024 plaasgevind het.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Thailand |title=Thailand |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=25 Junie 2026}}</ref> Bhumjaithai volg 'n [[Populisme|populistiese beleidsagenda]], waarvan sommige elemente ontleen is aan [[Thaksin Shinawatra]] se [[Thai Rak Thai Party]] en sy opvolger, die People's Power Party.<ref>{{Cite book |last=Phongpaichit |first=Pasuk |last2=Baker |first2=Chris |title=Thaksin |edition=2 |publisher=Silkworm Books |year=2009 |isbn=9789749511248}}</ref> Die party het sy sterkste steunbasis in die Buriram-provinsie, waar die invloedryke Chidchob-politieke familie 'n belangrike rol speel.<ref>{{Cite book |last=McCargo |first=Duncan |title=Routledge Handbook of Contemporary Thailand |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-1138087426}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Thailand]] ncxi21gomitb379zi103vtxu6gt9qj3 0 462877 2914007 2912665 2026-06-26T12:59:58Z Aliwal2012 39067 /* Vrye oefening */ VO1 2914007 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' sal op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou word. Dit sal die agtste wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|alt=Représentation des pneus durs|centré|55px]]<br />{{spaces|3}}Hard<br />(Tipe C2) |[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|alt=Représentation des pneus medium|55px]]<br />{{spaces|1}}Medium<br />(Tipe C3) |[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|alt=Représentation des pneus tendres|55px]]<br />{{spaces|4}}Sag<br />(Tipe C4) |[[Lêer:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|55px]]<br/>Tussen-in |[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] nobwh05g9vmavjun9whp9ykhfm2xwkf 2914012 2914007 2026-06-26T13:07:46Z Balenda 83524 /* Bande */ align=center 2914012 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' sal op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou word. Dit sal die agtste wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] 3qwfmwu0tdd7hztxq26tf1jkt6p2g0t 2914017 2914012 2026-06-26T13:12:02Z Balenda 83524 nu 2914017 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' sal op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou word. Dit sal die agtste wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] 0jdv3s670735jk6veznyz9ey1odgcio 2914146 2914017 2026-06-27T07:10:38Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ VO2 2914146 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' sal op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou word. Dit sal die agtste wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] rbrgx4hf3awiqs4qtkyitxbyeto4580 2914149 2914146 2026-06-27T07:19:56Z Aliwal2012 39067 2914149 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' word op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit is die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | Haas Das | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] 3l031a98nkue1c4p9z6btushx1xhrqq 2914151 2914149 2026-06-27T07:26:59Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ +verwysings 2914151 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' word op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit is die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | | | | |- ! 2 | | | | |- ! 3 | | | | |- ! 4 | | | | |- ! 5 | | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] p1ogliq30pq4g2pd2fvbacbique5tkj 2914210 2914151 2026-06-27T11:50:29Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ VO3 2914210 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- <!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>|| <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small>|| <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' word op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit is die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | | 1 |- ! 2 | | | | | | | 2 |- ! 3 | | | | | | | 3 |- ! 4 | | | | | | | 4 |- ! 5 | | | | | | | 5 |- ! 6 | | | | | | | 6 |- ! 7 | | | | | | | 7 |- ! 8 | | | | | | | 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | | '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | | '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | | '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | | '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | | '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | | '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | | '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | | '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | | '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | | '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} == Puntestand voor die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|156 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|115 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|106 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|75 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|73 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|55 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|34 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|28 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|262 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|190 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|141 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|89 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|41 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] jvbib0mi0sych8fd4asyy15bc9589hx 0 463122 2914089 2913725 2026-06-26T17:56:59Z BurgertB 2401 de 2914089 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Scarface''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Scarface | beeld = | regisseur = Brian de Palma | produksieleier = Martin Bregman | draaiboekskrywer = Oliver Stone | met = {{Plainlist| * [[Al Pacino]] * [[Steven Bauer]] * [[Michelle Pfeiffer]] * [[Mary Elizabeth Mastrantonio]] * [[Robert Loggia]] }} | kinematografie = John A. Alonzo | musiek = Giorgio Moroder | redigeerder = Jerry Greenberg<br>David Ray | verspreider = [[Universal Pictures]] | ateljee = Universal Pictures<br>Martin Bregman Productions | vrystelling = [[1 Desember]] [[1983]] | speeltyd = 170 min | land = {{USA}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0086250 }} '''''Scarface''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[1983]]. Die film is geregisseer deur Brian de Palma.<ref>[https://variety.com/2019/vintage/features/al-pacino-scarface-1203425588/ Looking Back at ‘Scarface’ and How It Became a Cinematic Classic]</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/scarface-1983/ Scarface (1983) directed by Brian De Palma]</ref> == Hoofrolspelers == * [[Al Pacino]] as Tony Montana * [[Steven Bauer]] as Manolo Ribera * [[Michelle Pfeiffer]] as Elvira Hancock * [[Mary Elizabeth Mastrantonio]] as Gina Montana * [[Robert Loggia]] as Frank Lopez == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0086250}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] 55shw7g7ofy2hu5td5iemv5flw2j3yy 0 463138 2914036 2913978 2026-06-26T14:04:37Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2914036 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien .<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg .<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei bvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Mushshak geïlllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig''' .<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> (Wragg 61) Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Altwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|Moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerk-vliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref> . Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek:<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is .<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerk-vliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweefvliegtuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n  vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref>. ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref>. <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerk-vliegtuig Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel word. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Dubbelvlerk-vliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Dubbelvlerk-vliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk. Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|Geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Kokervlerk (“box wing”) Lêer:Bleriot III boat.jpg|Ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|Vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, delta-vlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie opper-vlakke: Sukhoi Su-33, konven-sionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Stertlose vliegtuig: Short SB.4 Sherpa </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjet-ontwerpte vlieg-tuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoretiese gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Sien algemene aantekeninge.<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik  om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> == Verwysings == 5l5skk1bune6kf3gf649vpi5bihblnz 2914045 2914036 2026-06-26T14:34:58Z Gaius le Roux 203341 Teks en foto's is bygevoeg. 2914045 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien .<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg .<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei bvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Mushshak geïlllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig''' .<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> (Wragg 61) Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Altwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|Moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerk-vliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref> . Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek:<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is .<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerk-vliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweefvliegtuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n  vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref>. ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref>. <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerk-vliegtuig Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel word. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Dubbelvlerk-vliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Dubbelvlerk-vliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk. Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|Geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Kokervlerk (“box wing”) Lêer:Bleriot III boat.jpg|Ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|Vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, delta-vlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie opper-vlakke: Sukhoi Su-33, konven-sionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Stertlose vliegtuig: Short SB.4 Sherpa </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjet-ontwerpte vlieg-tuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoretiese gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Sien algemene aantekeninge.<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik  om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == 2xhz7zphsuteohinfezwpslbm2pdgno 2914046 2914045 2026-06-26T14:39:17Z Gaius le Roux 203341 2914046 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien .<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg .<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei bvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Mushshak geïlllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig''' .<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> (Wragg 61) Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Altwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|Moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref> . Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek:<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is .<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweefvliegtuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n  vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref>. ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref>. <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel word. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk. Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|Geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Kokervlerk (“box wing”) Lêer:Bleriot III boat.jpg|Ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|Vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, delta-vlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie opper-vlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Stertlose vliegtuig: Short SB.4 Sherpa </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vlieg-tuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoretiese gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Sien algemene aantekeninge.<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik  om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == oq37xmwygh8v9xonwmjugu54wmnwayj 2914048 2914046 2026-06-26T14:40:05Z Gaius le Roux 203341 /* Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek */ 2914048 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien .<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg .<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei bvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Mushshak geïlllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig''' .<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> (Wragg 61) Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Altwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|Moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref> . Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek:<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is .<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweefvliegtuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n  vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref>. ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref>. <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel word. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk. Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|Geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Kokervlerk (“box wing”) Lêer:Bleriot III boat.jpg|Ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|Vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, delta-vlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie opper-vlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Stertlose vliegtuig: Short SB.4 Sherpa </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vliegtuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoretiese gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Sien algemene aantekeninge.<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik  om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == kiybhfbqpvo6cnwd14pgy3shdfo8p26 2914049 2914048 2026-06-26T14:40:55Z Gaius le Roux 203341 /* Deltavlerk */ 2914049 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien .<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg .<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei bvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Mushshak geïlllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig''' .<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> (Wragg 61) Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Altwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|Moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref> . Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek:<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is .<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweefvliegtuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n  vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref>. ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref>. <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel word. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk. Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|Geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Kokervlerk (“box wing”) Lêer:Bleriot III boat.jpg|Ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|Vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, deltavlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie opper-vlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Stertlose vliegtuig: Short SB.4 Sherpa </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vliegtuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoretiese gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Sien algemene aantekeninge.<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik  om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == 2jerj9ykn0p5iwp96rr3hen38tgy1sw 2914052 2914049 2026-06-26T14:45:56Z Gaius le Roux 203341 /* Eenvlerkvliegtuig */ 2914052 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien .<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg .<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei bvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Aircraft Manufacturing Factory Mushshak geïlllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Cessna 401: lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Piper Aerostar: middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Mushshak: skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Cessna Centurion: hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig''' .<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> (Wragg 61) Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Altwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|Moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref> . Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek:<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is .<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweefvliegtuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n  vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref>. ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref>. <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel word. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk. Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|Geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Kokervlerk (“box wing”) Lêer:Bleriot III boat.jpg|Ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|Vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, deltavlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie opper-vlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Stertlose vliegtuig: Short SB.4 Sherpa </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vliegtuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoretiese gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Sien algemene aantekeninge.<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik  om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == oaumltyh4e4wa4viyvkmkd1tcm2gmcw 2914130 2914052 2026-06-27T05:30:50Z Gaius le Roux 203341 Teksredigering 2914130 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei byvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Aircraft Manufacturing Factory Mushshak geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Cessna 401: lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Piper Aerostar: middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Mushshak: skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Cessna Centurion: hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig'''.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Walrus: atwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Tiger Moth: vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|An-2: moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref>. Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael|Omgekeerde anderhalfdekker]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek.<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael|Busemann-dubbelvlerkvliegtuig]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael|Meervlerkvliegtuig]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweeftuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael|Caproni Ca.60-vliegboot]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref> ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne, steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig, middelvlerk Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel is. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Tiger Moth: dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Bristol F.2-vegvliegtuig: dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk (“box wing”). Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|SibNIA TVS-2DTS: geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Santos-Dumont 14-bis: kokervlerk Lêer:Bleriot III boat.jpg|Blériot III-boot: ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Coléoptère: ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|North American X-15: vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Douglas DC-3: vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Lockheed ER-2S: vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, deltavlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie oppervlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Short SB.4 Sherpa: stertlose vliegtuig: </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vliegtuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoreties gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Die Martin Marietta X-24A, Northrop M2-F3 en die Northrop HL-10 is voorbeelde van hefromp-lugvaartuie. Sien "Aantekeninge" vir 'n verduideliking rakende die vertaling van "lifting body"..<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == mwpxemhzzenpr3y99h60g6awwlohfa6 2914131 2914130 2026-06-27T05:32:49Z Gaius le Roux 203341 /* Hefromp-lugvaartuie */ 2914131 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]]{{Nog besig}} Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei byvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Aircraft Manufacturing Factory Mushshak geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Cessna 401: lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Piper Aerostar: middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Mushshak: skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Cessna Centurion: hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig'''.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Walrus: atwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Tiger Moth: vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|An-2: moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref>. Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael|Omgekeerde anderhalfdekker]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek.<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael|Busemann-dubbelvlerkvliegtuig]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael|Meervlerkvliegtuig]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweeftuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael|Caproni Ca.60-vliegboot]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref> ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne, steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig, middelvlerk Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel is. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Tiger Moth: dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Bristol F.2-vegvliegtuig: dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk (“box wing”). Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|SibNIA TVS-2DTS: geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Santos-Dumont 14-bis: kokervlerk Lêer:Bleriot III boat.jpg|Blériot III-boot: ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Coléoptère: ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|North American X-15: vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Douglas DC-3: vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Lockheed ER-2S: vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, deltavlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie oppervlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Short SB.4 Sherpa: stertlose vliegtuig: </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vliegtuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoreties gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Die Martin Marietta X-24A, Northrop M2-F3 en die Northrop HL-10 is voorbeelde van hefromp-lugvaartuie. Sien "Aantekeninge" vir 'n verduideliking rakende die vertaling van "lifting body".<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == bz6e9y4arl04pe349otooj9dkfgfrco 2914133 2914131 2026-06-27T06:21:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2914133 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fhpjf 2013-06-23 FAJS 001 crop shd25 lev 600x400.jpg|duimnael|Die Airbus A380 is ’n vastevlerkvliegtuig.]] Die '''vlerkkonfigurasie''' of planvorm van ’n vastevlerkvliegtuig verwys na die rangskikking van hef- of verwante oppervlakke. ’n Vastevlerkvliegtuig is ’n konvensionele vliegtuig, teenoor ’n vliegtuig waarvan die vlerke gedurende vlug draai of beweeg.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=133 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” in die lugvaart verwys na die vorm van ’n voorwerp, soos ’n stroomblad, soos van bo gesien.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=1225 |language=en}}</ref> ’n Stroomblad word omskryf as enige oppervlak, soos ’n vliegtuig se vlerk, rolroer, rigtingsroer, ensovoorts, wat ontwerp is om ’n bruikbare reaksie te verkry van die lug waardeur dit beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=22 |language=en}}</ref> Die term “planvorm” word gewoonlik op vlerke toegepas, naamlik of hulle reguit of teruggevou is (’n pylvlerk) of in die vorm van ’n delta is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=193 |language=en}}</ref> [[Lêer:308 1977-10-05 FALA 738 spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Die Aerospatiale Super Frelon is ’n draaivlerkvliegtuig.]] “Vlerk” is die gebruiklike term vir die primêre hefstroomblad of vlerk van enige vliegtuig. Die term “vlerk” is van toepassing op die volledige struktuur: dit is onakkuraat om van ’n vliegtuig se “vlerke” te praat as dit ’n eenvlerkvliegtuig is, aangesien die aërodinamiese oppervlakke weerskante van die romp as ’n enkele vlerk beskou word.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=281 |language=en}}</ref> “Vlerk” is ’n algemene term wat op die stroomblad, of een van die stroomblaaie, toegepas word. Die vlerk is ontwerp om ’n groot deel van die hefkrag van ’n vaartuig swaarder as lug te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=422 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsfrm 1986-04-19 lug 211 shd25 her1 800x486.jpg|duimnael|Die stroomblaaie van die Douglas DC-3 bestaan uit die vlerk en die klappe (op die agterrand, links in die foto).]] Vliegtuigontwerpe kan volgens hulle vlerkkonfigurasie geklassifiseer word. Die Cessna Centurion word byvoorbeeld as ’n eenvlerkvliegtuig met ’n vrydraende hoë vlerk beskryf. Die stertvlerk van die tipe het ’n vaste invalshoek.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1979-79 |date=1978 |publisher=Jane’s Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |edition=Sixty-ninth year of issue |location=London, UK |pages=309 |language=en}}</ref> Vir ’n foto van die Centurion, sien hieronder. == Getal en posisie van vlerke == Die getal vlerke van ’n vastevlerkvliegtuig kan verskil. Daar is naamlik eenvlerkvliegtuie, dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie en meervlerkvliegtuie. Hierdie onderskeid in die getal vlerke word in verskillende bronne weergegee.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61, 196, 197, 264 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=39, 174, 175, 287 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=60, 243, 244, 295, 395 |language=en}}</ref> === Eenvlerkvliegtuig === ’n Eenvlerkvliegtuig kan ’n lae, middel-, skouer-, hoë of sambreelvlerk hê. ''Jane’s World Aircraft Recognition Handbook'' onderskei byvoorbeeld tussen vliegtuie met lae vlerke, middelvlerke, hoë vlerke en skouervlerke.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=305, 196, 384 |language=en}}</ref> ’n Hoë vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die bopunt van die romp is. ’n Lae vlerk word omskryf as ’n vlerk wat gelyk met die onderkant van die romp is. ’n Middelvlerk word omskryf as ’n vlerk wat by of naby die middel van die romp geleë is.<ref name=":0">{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |pages=314 |language=en}}</ref> Die posisie van die skouervlerk word deur middel van die Aircraft Manufacturing Factory Mushshak geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsnxl 2004-04-28 FANS 0850 LR 800x533.jpg|Cessna 401: lae vlerk Lêer:Vhort 2005-11-26 FAOB 001 LR 600x400.jpg|Piper Aerostar: middelvlerk Lêer:97-5400 2002-09-18 FAWK 238 her shd25 her 600x364.jpg|Mushshak: skouervlerk Lêer:Zsffl 2004-05-15 FAFF 030 LR 800x533.jpg|Cessna Centurion: hoë vlerk </gallery> ==== Sambreelvlerk ==== [[Lêer:Cfmir 1982-00-00 FAGM 797 dust LR her 600x364.jpg|alt=Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.|duimnael|Die Catalina het ’n sambreelvlerk wat bo die romp gemonteer is en deur twee klein I-profielstutte aan elke kant gesteun word.]] ’n “Sambreelvlerk” (sinoniem '''parasolvlerk''')  is ’n vlerk wat bo die romp gemonteer is en deur style of stutte ondersteun word. ERKENNING Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. ’n “Sambreelvlerk” word omskryf as ’n vlerk wat met stutte bo die romp gesteun word.<ref name=":0" /> Daar is ook die term '''parasoleenvlerkvliegtuig'''.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=176 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> ’n “Parasoleenvlerkvliegtuig” word omskryf as ’n eenvlerkvliegtuig waarvan die vlerk bo die romp is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=267 |language=en}}</ref> === Dubbelvlerkvliegtuig === ’n Dubbelvlerkvliegtuig word omskryf as ’n lugvaartuig met twee vlerke, dit wil sê ’n boonste en ’n laer vlerk, gewoonlik onder en bo die romp. Daar is egter vliegtuie met ander konfigurasies. In die geval van byvoorbeeld die Supermarine Walrus was altwee vlerke bo die romp. Die Antonov An-2 word as ’n voorbeeld van ’n moderne dubbelvlerkvliegtuig beskou.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=61 |language=en}}</ref> Die SibNIA TVS-2DTS is ’n dubbelvlerkvliegtuig van die 21ste eeu (sien “Geslote vlerk”). Dit is vir die eerste keer in 2017 by ’n Russiese lugskou gedemonstreer.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/21st-century-biplane/|title=21st Century biplane|date=23 June 2026|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:01997 Fly på Jarlsberg.JPG|Walrus: atwee vlerke bo die romp Lêer:Zsdhr 2004-03-21 FAGM 104 0464 600x400.jpg|Tiger Moth: vlerke onder en bo die romp Lêer:Zufoo 2013-09-29 FAGM -085 600x400.jpg|An-2: moderne voorbeeld van ’n dubbelvlerkvliegtuig </gallery> Wat dubbelvlerkvliegtuie betref, kry mens ’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte, ’n anderhalfdekker, ’n omgekeerde anderhalfdekker en ’n Busemann-dubbelvlerkvliegtuig. ==== Dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte ==== [[Lêer:"Fearless Freddie", a Hollywood stunt man, clinging to a rope ladder slung from a plane flown by A.M. Maltrup, about to drop into automobile below- automobile shown LCCN2003655445.jpg|geen|duimnael|Die Curtiss JN-4 Jenny is ’n voorbeeld van’n dubbelvlerkvliegtuig met ongelyke spanwydte.]] ==== Anderhalfdekker ==== ’n Anderhalfdekker word omskryf as ’n soort dubbelvlerkvliegtuig waarvan die oppervlakte van een vlerk minder as die helfte as dié van die ander vlerk is<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=333 |language=en}}</ref> of as ’n dubbelvlerkvliegtuig waarvan die een vlerk, gewoonlik die laer vlerk, opvallend kleiner as die ander een is<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=241 |language=en}}</ref>. Daar is ook omgekeerde anderhalfdekkers. [[Lêer:Early Nieuport 17 climbing (cropped).jpg|geen|duimnael|Die laer vlerk van die Nieuport 17 het ’n kleiner koord, maar dieselfde spanwydte, as die boonste vlerk.]] ==== Omgekeerde anderhalfdekker ==== [[Lêer:Sesquiplane inverted.svg|geen|duimnael|Omgekeerde anderhalfdekker]] ==== Busemann-dubbelvlerkvliegtuig ==== Die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig is ’n teoretiese supersoniese vlerkkonfigurasie. Die beginsels waarvolgens die Busemann-dubbelvlerkvliegtuig werk, word in ’n webartikel bespreek.<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|title=Busemann's Biplane|date=23 June 2026|website=INTERNET ARCHIVE Wayback Machine|archive-url=https://web.archive.org/web/20070620233751/http://www.ad.mech.tohoku.ac.jp/yamazaki/RESEARCH/busemann/index.html|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Busemann biplane.svg|geen|duimnael|Busemann-dubbelvlerkvliegtuig]] ==== Dubbelvlerkvliegtuie met ’n verspringde ontwerp ==== Daar word na verspringing in ’n dubbelvlerkvliegtuig gepraat wanneer die een vlerk effens voor die ander vlerk geplaas is.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=250 |language=en}}</ref> Die verspringing is positief wanneer die boonste vlerk voor die laer vlerk is en negatief wanneer die laer vlerk voor die boonste vlerk is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=357 |language=en}}</ref> [[Lêer:Zsajt 1980-10-10 FAGM 935 dust scr file el 800x486.jpg|geen|duimnael|Die Beech Staggerwing is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerke negatiewe verspringing het (agtertoe verspring is).]] == Meervlerkvliegtuie met verskillende vlerkkonfigurasies en ander tipes stroomblaaie == Verder is daar drievlerkvliegtuie, viervlerkvliegtuie, meervlerkvliegtuie en kruisvormige vlakke.<gallery mode="packed"> Lêer:Dr I 01 00079865.jpg|Fokker Dr.1-drievlerk-vliegtuig Lêer:Armstrong Whitworth F.K.10 side view.jpg|Armstrong Whitworth F.K. 10-viervlerkvliegtuig </gallery> === Meervlerkvliegtuig === [[Lêer:Multiplane.svg|duimnael|Meervlerkvliegtuig]] ’n Meervlerklugvaartuig word omskryf as ’n vliegtuig of sweeftuig met twee of meer stelle vlerke, die een bo die ander, insluitende dubbelvlerkvliegtuie, drievlerkvliegtuie, ensovoorts<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=175 |language=en}}</ref> of dit beteken ’n vliegtuig met verskeie stelle vlerke, dit wil sê meer as drie (waarvoor die term “drievlerkvliegtuig” gebruik word)<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=197 |language=en}}</ref>. === Tandemvlerkvliegtuie === [[Lêer:Caproni Ca.60 Transaereo on Lake Maggiore 1921 (NASM-SI-72-7669) (tight crop, contrast stretch, grayscale).jpg|duimnael|Caproni Ca.60-vliegboot]] ’n Tandemvlerkvliegtuig word omskryf as ’n vliegtuig met twee of meer stelle vlerke van in wese dieselfde oppervlakte (nie die sterteenheid ingesluit nie) wat die een voor die ander geplaas is en op ongeveer dieselfde vlak is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=373 |language=en}}</ref> ’n Voorbeeld van hierdie tipe is die negevlerk-Caproni Ca.60-vliegboot, waarvan die vlerke uit drie stelle in tandem bestaan het. === Kruisvormige vlakke === ’n Kruisvormige vlak is ’n vlerk- of beheerbladkonfigurasie in die vorm van ’n reghoekige kruis met gelyke spanwydtes.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=72 |language=en}}</ref> ’n Kruisvormige vlerk is ’n vliegtuigvlerk in die vorm van ’n kruis.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=387 |language=en}}</ref> Daar is byvoorbeeld missiele met kruisvormige vlakke en die X-vlerkvliegtuig.<gallery mode="packed"> Lêer:Cruciform wing weapon.svg|Wapen met kruisvormige vlakke Lêer:Wing X rotor.svg|X-vlerkvliegtuig </gallery> == Steun == Vlerke kan selfondersteunend wees of bykomende, eksterne, steun hê. === Selfondersteunde (vrydraende) vlerke === [[Lêer:DH-60 Gipsy Moth Wing Structure.JPG|duimnael|Hoofspar van DH.60 Moth]] ’n “Vrydraende vlerk” (sinonieme vrydraervlerk en kantelbalkvlerk) is ’n vlerk sonder uitwendige stutte of style. Die ondersteunende struktuur is binne-in die vlerk ingebou en die vlerk is direk aan die romp geheg. Daarom is die gevestigde Afrikaanse terme: * vrydraervlerk * vrydraende vlerk * kantelbalkvlerk ERKENNING [[Lêer:Wing with one spar.JPG|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Erkenning word aan die Taaladviseur van VivA en Die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns verleen. “VivA” staan vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans. [[Lêer:Wing structure - spar.svg|duimnael|Enkelvliegtuigspar]] Die term “vrydraende vlerk” word omskryf as ’n vlerk wat op die beginsel van ’n '''vrydraende balk''' gebou is. ’n “Vrydraende balk” word omskryf as ’n uitstekende deel waarvan die een end styf geheg is, en met die ander end wat by die steunpunt uitsteek en vry is om vertikaal te beweeg onder die invloed van vertikale laste wat tussen die vry end en die gehegte end aangewend word. ’n Vol vrydraende vliegtuigbalk ('''spar''') is styf vas aan die romp en elke vlerkpunt is ’n vry end.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=73 |language=en}}</ref> ==== Vrydraende vlerke ==== Let  daarop dat vrydraende vlerke direk op die romp van die vliegtuig en in die middel, hoog of laag gemonteer is. Die Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig van 1915 was een van die eerste vliegtuie wat met vrydraende vlerke gevlieg het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=86 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Junkers J 1 at Döberitz 1915.jpg|Junkers J.1-metaaleenvlerkvliegtuig, middelvlerk Lêer:Zsoam 2010-03-13 FAJS 0030 LR 600x400.jpg|Boeing 737, lae vrydraende vlerke </gallery> === Vlerke met eksterne steun === Verspanning is die ondersteunende stutte en drade wat gebruik word om ’n struktuur te versterk. Vlerke met verspanning word verspande vlerke genoem en hulle kan stutverspan of draadverspan wees. ’n Stut is ’n struktuurdeel wat ontwerp is om kompressielaste te hanteer en stroombelyn is as dit aan die lugstroom blootgestel is. Daar is verspanstutte (eksterne stutte wat gebruik word om die struktuur te versterk) en tussenvlerkstutte (stutte tussen die vlerke van ’n dubbelvlerkvliegtuig).<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=46, 264 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Zsjgv 1985-05-19 FAMG 118 800x486.jpg|De Havilland Dragon Rapide, tussenvlerkstutte Lêer:Boeing P-26A AC 33-125 94th Pursuit Squadron (8558637360).jpg|Boeing P-26 Peashooter, vlerke is draadverspan </gallery>’n Verspande meervlerkvliegtuig kan een of meer “vakke” hê. Dit is kompartemente wat deur die byvoeging van tussenvlerkstutte geskep word. Die getal vakke verwys net na een kant van die vliegtuig se vlerkpanele. Sodanige vak word omskryf as die struktuur tussen twee hegpunte van die tussenvlerkverspandele van ’n dubbelvlerk- of drievlerkvliegtuig. So word daar tussen ’n dubbelvlerkvliegtuig met een vak en ’n dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke onderskei.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=57 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbgn 2010-08-14 FASK 0086 crop shd25 600x400.jpg|Tiger Moth: dubbelvlerkvliegtuig met een vak Lêer:Bristol F2B D8096 flying.jpg|Bristol F.2-vegvliegtuig: dubbelvlerkvliegtuig met twee vakke </gallery> == Geslote vlerk == In die geval van die geslote vlerk word twee stroomblaaie (vlerke) by of naby die vlerkpunte saamgevoeg. ’n Vliegtuig soos die SibNIA TVS-2DTS het ’n geslote vlerk. ’n Geslote vlerk kan uit ’n kokervlerk (wat ook uit ’n ringvormige kokervlerk kan bestaan) en ’n ringvormige (silindriese) vlerk bestaan. Die Santos-Dumont 14-bis is ’n voorbeeld van die tipe met ’n kokervlerk (“box wing”). Hierdie vliegtuig word beskryf as ’n sterteerste-dubbelvlerkvliegtuig wat rofweg ’n boksvlieërstruktuur het.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=233 |language=en}}</ref> Die Blériot III-boot is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige kokervlerk. Die SNECMA C.450 Coléoptère word as ’n voorbeeld van ’n vliegtuig met 'n ringvormige (silindriese) vlerk gebruik.<gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-2МС (ТВС-2МС).jpg|SibNIA TVS-2DTS: geslote vlerk Lêer:14-bis de Alberto Santos Dumont.jpg|Santos-Dumont 14-bis: kokervlerk Lêer:Bleriot III boat.jpg|Blériot III-boot: ringvormige kokervlerk Lêer:SNECMA Coléoptère on ramp 1959.jpg|Coléoptère: ringvormige (silindriese) vlerk </gallery> == Planvorm == === Aspekverhouding === Die aspekverhouding is die verhouding van die span tot die gemiddelde koord van ’n stroomblad. Dit is die verhouding van die vierkant van die maksimum span tot die totale oppervlakte van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=25 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=43, 45 |language=en}}</ref> Die aspekverhouding word soos volg onderskei: <gallery mode="packed"> Lêer:North American X-15.jpg|North American X-15: vlerk met lae aspekverhouding Lêer:Douglas DC3-227B ‘HB-IRJ’ (22627585316).jpg|Douglas DC-3: vlerk met matige aspekverhouding Lêer:809 2000-09-09 FAWK 154 stof 600x364.jpg|Lockheed ER-2S: vlerk met ’n hoë aspekverhouding </gallery> === Spankoordvariasie === ==== Konstante koord ==== [[Lêer:Zsawe 1984-09-01 FAdonald 991 dust shd50 800x485.jpg|duimnael|Die vlerk van die Piper J-3 Cub het ’n konstante koord (die voorrand en agterrand is parallel).]] Die koord is die langsdimensie van ’n stroombladprofiel<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=83 |language=en}}</ref> of die lengte van daardie deel van die koordlyn wat deur die stroombladprofielgrenslyn "onderskep" word (soms word dit die koordlengte genoem). Die koordlyn is die reguit lyn deur die krommingsmiddelpunt van die voorrand en die agterrand van ’n stroomblad.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=57 |language=en}}</ref> ==== Tapsheid ==== ’n Tapse vlerk vernou na die punt. ’n Tapse vlerk word omskryf as ’n vlerk waarvan die koord of dikte progressief van die wortel na die punt verminder. ’n Tapse vlerk is trapesoïdaal. “Trapesoïdaal” beteken dat dit die vorm van ’n driehoek het waarvan die een hoek afgesny is.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=274, 286 |language=en}}</ref> Die XF-91 Thunderceptor het ’n vlerk met omgekeerde tapsheid. Die Westland Lysander het omgekeerde tapsheid na die wortel van die vlerk.<gallery mode="packed"> Lêer:Buchon - Flying Legends 2013 Duxford (9733278492).jpg|Messerschmitt Bf 109, reguit tapse vlerk Lêer:XF91-21republic.jpg|Thunderceptor, omgekeerde tapsheid Lêer:Aircraft of the Royal Air Force 1939-1945- Westland Lysander. CH4865.jpg|Lysander, saamgestelde tapsheid Lêer:Wing constant tapered outer.svg|Konstante koord met tapse buitedeel </gallery> == Die vorm van ’n vlerk == Daar word tussen ’n deltavlerk, reguit vlerk, pylvlerk (teruggevoude vlerk), mikvlerk (vorentoe gevou) en vlerk met ’n veranderlike vorm onderskei.<ref>{{Cite book |last=Wood |first=Derek |title=Jane’s World Aircraft Recognition Handbook |date=1979 |publisher=Jane’s Publishing Company |year=1979 |isbn=0 354 01261 4 |location=London, UK |pages=134, 36, 110, 142 and 161 |language=en}}</ref> === Deltavlerk === Die deltavlerk word omskryf as ’n driehoekvormige stroomblad met ’n lae aspekverhouding en wat ’n tapse voorrand en reguit agterrand het.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=116 |language=en}}</ref> As die vorm van die vlerk soortgelyk is aan twee driehoeke wat saamgeplaas is, word dit ’n dubbeldelta genoem.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=77 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:811 1977-10-00 FALA 953b.jpg|Mirage III, stertlose delta-vlerkvliegtuig Lêer:Mikoyan-Gurevich Mig-21 (14443611751).jpg|MiG-21, deltavlerkvliegtuig met ’n stert Lêer:Fairey Delta FD1.jpg|Fairey Delta 1, stomppuntdelta-vlerkvliegtuig Lêer:Saab Draken (36976673244).jpg|Saab Draken, dubbeldelta-vlerkvliegtuig Lêer:Aerospatiale BAC Concorde by bagera3005.png|Concorde, ogivaalvormige deltavlerkvliegtuig </gallery> === Verskillende vlerkvorme === <gallery mode="packed"> Lêer:Cessna Citation (17431536038).jpg|Cessna Citation, reguit vlerk Lêer:Canadair CL-13B Sabre Mk.6 ‘01675 FU-675’ (F-AYSB) (49818099873).jpg|Canadair Sabre, pylvlerk (teruggevoude vlerk) Lêer:01 00095338 SDASM Aircraft Image - Hansa Jet Hamburger, GMEH, 2103 Hamburg 95, Finkenweder, Germany (53957737422).jpg|Hansa Jet, mikvlerk (vorentoe gevou) Lêer:An F-14A Tomcat aircraft lands aboard the nuclear-powered aircraft carrier USS ENTERPRISE (CVN 65) - DPLA - f906323b705e66adabc13fe1c4446b24.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk reguit Lêer:An air-to-air right side view of an F-14A Tomcat aircraft - DPLA - 8cf53bf5641b604fcae920ac22c6d463.jpeg|Grumman Tomcat, reëlbare pylhoek, vlerk teruggevou Lêer:NASA AD-1 in flight.jpg|NASA AD-1, vlerk met veranderlike vorm </gallery> == Spanterugvouvariasie == <gallery mode="packed"> Lêer:100 years of the RAF MOD 45163621.jpg|Handley Page Victor (naaste aan kamera), sekelvlerk Lêer:General Dynamics F-16XL (SN 75-0749) in flight 060905-F-1234S-049.jpg|General Dynamics F-16XL, geknikte dubbeldeltavlerk </gallery> == Assimetriese vliegtuie == <gallery mode="packed"> Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1980-117-01, Aufklärungsflugzeug Blohm - Voß BV 141.jpg|Blohm & Voss BV 141, assimmetriese uitleg; afsonderlike romp, afsonderlike nasel vir bemanning (regs in foto) Lêer:Asymmetric torque.svg|Die Ansaldo SVA het ’n assimmetriese span gehad </gallery> == Stertvlerke, tandemvlerke en voorvlerke == Hier word daar van stertvlerke, voorvlerke, tandemvlerke, drie oppervlakke, buitesterte en stertlose vliegtuie gepraat. === Stertvlerk === [[Lêer:Höhenruder Ka 6 CR und K6 E.jpg|duimnael|Hier word die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie gesien.]] Die stertvlerk is die vaste of effens verstelbare horisontale oppervlak van die sterteenheid waaraan die hoogteroere geheg word.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=185 |language=en}}</ref> Dit verskaf langsstabiliteit.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=272 |language=en}}</ref> Die stertvlerke op twee verskillende vliegtuie word in die foto geïllustreer. === Voorvlerke === Die voorvlerke kan uit neusvlerke bestaan. Die neusvlerke is horisontale trimoppervlakke en beheerblaaie.<ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1984 |publisher=McGraw-Hill |year=1984 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=242 |language=en}}</ref> === Stertlose vliegtuig === ’n Stertlose vliegtuig is ’n vliegtuig waarvan die toestelle wat gebruik word om stabiliteit en beheer te verkry in die vlerk geïnkorporeer is.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=372 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Saab viggen underside.jpg|Saab Viggen, voorvlerke (neusvlerke) Lêer:QAC Quickie Q1 (N303Q, cn 0303) (4-9-2024).jpg|Rutan Quickie, tandemvlerke Lêer:Sukhoi Su-33 launching from the Admiral Kuznetsov.jpg|Drie oppervlakke: Sukhoi Su-33, konvensionele stert- en neusoppervlakke Lêer:KN SpaceShipOne 2006.jpg|SpaceShipOne,. buitesterte Lêer:Short SB4 Sherpa.png|Short SB.4 Sherpa: stertlose vliegtuig: </gallery> == Vlerke met ’n ophoek en ’n afhoek == ’n Vlerk met ’n ophoek word omskryf as ’n vlerkontwerp waarin die vlerkpunte hoër as die middeldele van die vlerk is. Die uitwerking van hierdie ontwerp is dat dit die sydelingse stabiliteit daarvan verbeter.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=121 |language=en}}</ref> ’n Vlerk met ’n ophoek lyk soos ’n “V”, soos van voor of agter gesien. In die geval van ’n vlerk met ’n afhoek hang die vlerk afwaarts met ’n omgekeerde “V”, soos van voor of agter gesien. Vlerke met ’n afhoek is ’n kenmerk van Sowjetvervaardigde vliegtuie.<ref>{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=111, 36, 37 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Антонов Ан-12 00347009, Тверь - Мигалово RP3543.jpg|Vlerk met afhoek; Sowjetontwerpte vliegtuie soos die Antonov An-12 Lêer:Sopwith Camel F.1 Rear.jpg|Sopwith Camel: die onderste vlerk het ’n ophoek Lêer:Piloci Bolesław Orliński (z prawej) i Jerzy Bajan przy prototypie samolotu PZL P.11 NAC 1-M-1275-1.jpg|PZL P.11: geknikte vlerk, meeuvlerk Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-567-1519-30, Italien, Ju 87, Lastensegler DFS 230 auf Flugplatz.jpg|Junkers Ju 87 Stuka: geknikte vlerk, omgekeerde meeuvlerk </gallery> == Vlerke teenoor rompe == === Vlerke === ==== Vliegvlerk ==== [[Lêer:YB49-2 300.jpg|duimnael|Die Northrop YB-49-vliegvlerk was ’n swaarbomwerper-prototipe.]] ’n Vliegvlerk word omskryf as ’n vliegtuig wat geheel en al uit effektiewe vlerkoppervlakke bestaan.<ref>{{Cite book |last=Nayler |first=J |title=Dictionary of Aeronautical Engineering |date=1959 |publisher=George Newnes Limited |year=1959 |location=Strand, London, UK |pages=112 |language=en}}</ref> Dit word beskryf as ’n vliegtuig wat net bestaan uit ’n vlerk waarvan die blootgestelde gedeelte tot die hefkrag bydra in ruil vir die sleur wat dit veroorsaak. Die vliegvlerk bied beter werkverrigting as dié van ’n konvensionele vliegtuig as gevolg van ’n afname in struktuurmassa en laer sleur.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=158 |language=en}}</ref> ==== Vlerk-rompsamesmelting ==== Vliegtuie waarvan die romp en die vlerk saamgesmelt is, bied groter aërodinamiese doeltreffendheid, wat teoreties gesproke tot die verbranding van minder brandstof aanleiding gee.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerosociety.com/news/finding-the-right-blend/|title=Finding the right blend|last=Richardson|first=Jack|date=8 August 2025|website=Royal Aeronautical Society|access-date=23 June 2026}}</ref> [[Lêer:Blackhawk in Flight.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed SR-71 is ’n voorbeeld van ’n vliegtuig waarvan die vlerk en die romp saamgesmelt is.]] === Hefromp-lugvaartuie === ’n Hefromp-lugvaartuig word omskryf as ’n vlerklose vaartuig.<ref name=":2">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=178 |language=en}}</ref> Die Martin Marietta X-24A, Northrop M2-F3 en die Northrop HL-10 is voorbeelde van hefromp-lugvaartuie. Sien "Aantekeninge" vir 'n verduideliking rakende die vertaling van "lifting body".<gallery mode="packed"> Lêer:3 lifting bodys.jpg|Van links na regs die X-24A, M2-F3 en die HL-10 Lêer:The HL-10 Lifting Body completes its first research flight with a landing on Rogers Dry Lake (E-16211).jpg|Northrop HL-10 Lêer:X24.jpg|Martin Marietta X-24A </gallery> == Veranderlike vorm == Die term “veranderlike vorm” hou verband met die vermoë om die pylhoek van ’n vliegtuig se vlerk gedurende vlug te verander, wat die minimum pylhoek vir opstyging, landing en laespoedvlug en ’n hoër pylhoek vir baie vinnige vlug moontlik maak.<ref name=":1">{{Cite book |last=Wragg |first=David |title=A Dictionary of Aviation |date=1973 |publisher=Osprey Publishing Ltd |year=1973 |isbn=0 85045 163 9 |location=Reading, Berkshire, Great Britain |pages=272 |language=en}}</ref> “Veranderlike vorm” word ook “reëlbare vorm” en “wisselvorm” genoem.<ref>{{Cite book |last=Hoof, Spoorwegtaalburo |title=Konseplys Vliegtuigbouterme |date=6 Februarie 1974 |publisher=Spoorwegtaalburo |year=1974 |location=Johannesburg, Suid-Afrika |pages=273 |language=af |trans-title=Draft List of Aircraft Construction Terms}}</ref> In die geval van vlerke met ’n veranderlike vorm word daar tussen ’n vlerk met ’n reëlbare pylhoek, ’n skuins vlerk, ’n teleskopiese vlerk, ’n verlengvlerk en ’n vouvlerk onderskei. === Vlerk met ’n reëlbare pylhoek (of swaaivlerk) === Sien “Vlerk met ’n reëlbare pylhoek” vroeër in hierdie artikel. Die Grumman F-14 Tomcat is ook ’n voorbeeld van so ’n vliegtuig. === Skuins vlerk === Sien “Vlerk met ’n veranderlike vorm” vroeër in hierdie artikel. In hierdie geval dien die NASA AD-1 as voorbeeld. === Teleskopiese vlerk === “Teleskopies” beteken dat die vlerk bestaan uit dele wat, soos ’n teleskoop, in en uit mekaar geskuif kan word.<ref>{{Cite book |last=Odendal |first=FF |title=HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal |date=1994 |publisher=Perskor Uitgewery |year=1994 |isbn=0 628 03615 9 |edition=3de |location=Midrand, Suid-Afrika |pages=1074 |language=af |trans-title=Explanatory Handbook of the Afrikaans Language}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Bell X-5 Wings Sweep (E52-810).jpg|Bell X-5: vlerk met reëlbare pylhoek (swaaivlerk) Lêer:Wing oblique.svg|Skuins vlerk Lêer:Akaflieg Stuttgart fs29 TF (c-n 1, D-2929) 2019-04-15 Andre Gerwing Collection ID 002255.jpg|Akaflieg Stuttgart fs29-sweeftuig: teleskopiese vlerk Lêer:Gérin Varivol -GPPA 10.jpg|Gérin Varivol-dubbelvlerk-vliegtuig: verlengvlerke Lêer:North American XB-70 Valkyrie final proposal.gif|XB-70 Valkyrie: buitedele van vlerk kan gevou word </gallery> == Veranderlike seksie == === Veranderlike instelhoek === [[Lêer:F8E Launch-VF33-CVAN65-1964.jpg|duimnael|Dit is die Ling-Temco-Vought F-8 Crusader.]] Die term “veranderlike instelhoek” word oor die algemeen gebruik om die vermoë te beskryf om die hoek tussen die vlerke en die romp van ’n vliegtuig te verstel. Die Ling-Temco-Vought F-8 was die eerste operasionele vliegtuig met ’n veranderlike instelhoek.<ref name=":1" /> === Veranderlike kromming === “Veranderlike kromming” verwys na die middele om die kromming van ’n vlerk in vlug te verander. Die klappe op die vlerk dien dieselfde doel.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=408 |language=en}}</ref> [[Lêer:Variable camber.svg|duimnael|Veranderlike kromming van ’n vlerk kan deur ’n stroomblad bewerkstellig word.]] == Aantekeninge == Hierdie atikel is ’n gedeeltelike vertaling van die Engelse artikel met die titel “Wing configuration”. Daar is heelwat van die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' tydens die vertaling en skryf van hierdie artikel gebruik gemaak. ’n Sekelvlerk is ’n “crescent wing” in Engels. === Vertaling van die term “lifting body” === “Romp” kan as ’n vertaling van “body” gebruik word. Sien byvoorbeeld die omskrywing van “body” in die ''Aviation & Space Dictionary''. “Lifting body” word omskryf as ’n vlerklose vaartuig (byvoorbeeld die Northrop HL-10). Volgens navorsing wat in die ''Konseplys Vliegtuigbouterme'' gedoen is, kan “hefromp-lugvaartuig” as vertaling vir ‘lifting body” gebruik word (‘body” = romp, bladsy 30; “lift” = hefkrag, bladsy 142).<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September 1961 |publisher=Aero Publishers, Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California, United States |pages=63 |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> == Verwysings == odcdfiz1biqeydepgo7wtwwjmn3ex50 0 463139 2914053 2913753 2026-06-26T14:46:57Z Aliwal2012 39067 2914053 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = België |Grand Prix = Belgiese |Image = Circuit Zolder-1975-1985.svg |Official name = |Date = 4 Mei |Year = 1980 |Race_No = 5 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Argentynse Grand Prix |Next_round = 1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix |Location = [[Zolder-renbaan]], [[België]] |Course = |Course_mi = 2.648 |Course_km = 4.262 |Distance_laps = 72 |Distance_mi = 190.066 |Distance_km = 306.864 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Alan Jones]] |Pole_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:19.12 |Pole_Country = Australië |Fast_Driver = [[Jacques Laffite]] |Fast_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:20.88 |Fast_Lap = 57 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[Didier Pironi]] |First_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[Alan Jones]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Australië |Third_Driver = [[Carlos Reutemann]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Argentinië }} [[File:Williams27800x532.jpg|250px|duimnael|regs|Die [[Williams F1|Williams FW07B]] van Alan Jones]] Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[4 Mei]] [[1980]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 1:38:47.4 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +47.37 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +84.12 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 71 | +1 Ronde | 6 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Jarier]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | +1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 71 | +1 Ronde | 12 | '''1''' |- ! 7 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +1 Ronde | 21 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 70 | +2 Rondes | 14 | |- ! 9 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | +2 Rondes | 11 | |- ! 10 | 12 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Tol | 8 | |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +4 Rondes | 3 | |- ! 12 | 9 | {{NL-VLAG}} [[Jan Lammers]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Motor | 15 | |- ! NC | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 20 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Tol | 16 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Ratkas | 17 | |- ! DNF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 38 | Uitlaat | 10 | |- ! DNF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Tol | 7 | |- ! DNF | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Transmissie | 19 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Elektriese probleem | 24 | |- ! DNF | 14 | {{GB-VLAG}} [[Tiff Needell]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Motor | 23 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 11 | Suspensie | 18 | |- ! DNF | 6 | {{AR-VLAG}} [[Ricardo Zunino]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 22 | |- ! DNF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Tol | 13 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 1 | Koppeling | 5 | |- ! DNQ | 17 | {{GB-VLAG}} [[Geoff Lees]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- ! DNQ | 18 | {{GB-VLAG}} [[Dave Kennedy]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- ! DNQ | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] 160xsrdbvads59agwyx19zysi0m54u4 2914057 2914053 2026-06-26T14:52:24Z Aliwal2012 39067 2914057 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = België |Grand Prix = Belgiese |Image = Circuit Zolder-1975-1985.svg |Official name = |Date = 4 Mei |Year = 1980 |Race_No = 5 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Argentynse Grand Prix |Next_round = 1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix |Location = [[Zolder-renbaan]], [[België]] |Course = |Course_mi = 2.648 |Course_km = 4.262 |Distance_laps = 72 |Distance_mi = 190.066 |Distance_km = 306.864 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Alan Jones]] |Pole_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:19.12 |Pole_Country = Australië |Fast_Driver = [[Jacques Laffite]] |Fast_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:20.88 |Fast_Lap = 57 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[Didier Pironi]] |First_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[Alan Jones]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Australië |Third_Driver = [[Carlos Reutemann]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Argentinië }} [[File:Williams27800x532.jpg|250px|duimnael|regs|Die [[Williams F1|Williams FW07B]] van Alan Jones]] Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[4 Mei]] [[1980]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 1:38:47.4 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +47.37 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +84.12 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 71 | +1 Ronde | 6 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Jarier]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | +1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 71 | +1 Ronde | 12 | '''1''' |- ! 7 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +1 Ronde | 21 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 70 | +2 Rondes | 14 | |- ! 9 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | +2 Rondes | 11 | |- ! 10 | 12 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Tol | 8 | |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +4 Rondes | 3 | |- ! 12 | 9 | {{NL-VLAG}} [[Jan Lammers]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Enjin | 15 | |- ! NC | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 20 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Tol | 16 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Ratkas | 17 | |- ! DNF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 38 | Uitlaat | 10 | |- ! DNF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Tol | 7 | |- ! DNF | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Transmissie | 19 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Elektries | 24 | |- ! DNF | 14 | {{GB-VLAG}} [[Tiff Needell]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 11 | Suspensie | 18 | |- ! DNF | 6 | {{AR-VLAG}} [[Ricardo Zunino]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 22 | |- ! DNF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Tol | 13 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 1 | Koppeling | 5 | |- ! DNQ | 17 | {{GB-VLAG}} [[Geoff Lees]] | Shadow-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- ! DNQ | 18 | {{GB-VLAG}} [[Dave Kennedy]] | Shadow-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- ! DNQ | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] 2lofqg6g8qcf8d0l6vi0hjav2yfuwrr 2914060 2914057 2026-06-26T14:57:20Z Aliwal2012 39067 2914060 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = België |Grand Prix = Belgiese |Image = Circuit Zolder-1975-1985.svg |Official name = |Date = 4 Mei |Year = 1980 |Race_No = 5 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Verenigde State Wes Grand Prix |Next_round = 1980 Monaco Grand Prix |Location = [[Zolder-renbaan]], [[België]] |Course = |Course_mi = 2.648 |Course_km = 4.262 |Distance_laps = 72 |Distance_mi = 190.066 |Distance_km = 306.864 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Alan Jones]] |Pole_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:19.12 |Pole_Country = Australië |Fast_Driver = [[Jacques Laffite]] |Fast_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:20.88 |Fast_Lap = 57 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[Didier Pironi]] |First_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[Alan Jones]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Australië |Third_Driver = [[Carlos Reutemann]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Argentinië }} [[File:Williams27800x532.jpg|250px|duimnael|regs|Die [[Williams F1|Williams FW07B]] van Alan Jones]] Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Belgiese Grand Prix]]''' is op [[4 Mei]] [[1980]] op [[Zolder-renbaan|Zolder]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 1:38:47.4 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +47.37 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | +84.12 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 71 | +1 Ronde | 6 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Jarier]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | +1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 71 | +1 Ronde | 12 | '''1''' |- ! 7 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | +1 Ronde | 21 | |- ! 8 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 70 | +2 Rondes | 14 | |- ! 9 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | +2 Rondes | 11 | |- ! 10 | 12 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | Tol | 8 | |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +4 Rondes | 3 | |- ! 12 | 9 | {{NL-VLAG}} [[Jan Lammers]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Enjin | 15 | |- ! NC | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 20 | |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Tol | 16 | |- ! DNF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Ratkas | 17 | |- ! DNF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 38 | Uitlaat | 10 | |- ! DNF | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Tol | 7 | |- ! DNF | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Transmissie | 19 | |- ! DNF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Elektries | 24 | |- ! DNF | 14 | {{GB-VLAG}} [[Tiff Needell]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Enjin | 23 | |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 11 | Suspensie | 18 | |- ! DNF | 6 | {{AR-VLAG}} [[Ricardo Zunino]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 22 | |- ! DNF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 1 | Tol | 13 | |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 1 | Koppeling | 5 | |- ! DNQ | 17 | {{GB-VLAG}} [[Geoff Lees]] | Shadow-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- ! DNQ | 18 | {{GB-VLAG}} [[Dave Kennedy]] | Shadow-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- ! DNQ | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] sjfu4h9grmn5b4m4ahezrfiq9egzm1q 0 463184 2914035 2913950 2026-06-26T14:01:11Z Dumbassman 62009 [[:Kategorie:Franse maatskappye]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2914035 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Opinel-bread-01.jpg|duimnael|No. 10 Opinel mes]] '''Opinel''' is 'n Franse vervaardiger van sakmesse. Die maatskappy vervaardig sedert 1890 'n mesreeks met houthandvatsels vanuit sy hoofkwartier in Saint-Jean-de-Maurienne, [[Savoie]]. Die onderneming verkoop jaarliks ongeveer 15 miljoen messe. Opinel-messe word vervaardig van sowel hoëkoolstofstaal as vlekvrye staal, waarvan laasgenoemde Sandvik-staal uit Swede is. Opinel-messe is oorspronklik as werkersmesse verkoop, maar het mettertyd 'n simbool van die Franse kultuur geword.<ref name=CNEW>C NEWS, ''[https://www.cnews.fr//culture/2013-07-07/le-couteau-opinel-la-lame-universelle-501272 Le Couteau Opinel, La Lame Universelle]'', Directsoir, no 233, 30 october 2007, republished 7 July 2013, retrieved 15 May 2022</ref> Die kunstenaar [[Pablo Picasso]] het na bewering een van die maatskappy se messe gebruik met sy beeldhouwerk. In 1989 het die Larousse-woordeboek Opinel as 'n geregistreerde handelsmerk opgeneem. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== {{commons}} * [http://www.opinel.com/ Amptelike webtuiste] [[Kategorie:Kultuur in Frankryk]] [[Kategorie:Franse maatskappye]] lsm8txizzwiy3tqlsx07s8iir36arxl 0 463187 2913983 2026-06-26T12:18:54Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Daizen Maeda''' ([[Japannese]]: 前田 大然; gebore [[20 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die Skotse Premiership-klub [[Celtic FC|Celtic]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel. Maeda het sy loopbaan by Matsumoto Yamaga FC begin voordat hy vir Mito HollyHock, Marítimo en Yokohama F. Marinos gespeel het, waar hy in 2021 as die topskieter van die J1 Le...' 2913983 wikitext text/x-wiki '''Daizen Maeda''' ([[Japannese]]: 前田 大然; gebore [[20 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die Skotse Premiership-klub [[Celtic FC|Celtic]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel. Maeda het sy loopbaan by Matsumoto Yamaga FC begin voordat hy vir Mito HollyHock, Marítimo en Yokohama F. Marinos gespeel het, waar hy in 2021 as die topskieter van die J1 League geëindig het. Sedert hy hom in 2022 by Celtic aangesluit het, het hy verskeie plaaslike trofeë gewen en hom as een van die klub se belangrikste aanvallende spelers gevestig. Hy verteenwoordig Japan sedert 2019 op internasionale vlak en het aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2026]], asook die [[AFC Asië-beker|Asiatiese Bekertoernooi]] van 2023, deelgeneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Maeda, Daizen}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0jeh4td2vpqu41hovlejss0nqvrlad0 2913985 2913983 2026-06-26T12:23:03Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913985 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Daizen Maeda | image = [[Lêer:Celtic-20240722-018 (cropped).jpg|240px]] | image_size = 200px | caption = Maeda in 2024 | full_name = Daizen Maeda<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1997|10|20|df=y}} | birth_place = [[Taishi, Osaka|Taishi]], [[Osaka-prefektuur|Osaka]], [[Japan]] | height = 1,73 m<ref>{{cite web |url=https://www.celticfc.com/players/daizen-maeda |title=Daizen Maeda |publisher=Celtic F.C. |access-date=7 September 2022}}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[Celtic FC|Celtic]] | clubnumber = 39 | youthyears1 = 2004–2009 | youthclubs1 = Taishi JSC | youthyears2 = 2010–2012 | youthclubs2 = Kawakami FC | youthyears3 = 2013–2015 | youthclubs3 = Yamanashi Gakuin University High School | years1 = 2016–2020 | clubs1 = [[Matsumoto Yamaga]] | caps1 = 56 | goals1 = 9 | years2 = 2017 | clubs2 = → [[Mito HollyHock]] (leen) | caps2 = 2 | goals2 = 1 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[CS Marítimo|Marítimo]] (leen) | caps3 = 23 | goals3 = 3 | years4 = 2020 | clubs4 = → [[Yokohama F. Marinos]] (leen) | caps4 = 23 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = [[Yokohama F. Marinos]] | caps5 = 36 | goals5 = 23 | clubs6 = → [[Celtic FC|Celtic]] (leen) | years6 = 2022 | caps6 = 16 | goals6 = 6 | years7 = 2022– | clubs7 = [[Celtic FC|Celtic]] | caps7 = 133 | goals7 = 44 | nationalyears1 = 2018–2021 | nationalteam1 = Japan o/23 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2019– | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 29 | nationalgoals2 = 5 | club-update = 16 Mei 2026 | nationalteam-update = 16 Junie 2026 }} '''Daizen Maeda''' ([[Japannese]]: 前田 大然; gebore [[20 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die Skotse Premiership-klub [[Celtic FC|Celtic]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel. Maeda het sy loopbaan by Matsumoto Yamaga FC begin voordat hy vir Mito HollyHock, Marítimo en Yokohama F. Marinos gespeel het, waar hy in 2021 as die topskieter van die J1 League geëindig het. Sedert hy hom in 2022 by Celtic aangesluit het, het hy verskeie plaaslike trofeë gewen en hom as een van die klub se belangrikste aanvallende spelers gevestig. Hy verteenwoordig Japan sedert 2019 op internasionale vlak en het aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2026]], asook die [[AFC Asië-beker|Asiatiese Bekertoernooi]] van 2023, deelgeneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Maeda, Daizen}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] bbzmcqzy0ellvnla8xornrpnnqdlx9p 2913986 2913985 2026-06-26T12:23:35Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913986 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Daizen Maeda | image = [[Lêer:Celtic-20240722-018 (cropped).jpg|240px]] | image_size = 200px | caption = Maeda in 2024 | full_name = Daizen Maeda<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1997|10|20|df=y}} | birth_place = Taishi, [[Osaka-prefektuur|Osaka]], [[Japan]] | height = 1,73 m<ref>{{cite web |url=https://www.celticfc.com/players/daizen-maeda |title=Daizen Maeda |publisher=Celtic F.C. |access-date=7 September 2022}}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[Celtic FC|Celtic]] | clubnumber = 39 | youthyears1 = 2004–2009 | youthclubs1 = Taishi JSC | youthyears2 = 2010–2012 | youthclubs2 = Kawakami FC | youthyears3 = 2013–2015 | youthclubs3 = Yamanashi Gakuin University High School | years1 = 2016–2020 | clubs1 = [[Matsumoto Yamaga]] | caps1 = 56 | goals1 = 9 | years2 = 2017 | clubs2 = → [[Mito HollyHock]] (leen) | caps2 = 2 | goals2 = 1 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[CS Marítimo|Marítimo]] (leen) | caps3 = 23 | goals3 = 3 | years4 = 2020 | clubs4 = → [[Yokohama F. Marinos]] (leen) | caps4 = 23 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = [[Yokohama F. Marinos]] | caps5 = 36 | goals5 = 23 | clubs6 = → [[Celtic FC|Celtic]] (leen) | years6 = 2022 | caps6 = 16 | goals6 = 6 | years7 = 2022– | clubs7 = [[Celtic FC|Celtic]] | caps7 = 133 | goals7 = 44 | nationalyears1 = 2018–2021 | nationalteam1 = Japan o/23 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2019– | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 29 | nationalgoals2 = 5 | club-update = 16 Mei 2026 | nationalteam-update = 16 Junie 2026 }} '''Daizen Maeda''' ([[Japannese]]: 前田 大然; gebore [[20 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die Skotse Premiership-klub [[Celtic FC|Celtic]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel. Maeda het sy loopbaan by Matsumoto Yamaga FC begin voordat hy vir Mito HollyHock, Marítimo en Yokohama F. Marinos gespeel het, waar hy in 2021 as die topskieter van die J1 League geëindig het. Sedert hy hom in 2022 by Celtic aangesluit het, het hy verskeie plaaslike trofeë gewen en hom as een van die klub se belangrikste aanvallende spelers gevestig. Hy verteenwoordig Japan sedert 2019 op internasionale vlak en het aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2026]], asook die [[AFC Asië-beker|Asiatiese Bekertoernooi]] van 2023, deelgeneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Maeda, Daizen}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] p4vgkad5bpg3erzj4y0rw8q8pomvvs8 2913987 2913986 2026-06-26T12:29:11Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913987 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Daizen Maeda | image = [[Lêer:Celtic-20240722-018 (cropped).jpg|240px]] | image_size = 200px | caption = Maeda in 2024 | full_name = Daizen Maeda<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Japan (JPN) |publisher=[[FIFA]] |page=16 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1997|10|20|df=y}} | birth_place = Taishi, [[Osaka-prefektuur|Osaka]], [[Japan]] | height = 1,73 m<ref>{{cite web |url=https://www.celticfc.com/players/daizen-maeda |title=Daizen Maeda |publisher=Celtic F.C. |access-date=7 September 2022}}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[Celtic FC|Celtic]] | clubnumber = 39 | youthyears1 = 2004–2009 | youthclubs1 = Taishi JSC | youthyears2 = 2010–2012 | youthclubs2 = Kawakami FC | youthyears3 = 2013–2015 | youthclubs3 = Yamanashi Gakuin University High School | years1 = 2016–2020 | clubs1 = [[Matsumoto Yamaga]] | caps1 = 56 | goals1 = 9 | years2 = 2017 | clubs2 = → [[Mito HollyHock]] (leen) | caps2 = 2 | goals2 = 1 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[CS Marítimo|Marítimo]] (leen) | caps3 = 23 | goals3 = 3 | years4 = 2020 | clubs4 = → [[Yokohama F. Marinos]] (leen) | caps4 = 23 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = [[Yokohama F. Marinos]] | caps5 = 36 | goals5 = 23 | clubs6 = → [[Celtic FC|Celtic]] (leen) | years6 = 2022 | caps6 = 16 | goals6 = 6 | years7 = 2022– | clubs7 = [[Celtic FC|Celtic]] | caps7 = 133 | goals7 = 44 | nationalyears1 = 2018–2021 | nationalteam1 = Japan o/23 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2019– | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 29 | nationalgoals2 = 5 | club-update = 16 Mei 2026 | nationalteam-update = 16 Junie 2026 }} '''Daizen Maeda''' ([[Japannese]]: 前田 大然; gebore [[20 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Japan|Japannese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die Skotse Premiership-klub [[Celtic FC|Celtic]] en die [[Japannese nasionale sokkerspan|Japannese nasionale span]] speel. Maeda het sy loopbaan by Matsumoto Yamaga FC begin voordat hy vir Mito HollyHock, Marítimo en Yokohama F. Marinos gespeel het, waar hy in 2021 as die topskieter van die J1 League geëindig het. Sedert hy hom in 2022 by Celtic aangesluit het, het hy verskeie plaaslike trofeë gewen en hom as een van die klub se belangrikste aanvallende spelers gevestig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c4gyjp36ny6o|title=Celtic: Daizen Maeda wants to 'continue doing my best in Scotland'|date=2026-06-23|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> Hy verteenwoordig Japan sedert 2019 op internasionale vlak en het aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2026]], asook die [[AFC Asië-beker|Asiatiese Bekertoernooi]] van 2023, deelgeneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Maeda, Daizen}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] cixb2c1jfu3f4n3pf2iu42c9dx9p3vh 1 463188 2913984 2026-06-26T12:20:06Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913984 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463189 2913991 2026-06-26T12:39:07Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Ismael Saibari''' (gebore 28 Januarie 2001) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvallende middelveldspeler of voorspeler vir die [[Eredivisie]]-klub [[PSV Eindhoven]] speel. Hoewel hy in [[Spanje]] gebore is, verteenwoordig hy die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Saibari, Ismael}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] Kategorie:Ge...' 2913991 wikitext text/x-wiki '''Ismael Saibari''' (gebore 28 Januarie 2001) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvallende middelveldspeler of voorspeler vir die [[Eredivisie]]-klub [[PSV Eindhoven]] speel. Hoewel hy in [[Spanje]] gebore is, verteenwoordig hy die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Saibari, Ismael}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] ne7p75rk061l8026y4z1o4ttdpb1mdp 2913993 2913991 2026-06-26T12:44:23Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913993 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ismael Saibari | image = [[Lêer:Ismael Saibari Brazil V Morocco 13 June 2026-152.jpg|240px]] | image_size = | caption = Saibari in 2026 | fullname = <!--if differs from name, Ismael Saibari (Moroccan citizen)--> | birth_name = Ismael Saibari Ben El Basra | birth_date = {{Birth date and age|2001|1|28|df=y}} | birth_place = [[Terrassa]], [[Spanje]] | height = 1,85 m | position = Aanvallende middelvelder, voorspeler | currentclub = [[PSV Eindhoven]] | clubnumber = 34 | youthyears1 = 2005–2007 | youthclubs1 = Santa Terrassa CD | youthyears2 = 2007–2008 | youthclubs2 = KVC Willebroek-M | youthyears3 = 2009–2013 | youthclubs3 = [[K Beerschot VA]] | youthyears4 = 2013–2015 | youthclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | youthyears5 = 2015–2017 | youthclubs5 = [[KV Mechelen]] | youthyears6 = 2017–2020 | youthclubs6 = [[KRC Genk|Genk]] | youthyears7 = 2020 | youthclubs7 = [[PSV Eindhoven]] | years1 = 2020–2023 | clubs1 = [[Jong PSV]] | caps1 = 56 | goals1 = 10 | years2 = 2020– | clubs2 = [[PSV Eindhoven]] | caps2 = 142 | goals2 = 42 | nationalyears1 = 2020–2022 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2022–2024 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2023– | nationalteam3 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps3 = 33 | nationalgoals3 = 12 | pcupdate = 17 Mei 2026 | ntupdate = 24 Junie 2026 }} '''Ismael Saibari''' (gebore 28 Januarie 2001) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvallende middelveldspeler of voorspeler vir die [[Eredivisie]]-klub [[PSV Eindhoven]] speel. Hoewel hy in [[Spanje]] gebore is, verteenwoordig hy die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Saibari, Ismael}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] hgkbrncxms8hpngsivtgo5ycp92j73g 2913994 2913993 2026-06-26T12:46:27Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913994 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ismael Saibari | image = [[Lêer:Ismael Saibari Brazil V Morocco 13 June 2026-152.jpg|240px]] | image_size = | caption = Saibari in 2026 | fullname = <!--if differs from name, Ismael Saibari (Moroccan citizen)--> | birth_name = Ismael Saibari Ben El Basra | birth_date = {{Birth date and age|2001|1|28|df=y}} | birth_place = [[Terrassa]], [[Spanje]] | height = 1,85 m | position = Aanvallende middelvelder, voorspeler | currentclub = [[PSV Eindhoven]] | clubnumber = 34 | youthyears1 = 2005–2007 | youthclubs1 = Santa Terrassa CD | youthyears2 = 2007–2008 | youthclubs2 = KVC Willebroek-M | youthyears3 = 2009–2013 | youthclubs3 = [[K Beerschot VA]] | youthyears4 = 2013–2015 | youthclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | youthyears5 = 2015–2017 | youthclubs5 = [[KV Mechelen]] | youthyears6 = 2017–2020 | youthclubs6 = [[KRC Genk|Genk]] | youthyears7 = 2020 | youthclubs7 = [[PSV Eindhoven]] | years1 = 2020–2023 | clubs1 = [[Jong PSV]] | caps1 = 56 | goals1 = 10 | years2 = 2020– | clubs2 = [[PSV Eindhoven]] | caps2 = 142 | goals2 = 42 | nationalyears1 = 2020–2022 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2022–2024 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2023– | nationalteam3 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps3 = 33 | nationalgoals3 = 12 | pcupdate = 17 Mei 2026 | ntupdate = 24 Junie 2026 }} '''Ismael Saibari''' (gebore 28 Januarie 2001) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvallende middelveldspeler of voorspeler vir die [[Eredivisie]]-klub [[PSV Eindhoven]] speel. Hoewel hy in [[Spanje]] gebore is, verteenwoordig hy die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/saibari-reaction-dream-goal-morocco-scotland|title=Saibari: Scoring twice at World Cup a dream|website=www.fifa.com|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Saibari, Ismael}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] dt4l3ngdy63qfs2thxi0ezrhgn48ibv 2913995 2913994 2026-06-26T12:47:19Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913995 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ismael Saibari | image = [[Lêer:Ismael Saibari Brazil V Morocco 13 June 2026-152.jpg|240px]] | image_size = | caption = Saibari in 2026 | fullname = <!--if differs from name, Ismael Saibari (Moroccan citizen)--> | birth_name = Ismael Saibari Ben El Basra | birth_date = {{Birth date and age|2001|1|28|df=y}} | birth_place = Terrassa, [[Katalonië]], [[Spanje]] | height = 1,85 m | position = Aanvallende middelvelder, voorspeler | currentclub = [[PSV Eindhoven]] | clubnumber = 34 | youthyears1 = 2005–2007 | youthclubs1 = Santa Terrassa CD | youthyears2 = 2007–2008 | youthclubs2 = KVC Willebroek-M | youthyears3 = 2009–2013 | youthclubs3 = [[K Beerschot VA]] | youthyears4 = 2013–2015 | youthclubs4 = [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] | youthyears5 = 2015–2017 | youthclubs5 = [[KV Mechelen]] | youthyears6 = 2017–2020 | youthclubs6 = [[KRC Genk|Genk]] | youthyears7 = 2020 | youthclubs7 = [[PSV Eindhoven]] | years1 = 2020–2023 | clubs1 = [[Jong PSV]] | caps1 = 56 | goals1 = 10 | years2 = 2020– | clubs2 = [[PSV Eindhoven]] | caps2 = 142 | goals2 = 42 | nationalyears1 = 2020–2022 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2022–2024 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2023– | nationalteam3 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps3 = 33 | nationalgoals3 = 12 | pcupdate = 17 Mei 2026 | ntupdate = 24 Junie 2026 }} '''Ismael Saibari''' (gebore 28 Januarie 2001) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n aanvallende middelveldspeler of voorspeler vir die [[Eredivisie]]-klub [[PSV Eindhoven]] speel. Hoewel hy in [[Spanje]] gebore is, verteenwoordig hy die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/saibari-reaction-dream-goal-morocco-scotland|title=Saibari: Scoring twice at World Cup a dream|website=www.fifa.com|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Saibari, Ismael}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] 22l5t4avtxb1f9j1hs0ffzajjbkyu4w 1 463190 2913992 2026-06-26T12:40:27Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913992 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463191 2914027 2026-06-26T13:40:19Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Achraf Hakimi Mouh''' ([[Arabies]]: أشرف حكيمي موح; gebore [[4 November]] [[1998]]) is 'n professionele [[sokker]]speler wat as 'n regsagter vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] speel en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] aanvoer. Hy is bekend vir sy aanvallende vermoëns en sterk verdedigende bydrae, en word algemeen beskou as een van die beste regsagters ter wêreld.<ref>{{Ci...' 2914027 wikitext text/x-wiki '''Achraf Hakimi Mouh''' ([[Arabies]]: أشرف حكيمي موح; gebore [[4 November]] [[1998]]) is 'n professionele [[sokker]]speler wat as 'n regsagter vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] speel en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] aanvoer. Hy is bekend vir sy aanvallende vermoëns en sterk verdedigende bydrae, en word algemeen beskou as een van die beste regsagters ter wêreld.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/position-does-achraf-hakimi-play-170745998.html|title=What position does Achraf Hakimi play? Why Morroco defender spends so much time getting forward|last=|first=|date=2026-06-13|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref name=":2">{{cite web |date=10 March 2023 |title=Ranked! The 10 best right-backs in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-right-backs-world-trent-alexander-arnold-liverpool-man-city-cancelo |access-date=3 June 2025 |website=FourFourTwo}}</ref><ref name=":3">{{cite web |date=11 November 2022 |title=The 25 best right backs in world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-right-backs-in-world-football-ranked |access-date=3 June 2025 |website=90min}}</ref><ref name=":4">{{cite web |last=Smith |first=Charlie |date=5 May 2025 |title=The Best 15 Right-Backs in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-right-backs-football-players-in-the-world-ranked-2025/ |access-date=3 June 2025 |website=Football FanCast}}</ref> Op klubvlak het Hakimi in 2016 vir Real Madrid Castilla begin speel en is hy in 2017 na die [[Real Madrid|eerste span]] bevorder, waar hy die [[UEFA Champions League]] en die [[FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Hy is daarna vir twee seisoene aan die [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] uitgeleen, waar hy die DFL-Superbeker in 2019 gewen het. Vervolgens het hy by die [[Serie A]]-klub [[Inter Milaan]] aangesluit en die klub gehelp om die Serie A-titel in 2020/21 te wen, wat hul eerste ligatitel in 11 jaar was. [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] het hom daarna in 2021 vir 'n gerapporteerde bedrag van €68 miljoen onderteken.<ref name=":5">{{cite web |title=Achraf Hakimi Transfer History |url=https://www.footballtransfers.com/en/players/achraf-hakimi/transfer-history |access-date=25 April 2025 |website=Football Transfers}}</ref> By PSG het hy vyf Ligue 1-titels en twee Coupe de France-titels gewen, en was hy 'n sleutelspeler toe die klub sy eerste UEFA Champions League-titels agtereenvolgens in 2025 en 2026 gewen het. Hakimi is in [[Spanje]] gebore en het Marokko eers op onder-20-vlak verteenwoordig voordat hy in 2016, op 17-jarige ouderdom, sy debuut vir die senior nasionale span gemaak het. Hy is opgeneem in Marokko se groepe vir drie [[FIFA Wêreldbeker]]-toernooie (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), vier [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie (in 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]), en was een van drie ouer sokkerspelers wat Marokko by die [[Olimpiese Somerspele 2024|2024 Olimpiese Somerspele]] verteenwoordig het. Tydens die Wêreldbeker van 2022 het hy Marokko as kaptein gelei toe die span geskiedenis gemaak het deur die eerste Afrikanasie te word wat die halfeindrondte bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/morocco-world-cup-run-best-moments-qatar/bltef577736db80b6e6|title='It's like a dream' - Morocco's 'unbelievable' World Cup run & best moments from Qatar|date=30 June 2023|website=Goal.com}}</ref> Hy het die span later na sy tweede Afrikanasiesbeker-titel in 2025 gelei. Hakimi het sesde geëindig in die [[Ballon d'Or]] van 2025, die hoogste posisie wat nog ooit deur 'n Marokkaanse speler behaal is.<ref>{{Cite web|url=https://rollingout.com/2025/09/23/dembele-hakimi-ballon-dor-2025/|title=Dembélé wins Ballon d'Or 2025 as Hakimi makes history|date=23 September 2025|website=rollingout.com}}</ref> Hy is ook as die Afrika-sokkerspeler van die Jaar vir 2025 aangewys en het sodoende die vyfde Marokkaan geword wat dié toekenning ontvang het, en die eerste sedert Mustafa Hadji in 1998.<ref>{{Cite web |date=19 November 2025 |title=PSG defender Hakimi wins African Footballer of the Year |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/psg-defender-hakimi-wins-african-footballer-year-2025-11-19/ |access-date=19 November 2025 |website=Reuters}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hakimi, Achraf}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5v8ku5t7jzwddodnt65ukdabslrlqbg 2914032 2914027 2026-06-26T14:00:04Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914032 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Achraf Hakimi | image = [[Lêer:Achraf Hakimi Morocco v Norway 7 June 2026-16.jpg|240px]] | caption = Hakimi in 2026 | full_name = <!--if differs from name. Achraf Hakimi (Jordanian nationality) per "FDP-FIFA" reference--> | birth_name = Achraf Hakimi Mouh<ref>{{Cite web|url=https://www.boe.es/borme/dias/2019/06/10/pdfs/BORME-A-2019-108-28.pdf|page=9|title=SECCIÓN PRIMERA – Empresarios – Actos inscritos – MADRID}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=30 November 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017}}</ref> | birth_place = [[Madrid]], Spain<ref name="Paris">{{Cite web |url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |title=HAKIMI Achraf |work=[[Paris 2024 Olympics]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730135432/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |archive-date=30 July 2024}}</ref> | height = 1,81 m<ref name="Paris"/><ref>{{cite web |url=https://www.psg.fr/en/players/achraf-hakimi |title=Achraf Hakimi |date=4 November 1998 |publisher=Paris Saint-Germain FC |access-date=25 August 2025 }}</ref> | position = Regsagter | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[CD Colonia Ofigevi|Colonia Ofigevi]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 17 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = → [[Borussia Dortmund]] (leen) | caps3 = 73 | goals3 = 12 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[Inter Milan]] | caps4 = 45 | goals4 = 7 | years5 = 2021– | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 207 | goals5 = 28 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2016– | nationalteam4 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps4 = 99 | nationalgoals4 = 12 | club-update = 25 April 2026 | nationalteam-update = 25 Junie 2026 }} '''Achraf Hakimi Mouh''' ([[Arabies]]: أشرف حكيمي موح; gebore [[4 November]] [[1998]]) is 'n professionele [[sokker]]speler wat as 'n regsagter vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] speel en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] aanvoer. Hy is bekend vir sy aanvallende vermoëns en sterk verdedigende bydrae, en word algemeen beskou as een van die beste regsagters ter wêreld.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/position-does-achraf-hakimi-play-170745998.html|title=What position does Achraf Hakimi play? Why Morroco defender spends so much time getting forward|last=|first=|date=2026-06-13|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref name=":2">{{cite web |date=10 March 2023 |title=Ranked! The 10 best right-backs in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-right-backs-world-trent-alexander-arnold-liverpool-man-city-cancelo |access-date=3 June 2025 |website=FourFourTwo}}</ref><ref name=":3">{{cite web |date=11 November 2022 |title=The 25 best right backs in world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-right-backs-in-world-football-ranked |access-date=3 June 2025 |website=90min}}</ref><ref name=":4">{{cite web |last=Smith |first=Charlie |date=5 May 2025 |title=The Best 15 Right-Backs in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-right-backs-football-players-in-the-world-ranked-2025/ |access-date=3 June 2025 |website=Football FanCast}}</ref> Op klubvlak het Hakimi in 2016 vir Real Madrid Castilla begin speel en is hy in 2017 na die [[Real Madrid|eerste span]] bevorder, waar hy die [[UEFA Champions League]] en die [[FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Hy is daarna vir twee seisoene aan die [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] uitgeleen, waar hy die DFL-Superbeker in 2019 gewen het. Vervolgens het hy by die [[Serie A]]-klub [[Inter Milaan]] aangesluit en die klub gehelp om die Serie A-titel in 2020/21 te wen, wat hul eerste ligatitel in 11 jaar was. [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] het hom daarna in 2021 vir 'n gerapporteerde bedrag van €68 miljoen onderteken.<ref name=":5">{{cite web |title=Achraf Hakimi Transfer History |url=https://www.footballtransfers.com/en/players/achraf-hakimi/transfer-history |access-date=25 April 2025 |website=Football Transfers}}</ref> By PSG het hy vyf Ligue 1-titels en twee Coupe de France-titels gewen, en was hy 'n sleutelspeler toe die klub sy eerste UEFA Champions League-titels agtereenvolgens in 2025 en 2026 gewen het. Hakimi is in [[Spanje]] gebore en het Marokko eers op onder-20-vlak verteenwoordig voordat hy in 2016, op 17-jarige ouderdom, sy debuut vir die senior nasionale span gemaak het. Hy is opgeneem in Marokko se groepe vir drie [[FIFA Wêreldbeker]]-toernooie (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), vier [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie (in 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]), en was een van drie ouer sokkerspelers wat Marokko by die [[Olimpiese Somerspele 2024|2024 Olimpiese Somerspele]] verteenwoordig het. Tydens die Wêreldbeker van 2022 het hy Marokko as kaptein gelei toe die span geskiedenis gemaak het deur die eerste Afrikanasie te word wat die halfeindrondte bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/morocco-world-cup-run-best-moments-qatar/bltef577736db80b6e6|title='It's like a dream' - Morocco's 'unbelievable' World Cup run & best moments from Qatar|date=30 June 2023|website=Goal.com}}</ref> Hy het die span later na sy tweede Afrikanasiesbeker-titel in 2025 gelei. Hakimi het sesde geëindig in die [[Ballon d'Or]] van 2025, die hoogste posisie wat nog ooit deur 'n Marokkaanse speler behaal is.<ref>{{Cite web|url=https://rollingout.com/2025/09/23/dembele-hakimi-ballon-dor-2025/|title=Dembélé wins Ballon d'Or 2025 as Hakimi makes history|date=23 September 2025|website=rollingout.com}}</ref> Hy is ook as die Afrika-sokkerspeler van die Jaar vir 2025 aangewys en het sodoende die vyfde Marokkaan geword wat dié toekenning ontvang het, en die eerste sedert Mustafa Hadji in 1998.<ref>{{Cite web |date=19 November 2025 |title=PSG defender Hakimi wins African Footballer of the Year |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/psg-defender-hakimi-wins-african-footballer-year-2025-11-19/ |access-date=19 November 2025 |website=Reuters}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hakimi, Achraf}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6snio1gpn6klu1dzocghxsz3x0q44ow 2914033 2914032 2026-06-26T14:00:32Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914033 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Achraf Hakimi | image = [[Lêer:Achraf Hakimi Morocco v Norway 7 June 2026-16.jpg|240px]] | caption = Hakimi in 2026 | full_name = <!--if differs from name. Achraf Hakimi (Jordanian nationality) per "FDP-FIFA" reference--> | birth_name = Achraf Hakimi Mouh<ref>{{Cite web|url=https://www.boe.es/borme/dias/2019/06/10/pdfs/BORME-A-2019-108-28.pdf|page=9|title=SECCIÓN PRIMERA – Empresarios – Actos inscritos – MADRID}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=30 November 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017}}</ref> | birth_place = [[Madrid]], Spain<ref name="Paris">{{Cite web |url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |title=HAKIMI Achraf |work=Paris 2024 Olympics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730135432/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |archive-date=30 July 2024}}</ref> | height = 1,81 m<ref name="Paris"/><ref>{{cite web |url=https://www.psg.fr/en/players/achraf-hakimi |title=Achraf Hakimi |date=4 November 1998 |publisher=Paris Saint-Germain FC |access-date=25 August 2025 }}</ref> | position = Regsagter | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[CD Colonia Ofigevi|Colonia Ofigevi]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 17 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = → [[Borussia Dortmund]] (leen) | caps3 = 73 | goals3 = 12 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[Inter Milan]] | caps4 = 45 | goals4 = 7 | years5 = 2021– | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 207 | goals5 = 28 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2016– | nationalteam4 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps4 = 99 | nationalgoals4 = 12 | club-update = 25 April 2026 | nationalteam-update = 25 Junie 2026 }} '''Achraf Hakimi Mouh''' ([[Arabies]]: أشرف حكيمي موح; gebore [[4 November]] [[1998]]) is 'n professionele [[sokker]]speler wat as 'n regsagter vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] speel en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] aanvoer. Hy is bekend vir sy aanvallende vermoëns en sterk verdedigende bydrae, en word algemeen beskou as een van die beste regsagters ter wêreld.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/position-does-achraf-hakimi-play-170745998.html|title=What position does Achraf Hakimi play? Why Morroco defender spends so much time getting forward|last=|first=|date=2026-06-13|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref name=":2">{{cite web |date=10 March 2023 |title=Ranked! The 10 best right-backs in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-right-backs-world-trent-alexander-arnold-liverpool-man-city-cancelo |access-date=3 June 2025 |website=FourFourTwo}}</ref><ref name=":3">{{cite web |date=11 November 2022 |title=The 25 best right backs in world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-right-backs-in-world-football-ranked |access-date=3 June 2025 |website=90min}}</ref><ref name=":4">{{cite web |last=Smith |first=Charlie |date=5 May 2025 |title=The Best 15 Right-Backs in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-right-backs-football-players-in-the-world-ranked-2025/ |access-date=3 June 2025 |website=Football FanCast}}</ref> Op klubvlak het Hakimi in 2016 vir Real Madrid Castilla begin speel en is hy in 2017 na die [[Real Madrid|eerste span]] bevorder, waar hy die [[UEFA Champions League]] en die [[FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Hy is daarna vir twee seisoene aan die [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] uitgeleen, waar hy die DFL-Superbeker in 2019 gewen het. Vervolgens het hy by die [[Serie A]]-klub [[Inter Milaan]] aangesluit en die klub gehelp om die Serie A-titel in 2020/21 te wen, wat hul eerste ligatitel in 11 jaar was. [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] het hom daarna in 2021 vir 'n gerapporteerde bedrag van €68 miljoen onderteken.<ref name=":5">{{cite web |title=Achraf Hakimi Transfer History |url=https://www.footballtransfers.com/en/players/achraf-hakimi/transfer-history |access-date=25 April 2025 |website=Football Transfers}}</ref> By PSG het hy vyf Ligue 1-titels en twee Coupe de France-titels gewen, en was hy 'n sleutelspeler toe die klub sy eerste UEFA Champions League-titels agtereenvolgens in 2025 en 2026 gewen het. Hakimi is in [[Spanje]] gebore en het Marokko eers op onder-20-vlak verteenwoordig voordat hy in 2016, op 17-jarige ouderdom, sy debuut vir die senior nasionale span gemaak het. Hy is opgeneem in Marokko se groepe vir drie [[FIFA Wêreldbeker]]-toernooie (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), vier [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie (in 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]), en was een van drie ouer sokkerspelers wat Marokko by die [[Olimpiese Somerspele 2024|2024 Olimpiese Somerspele]] verteenwoordig het. Tydens die Wêreldbeker van 2022 het hy Marokko as kaptein gelei toe die span geskiedenis gemaak het deur die eerste Afrikanasie te word wat die halfeindrondte bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/morocco-world-cup-run-best-moments-qatar/bltef577736db80b6e6|title='It's like a dream' - Morocco's 'unbelievable' World Cup run & best moments from Qatar|date=30 June 2023|website=Goal.com}}</ref> Hy het die span later na sy tweede Afrikanasiesbeker-titel in 2025 gelei. Hakimi het sesde geëindig in die [[Ballon d'Or]] van 2025, die hoogste posisie wat nog ooit deur 'n Marokkaanse speler behaal is.<ref>{{Cite web|url=https://rollingout.com/2025/09/23/dembele-hakimi-ballon-dor-2025/|title=Dembélé wins Ballon d'Or 2025 as Hakimi makes history|date=23 September 2025|website=rollingout.com}}</ref> Hy is ook as die Afrika-sokkerspeler van die Jaar vir 2025 aangewys en het sodoende die vyfde Marokkaan geword wat dié toekenning ontvang het, en die eerste sedert Mustafa Hadji in 1998.<ref>{{Cite web |date=19 November 2025 |title=PSG defender Hakimi wins African Footballer of the Year |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/psg-defender-hakimi-wins-african-footballer-year-2025-11-19/ |access-date=19 November 2025 |website=Reuters}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hakimi, Achraf}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6cw38rlpz3jxj9ifn5shugbirpj4wgu 2914034 2914033 2026-06-26T14:00:53Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914034 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Achraf Hakimi | image = [[Lêer:Achraf Hakimi Morocco v Norway 7 June 2026-16.jpg|240px]] | caption = Hakimi in 2026 | full_name = <!--if differs from name. Achraf Hakimi (Jordanian nationality) per "FDP-FIFA" reference--> | birth_name = Achraf Hakimi Mouh<ref>{{Cite web|url=https://www.boe.es/borme/dias/2019/06/10/pdfs/BORME-A-2019-108-28.pdf|page=9|title=SECCIÓN PRIMERA – Empresarios – Actos inscritos – MADRID}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=30 November 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017}}</ref> | birth_place = [[Madrid]], Spain<ref name="Paris">{{Cite web |url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |title=HAKIMI Achraf |work=Paris 2024 Olympics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730135432/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |archive-date=30 July 2024}}</ref> | height = 1,81 m<ref name="Paris"/><ref>{{cite web |url=https://www.psg.fr/en/players/achraf-hakimi |title=Achraf Hakimi |date=4 November 1998 |publisher=Paris Saint-Germain FC |access-date=25 August 2025 }}</ref> | position = Regsagter | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[CD Colonia Ofigevi|Colonia Ofigevi]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 17 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = → [[Borussia Dortmund]] (leen) | caps3 = 73 | goals3 = 12 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[Inter Milaan]] | caps4 = 45 | goals4 = 7 | years5 = 2021– | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 207 | goals5 = 28 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2016– | nationalteam4 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps4 = 99 | nationalgoals4 = 12 | club-update = 25 April 2026 | nationalteam-update = 25 Junie 2026 }} '''Achraf Hakimi Mouh''' ([[Arabies]]: أشرف حكيمي موح; gebore [[4 November]] [[1998]]) is 'n professionele [[sokker]]speler wat as 'n regsagter vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] speel en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] aanvoer. Hy is bekend vir sy aanvallende vermoëns en sterk verdedigende bydrae, en word algemeen beskou as een van die beste regsagters ter wêreld.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/position-does-achraf-hakimi-play-170745998.html|title=What position does Achraf Hakimi play? Why Morroco defender spends so much time getting forward|last=|first=|date=2026-06-13|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref name=":2">{{cite web |date=10 March 2023 |title=Ranked! The 10 best right-backs in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-right-backs-world-trent-alexander-arnold-liverpool-man-city-cancelo |access-date=3 June 2025 |website=FourFourTwo}}</ref><ref name=":3">{{cite web |date=11 November 2022 |title=The 25 best right backs in world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-right-backs-in-world-football-ranked |access-date=3 June 2025 |website=90min}}</ref><ref name=":4">{{cite web |last=Smith |first=Charlie |date=5 May 2025 |title=The Best 15 Right-Backs in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-right-backs-football-players-in-the-world-ranked-2025/ |access-date=3 June 2025 |website=Football FanCast}}</ref> Op klubvlak het Hakimi in 2016 vir Real Madrid Castilla begin speel en is hy in 2017 na die [[Real Madrid|eerste span]] bevorder, waar hy die [[UEFA Champions League]] en die [[FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Hy is daarna vir twee seisoene aan die [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] uitgeleen, waar hy die DFL-Superbeker in 2019 gewen het. Vervolgens het hy by die [[Serie A]]-klub [[Inter Milaan]] aangesluit en die klub gehelp om die Serie A-titel in 2020/21 te wen, wat hul eerste ligatitel in 11 jaar was. [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] het hom daarna in 2021 vir 'n gerapporteerde bedrag van €68 miljoen onderteken.<ref name=":5">{{cite web |title=Achraf Hakimi Transfer History |url=https://www.footballtransfers.com/en/players/achraf-hakimi/transfer-history |access-date=25 April 2025 |website=Football Transfers}}</ref> By PSG het hy vyf Ligue 1-titels en twee Coupe de France-titels gewen, en was hy 'n sleutelspeler toe die klub sy eerste UEFA Champions League-titels agtereenvolgens in 2025 en 2026 gewen het. Hakimi is in [[Spanje]] gebore en het Marokko eers op onder-20-vlak verteenwoordig voordat hy in 2016, op 17-jarige ouderdom, sy debuut vir die senior nasionale span gemaak het. Hy is opgeneem in Marokko se groepe vir drie [[FIFA Wêreldbeker]]-toernooie (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), vier [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie (in 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]), en was een van drie ouer sokkerspelers wat Marokko by die [[Olimpiese Somerspele 2024|2024 Olimpiese Somerspele]] verteenwoordig het. Tydens die Wêreldbeker van 2022 het hy Marokko as kaptein gelei toe die span geskiedenis gemaak het deur die eerste Afrikanasie te word wat die halfeindrondte bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/morocco-world-cup-run-best-moments-qatar/bltef577736db80b6e6|title='It's like a dream' - Morocco's 'unbelievable' World Cup run & best moments from Qatar|date=30 June 2023|website=Goal.com}}</ref> Hy het die span later na sy tweede Afrikanasiesbeker-titel in 2025 gelei. Hakimi het sesde geëindig in die [[Ballon d'Or]] van 2025, die hoogste posisie wat nog ooit deur 'n Marokkaanse speler behaal is.<ref>{{Cite web|url=https://rollingout.com/2025/09/23/dembele-hakimi-ballon-dor-2025/|title=Dembélé wins Ballon d'Or 2025 as Hakimi makes history|date=23 September 2025|website=rollingout.com}}</ref> Hy is ook as die Afrika-sokkerspeler van die Jaar vir 2025 aangewys en het sodoende die vyfde Marokkaan geword wat dié toekenning ontvang het, en die eerste sedert Mustafa Hadji in 1998.<ref>{{Cite web |date=19 November 2025 |title=PSG defender Hakimi wins African Footballer of the Year |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/psg-defender-hakimi-wins-african-footballer-year-2025-11-19/ |access-date=19 November 2025 |website=Reuters}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hakimi, Achraf}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] lmxxgpk2f1p25go5td7xput37nyx3gq 2914043 2914034 2026-06-26T14:29:45Z Aliwal2012 39067 2914043 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Achraf Hakimi | image = [[Lêer:Achraf Hakimi Morocco v Norway 7 June 2026-16.jpg|240px]] | caption = Hakimi in 2026 | full_name = <!--if differs from name. Achraf Hakimi (Jordanian nationality) per "FDP-FIFA" reference--> | birth_name = Achraf Hakimi Mouh<ref>{{Cite web|url=https://www.boe.es/borme/dias/2019/06/10/pdfs/BORME-A-2019-108-28.pdf|page=9|title=SECCIÓN PRIMERA – Empresarios – Actos inscritos – MADRID}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1998|11|4|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=30 November 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017}}</ref> | birth_place = [[Madrid]], Spain<ref name="Paris">{{Cite web |url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |title=HAKIMI Achraf |work=Paris 2024 Olympics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730135432/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/achraf-hakimi_1970338 |archive-date=30 July 2024}}</ref> | height = 1,81 m<ref name="Paris"/><ref>{{cite web |url=https://www.psg.fr/en/players/achraf-hakimi |title=Achraf Hakimi |date=4 November 1998 |publisher=Paris Saint-Germain FC |access-date=25 August 2025 }}</ref> | position = Regsagter | currentclub = [[Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 2 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[CD Colonia Ofigevi|Colonia Ofigevi]] | youthyears2 = 2006–2016 | youthclubs2 = [[Real Madrid]] | years1 = 2016–2017 | clubs1 = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 28 | goals1 = 1 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[Real Madrid]] | caps2 = 17 | goals2 = 2 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = → [[Borussia Dortmund]] (leen) | caps3 = 73 | goals3 = 12 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[Inter Milaan]] | caps4 = 45 | goals4 = 7 | years5 = 2021– | clubs5 = [[Paris Saint-Germain]] | caps5 = 207 | goals5 = 28 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Marokko o/23 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2024 | nationalteam3 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2016– | nationalteam4 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps4 = 99 | nationalgoals4 = 12 | club-update = 25 April 2026 | nationalteam-update = 25 Junie 2026 }} '''Achraf Hakimi Mouh''' ([[Arabies]]: أشرف حكيمي موح; gebore [[4 November]] [[1998]]) is 'n professionele [[sokker]]speler wat op regsagter vir die Franse [[Ligue 1]]-klub [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] speel en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] aanvoer. Hy is bekend vir sy aanvallende vermoëns en sterk verdedigende bydrae, en word algemeen beskou as een van die beste regsagters ter wêreld.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/position-does-achraf-hakimi-play-170745998.html|title=What position does Achraf Hakimi play? Why Morroco defender spends so much time getting forward|last=|first=|date=2026-06-13|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref name=":2">{{cite web |date=10 March 2023 |title=Ranked! The 10 best right-backs in the world |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-right-backs-world-trent-alexander-arnold-liverpool-man-city-cancelo |access-date=3 June 2025 |website=FourFourTwo}}</ref><ref name=":3">{{cite web |date=11 November 2022 |title=The 25 best right backs in world football - ranked |url=https://www.90min.com/posts/the-25-best-right-backs-in-world-football-ranked |access-date=3 June 2025 |website=90min}}</ref><ref name=":4">{{cite web |last=Smith |first=Charlie |date=5 May 2025 |title=The Best 15 Right-Backs in World Football Ranked (2025) |url=https://www.footballfancast.com/best-right-backs-football-players-in-the-world-ranked-2025/ |access-date=3 June 2025 |website=Football FanCast}}</ref> Op klubvlak het Hakimi in 2016 vir Real Madrid Castilla begin speel en is in 2017 na die [[Real Madrid|eerste span]] bevorder, waar hulle die [[UEFA Champions League]] en die [[FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Hy is daarna vir twee seisoene aan die [[Bundesliga]]-klub [[Borussia Dortmund]] uitgeleen, waar hy die DFL-Superbeker in 2019 help wen het. Vervolgens het hy by die [[Serie A]]-klub [[Inter Milaan]] aangesluit en die klub gehelp om die Serie A-titel in 2020/21 te wen, wat hul eerste ligatitel in 11 jaar was. [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] het hom daarna in 2021 vir 'n gerapporteerde bedrag van €68 miljoen onderteken.<ref name=":5">{{cite web |title=Achraf Hakimi Transfer History |url=https://www.footballtransfers.com/en/players/achraf-hakimi/transfer-history |access-date=25 April 2025 |website=Football Transfers}}</ref> By PSG het hy vyf Ligue 1-titels en twee Coupe de France-titels gewen, en was hy 'n sleutelspeler toe die klub sy eerste UEFA Champions League-titels agtereenvolgens in 2025 en 2026 gewen het. Hakimi is in [[Spanje]] gebore en het Marokko eers op onder-20-vlak verteenwoordig voordat hy in 2016, op 17-jarige ouderdom, sy debuut vir die senior nasionale span gemaak het. Hy is opgeneem in Marokko se groepe vir drie [[FIFA Wêreldbeker]]-toernooie (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]), vier [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie (in 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]), en was een van drie ouer sokkerspelers wat Marokko by die [[Olimpiese Somerspele 2024|2024 Olimpiese Somerspele]] verteenwoordig het. Tydens die Wêreldbeker van 2022 het hy Marokko as kaptein gelei toe die span geskiedenis gemaak het deur die eerste Afrikanasie te word wat die halfeindrondte bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/morocco-world-cup-run-best-moments-qatar/bltef577736db80b6e6|title='It's like a dream' - Morocco's 'unbelievable' World Cup run & best moments from Qatar|date=30 June 2023|website=Goal.com}}</ref> Hy het die span later na sy tweede Afrikanasiesbeker-titel in 2025 gelei. Hakimi het sesde geëindig in die [[Ballon d'Or]] van 2025, die hoogste posisie wat nog ooit deur 'n Marokkaanse speler behaal is.<ref>{{Cite web|url=https://rollingout.com/2025/09/23/dembele-hakimi-ballon-dor-2025/|title=Dembélé wins Ballon d'Or 2025 as Hakimi makes history|date=23 September 2025|website=rollingout.com}}</ref> Hy is ook as die Afrika-sokkerspeler van die Jaar vir 2025 aangewys en het sodoende die vyfde Marokkaan geword wat dié toekenning ontvang het, en die eerste sedert Mustafa Hadji in 1998.<ref>{{Cite web |date=19 November 2025 |title=PSG defender Hakimi wins African Footballer of the Year |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/psg-defender-hakimi-wins-african-footballer-year-2025-11-19/ |access-date=19 November 2025 |website=Reuters}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hakimi, Achraf}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] pgaldvrd2mbvh0hl56q44mxcgfg0dir 1 463192 2914028 2026-06-26T13:41:50Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914028 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 463193 2914038 2026-06-26T14:09:42Z JMK 649 +kat 2914038 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Siektes]] jdl88a82bvc878lgfi83km994w3h874 14 463194 2914039 2026-06-26T14:10:22Z JMK 649 create cat 2914039 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Siektes]] jdl88a82bvc878lgfi83km994w3h874 0 463195 2914050 2026-06-26T14:43:42Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Yassine Bounou''' (gebore [[5 April]] [[1991]]), ook bekend as '''Bono''', is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n doelwagter vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]]-klub [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=بعقد يمتد حتّى 2026.. "بـونـو" إلى كبيــر آسيا |url=https://alhilal.com/12780 |acce...' 2914050 wikitext text/x-wiki '''Yassine Bounou''' (gebore [[5 April]] [[1991]]), ook bekend as '''Bono''', is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n doelwagter vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]]-klub [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=بعقد يمتد حتّى 2026.. "بـونـو" إلى كبيــر آسيا |url=https://alhilal.com/12780 |access-date=2023-08-18 |website=alhilal.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-16 |title=Morocco's Yassine Bounou Reportedly Reaches Agreement with Al Hilal |url=https://en.hespress.com/69264-moroccos-yassine-bounou-reportedly-reaches-agreement-with-al-hilal.html |access-date=2023-08-29 |website=Hesprees English - Morocco News |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=Morocco 2018 FIFA World Cup preview: Everything you need to know |url=https://www.denverpost.com/2018/06/13/morocco-2018-fifa-world-cup-preview/ |access-date=22 October 2021 |work=The Denver Post |date=13 June 2018}}</ref> Bono het sy jeugloopbaan in Marokko by Wydad AC begin. Hy het die grootste deel van sy senior loopbaan in [[Spanje]] deurgebring en meer as 150 [[La Liga]]-wedstryde en meer as 50 in die Segunda División gespeel. Bono is 13de gerangskik vir die 2023 [[Ballon d'Or]] en onderskeidelik derde vir die 2023 [[Lev Jasjin|Jasjin]]-trofee. Hy het ook derde plek behaal in The Best FIFA Goalkeeper in 2022 en 2023, en tweede plek by die IFFHS Wêreld se Beste Doelwagter in 2022. Op internasionale vlak het hy vierde plek met sy nasionale span by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] behaal. Hy is in [[Kanada]] vir Marokkaanse ouers gebore, en het op die ouderdom van drie saam met sy familie na Marokko teruggekeer.<ref>{{Cite news |title=ساكنة تمضيت تخرج للاحتفال بمرور المنتخب لربع نهائي مونديال قطر |url=https://alyaoum24.com/1750637.html |access-date=2024-11-13 |website=Alyaoum24 |language=ar}}</ref><ref name="JA">{{Cite web |last=Billebault |first=Alexis |title=Maroc – Qatar 2022 : Bounou, la force tranquille |url=https://www.jeuneafrique.com/1398915/societe/maroc-qatar-2022-bounou-la-force-tranquille/ |access-date=2024-11-13 |website=Jeune Afrique |language=fr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yassine Bounou: El meta rebelde |date=18 July 2013 |url=https://www.mundodeportivo.com/20130718/atletico-madrid/yassine-bounou-portero-perfil_54377629633.html |publisher=Mundo Deportivo |access-date=26 Junie 2026}}</ref> Hy is sedert 2013 'n volwaardige internasionale speler vir Marokko. Nadat hy vroeër vir die onder-23-span by die [[Olimpiese Somerspele 2012|2012 Olimpiese Spele]] gespeel het, het hy sy land by drie [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekers]] en vyf [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bounou, Yassine}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0ucfaglj3nfljqmr71d6c1oc82rknac 2914054 2914050 2026-06-26T14:48:51Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914054 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Yassine Bounou | image = [[Lêer:Yassine Bounou Brazil V Morocco 13 June 2026-169.jpg|240px]] | caption = Bounou in 2026 | full_name = Yassine Bounou<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia – List of Players |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=4 June 2018 |access-date=10 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180610160600/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=10 June 2018}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1991|4|5|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Montreal]], [[Kanada]] | height = 1,92 m<ref>{{cite web |title=Yassine Bounou |date=25 January 2024 |url=https://www.spl.com.sa/en/players/80305/yassine-bounou |publisher=Saudi Pro League |access-date=12 February 2024}}</ref><ref name="Soccerway"/> | position = Doelwagter | currentclub = [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] | clubnumber = 37 | youthyears1 = 1999–2010 | youthclubs1 = [[Wydad AC|Wydad Casablanca]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Wydad AC|Wydad Casablanca]] | caps1 = 8 | goals1 = 0 | years2 = 2012–2014 | clubs2 = [[Atlético Madrid|Atlético Madrid B]] | caps2 = 47 | goals2 = 0 | years3 = 2012–2016 | clubs3 = [[Atlético Madrid]] | caps3 = 0 | goals3 = 0 | years4 = 2014–2016 | clubs4 = → [[Real Zaragoza]] (leen) | caps4 = 35 | goals4 = 0 | years5 = 2016–2020 | clubs5 = [[Girona FC|Girona]] | caps5 = 83 | goals5 = 0 | years6 = 2019–2020 | clubs6 = → [[Sevilla FC|Sevilla]] (leen) | caps6 = 6 | goals6 = 0 | years7 = 2020–2023 | clubs7 = [[Sevilla FC|Sevilla]] | caps7 = 90 | goals7 = 1 | years8 = 2023– | clubs8 = [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] | caps8 = 88 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2011–2012 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2013– | nationalteam3 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps3 = 93 | nationalgoals3 = 0 | club-update = 21 Mei 2026 | nationalteam-update = 25 Junie 2026 }} '''Yassine Bounou''' (gebore [[5 April]] [[1991]]), ook bekend as '''Bono''', is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n doelwagter vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]]-klub [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=بعقد يمتد حتّى 2026.. "بـونـو" إلى كبيــر آسيا |url=https://alhilal.com/12780 |access-date=2023-08-18 |website=alhilal.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-16 |title=Morocco's Yassine Bounou Reportedly Reaches Agreement with Al Hilal |url=https://en.hespress.com/69264-moroccos-yassine-bounou-reportedly-reaches-agreement-with-al-hilal.html |access-date=2023-08-29 |website=Hesprees English - Morocco News |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=Morocco 2018 FIFA World Cup preview: Everything you need to know |url=https://www.denverpost.com/2018/06/13/morocco-2018-fifa-world-cup-preview/ |access-date=22 October 2021 |work=The Denver Post |date=13 June 2018}}</ref> Bono het sy jeugloopbaan in Marokko by Wydad AC begin. Hy het die grootste deel van sy senior loopbaan in [[Spanje]] deurgebring en meer as 150 [[La Liga]]-wedstryde en meer as 50 in die Segunda División gespeel. Bono is 13de gerangskik vir die 2023 [[Ballon d'Or]] en onderskeidelik derde vir die 2023 [[Lev Jasjin|Jasjin]]-trofee. Hy het ook derde plek behaal in The Best FIFA Goalkeeper in 2022 en 2023, en tweede plek by die IFFHS Wêreld se Beste Doelwagter in 2022. Op internasionale vlak het hy vierde plek met sy nasionale span by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] behaal. Hy is in [[Kanada]] vir Marokkaanse ouers gebore, en het op die ouderdom van drie saam met sy familie na Marokko teruggekeer.<ref>{{Cite news |title=ساكنة تمضيت تخرج للاحتفال بمرور المنتخب لربع نهائي مونديال قطر |url=https://alyaoum24.com/1750637.html |access-date=2024-11-13 |website=Alyaoum24 |language=ar}}</ref><ref name="JA">{{Cite web |last=Billebault |first=Alexis |title=Maroc – Qatar 2022 : Bounou, la force tranquille |url=https://www.jeuneafrique.com/1398915/societe/maroc-qatar-2022-bounou-la-force-tranquille/ |access-date=2024-11-13 |website=Jeune Afrique |language=fr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yassine Bounou: El meta rebelde |date=18 July 2013 |url=https://www.mundodeportivo.com/20130718/atletico-madrid/yassine-bounou-portero-perfil_54377629633.html |publisher=Mundo Deportivo |access-date=26 Junie 2026}}</ref> Hy is sedert 2013 'n volwaardige internasionale speler vir Marokko. Nadat hy vroeër vir die onder-23-span by die [[Olimpiese Somerspele 2012|2012 Olimpiese Spele]] gespeel het, het hy sy land by drie [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekers]] en vyf [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bounou, Yassine}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1jqg5196k59y37p8mo2n59h329hz3uz 2914055 2914054 2026-06-26T14:49:40Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914055 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Yassine Bounou | image = [[Lêer:Yassine Bounou Brazil V Morocco 13 June 2026-169.jpg|240px]] | caption = Bounou in 2026 | full_name = Yassine Bounou<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia – List of Players |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=4 June 2018 |access-date=10 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180610160600/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=10 June 2018}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1991|4|5|df=y}} | birth_place = [[Montreal]], [[Kanada]] | height = 1,92 m<ref>{{cite web |title=Yassine Bounou |date=25 January 2024 |url=https://www.spl.com.sa/en/players/80305/yassine-bounou |publisher=Saudi Pro League |access-date=12 February 2024}}</ref> | position = Doelwagter | currentclub = [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] | clubnumber = 37 | youthyears1 = 1999–2010 | youthclubs1 = [[Wydad AC|Wydad Casablanca]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Wydad AC|Wydad Casablanca]] | caps1 = 8 | goals1 = 0 | years2 = 2012–2014 | clubs2 = [[Atlético Madrid|Atlético Madrid B]] | caps2 = 47 | goals2 = 0 | years3 = 2012–2016 | clubs3 = [[Atlético Madrid]] | caps3 = 0 | goals3 = 0 | years4 = 2014–2016 | clubs4 = → [[Real Zaragoza]] (leen) | caps4 = 35 | goals4 = 0 | years5 = 2016–2020 | clubs5 = [[Girona FC|Girona]] | caps5 = 83 | goals5 = 0 | years6 = 2019–2020 | clubs6 = → [[Sevilla FC|Sevilla]] (leen) | caps6 = 6 | goals6 = 0 | years7 = 2020–2023 | clubs7 = [[Sevilla FC|Sevilla]] | caps7 = 90 | goals7 = 1 | years8 = 2023– | clubs8 = [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] | caps8 = 88 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2011–2012 | nationalteam1 = Marokko o/20 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = Marokko se Olimpiese span | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2013– | nationalteam3 = [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]] | nationalcaps3 = 93 | nationalgoals3 = 0 | club-update = 21 Mei 2026 | nationalteam-update = 25 Junie 2026 }} '''Yassine Bounou''' (gebore [[5 April]] [[1991]]), ook bekend as '''Bono''', is 'n [[Marokko|Marokkaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n doelwagter vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]]-klub [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] en die [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokkaanse nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web |title=بعقد يمتد حتّى 2026.. "بـونـو" إلى كبيــر آسيا |url=https://alhilal.com/12780 |access-date=2023-08-18 |website=alhilal.com |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-16 |title=Morocco's Yassine Bounou Reportedly Reaches Agreement with Al Hilal |url=https://en.hespress.com/69264-moroccos-yassine-bounou-reportedly-reaches-agreement-with-al-hilal.html |access-date=2023-08-29 |website=Hesprees English - Morocco News |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=Morocco 2018 FIFA World Cup preview: Everything you need to know |url=https://www.denverpost.com/2018/06/13/morocco-2018-fifa-world-cup-preview/ |access-date=22 October 2021 |work=The Denver Post |date=13 June 2018}}</ref> Bono het sy jeugloopbaan in Marokko by Wydad AC begin. Hy het die grootste deel van sy senior loopbaan in [[Spanje]] deurgebring en meer as 150 [[La Liga]]-wedstryde en meer as 50 in die Segunda División gespeel. Bono is 13de gerangskik vir die 2023 [[Ballon d'Or]] en onderskeidelik derde vir die 2023 [[Lev Jasjin|Jasjin]]-trofee. Hy het ook derde plek behaal in The Best FIFA Goalkeeper in 2022 en 2023, en tweede plek by die IFFHS Wêreld se Beste Doelwagter in 2022. Op internasionale vlak het hy vierde plek met sy nasionale span by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022 FIFA Wêreldbeker]] behaal. Hy is in [[Kanada]] vir Marokkaanse ouers gebore, en het op die ouderdom van drie saam met sy familie na Marokko teruggekeer.<ref>{{Cite news |title=ساكنة تمضيت تخرج للاحتفال بمرور المنتخب لربع نهائي مونديال قطر |url=https://alyaoum24.com/1750637.html |access-date=2024-11-13 |website=Alyaoum24 |language=ar}}</ref><ref name="JA">{{Cite web |last=Billebault |first=Alexis |title=Maroc – Qatar 2022 : Bounou, la force tranquille |url=https://www.jeuneafrique.com/1398915/societe/maroc-qatar-2022-bounou-la-force-tranquille/ |access-date=2024-11-13 |website=Jeune Afrique |language=fr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yassine Bounou: El meta rebelde |date=18 July 2013 |url=https://www.mundodeportivo.com/20130718/atletico-madrid/yassine-bounou-portero-perfil_54377629633.html |publisher=Mundo Deportivo |access-date=26 Junie 2026}}</ref> Hy is sedert 2013 'n volwaardige internasionale speler vir Marokko. Nadat hy vroeër vir die onder-23-span by die [[Olimpiese Somerspele 2012|2012 Olimpiese Spele]] gespeel het, het hy sy land by drie [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekers]] en vyf [[Afrikanasiesbeker]]-toernooie verteenwoordig. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bounou, Yassine}} [[Kategorie:Marokkaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] svuopxs0969by4nhp2qpaf0k45ddjkv 1 463196 2914056 2026-06-26T14:50:09Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914056 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463197 2914066 2026-06-26T15:38:29Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2914066 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 5 Julie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | 1:35:48.13 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 2.29 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 24.22 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | + 42.30 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{FR-VLAG}} '''Didier Pironi''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | + 1 Ronde | 14 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 8 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 8 | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 79 | + 1 Ronde | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 10 | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 11 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 12 | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 13 | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 14 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 15 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 77 | + 3 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 16 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 17 | 1 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Botsing | 9 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 57 | Suspensie | 6 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Elektries | 11 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 30 | Wiellaer | 16 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- |} 7ff7i9vv47t3sg4hspgkg8m6lnoeo6e 2914067 2914066 2026-06-26T15:42:34Z Aliwal2012 39067 2914067 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 5 Julie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | 1:35:48.13 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 2.29 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 24.22 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | + 42.30 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{FR-VLAG}} '''Didier Pironi''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | + 1 Ronde | 14 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 8 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 8 | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 79 | + 1 Ronde | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 10 | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 11 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 12 | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 13 | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 14 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 15 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 77 | + 3 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 16 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 17 | 1 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | Botsing | 9 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-Matra | 57 | Suspensie | 6 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Elektries | 11 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 30 | Wiellaer | 16 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Suspensie | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1981|Frankryk]] as691uoo7n1fmvdv71blxe78e7xatlj 0 463198 2914068 2026-06-26T15:47:35Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2914068 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 29 Junie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | 1:32:43.4 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +4.52 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +30.26 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +1:14.88 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | +1:16.15 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | +1:16.74 | 5 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 13 | |- ! 8 | 2 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 53 | +1 Ronde | 17 | |- ! 9 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 18 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | +1 Ronde | 15 | |- ! 11 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | +2 Rondes | 20 | |- ! 12 | 1 | [[Bestand:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 52 | +2 Rondes | 19 | |- ! NF | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Motor | 24 | |- ! NF | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | +4 Rondes | 16 | |- ! NF | 31 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | Osella-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Enjin | 21 | |- ! NF | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Ratkas | 11 | |- ! NF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 25 | Hantering | 10 | |- ! NF | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Ratkas | 12 | |- ! NF | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Tol | 23 | |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 8 | Hantering | 9 | |- ! NF | 8 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Transmissie | 7 | |- ! NF | 12 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Koppeling | 14 | |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 0 | Transmissie | 6 | |- ! NF | 6 | {{AR-VLAG}} [[Ricardo Zunino]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Koppeling | 22 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980|Frankryk]] km4if66hc5baiet3ershipzqangc20v 0 463199 2914069 2026-06-26T15:47:36Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Deniz Undav''' (gebore [[19 Julie]] [[1996]]) is 'n [[Duitsland|Duitse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Bundesliga]]-klub [[VfB Stuttgart]] en die [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitse nasionale span]] speel. Hy is van [[Turkye|Turkse]] afkoms en het [[Koerde|Koerdiese]] en [[Jesiede|Jesiediese]] wortels.<ref name="anf">{{cite web|url=https://english.anf-news.com/news/hate-campaign-against-kurdish-soccer-player-deniz-undav-81...' 2914069 wikitext text/x-wiki '''Deniz Undav''' (gebore [[19 Julie]] [[1996]]) is 'n [[Duitsland|Duitse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Bundesliga]]-klub [[VfB Stuttgart]] en die [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitse nasionale span]] speel. Hy is van [[Turkye|Turkse]] afkoms en het [[Koerde|Koerdiese]] en [[Jesiede|Jesiediese]] wortels.<ref name="anf">{{cite web|url=https://english.anf-news.com/news/hate-campaign-against-kurdish-soccer-player-deniz-undav-81899|title=Anti-Kurdish hate campaign against soccer player Deniz Undav|date=October 2025|website=ANF News|access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voetbalprimeur.be/nieuws/923765/officieel-corona-houdt-union-niet-tegen-duitse-topschutter-zet-handtekening.html|title=OFFICIEEL: Union denkt toch al vooruit en trekt topschutter uit Duitsland aan|date=7 April 2020|website=voetbalprimeur.be|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202035513/https://www.voetbalprimeur.be/nieuws/923765/officieel-corona-houdt-union-niet-tegen-duitse-topschutter-zet-handtekening.html|archive-date=2 December 2023|access-date=8 June 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cermikgazetesi.com/diyarbakir-karacadagdan-alman-milli-takimina-uzandi|title=Diyarbakır Karacadağ'dan Alman Milli Takımına uzandı|website=CEGA Medya|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208022237/https://www.cermikgazetesi.com/diyarbakir-karacadagdan-alman-milli-takimina-uzandi|archive-date=8 December 2024|access-date=24 March 2024|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://rudaw.net/turkish/categories/spor/1278402|title=Alt liglerden Dünya Kupası zirvesine: Undav fırtınası ve arkasındaki sessiz güç ailesi|last=Güneş|first=Serpil|date=2026-06-21|website=Rudaw|language=tr|access-date=2026-06-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/sport/world-cup-2026/2026/06/21/world-cup-2026-who-is-deniz-undav-german-striker-with-kurdish-roots-scores-twice-against-ivory-coast/|title=World Cup 2026: Who is Deniz Undav? German striker with Kurdish roots scores twice against Ivory Coast|last=Lewis|first=Andy|website=The National|language=en|access-date=2026-06-21}}</ref> Sy Koerdiese agtergrond het gelei tot [[Rassisme|rassistiese]] uitlatings van sommige Turkse sokkerondersteuners.<ref> {{Cite web |title=Deniz Undav'a Fenerbahçe maçı sonrası ırkçı kampanya |url=https://www.dw.com/tr/deniz-undava-fenerbah%C3%A7e-ma%C3%A7%C4%B1-sonras%C4%B1-%C4%B1rk%C3%A7%C4%B1-kampanya/a-74490424 |access-date=2026-06-23 |website=dw.com |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kurdish footballer Deniz Undav thanks fans for support after racist abuse |url=https://bianet.org/haber/kurdish-footballer-deniz-undav-thanks-fans-for-support-after-racist-abuse-312951 |access-date=2026-06-23 |website=bianet.org |language=en}}</ref> Sy senior loopbaan het in die laer vlakke van Duitse sokker begin. By die [[België|Belgiese]] klub Royale Union Saint-Gilloise het sy doelskietvermoë al hoe meer duidelik geword. Op 31 Januarie 2022 het hy by die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] aangesluit. Op 2 Augustus 2023 het hy na Duitsland teruggekeer en by VfB Stuttgart aangesluit, aanvanklik op lening. In Maart 2024, op 27-jarige ouderdom en sonder enige vorige jeuginternasionale wedstryde, het Undav sy eerste oproep tot die Duitse nasionale span ontvang. Hy het die span verteenwoordig by die 2024 Europese Kampioenskap en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker van 2026]].<ref name="zdf">{{cite web|url=https://www.zdfheute.de/sport/fussball-wm/deniz-undav-kindheit-verein-tsv-achim-fussball-wm-100.html|title=Deniz Undav ist für die WM 2026 nominiert: So blicken Heimatverein und Familie auf den Spieler|date=26 May 2026|website=ZDFheute|language=de|access-date=15 June 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Undav, Deniz}} [[Kategorie:Duitse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] sx189eqqa36kat8onlfkvx4mklcknpn 2914073 2914069 2026-06-26T16:09:29Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2914073 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Deniz Undav | image = [[Lêer:Deniz undav.jpg|240px]] | caption = Undav in 2023 | full_name = Deniz Undav<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2786707 |title=2022/23 Premier League squad lists |publisher=Premier League |date=16 September 2022 |access-date=18 September 2022 |archive-date=14 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220914171120/https://www.premierleague.com/news/2786707 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1996|7|19|df=y}} | birth_place = Varel, [[Nedersakse]], [[Duitsland]] | height = 1,79 m<ref>{{cite web | url=https://www.premierleague.com/players/114957/Deniz-Undav/overview | title=Denis Undav: Overview | publisher=Premier League | access-date=11 August 2022 | archive-date=29 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230429164239/https://www.premierleague.com/players/114957/Deniz-Undav/overview | url-status=live }}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[VfB Stuttgart]] | clubnumber = 26 | youthyears1 = 2002–2006 | youthclubs1 = TSV Achim | youthyears2 = 2007–2012 | youthclubs2 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] | youthyears3 = 2012–2014 | youthclubs3 = SC Weyhe | youthyears4 = 2014–2015 | youthclubs4 = [[TSV Havelse]] | years1 = 2015–2017 | clubs1 = [[TSV Havelse]] | caps1 = 67 | goals1 = 32 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[Eintracht Braunschweig II]] | caps2 = 18 | goals2 = 9 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[SV Meppen]] | caps3 = 69 | goals3 = 23 | years4 = 2020–2022 | clubs4 = [[Royale Union Saint-Gilloise|Union SG]] | caps4 = 65 | goals4 = 43 | years5 = 2022–2024 | clubs5 = [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] | caps5 = 22 | goals5 = 5 | years6 = 2023–2024 | clubs6 = → [[VfB Stuttgart]] (leen) | caps6 = 30 | goals6 = 18 | years7 = 2024– | clubs7 = [[VfB Stuttgart]] | caps7 = 56 | goals7 = 28 | nationalyears1 = 2024– | nationalteam1 = [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 9 | club-update = 16 Mei 2026 | ntupdate = 25 Junie 2026 }} '''Deniz Undav''' (gebore [[19 Julie]] [[1996]]) is 'n [[Duitsland|Duitse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler vir die [[Bundesliga]]-klub [[VfB Stuttgart]] en die [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitse nasionale span]] speel. Hy is van [[Turkye|Turkse]] afkoms en het [[Koerde|Koerdiese]] en [[Jesiede|Jesiediese]] wortels.<ref name="anf">{{cite web|url=https://english.anf-news.com/news/hate-campaign-against-kurdish-soccer-player-deniz-undav-81899|title=Anti-Kurdish hate campaign against soccer player Deniz Undav|date=October 2025|website=ANF News|access-date=15 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voetbalprimeur.be/nieuws/923765/officieel-corona-houdt-union-niet-tegen-duitse-topschutter-zet-handtekening.html|title=OFFICIEEL: Union denkt toch al vooruit en trekt topschutter uit Duitsland aan|date=7 April 2020|website=voetbalprimeur.be|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202035513/https://www.voetbalprimeur.be/nieuws/923765/officieel-corona-houdt-union-niet-tegen-duitse-topschutter-zet-handtekening.html|archive-date=2 December 2023|access-date=8 June 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cermikgazetesi.com/diyarbakir-karacadagdan-alman-milli-takimina-uzandi|title=Diyarbakır Karacadağ'dan Alman Milli Takımına uzandı|website=CEGA Medya|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208022237/https://www.cermikgazetesi.com/diyarbakir-karacadagdan-alman-milli-takimina-uzandi|archive-date=8 December 2024|access-date=24 March 2024|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://rudaw.net/turkish/categories/spor/1278402|title=Alt liglerden Dünya Kupası zirvesine: Undav fırtınası ve arkasındaki sessiz güç ailesi|last=Güneş|first=Serpil|date=2026-06-21|website=Rudaw|language=tr|access-date=2026-06-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/sport/world-cup-2026/2026/06/21/world-cup-2026-who-is-deniz-undav-german-striker-with-kurdish-roots-scores-twice-against-ivory-coast/|title=World Cup 2026: Who is Deniz Undav? German striker with Kurdish roots scores twice against Ivory Coast|last=Lewis|first=Andy|website=The National|language=en|access-date=2026-06-21}}</ref> Sy Koerdiese agtergrond het gelei tot [[Rassisme|rassistiese]] uitlatings van sommige Turkse sokkerondersteuners.<ref> {{Cite web |title=Deniz Undav'a Fenerbahçe maçı sonrası ırkçı kampanya |url=https://www.dw.com/tr/deniz-undava-fenerbah%C3%A7e-ma%C3%A7%C4%B1-sonras%C4%B1-%C4%B1rk%C3%A7%C4%B1-kampanya/a-74490424 |access-date=2026-06-23 |website=dw.com |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kurdish footballer Deniz Undav thanks fans for support after racist abuse |url=https://bianet.org/haber/kurdish-footballer-deniz-undav-thanks-fans-for-support-after-racist-abuse-312951 |access-date=2026-06-23 |website=bianet.org |language=en}}</ref> Sy senior loopbaan het in die laer vlakke van Duitse sokker begin. By die [[België|Belgiese]] klub Royale Union Saint-Gilloise het sy doelskietvermoë al hoe meer duidelik geword. Op 31 Januarie 2022 het hy by die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] aangesluit. Op 2 Augustus 2023 het hy na Duitsland teruggekeer en by VfB Stuttgart aangesluit, aanvanklik op lening. In Maart 2024, op 27-jarige ouderdom en sonder enige vorige jeuginternasionale wedstryde, het Undav sy eerste oproep tot die Duitse nasionale span ontvang. Hy het die span verteenwoordig by die 2024 Europese Kampioenskap en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker van 2026]].<ref name="zdf">{{cite web|url=https://www.zdfheute.de/sport/fussball-wm/deniz-undav-kindheit-verein-tsv-achim-fussball-wm-100.html|title=Deniz Undav ist für die WM 2026 nominiert: So blicken Heimatverein und Familie auf den Spieler|date=26 May 2026|website=ZDFheute|language=de|access-date=15 June 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Undav, Deniz}} [[Kategorie:Duitse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] c2zl1roh2tl3030donoi4tpdbyqgm1s 1 463201 2914074 2026-06-26T16:09:57Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914074 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463202 2914076 2026-06-26T16:42:05Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2914076 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 25 Julie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | 1:33:33.217 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | + 17.308 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | + 42.128 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | + 1:16.241 | 5 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | + 1:30.994 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 54 | + 1:32.339 | 15 | '''1''' |- ! 7 | 5 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 11 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 53 | + 1 Ronde | 8 | &nbsp; |- ! 10 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 23 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 12 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Geoff Lees]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 13 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 14 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 51 | + 3 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 15 | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 50 | + 4 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 16 | 25 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 49 | + 5 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 25 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 23 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Brandstofprobleem | 13 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Marshall Watson|John Watson]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Elektriese probleem | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Tol | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Botsing | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 8 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Aandrywing | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 0 | Elektriese probleem | 21 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1982|Frankryk]] esazk9ko8x2z0ez0enp86ybmu1qdfre 0 463203 2914077 2026-06-26T16:52:33Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 17 April op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | 1:34:13.913 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 54...' 2914077 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 17 April op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | 1:34:13.913 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 54 | + 29.720 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 16 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | + 40.232 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''Patrick Tambay''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | + 1:06.880 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 1 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | + 1 Ronde | 19 | '''1''' |- ! 7 | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 53 | + 1 Ronde | 4 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 11 | 34 | {{VE-VLAG}} [[Johnny Cecotto]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 12 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | + 4 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 13 | 36 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 49 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- |} 4bg3ww7ly5zizbp2k7tdp5johegqhot 2914078 2914077 2026-06-26T16:54:30Z Aliwal2012 39067 2914078 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 17 April op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | 1:34:13.913 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 54 | + 29.720 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 16 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 54 | + 40.232 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''Patrick Tambay''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 54 | + 1:06.880 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 1 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | + 1 Ronde | 19 | '''1''' |- ! 7 | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 53 | + 1 Ronde | 4 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 11 | 34 | {{VE-VLAG}} [[Johnny Cecotto]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 12 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 50 | + 4 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 13 | 36 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 49 | Ratkas | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1983|Frankryk]] aqsg1o0zlbpsc68pzi9ht0ocd188nwo 0 463204 2914081 2026-06-26T17:03:02Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2914081 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 20 Mei op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 79 | 1:31:11.951 | 9 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 79 | + 7.154 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 79 | + 23.969 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | + 43.706 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 79 | + 1:06.125 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 1 Ronde | 4 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 78 | + 1 Ronde | 5 | {{Pictogram snelste ronde}} |- ! 8 | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 78 | + 1 Ronde | 12 | |- ! 9 | 2 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 78 | + 1 Ronde | 17 | |- ! 10 | 26 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 77 | + 2 Rondes | 26 | |- ! 11 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 77 | + 2 Rondes | 14 | |- ! 12 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 74 | + 5 Rondes | 25 | |- ! 13 | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 72 | + 7 Rondes | 21 | |} agqooxirkqc1nxwlerl4pf3bl3as2u2 2914082 2914081 2026-06-26T17:04:51Z Aliwal2012 39067 2914082 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 20 Mei op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 79 | 1:31:11.951 | 9 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 79 | + 7.154 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 79 | + 23.969 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | + 43.706 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 79 | + 1:06.125 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 78 | + 1 Ronde | 4 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 78 | + 1 Ronde | 5 | {{Pictogram snelste ronde}} |- ! 8 | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 78 | + 1 Ronde | 12 | |- ! 9 | 2 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 78 | + 1 Ronde | 17 | |- ! 10 | 26 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 77 | + 2 Rondes | 26 | |- ! 11 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 77 | + 2 Rondes | 14 | |- ! 12 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 74 | + 5 Rondes | 25 | |- ! 13 | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 72 | + 7 Rondes | 21 | |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1984|Frankryk]] scnezlago9hrhd3rlbis9cwjeunjai3 0 463205 2914083 2026-06-26T17:10:01Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2914083 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 7 Julie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 7 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 53 | 1:31:46.266 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 53 | + 6.660 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 53 | + 9.285 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 53 | + 53.491 | 16 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 53 | + 53.690 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Patrick Tambay]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 53 | + 1:15.167 | 10 | '''1''' |- ! 7 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 53 | + 1:44.212 | 11 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 52 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 52 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 52 | + 1 Ronde | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 52 | + 1 Ronde | 17 | &nbsp; |- ! 12 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 50 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{DE-VLAG}} [[Stefan Bellof]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 3 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 14 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 49 | Benzinesysteem | 19 | &nbsp; |- ! 15 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 49 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1985|Frankryk]] cx78ncwwe8ypn9z6jh3lqb6ayw552t6 0 463206 2914084 2026-06-26T17:14:25Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 29 Junie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 80 | 1:37:19.272 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''Team McLaren|Mc...' 2914084 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op 29 Junie op die [[Paul Ricard-renbaan]] in [[Frankryk]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 80 | 1:37:19.272 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Porsche|TAG]]''' | 80 | + 17.128 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 80 | + 37.545 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]''' | 80 | + 48.703 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 79 | + 1 Ronde | 4 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 79 | + 1 Ronde | 11 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 78 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 78 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 9 | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 77 | + 3 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 77 | + 3 Rondes | 15 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1986|Frankryk]] 8vllagewk8qd4f8g8ms88zgyfycz1q3 3 463207 2914095 2026-06-26T18:17:15Z Vermont 83400 Vermont het bladsy [[Gebruikerbespreking:See my text below]] na [[Gebruikerbespreking:Roeland P.]] oor 'n aanstuur geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/See my text below|See my text below]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/Roeland P.|Roeland P.]]" 2914095 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Roeland P.]] 7ixgf5cm0st5f1lp460wrvewyl37ax2 0 463208 2914121 2026-06-26T20:28:54Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2914121 wikitext text/x-wiki '''William Marshall''', ook bekend as '''Will Marshall''', is 'n [[fisikus]] en [[entrepreneur]]. Hy is die stigter en uitvoerende hoof van Planet,<ref name=CNBC>{{cite web |title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|publisher=CNBC|date=7 Julie 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> 'n satelliet- en aarddatamaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]]. Marshall het Planet in 2010 saam met Chris Boshuizen en Robbie Schingler gestig. Die maatskappy wat hy mede-gestig en lei, was die eerste ter wêreld wat 'n konstellasie van klein en goedkoop [[satelliet]]e in 'n lae aarde-baan lanseer, grootliks gebaseer op Marshall se visie en eksperimente voordat die maatskappy gestig is.<ref name="Vance" /> Die revolusionêre metode is sedertdien gekopieer deur [[Elon Musk]] se [[Starlink]]], en ander organisasies en lande, in die poging om voordeel te trek uit die vooruitgang in goedkoop verbruikersgraad-elektronika, klein satelliete en goedkoop lanseringsopsies.<ref name="Vance" /> Hy het 'n visie ontwikkel om honderde of duisende baie klein satelliete te vervaardig met behulp van goedkoop verbruikersgraad-tegnologie uit die selfoonbedryf. Hierdie satelliete word goedkoop gelanseer as gevolg van hul lae gewig, word vir ongeveer twee jaar gebruik en brand uiteindelik in 'n wentelbaan op. Hulle word dan vervang deur nuwe satelliete wat die volgende generasie verbruikersgraad-tegnologie gebruik.<ref name="Vance" /> ==Geskiedenis== Marshall het sy doktorsgraad in [[Fisika]] aan die [[Universiteit van Oxford]] ontvang onder die mentorskap van Sir Roger Penrose en Dirk Bouwmeester, waar hy aan eksperimente gewerk het wat die grondslae van [[kwantummeganika]] getoets het.<ref name=PhysRevLett>{{cite journal|last1=Marshall|first1=William|last2=Simon|first2=Christoph|last3=Penrose|first3=Roger|last4=Bouwmeester|first4=Dik|title=Towards quantum superpositions of a mirror|journal=Phys. Rev. Lett.|volume=91|issue=13|year=2003|article-number=130401|doi=10.1103/PhysRevLett.91.130401 |pmid=14525288 |arxiv=quant-ph/0210001 |bibcode=2003PhRvL..91m0401M |s2cid=16651036 }}</ref> Terwyl hy as wetenskaplike by die NASA Ames-navorsingsentrum in Mountain View, Kalifornië, gewerk het, was Marshall op die wetenskapspan vir LCROSS, wat die eerste keer die teenwoordigheid van groot hoeveelhede water op die [[Maan]] bevestig het,<ref name=Science>{{cite journal|last1=Colaprete|first1=Anthony|last2=Schultz|first2=Peter|last3=Heldmann|first3=Jennifer|last4=Wooden|first4=Diane|last5=Shirley|first5=Mark|last6=Ennico|first6=Kimberly|last7=Hermalyn|first7=Brendan|last8=Marshall|first8=William|last9=Ricco|first9=Antonio|last10=Elphic|first10=Richard C.|last11=Goldstein|first11=David|last12=Summy|first12=Dustin|last13=Bart|first13=Gwendolyn D.|last14=Asphaug|first14=Erik|last15=Korycansky|first15=Don|last16=Landis|first16=David|last17=Sollitt|first17=Luke|title=Detection of Water in the LCROSS Ejecta Plume|journal=Science|volume=330|issue=6003|year=2010|pages=463–468|doi=10.1126/science.1186986 |pmid=20966242 |bibcode=2010Sci...330..463C |s2cid=206525375 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1186986|url-access=subscription}}</ref> met implikasies vir maannedersetting.<ref name=NYT>{{cite web|title=The Wet Side of the Moon|url=https://www.nytimes.com/2009/11/20/opinion/20marshall.html?scp=1&sq=%20the%20wet%20side%20of%20the%20moon&st=cse|work=[[New York Times]]|date=19 November 2009|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het navorsing gedoen oor metodes vir die sanering van ruimtepuin in die baan, insluitend die mede-uitvind van 'n metode vir die vermyding van puin-puin-botsings met behulp van grondgebaseerde lasers,<ref name=AdvSpRes>{{cite journal|last1=Mason|first1=James|last2=Stupl|first2=Jan|last3=Marshall|first3=William|last4=Levit|first4=Creon|title=Orbital debris–debris collision avoidance|journal=Advances in Space Research|volume=48|issue=10|year=2011|pages=1643–1655|doi=10.1016/j.asr.2011.08.005 |arxiv=1103.1690 |bibcode=2011AdSpR..48.1643M |s2cid=118566583 }}</ref> en het as mede-hoofondersoeker van PhoneSat gedien, wat slimfone vir gebruik in die ruimte getoets het en Planet geïnspireer het.<ref name=NPR>{{cite web |title=How I built this, Planet: Will Marshall and Robbie Schingler, episode 383|url=https://www.npr.org/2021/12/10/1063119670/planet-will-marshall-and-robbie-schingler|publisher=NPR|date=13 Desember 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het twee [[TED]]-praatjies gegee.<ref name=TED1>{{cite web |title=Tiny satellites show us the Earth as it changes in near-real-time|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_tiny_satellites_show_us_the_earth_as_it_changes_in_near_real_time|publisher=[[TED]]|date=2014|access-date=2 Augustus 2023}}</ref><ref name=TED2>{{cite web |title=The mission to create a searchable database of Earth's surface|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_the_mission_to_create_a_searchable_database_of_earth_s_surface|publisher=[[TED]]|date=2018|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Hy is 'n sentrale figuur in Ashlee Vance se boek When the Heavens Went on Sale (2023), hoofstukke een tot sewe is 'n diepgaande biografie en beskrywing van sy loopbaan.<ref name="Vance">{{cite book |last=Vance |first=Ashlee |isbn=978-0-06-299888-0 |title=When the Heavens Went on Sale: The Misfits and Geniuses Racing to Put Space Within Reach |publisher=Ecco |year=2023 |chapter=Chapters 1 through 7}}</ref> In 2024 het Marshall 'n RPS (The Royal Photographic Society)-toekenning vir omgewingsverantwoordelikheid ontvang, saam met Robbie Schingler. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Marshall, William}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse uitvoerende beamptes]] c0bue6x7pdm9y97r28ai2s2z7q6womp 2914123 2914121 2026-06-26T20:32:14Z Sobaka 328 kategorie 2914123 wikitext text/x-wiki '''William Marshall''', ook bekend as '''Will Marshall''', is 'n [[fisikus]] en [[entrepreneur]]. Hy is die stigter en uitvoerende hoof van Planet,<ref name=CNBC>{{cite web |title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|publisher=CNBC|date=7 Julie 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> 'n satelliet- en aarddatamaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]]. Marshall het Planet in 2010 saam met Chris Boshuizen en Robbie Schingler gestig. Die maatskappy wat hy mede-gestig en lei, was die eerste ter wêreld wat 'n konstellasie van klein en goedkoop [[satelliet]]e in 'n lae aarde-baan lanseer, grootliks gebaseer op Marshall se visie en eksperimente voordat die maatskappy gestig is.<ref name="Vance" /> Die revolusionêre metode is sedertdien gekopieer deur [[Elon Musk]] se [[Starlink]]], en ander organisasies en lande, in die poging om voordeel te trek uit die vooruitgang in goedkoop verbruikersgraad-elektronika, klein satelliete en goedkoop lanseringsopsies.<ref name="Vance" /> Hy het 'n visie ontwikkel om honderde of duisende baie klein satelliete te vervaardig met behulp van goedkoop verbruikersgraad-tegnologie uit die selfoonbedryf. Hierdie satelliete word goedkoop gelanseer as gevolg van hul lae gewig, word vir ongeveer twee jaar gebruik en brand uiteindelik in 'n wentelbaan op. Hulle word dan vervang deur nuwe satelliete wat die volgende generasie verbruikersgraad-tegnologie gebruik.<ref name="Vance" /> ==Geskiedenis== Marshall het sy doktorsgraad in [[Fisika]] aan die [[Universiteit van Oxford]] ontvang onder die mentorskap van Sir Roger Penrose en Dirk Bouwmeester, waar hy aan eksperimente gewerk het wat die grondslae van [[kwantummeganika]] getoets het.<ref name=PhysRevLett>{{cite journal|last1=Marshall|first1=William|last2=Simon|first2=Christoph|last3=Penrose|first3=Roger|last4=Bouwmeester|first4=Dik|title=Towards quantum superpositions of a mirror|journal=Phys. Rev. Lett.|volume=91|issue=13|year=2003|article-number=130401|doi=10.1103/PhysRevLett.91.130401 |pmid=14525288 |arxiv=quant-ph/0210001 |bibcode=2003PhRvL..91m0401M |s2cid=16651036 }}</ref> Terwyl hy as wetenskaplike by die NASA Ames-navorsingsentrum in Mountain View, Kalifornië, gewerk het, was Marshall op die wetenskapspan vir LCROSS, wat die eerste keer die teenwoordigheid van groot hoeveelhede water op die [[Maan]] bevestig het,<ref name=Science>{{cite journal|last1=Colaprete|first1=Anthony|last2=Schultz|first2=Peter|last3=Heldmann|first3=Jennifer|last4=Wooden|first4=Diane|last5=Shirley|first5=Mark|last6=Ennico|first6=Kimberly|last7=Hermalyn|first7=Brendan|last8=Marshall|first8=William|last9=Ricco|first9=Antonio|last10=Elphic|first10=Richard C.|last11=Goldstein|first11=David|last12=Summy|first12=Dustin|last13=Bart|first13=Gwendolyn D.|last14=Asphaug|first14=Erik|last15=Korycansky|first15=Don|last16=Landis|first16=David|last17=Sollitt|first17=Luke|title=Detection of Water in the LCROSS Ejecta Plume|journal=Science|volume=330|issue=6003|year=2010|pages=463–468|doi=10.1126/science.1186986 |pmid=20966242 |bibcode=2010Sci...330..463C |s2cid=206525375 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1186986|url-access=subscription}}</ref> met implikasies vir maannedersetting.<ref name=NYT>{{cite web|title=The Wet Side of the Moon|url=https://www.nytimes.com/2009/11/20/opinion/20marshall.html?scp=1&sq=%20the%20wet%20side%20of%20the%20moon&st=cse|work=[[New York Times]]|date=19 November 2009|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het navorsing gedoen oor metodes vir die sanering van ruimtepuin in die baan, insluitend die mede-uitvind van 'n metode vir die vermyding van puin-puin-botsings met behulp van grondgebaseerde lasers,<ref name=AdvSpRes>{{cite journal|last1=Mason|first1=James|last2=Stupl|first2=Jan|last3=Marshall|first3=William|last4=Levit|first4=Creon|title=Orbital debris–debris collision avoidance|journal=Advances in Space Research|volume=48|issue=10|year=2011|pages=1643–1655|doi=10.1016/j.asr.2011.08.005 |arxiv=1103.1690 |bibcode=2011AdSpR..48.1643M |s2cid=118566583 }}</ref> en het as mede-hoofondersoeker van PhoneSat gedien, wat slimfone vir gebruik in die ruimte getoets het en Planet geïnspireer het.<ref name=NPR>{{cite web |title=How I built this, Planet: Will Marshall and Robbie Schingler, episode 383|url=https://www.npr.org/2021/12/10/1063119670/planet-will-marshall-and-robbie-schingler|publisher=NPR|date=13 Desember 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het twee [[TED]]-praatjies gegee.<ref name=TED1>{{cite web |title=Tiny satellites show us the Earth as it changes in near-real-time|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_tiny_satellites_show_us_the_earth_as_it_changes_in_near_real_time|publisher=[[TED]]|date=2014|access-date=2 Augustus 2023}}</ref><ref name=TED2>{{cite web |title=The mission to create a searchable database of Earth's surface|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_the_mission_to_create_a_searchable_database_of_earth_s_surface|publisher=[[TED]]|date=2018|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Hy is 'n sentrale figuur in Ashlee Vance se boek When the Heavens Went on Sale (2023), hoofstukke een tot sewe is 'n diepgaande biografie en beskrywing van sy loopbaan.<ref name="Vance">{{cite book |last=Vance |first=Ashlee |isbn=978-0-06-299888-0 |title=When the Heavens Went on Sale: The Misfits and Geniuses Racing to Put Space Within Reach |publisher=Ecco |year=2023 |chapter=Chapters 1 through 7}}</ref> In 2024 het Marshall 'n RPS (The Royal Photographic Society)-toekenning vir omgewingsverantwoordelikheid ontvang, saam met Robbie Schingler. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Marshall, William}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] mdizxdxih2q5lc5emau9ya0qonr7mal 2914124 2914123 2026-06-26T20:36:10Z Sobaka 328 2914124 wikitext text/x-wiki '''William Marshall''', ook bekend as '''Will Marshall''', is 'n [[fisikus]] en [[entrepreneur]]. Hy is die stigter en uitvoerende hoof van Planet,<ref name=CNBC>{{cite web |title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|publisher=CNBC|date=7 Julie 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> 'n satelliet- en aarddatamaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]]. Marshall het Planet in 2010 saam met Chris Boshuizen en Robbie Schingler gestig. Die maatskappy wat hy mede-gestig en lei, was die eerste ter wêreld wat 'n konstellasie van klein en goedkoop [[satelliet]]e in 'n lae aarde-baan lanseer, grootliks gebaseer op Marshall se visie en eksperimente voordat die maatskappy gestig is.<ref name="Vance" /> Die revolusionêre metode is sedertdien gekopieer deur [[Elon Musk]] se [[Starlink]], en ander organisasies en lande, in die poging om voordeel te trek uit die vooruitgang in goedkoop verbruikersgraad-elektronika, klein satelliete en goedkoop lanseringsopsies.<ref name="Vance" /> Hy het 'n visie ontwikkel om honderde of duisende baie klein satelliete te vervaardig met behulp van goedkoop verbruikersgraad-tegnologie uit die selfoonbedryf. Hierdie satelliete word goedkoop gelanseer as gevolg van hul lae gewig, word vir ongeveer twee jaar gebruik en brand uiteindelik in 'n wentelbaan op. Hulle word dan vervang deur nuwe satelliete wat die volgende generasie verbruikersgraad-tegnologie gebruik.<ref name="Vance" /> ==Geskiedenis== Marshall het sy doktorsgraad in [[Fisika]] aan die [[Universiteit van Oxford]] ontvang onder die mentorskap van Sir Roger Penrose en Dirk Bouwmeester, waar hy aan eksperimente gewerk het wat die grondslae van [[kwantummeganika]] getoets het.<ref name=PhysRevLett>{{cite journal|last1=Marshall|first1=William|last2=Simon|first2=Christoph|last3=Penrose|first3=Roger|last4=Bouwmeester|first4=Dik|title=Towards quantum superpositions of a mirror|journal=Phys. Rev. Lett.|volume=91|issue=13|year=2003|article-number=130401|doi=10.1103/PhysRevLett.91.130401 |pmid=14525288 |arxiv=quant-ph/0210001 |bibcode=2003PhRvL..91m0401M |s2cid=16651036 }}</ref> Terwyl hy as wetenskaplike by die NASA Ames-navorsingsentrum in Mountain View, Kalifornië, gewerk het, was Marshall op die wetenskapspan vir LCROSS, wat die eerste keer die teenwoordigheid van groot hoeveelhede water op die [[Maan]] bevestig het,<ref name=Science>{{cite journal|last1=Colaprete|first1=Anthony|last2=Schultz|first2=Peter|last3=Heldmann|first3=Jennifer|last4=Wooden|first4=Diane|last5=Shirley|first5=Mark|last6=Ennico|first6=Kimberly|last7=Hermalyn|first7=Brendan|last8=Marshall|first8=William|last9=Ricco|first9=Antonio|last10=Elphic|first10=Richard C.|last11=Goldstein|first11=David|last12=Summy|first12=Dustin|last13=Bart|first13=Gwendolyn D.|last14=Asphaug|first14=Erik|last15=Korycansky|first15=Don|last16=Landis|first16=David|last17=Sollitt|first17=Luke|title=Detection of Water in the LCROSS Ejecta Plume|journal=Science|volume=330|issue=6003|year=2010|pages=463–468|doi=10.1126/science.1186986 |pmid=20966242 |bibcode=2010Sci...330..463C |s2cid=206525375 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1186986|url-access=subscription}}</ref> met implikasies vir maannedersetting.<ref name=NYT>{{cite web|title=The Wet Side of the Moon|url=https://www.nytimes.com/2009/11/20/opinion/20marshall.html?scp=1&sq=%20the%20wet%20side%20of%20the%20moon&st=cse|work=[[New York Times]]|date=19 November 2009|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het navorsing gedoen oor metodes vir die sanering van ruimtepuin in die baan, insluitend die mede-uitvind van 'n metode vir die vermyding van puin-puin-botsings met behulp van grondgebaseerde lasers,<ref name=AdvSpRes>{{cite journal|last1=Mason|first1=James|last2=Stupl|first2=Jan|last3=Marshall|first3=William|last4=Levit|first4=Creon|title=Orbital debris–debris collision avoidance|journal=Advances in Space Research|volume=48|issue=10|year=2011|pages=1643–1655|doi=10.1016/j.asr.2011.08.005 |arxiv=1103.1690 |bibcode=2011AdSpR..48.1643M |s2cid=118566583 }}</ref> en het as mede-hoofondersoeker van PhoneSat gedien, wat slimfone vir gebruik in die ruimte getoets het en Planet geïnspireer het.<ref name=NPR>{{cite web |title=How I built this, Planet: Will Marshall and Robbie Schingler, episode 383|url=https://www.npr.org/2021/12/10/1063119670/planet-will-marshall-and-robbie-schingler|publisher=NPR|date=13 Desember 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het twee [[TED]]-praatjies gegee.<ref name=TED1>{{cite web |title=Tiny satellites show us the Earth as it changes in near-real-time|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_tiny_satellites_show_us_the_earth_as_it_changes_in_near_real_time|publisher=[[TED]]|date=2014|access-date=2 Augustus 2023}}</ref><ref name=TED2>{{cite web |title=The mission to create a searchable database of Earth's surface|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_the_mission_to_create_a_searchable_database_of_earth_s_surface|publisher=[[TED]]|date=2018|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Hy is 'n sentrale figuur in Ashlee Vance se boek When the Heavens Went on Sale (2023), hoofstukke een tot sewe is 'n diepgaande biografie en beskrywing van sy loopbaan.<ref name="Vance">{{cite book |last=Vance |first=Ashlee |isbn=978-0-06-299888-0 |title=When the Heavens Went on Sale: The Misfits and Geniuses Racing to Put Space Within Reach |publisher=Ecco |year=2023 |chapter=Chapters 1 through 7}}</ref> In 2024 het Marshall 'n RPS (The Royal Photographic Society)-toekenning vir omgewingsverantwoordelikheid ontvang, saam met Robbie Schingler. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Marshall, William}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] 8e3q1fi4kufuqhoynk42f95l5o44nq2 2914125 2914124 2026-06-26T20:38:35Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ opruim 2914125 wikitext text/x-wiki '''William Marshall''', ook bekend as '''Will Marshall''', is 'n [[fisikus]] en [[entrepreneur]]. Hy is die stigter en uitvoerende hoof van Planet,<ref name=CNBC>{{cite web |title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|publisher=CNBC|date=7 Julie 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> 'n satelliet- en aarddatamaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]]. Marshall het Planet in 2010 saam met Chris Boshuizen en Robbie Schingler gestig. Die maatskappy wat hy mede-gestig en lei, was die eerste ter wêreld wat 'n konstellasie van klein en goedkoop [[satelliet]]e in 'n lae aarde-baan lanseer, grootliks gebaseer op Marshall se visie en eksperimente voordat die maatskappy gestig is.<ref name="Vance" /> Die revolusionêre metode is sedertdien gekopieer deur [[Elon Musk]] se [[Starlink]], en ander organisasies en lande, in die poging om voordeel te trek uit die vooruitgang in goedkoop verbruikersgraad-elektronika, klein satelliete en goedkoop lanseringsopsies.<ref name="Vance" /> Hy het 'n visie ontwikkel om honderde of duisende baie klein satelliete te vervaardig met behulp van goedkoop verbruikersgraad-tegnologie uit die selfoonbedryf. Hierdie satelliete word goedkoop gelanseer as gevolg van hul lae gewig, word vir ongeveer twee jaar gebruik en brand uiteindelik in 'n wentelbaan op. Hulle word dan vervang deur nuwe satelliete wat die volgende generasie verbruikersgraad-tegnologie gebruik.<ref name="Vance" /> ==Geskiedenis== Marshall het sy doktorsgraad in [[Fisika]] aan die [[Universiteit van Oxford]] ontvang onder die mentorskap van Sir Roger Penrose en Dirk Bouwmeester, waar hy aan eksperimente gewerk het wat die grondslae van [[kwantummeganika]] getoets het.<ref name=PhysRevLett>{{cite journal|last1=Marshall|first1=William|last2=Simon|first2=Christoph|last3=Penrose|first3=Roger|last4=Bouwmeester|first4=Dik|title=Towards quantum superpositions of a mirror|journal=Phys. Rev. Lett.|volume=91|issue=13|year=2003|article-number=130401|doi=10.1103/PhysRevLett.91.130401 |pmid=14525288 |arxiv=quant-ph/0210001 |bibcode=2003PhRvL..91m0401M |s2cid=16651036 }}</ref> Terwyl hy as wetenskaplike by die NASA Ames-navorsingsentrum in Mountain View, Kalifornië, gewerk het, was Marshall op die wetenskapspan vir LCROSS, wat die eerste keer die teenwoordigheid van groot hoeveelhede water op die [[Maan]] bevestig het,<ref name=Science>{{cite journal|last1=Colaprete|first1=Anthony|last2=Schultz|first2=Peter|last3=Heldmann|first3=Jennifer|last4=Wooden|first4=Diane|last5=Shirley|first5=Mark|last6=Ennico|first6=Kimberly|last7=Hermalyn|first7=Brendan|last8=Marshall|first8=William|last9=Ricco|first9=Antonio|last10=Elphic|first10=Richard C.|last11=Goldstein|first11=David|last12=Summy|first12=Dustin|last13=Bart|first13=Gwendolyn D.|last14=Asphaug|first14=Erik|last15=Korycansky|first15=Don|last16=Landis|first16=David|last17=Sollitt|first17=Luke|title=Detection of Water in the LCROSS Ejecta Plume|journal=Science|volume=330|issue=6003|year=2010|pages=463–468|doi=10.1126/science.1186986 |pmid=20966242 |bibcode=2010Sci...330..463C |s2cid=206525375 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1186986|url-access=subscription}}</ref> met implikasies vir maannedersetting.<ref name=NYT>{{cite web|title=The Wet Side of the Moon|url=https://www.nytimes.com/2009/11/20/opinion/20marshall.html?scp=1&sq=%20the%20wet%20side%20of%20the%20moon&st=cse|work=[[New York Times]]|date=19 November 2009|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het navorsing gedoen oor metodes vir die sanering van ruimtepuin in die baan, insluitend die mede-uitvind van 'n metode vir die vermyding van puin-puin-botsings met behulp van grondgebaseerde lasers,<ref name=AdvSpRes>{{cite journal|last1=Mason|first1=James|last2=Stupl|first2=Jan|last3=Marshall|first3=William|last4=Levit|first4=Creon|title=Orbital debris–debris collision avoidance|journal=Advances in Space Research|volume=48|issue=10|year=2011|pages=1643–1655|doi=10.1016/j.asr.2011.08.005 |arxiv=1103.1690 |bibcode=2011AdSpR..48.1643M |s2cid=118566583 }}</ref> en het as mede-hoofondersoeker van PhoneSat gedien, wat slimfone vir gebruik in die ruimte getoets het en Planet geïnspireer het.<ref name=NPR>{{cite web |title=How I built this, Planet: Will Marshall and Robbie Schingler, episode 383|url=https://www.npr.org/2021/12/10/1063119670/planet-will-marshall-and-robbie-schingler|publisher=NPR|date=13 Desember 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het twee [[TED]]-praatjies gegee.<ref name=TED1>{{cite web |title=Tiny satellites show us the Earth as it changes in near-real-time|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_tiny_satellites_show_us_the_earth_as_it_changes_in_near_real_time|publisher=[[TED]]|date=2014|access-date=2 Augustus 2023}}</ref><ref name=TED2>{{cite web |title=The mission to create a searchable database of Earth's surface|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_the_mission_to_create_a_searchable_database_of_earth_s_surface|publisher=[[TED]]|date=2018|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Hy is 'n sentrale figuur in Ashlee Vance se boek ''When the Heavens Went on Sale'' (2023), hoofstukke een tot sewe is 'n diepgaande biografie en beskrywing van sy loopbaan.<ref name="Vance">{{cite book |last=Vance |first=Ashlee |isbn=978-0-06-299888-0 |title=When the Heavens Went on Sale: The Misfits and Geniuses Racing to Put Space Within Reach |publisher=Ecco |year=2023 |chapter=Chapters 1 through 7}}</ref> In 2024 het Marshall 'n RPS (The Royal Photographic Society)-toekenning vir omgewingsverantwoordelikheid ontvang, saam met Robbie Schingler. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Marshall, William}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] 5wl8dj3iyma94uuflqazjtragmig3gz 2914126 2914125 2026-06-26T20:56:48Z Sobaka 328 opruim 2914126 wikitext text/x-wiki '''William Marshall''', ook bekend as '''Will Marshall''', is 'n [[fisikus]] en [[entrepreneur]]. Hy is die stigter en uitvoerende hoof van Planet,<ref name=CNBC>{{cite web |title=Satellite imagery company Planet Labs is going public, backed by Google, BlackRock and Marc Benioff|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/space-co-planet-labs-going-public-backed-by-google-blackrock-benioff.html|publisher=CNBC|date=7 Julie 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> 'n [[satelliet]]- en aarddatamaatskappy gebaseer in [[San Francisco]], [[Kalifornië]]. Marshall het Planet in 2010 saam met Chris Boshuizen en Robbie Schingler gestig. Die maatskappy wat hy mede-gestig en lei, was die eerste ter wêreld wat 'n konstellasie van klein en goedkoop [[satelliet]]e in 'n lae aarde-baan lanseer, grootliks gebaseer op Marshall se visie en eksperimente voordat die maatskappy gestig is.<ref name="Vance" /> Die revolusionêre metode is sedertdien gekopieer deur [[Elon Musk]] se [[Starlink]], en ander organisasies en lande, in die poging om voordeel te trek uit die vooruitgang in goedkoop verbruikersgraad-elektronika, klein satelliete en goedkoop lanseringsopsies.<ref name="Vance" /> Hy het 'n visie ontwikkel om honderde of duisende baie klein satelliete te vervaardig met behulp van goedkoop verbruikersgraad-tegnologie uit die selfoonbedryf. Hierdie satelliete word goedkoop gelanseer as gevolg van hul lae gewig, word vir ongeveer twee jaar gebruik en brand uiteindelik in 'n wentelbaan op. Hulle word dan vervang deur nuwe satelliete wat die volgende generasie verbruikersgraad-tegnologie gebruik.<ref name="Vance" /> ==Geskiedenis== Marshall het sy doktorsgraad in [[Fisika]] aan die [[Universiteit van Oxford]] ontvang onder die mentorskap van Sir Roger Penrose en Dirk Bouwmeester, waar hy aan eksperimente gewerk het wat die grondslae van [[kwantummeganika]] getoets het.<ref name=PhysRevLett>{{cite journal|last1=Marshall|first1=William|last2=Simon|first2=Christoph|last3=Penrose|first3=Roger|last4=Bouwmeester|first4=Dik|title=Towards quantum superpositions of a mirror|journal=Phys. Rev. Lett.|volume=91|issue=13|year=2003|article-number=130401|doi=10.1103/PhysRevLett.91.130401 |pmid=14525288 |arxiv=quant-ph/0210001 |bibcode=2003PhRvL..91m0401M |s2cid=16651036 }}</ref> Terwyl hy as wetenskaplike by die NASA Ames-navorsingsentrum in Mountain View, Kalifornië, gewerk het, was Marshall op die wetenskapspan vir LCROSS, wat die eerste keer die teenwoordigheid van groot hoeveelhede water op die [[Maan]] bevestig het,<ref name=Science>{{cite journal|last1=Colaprete|first1=Anthony|last2=Schultz|first2=Peter|last3=Heldmann|first3=Jennifer|last4=Wooden|first4=Diane|last5=Shirley|first5=Mark|last6=Ennico|first6=Kimberly|last7=Hermalyn|first7=Brendan|last8=Marshall|first8=William|last9=Ricco|first9=Antonio|last10=Elphic|first10=Richard C.|last11=Goldstein|first11=David|last12=Summy|first12=Dustin|last13=Bart|first13=Gwendolyn D.|last14=Asphaug|first14=Erik|last15=Korycansky|first15=Don|last16=Landis|first16=David|last17=Sollitt|first17=Luke|title=Detection of Water in the LCROSS Ejecta Plume|journal=Science|volume=330|issue=6003|year=2010|pages=463–468|doi=10.1126/science.1186986 |pmid=20966242 |bibcode=2010Sci...330..463C |s2cid=206525375 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1186986|url-access=subscription}}</ref> met implikasies vir maannedersetting.<ref name=NYT>{{cite web|title=The Wet Side of the Moon|url=https://www.nytimes.com/2009/11/20/opinion/20marshall.html?scp=1&sq=%20the%20wet%20side%20of%20the%20moon&st=cse|work=[[New York Times]]|date=19 November 2009|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het navorsing gedoen oor metodes vir die sanering van ruimtepuin in die baan, insluitend die mede-uitvind van 'n metode vir die vermyding van puin-puin-botsings met behulp van grondgebaseerde lasers,<ref name=AdvSpRes>{{cite journal|last1=Mason|first1=James|last2=Stupl|first2=Jan|last3=Marshall|first3=William|last4=Levit|first4=Creon|title=Orbital debris–debris collision avoidance|journal=Advances in Space Research|volume=48|issue=10|year=2011|pages=1643–1655|doi=10.1016/j.asr.2011.08.005 |arxiv=1103.1690 |bibcode=2011AdSpR..48.1643M |s2cid=118566583 }}</ref> en het as mede-hoofondersoeker van PhoneSat gedien, wat slimfone vir gebruik in die ruimte getoets het en Planet geïnspireer het.<ref name=NPR>{{cite web |title=How I built this, Planet: Will Marshall and Robbie Schingler, episode 383|url=https://www.npr.org/2021/12/10/1063119670/planet-will-marshall-and-robbie-schingler|publisher=NPR|date=13 Desember 2021|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Marshall het twee [[TED]]-praatjies gegee.<ref name=TED1>{{cite web |title=Tiny satellites show us the Earth as it changes in near-real-time|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_tiny_satellites_show_us_the_earth_as_it_changes_in_near_real_time|publisher=[[TED]]|date=2014|access-date=2 Augustus 2023}}</ref><ref name=TED2>{{cite web |title=The mission to create a searchable database of Earth's surface|url=https://www.ted.com/talks/will_marshall_the_mission_to_create_a_searchable_database_of_earth_s_surface|publisher=[[TED]]|date=2018|access-date=2 Augustus 2023}}</ref> Hy is 'n sentrale figuur in Ashlee Vance se boek ''When the Heavens Went on Sale'' (2023), hoofstukke een tot sewe is 'n diepgaande biografie en beskrywing van sy loopbaan.<ref name="Vance">{{cite book |last=Vance |first=Ashlee |isbn=978-0-06-299888-0 |title=When the Heavens Went on Sale: The Misfits and Geniuses Racing to Put Space Within Reach |publisher=Ecco |year=2023 |chapter=Chapters 1 through 7}}</ref> In 2024 het Marshall 'n RPS (The Royal Photographic Society)-toekenning vir omgewingsverantwoordelikheid ontvang, saam met Robbie Schingler. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Marshall, William}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] 4yetqd6z4qd9jkwpr9i971d333fr768 1 463209 2914122 2026-06-26T20:30:09Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2914122 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463210 2914132 2026-06-27T05:42:58Z Gaius le Roux 203341 /* Verwydering van "Nog besig"-sjabloon */ nuwe afdeling 2914132 wikitext text/x-wiki == Verwydering van "Nog besig"-sjabloon == Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek is nou klaar met die artikel en wil hierdie sjabloon verwyder, maar ek is bevrees ek weet nie hoe nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:42, 27 Junie 2026 (UTC) swd8wy9a7agnctf4zd538mvnrwrm915 2914136 2914132 2026-06-27T06:35:57Z Gaius le Roux 203341 /* Verwydering van "Nog besig"-sjabloon */ Antwoord 2914136 wikitext text/x-wiki == Verwydering van "Nog besig"-sjabloon == Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek is nou klaar met die artikel en wil hierdie sjabloon verwyder, maar ek is bevrees ek weet nie hoe nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:42, 27 Junie 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Oesjaar het die sjabloon verwyder. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:35, 27 Junie 2026 (UTC) n2e162zce3dwghvlxe5gjc8ic04ss2w 6 463211 2914183 2026-06-27T10:45:49Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Artemis II Doelwitte |bron= Vertaal van Engelse Wikipedia deur chat GPT |datum= 27 Junie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2914183 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Artemis II Doelwitte |bron= Vertaal van Engelse Wikipedia deur chat GPT |datum= 27 Junie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-self}} enkd2whgwqrrrsq3zkevnl572hmkgru 0 463212 2914186 2026-06-27T10:56:21Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Artemis 1]] na [[Artemis I]] geskuif: Amptelike naam 2914186 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Artemis I]] 4wd3z05xaclwkb3kko2e4rr7j95a64g 1 463213 2914188 2026-06-27T10:56:21Z Sobaka 328 Sobaka het bladsy [[Bespreking:Artemis 1]] na [[Bespreking:Artemis I]] geskuif: Amptelike naam 2914188 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Artemis I]] 24jq6wss4pagl1awuzckna46ppciihk 0 463214 2914209 2026-06-27T11:50:07Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Jair Ventura Filho''' (gebore [[25 Desember]] [[1944]]), beter bekend as '''Jairzinho''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [ʒaˌiʁˈzĩɲu]), is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy was 'n vinnige, vaardige en kragtige regtervleuel wat bekend was vir sy afrondingsvermoë en neus vir doele.<ref>{{cite web |url=http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |title=Jairzinho – Legends of the Football Wo...' 2914209 wikitext text/x-wiki '''Jair Ventura Filho''' (gebore [[25 Desember]] [[1944]]), beter bekend as '''Jairzinho''' ([[Portugees|Portugese]] uitspraak: [ʒaˌiʁˈzĩɲu]), is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy was 'n vinnige, vaardige en kragtige regtervleuel wat bekend was vir sy afrondingsvermoë en neus vir doele.<ref>{{cite web |url=http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |title=Jairzinho – Legends of the Football World Cup |publisher=World-cup-betting-2006.com |date=25 December 1944 |access-date=15 May 2010 |archive-date=15 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815150926/http://www.world-cup-betting-2006.com/legend-jairzinho.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web |title=The Hurricane that never blew out |publisher=FIFA.com |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035003/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=63879/profile.html |url-status=dead |archive-date=5 March 2016 |access-date=2 November 2015}}</ref> Hy word algemeen beskou as een van die grootste Brasiliaanse sokkerspelers van alle tye.<ref>{{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |title=Pelé and the 20 greatest Brazilian footballers of all time |website=[[Bleacher Report]] |language=en |first=Christopher |last=Atkins |access-date=14 November 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205023345/https://bleacherreport.com/articles/1485218-pele-and-the-20-greatest-brazilian-footballers-of-all-time |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-best-brazilian-players-ever-footballers-all-time |title=Ranked! The 10 best Brazilian players ever |website=[[FourFourTwo]] |first=Alasdair |last=Mackenzie |language=en |date=23 March 2024 |access-date=27 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportbible.com/football/news-take-a-bow-reactions-the-50-greatest-brazil-players-have-been-named-and-ranked-20201014 |title=The 50 Greatest Brazil Players Have Been Named And Ranked |website=[[SPORTbible]] |first=Jack |last=Kenmare |language=en |date=14 October 2020 |access-date=27 March 2024}}</ref> Jairzinho het die bynaam "die Orkaan" (Portugees: ''o Furacão'') gekry, 'n verwysing na die manier waarop sy trui tydens sy speelloopbaan in die wind gefladder het wanneer hy langs die vleuel afgestorm het.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |title=Jairzinho Reacts to Futbin Comments! |website=[[YouTube]] |date=16 December 2022 |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106172606/https://www.youtube.com/watch?v=g3GIgLtKOuM |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/player/jairzinho |title=Jairzinho |website=sportskeeda |language=en |access-date=19 July 2020 |archive-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720000612/https://www.sportskeeda.com/amp/player/jairzinho?espv=1 |url-status=live}}</ref> Weens die ekonomiese en politieke omstandighede van die tyd, asook die destydse sportwetgewing, het Jairzinho die grootste deel van sy klubloopbaan in Suid-Amerika deurgebring, waar hy elf jaar lank vir die [[Rio de Janeiro]]-klub [[Botafogo-sokkerklub|Botafogo]] gespeel het. In die laaste jare van sy loopbaan het hy ook in Europa vir [[Olympique de Marseille]] uitgedraf. Hy het die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasiliaanse nasionale span]] by drie opeenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekertoernooie]] verteenwoordig: [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]. Hy het die toernooi in 1970 gewen en was terselfdertyd Brasilië se voorste doelskieter tydens die kompetisie.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe41678/jairzinho/ |title=Jairzinho |website=worldfootball.net |language=en |access-date=22 April 2020 |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802005916/https://www.worldfootball.net/player_summary/jairzinho/ |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jairzinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] q08pw6waafk4cb8ku366s799647lmmc